Portal Orzeczeń Sądu Okręgowego w Warszawie

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Warszawa, dnia 8 kwietnia 2025 r.

Sąd Okręgowy w Warszawie I Wydział Cywilny w następującym składzie:

Przewodniczący: Sędzia Piotr Królikowski

Protokolant: stażysta Aleksandra Sieńczewska

po rozpoznaniu w dniu 11 marca 2025 r. w Warszawie

na rozprawie

sprawy z powództwa Banku (...) S.A. z siedzibą w W.

przeciwko P. K.

o zapłatę

1.  oddala powództwo;

2.  przyznaje adwokatowi P. M. kwotę 5.400,00 zł (pięć tysięcy czterysta złotych 00/100) powiększoną o podatek VAT tytułem wynagrodzenia za pełnienie funkcji kuratora nieznanego z miejsca pobytu K. P. i kwotę tę nakazuje wypłacić z zaliczki wpłaconej przez powoda w kwocie 2.160,00 zł (dwa tysiące sto sześćdziesiąt złotych 00/100) zaksięgowanej pod pozycją (...), zaś w kwocie 4.482,00 zł (cztery tysiące czterysta osiemdziesiąt dwa złote 00/100) tymczasowo z sum Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Warszawie;

3.  nakazuje pobrać od powoda Banku (...) S.A. z siedzibą w W. na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Warszawie kwotę 4.482,00 zł (cztery tysiące czterysta osiemdziesiąt dwa złote 00/100) tytułem zwrotu wydatków poniesionych tymczasowo przez Skarb Państwa.

SSO Piotr Królikowski

Sygn. akt: I C 138/19

UZASADNIENIE WYROKU

z 8 kwietnia 2025 r. (k. 138)

Pozwem skierowanym do Sądu Okręgowego w Warszawie 23.11.2018 r. (koperta k. 27) (...) Bank Spółka Akcyjna z siedzibą w W. domagał się zasądzenia od P. K. kwoty:

a)  78.828,43 zł należności głównej,

b)  5.024,42 zł odsetek umownych za okres od 15.03.2017 r. do 10.10.2017 r. oraz

c)  8.802,33 zł odsetek od zadłużenia przeterminowanego naliczonych od 16.05.2017 r. do 20.11.2018 r.

oraz kosztów procesu z kosztami zastępstwa - w postepowaniu nakazowym (pozew k. 3 – 26).

Powód wskazywał że pozwany który uzyskał kredyt nie spłacał należności, w związku z czym Bank wypowiedział umowę i dochodzi należności z niej wynikających.

Postanowieniem z 30.12.2020 r. postępowanie zostało zawieszone (postanowienie k. 68) a następnie podjęte 04.11.2021 r. (postanowienie k 82).

W odpowiedzi na pozew kurator ustanowiony dla nieznanego miejsca pobytu pozwanego wnosił o oddalenie powództwa w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania jeśli takowe powstaną. Wnosił także o przyznanie wynagrodzenia dla kuratora zwiększonego o stawkę VAT, ze względu na fakt, iż kurator jest zarazem adwokatem. (odpowiedź na pozew k. 107 – 111).

Pozwany zarzucał brak wykazania roszczenia co do zasady i wysokości – powód nie wykazał bowiem jakie kwoty i element należnych rat składają się na wierzytelność objętą pozwem. Dodatkowo wypowiedzenie umowy skierowane do pozwanego nie zawiera pełnomocnictwa osoby upoważnionej dla wykonania tej czynności w imieniu powoda. W związku z tym podniósł nieskuteczne wypowiedzenie umowy kredytu. Dodatkowo zgodnie z regulaminem wypowiedzenie miało się stać skuteczne z chwilą otrzymania go listem poleconym lub osobiście – w stanie faktycznym sprawy żadna z tych sytuacji nie miała miejsca. Dodatkowo bank nie wzywał powoda do uregulowania zaległości w wysokości dwóch rat kapitałowo – odsetkowych, wezwanie poprzedzające wypowiedzenie umowy dotyczy jednej tylko raty 1.290,80 zł. Dodatkowo pozwany podniósł zarzut sankcji kredytu darmowego, ze względu na naruszenie art. 29 ust 1, art. 30 ust 1 pkt 1-8,, 10,11, 14-17, art. 31-33, art. 33a i art. 36a-36c ustawy o kredycie konsumenckim. Powód bowiem naliczył odsetki nie tylko od kwoty kredytu ale też od kosztów prowizji, przez co doszło do sztucznego zawyżenia odsetek. Dodatkowo pobieranie odsetek od skredytowanych kosztów prowizji oraz składki ubezpieczeniowej należy uznać za zachowanie nieuczciwe i niezgodne z prawem.

W toku postępowania strony podtrzymywały swoje stanowiska.

Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:

Powód prowadzi działalność gospodarczą w zakresie m. in udzielania kredytów i pożyczek dla konsumentów (wydruk z CEiDG CI KRS powoda k. 23 – 26)

P. K. zawarł z Bankiem (...) S.A. w W. 14.02.2017 r. umowę pożyczki gotówkowej na całkowitą kwotę 70.000 zł, kwota do wypłaty na podstawie umowy oraz jako podstawa do naliczania oprocentowania 98.148,04 zł na okres 84 miesięcy z datą płatności raty na 15 dzień każdego miesiąca – wysokość raty 1.529,27 nie licząc raty wyrównującej, RRSO 21,25%, stała stopa procentowa 7,990%, prowizja w kwocie 8393 zł, wysokość składki ubezpieczeniowej z tytułu ubezpieczenia 19.755,04 zł, łączna kwota odsetek 31.443,98 zł. Całkowity koszt pożyczki wyniósł 59.592,02 zł przy założeniu terminowej spłaty, a całkowita kwota do zapłaty 129.592,02 zł. (umowa pożyczki k. 18 – 22, informacja o kliencie k. 123 – 124, harmonogram spłaty k. 127-127v, formularz informacyjny k. 6).

Zgodnie z regulaminem wypowiedzenie umowy mogło nastąpić z chwilą otrzymania przez kredytobiorcę wypowiedzenia listem poleconym lub w przypadku doręczenia go bezpośrednio do rąk kredytobiorcy. Regulamin nie został podpisany przez kredytobiorcę. (regulamin k. 6 – 8).

Wypłata kwoty pożyczki nastąpiła w dacie podpisania umowy tj. 14.02.2017 (zestawienie transakcji k. 5). W tym samym dniu złożono oświadczenie wypowiedzeniu i w przedmiocie odstąpienia od umowy ubezpieczenia, zaś kwota opłaty za ubezpieczenie tj. 19.319,61 zł została zwrócona na konto Banku (o zestawienie transakcji k. 5, oświadczenia k. 125 – 126).

Bank skierował do pozwanego ostateczne wezwanie do zapłaty pismem z 29.06.2017 r. w związku z występowaniem zadłużenia przeterminowanego w kwocie 3.860,51 zł w tym 1.290,80 zł z tytułu wymagalnej należności kapitałowej oraz 2.569,71 zł tytułem wymagalnych należności odsetkowych na dzień 29.06.2017 r. W treści korespondencji zawarto informację o możliwości restrukturyzacji ubezpieczenia w terminie 14 dni. Korespondencja wróciła niepodjęta. (ostateczne wezwanie do zapłaty k. 11 – 12).

Pismem z 18.08.2017 r. Bank przesłał pozwanemu wypowiedzenie umowy pożyczki z terminem 30 dni od daty doręczenia wskazując, że zadłużenie z tytułu umowy wynosi 82.770,22 zł w tym zadłużenie przeterminowane 6.522,08 zł wzywając do spłaty w terminie 30 dni od daty doręczenia wypowiedzenia. Korespondencja wróciła niepodjęta (wypowiedzenie k. 9 – 10). Wypowiedzenie zostało podpisane przez J. S. oraz K. K.. Zgodnie z pełnomocnictwem nr (...) z 12.02.2018 r. udzielonym J. S. była ona upoważniona do składania oświadczeń woli o zmianie oraz rozwiązaniu umowy kredytu łącznie z inna osobą wskazaną w pełnomocnictwie lub inną osobą upoważnioną. (pełnomocnictwo k. 21 – 22).

Kolejnym pismem z 13.10.2017 r. Bank wezwał pozwanego do zapłaty kwoty 83.950,92 zł w terminie 7 dni od daty doręczenia (wezwanie k. 15 – 17).

Wg wyciągu z ksiąg bankowych (...) Banku S.A. zadłużenie pozwanego na dzień 21.11.2018 r. wynosi łącznie 92.655,18 zł i obejmuje należność główną w kwocie 78.828,43 zł oraz odsetki umowne naliczone od 15.03.2017 r. do 10.10.2017 r. w kwocie 5.024,42 zł oraz odsetki od zadłużenia przeterminowanego za okres 16.05.2017 r. do 20.11.20018 r. w kwocie 8.802,33 zł (wyciąg z ksiąg Banku k. 13).

Powyższy stan faktyczny Sąd Okręgowy ustalił w oparciu o treść dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy, których autentyczności nie kwestionowały strony a i Sąd nie znalazł podstaw dla odmówienia im mocy dowodowej.

Sąd Okręgowy zważył co następuje:

Roszczenie podlegało oddaleniu z uwagi na niewykazanie co do wysokości. Podkreślić wypadnie, iż zgodnie z ogólnymi regułami dowodzenia powód winien wykazać roszczenie co do zasady jak i wysokości.

Kredyt zawarty przez strony miał charakter kredytu konsumenckiego, w związku z czym stosuje się do niego przepisy o ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1497 z późn. zm.), jak również przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Prawo bankowe (tekst jedn.: t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1646 z późn. zm., dalej: prawo bankowe).

Zgodnie z art. 69 ust. 1 ustawy prawa bankowego, przez umowę kredytu bank zobowiązuje się oddać do dyspozycji kredytobiorcy na czas oznaczony w umowie kwotę środków pieniężnych z przeznaczeniem na ustalony cel, a kredytobiorca zobowiązuje się do korzystania z niej na warunkach określonych w umowie, zwrotu kwoty wykorzystanego kredytu wraz z odsetkami w oznaczonych terminach spłaty oraz zapłaty prowizji od udzielonego kredytu.

Jak stanowił art. 14 uprzednio obowiązującej ustawy z dnia 20 lipca 2001 r. o kredycie konsumenckim (Dz. U. z 2001 r. Nr 100, poz. 1081) jeżeli konsument nie płaci w terminach pełnych rat kredytu, kredytodawca może wypowiedzieć umowę po uprzednim wezwaniu konsumenta do zapłaty rat kredytowych. Obecnie obowiązująca ustawa o kredycie konsumenckim takiego obowiązku kredytodawcy wprost nie przewiduje. Nie oznacza to absolutnie tego, że w obecnie obowiązującym stanie prawnym można wypowiedzieć umowę o kredyt konsumencki, bez wcześniejszego wezwania o zapłatę – po pierwsze sprzeciwia się to idei nowej legislacji, zmierzającej nie do ukrócenia, lecz do poszerzenia uprawnień konsumenckich. Po wtóre stało się to zbędne wobec nowelizacji prawa bankowego, w szczególności dodania cyt. art. 75c. Gdy kredytobiorca popadł w opóźnienie ze spłatą kredytu, zgodnie z określoną ustawą procedurą w pierwszej kolejności Bank powinien doręczyć kredytobiorcy wezwanie określone w art. 75c ust. 1-2 Prawa bankowego oraz odczekać do upływu dodatkowego terminu na spłatę zadłużenia wyznaczonego w wezwaniu (nie krótszego niż 14 dni roboczych). Dopiero po upływie tego terminu bank może złożyć wobec kredytobiorcy oświadczenie woli w sprawie wypowiedzenia umowy kredytowej.

W przedmiotowej sprawie Bank wysłał do kredytobiorcy wezwanie do zapłaty 29.06.2017 r. w którym zawarto pouczenie o możliwości złożenia wniosku o restrukturyzację zadłużenia, zgodnie z treścią przywołanego art. 75c Prawa bankowego. Korespondencja powróciła do nadawcy niepodjęta przez pozwanego. Przy czym kurator pozwanego zarzucał iż zgodnie z §11 ust. 5 Regulaminu wypowiedzenie kredytu staje się skuteczne z chwilą otrzymania przez kredytobiorcę wypowiedzenia listem poleconym lub w przypadku doręczenia go bezpośrednio do rąk kredytobiorcy. Tymczasem w stanie faktycznym sprawy kredytobiorca nie otrzymał korespondencji kierowanej do niego z Banku. Wykładając znaczenie przywołanego przepisu Regulaminu należy jednak mieć na względzie treść jego §19 ust. 1 i 2, zgodnie z którymi kredytobiorca był zobowiązany do współdziałania z Bankiem w wykonaniu umowy poprzez informowanie w formie pisemnej o każdej zmianie danych, które podał w celu prawidłowego wykonania przez Bank postanowień Umowy. Zobowiązany był także podać adres do korespondencji w związku z zawartymi z Bankiem umowami. Nie można zatem wyciągać wniosku iż Bank ma być obciążony koniecznością osobistego doręczenia korespondencji w przypadku gdy kredytobiorca uchyla się od obowiązku podania aktualnych danych korespondencyjnych dla doręczenia korespondencji albo pomimo aktualności adresu nie odbiera przesyłek z poczty. Nie sposób zatem wykładać wskazanego zapisu w sposób proponowany przez pozwanego, a doręczenie korespondencji Sąd uznał za skuteczne.

Należało uwzględnić także zarzut kuratora pozwanego o naruszeniu art. 14 ustawy o kredycie konsumenckim, zgodnie z którym jeżeli konsument nie zapłacił w terminach określonych w umowie pełnych rat kredytu za co najmniej dwa okresy płatności, kredytodawca może wypowiedzieć umowę po uprzednim wezwaniu konsumenta, w trybie określonym w umowie kredytowej, do zapłaty zaległych rat lub ich części w terminie nie krótszym niż 7 dni od otrzymania wezwania pod rygorem wypowiedzenia umowy. Termin wypowiedzenia umowy nie może być krótszy niż 30 dni.

Jak wynika z treści wezwania z 29.06.2017 r. zaległość pozwanego na ten dzień wynosiła 1.290,80 zł zaś pozostała część kwoty objętej wezwaniem 2.569,71 zł wynikać miała z wymagalnych należności odsetkowych. Zgodnie zaś z przedłożonym do akt harmonogramem rata kapitałowo- odsetkowa wynosiła 1.529,27 zł.

Jako skuteczny należało potraktować zarzut podniesiony przez pozwanego niewykazania, aby wypowiedzenie umowy zostało skutecznie podpisane przez osoby uprawnione do reprezentacji Banku – złożone pełnomocnictwo nr (...) z 12 lutego 2018 r. dotyczyło jedynie jednej z osób podpisanych na wypowiedzeniu – J. S.. Nie przedstawiono jednak pełnomocnictwa udzielonego J. S. w dacie podpisywania dokumentów, zawierających oświadczenia woli Banku w stosunku do pozwanego a pochodzących z 2017 r. Brakuje także pełnomocnictwa udzielonego K. K., oraz pozostałym osobom z daty dokonywania poszczególnych czynności. Jedyny dokument, co do którego może stwierdzić jednoznacznie, że został prawidłowo podpisany przez osoby umocowane z punktu widzenia złożonych dokumentów to wyciąg z ksiąg bankowych z 21.11.2018 r. (k. 13). Z tego względu Sąd uznał roszczenie za niewykazane co do zasady. Jednocześnie przedłożony materiał dowodowy nie pozwala na ustalenie kwoty obciążającej powoda przy założeniu iż umowa nie została skutecznie wypowiedziana.

W ocenie Sądu roszczenie nie zostało też wykazane co do wysokości. Słusznie kurator pozwanego wskazywał, że brak jest szczegółowego rozliczenia kredytu, w celu ustalenia w jaki sposób Bank dokonał wyliczenia dochodzonych kwot w ramach poszczególnych żądań składających się na roszczenie. Istotnie, wraz z umową została zawarta umowa ubezpieczenia, odnoście do której pozwany w dacie zawierania złożył od razu dwa oświadczenia – o wypowiedzeniu oraz o odstąpieniu. Kwota potrącona tytułem ubezpieczenia została zaksięgowana i ujawniona w zestawieniu transakcji z dniem 14.12.2017 r. (k. 5). W związku z tym powód zmienił stopę procentową na 8,99 tj. o 1 p.p. więcej niż w umowie, a następnie znowu podniósł stopę procentową w dniu 15.05.2017 r. do 9,99%. Nie sposób jednak ustalić w jaki sposób powód dokonał rozliczenia umowy, z przedłożonych dokumentów wynikają jedynie wskazane przez niego kwoty, bez możliwości ich skontrolowania w toku niniejszego postępowania, co do zgodności z postanowieniami umowy.

Z tych wszystkich przyczyn powództwo jako niewykazane podlegało oddaleniu, o czym na podstawie przepisów przywołanych w treści uzasadnienia orzeczono jak w sentencji w punkcie 1.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 108 §1 k.p.c. w ze. z art. 113 u.k.s.c. stosownie do wyniku postępowania obciążając przegrywającego powoda kosztami procesu. Jako że pozwanego w toku postępowania reprezentował kurator, który wykonuje zawód adwokata, należało przyznać mu wynagrodzenie stosownie do rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 9 marca 2018 r. w sprawie określenia wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków poniesionych przez kuratorów ustanowionych dla strony w sprawie cywilnej (Dz. U. poz. 536), oraz biorąc pod uwagę treść uchwały Sądu Najwyższego (III CZP 37/22) z 21 stycznia 2021 r.

Kurator jest przedstawicielem ustawowym dla osoby zastępowanej. Jest uprawniony i zobowiązany do podejmowania wszelkich czynności procesowych związanych z daną sprawą, zmierzających do obrony praw tej osoby (por. wyrok SN z 12.12.2017 r., I UK 262/17). Powinien zajmować stanowisko co do żądań przeciwnika, składać wnioski i oświadczenia, uczestniczyć w rozprawach, podczas których przeprowadzane są dowody i roztrząsane ich wyniki, wnosić w razie potrzeby środki odwoławcze (por. postanowienie SN z 14.04.2016 r., IV CSK 412/15). Wyznaczenie kuratorem adwokata wiąże się z oczekiwaniem jak najpełniejszego i profesjonalnego reprezentowania strony, w oparciu o posiadaną wiedzę prawniczą i doświadczenie zawodowe, w związku z czym niezasadne jest różnicowanie stawek wynagrodzenia adwokata ustanowionego kuratorem od sytuacji gdyby pełnił tę funkcję z wyboru albo został ustanowiony pełnomocnikiem z urzędu. Zdaniem Sądu § 1 ust. 3 przywołanego wyżej rozporządzenia należy stosować przyjmując wykładnię rozszerzającą, tzn. przy ocenie nakładu pracy brać pod uwagę również profesjonalny charakter wykonywanej funkcji i podejmowanych czynności przez kuratora, będącego adwokatem lub radcą prawnym, zwłaszcza, że z tytułu przynależności zawodowej podlega dodatkowym regulacjom pozakodeksowym, w tym obowiązkom podwyższonego miernika staranności czy zasadom etyki zawodowej i odpowiedzialności dyscyplinarnej.

Wobec powyższego należało zastosować stawki, wynikające z §2 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 25.10.2015 r. o wynagrodzeniu adwokackim, powiększając je o należny podatek VAT. W zakresie w jakim wynagrodzenia kuratora nie pokryła uiszczona zaliczka, kwotę należało pobrać od przegrywającego powoda, o czym postanowiono jak w setnej w punkcie 2 i 3.

sędzia Piotr Królikowski