Portal Orzeczeń Sądu Okręgowego w Warszawie

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 17 marca 2025 r.

Sąd Okręgowy w Warszawie, I Wydział Cywilny w składzie:

Przewodniczący: sędzia Piotr Królikowski

Protokolant: stażysta Aleksandra Sieńczewska

po rozpoznaniu w dniu 21 lutego 2025 r. w Warszawie

na rozprawie sprawy z powództwa (...) sp. z o.o. z siedzibą we W.

przeciwko (...) Bank S.A. z siedzibą w W.

o zapłatę

1.  oddala powództwo;

2.  zasądza od powoda (...) sp. z o.o. z siedzibą we W. na rzecz pozwanego (...) Bank S.A. z siedzibą w W. kwotę 5.417,00 zł (pięć tysięcy czterysta siedemnaście złotych 00/100) wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku do dnia zapłaty – tytułem zwrotu kosztów procesu.

sędzia Piotr Królikowski

Sygn. akt: I C 242/22

UZASADNIENIE WYROKU

z 17 marca 2025 r. (k. 278)

Pozwem skierowanym do Sądu Okręgowego w Warszawie 02 czerwca 2022 r. (koperta k. 64) (...) sp. z o.o. z siedzibą we W. (dalej: (...)) domagał się nakazanie pozwanemu (...) Bankowi S.A. z siedzibą w W. (dalej: Bank, lub (...) Bank), aby zapłacił na rzecz powodowej Spółki kwotę 107.345,94 zł tytułem zwrotu kosztów kredytu konsolidacyjnego o numerze (...) wraz odsetkami ustawowymi za opóźnienie od powyższej kwoty od dnia 30 kwietnia 2022 r. do dnia zapłaty a także o zasądzenie kosztów postępowania, w tym dwukrotności kosztów zastępstwa procesowego wg norm prawem przepisanych oraz opłaty skarbowej od pełnomocnictwa w wysokości 17 zł (pozew k. 3 – 63).

(...) wskazywał, że w dniu 31.01.2018 r. pozwany Bank zawarł z konsumentem umowę kredytu na kwotę całkowitą 186.182 zł. całkowity koszt kredytu wynosił 181.280,40 zł powiększony o prowizję 27.574,60 zł oraz odsetki 158.492,45 zł – udostępnienie kwoty kredytu konsumenckiego nastąpiło na zasadach wskazanych w umowie, na okres 31.01.2018 r. do 19.02.2030 r. W dniu 24.02.2022 r. konsument zawarł z (...) umowę powierniczego przelewu wszelkich wierzytelności pieniężnych wynikających z ww. umowy kredytu w stosunku do kredytodawcy w tym obejmujące wierzytelność mogącą wynikać z zastosowania art. 45 ustawy z 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1497 z późn. zm., dalej: u.k.k.)., przewidującego sankcję kredytu darmowego, wraz ze wszystkimi prawami związanymi z tym wierzytelnościami. (...) wskazał, iż postanowienie określone w pkt III.9.14 umowy kształtuje prawa i obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami rażąco narusza jego interesy, będąc klauzulą abuzywną w rozumieniu art. 385 ^{( 1)} §1 k.c. – możliwość dokonania cesji wierzytelności przez konsumenta została uzależniona od uprzedniej zgody banku w sytuacji, gdy bank posiada niczym nieograniczone prawo podejmowania czynności zmierzających do wyegzekwowania przysługujących mu od konsumenta roszczeń z jednoczesnym całkowitym ograniczeniem takiej możliwości po stronie konsumenta (pkt III.5.3 w zw. z pkt III.9.14). Kredytobiorca nie spłacił jeszcze całości kredytu w związku czym umowa nie została wykonana w całości, a zatem termin wynikający z art. 45 ust 5 ustawy o kredycie konsumenckim nie rozpoczął biegu. 24.02.2022 r. A. R. udzielił (...) pełnomocnictwa w zakresie umocowania do złożenia w jego imieniu oświadczenia o skorzystaniu z sankcji o której mowa w art. 45 ustawy. Na tej podstawie (...) przesłał Bankowi oświadczenie o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego. Strona powodowa zarzucała brak uprawnienia do pobierania odsetek od kredytowanych kosztów rzutujący na nieprawidłowość (zawyżenie) wskazanej w umowie kredytu RRSO oraz całkowitej kwoty do zapłaty przez kredytobiorcę – na niekorzyść konsumenta, zwłaszcza biorąc pod uwagę wysokość prowizji za udzielenie kredytu. Podstawą do naliczania odsetek może być tylko kwota faktycznie wypłacona kredytobiorcy, zatem nie może obejmować ona kosztów kredytowanych zgodnie z wyrokiem TSUE z 21.04.2016 r. C-377/14. Ponadto kredytodawca wprawdzie wskazał w umowie wysokość oprocentowania od zadłużenia przeterminowanego jednak nie wyjaśnił czy i na jakich zasadach oprocentowanie to może podlegać zmianom. Brak informacji czy oprocentowanie to ma charakter stały czy zmienny. Nie określono także należycie zasad i warunków wg których może następować zmiana tego oprocentowania, nie wskazano w jaki sposób kredytobiorca będzie informowany o zmianie oprocentowania od zadłużenia przeterminowanego. Powód zarzucał też naruszenie art. 30 ust. 1 pkt 10 ustawy o kredycie konsumenckim poprzez niewskazanie warunków determinujących zmianę kosztów kredytu w sytuacji określonej w art. 45 ust. 1 ustawy o kredycie konsumenckim. Dodatkowo Bank formułując termin i przesłanki do odstąpienia od umowy nie poinformował kredytobiorcy o prawie do odstąpienia od umowy kredytu w sytuacji opisywanej w art. 53 ust. 2 u.k.k. ponadto Bank sformułował klauzulę o zmiennej stopie oprocentowania kredytu w sposób nieprawidłowy, niedookreślony, nieprecyzyjny, nietransparentny a tym samym pozbawiający konsumenta możliwości weryfikacji stopy oprocentowania kredytu (§5 umowy kredytu) Bank jako podstawę obliczenia stopy oprocentowania podał wskaźnik WIBOR3M bez zdefiniowania tego pojęcia, wyjaśnienia istoty i znaczenia, nie określił w jaki sposób i na jakich warunkach WIBOR3M może podlegać zmianom a przede wszystkim, gdzie szukać źródłowej informacji o aktualnej wysokości WIBOR3M. Z tych przyczyn kredytobiorca nie jest w stanie skutecznie zweryfikować poprawności stosowanej przez Bank stopy oprocentowania a mając na względzie wadliwość umowy kredytowej brak podstaw do przyjęcia prawidłowości stopy oprocentowania wskazanej przez Bank w powiadomieniu dokonanym na podstawie pkt III.1 umowy kredytu. Z tych przyczyn nie można stwierdzić dopełnienia obowiązków w zakresie ustalenia w treści umowy warunków, na jakich może ulec zmianie stopa oprocentowania kredytu. Umowa nie określa także ewentualnych opłat i kosztów kredytu – kosztów sądowych i egzekucyjnych które mogłyby powstać w razie zaniechania wykonywania zobowiązań kredytowych przez kredytobiorcę. Jako datę początkową naliczenia odsetek powód wskazał dzień następny po upływie terminu wyznaczonego pozwanemu w wezwaniu do zapłaty.

W odpowiedzi na pozew (...) Bank S.A. w W. wnosił o oddalenie powództwa i zasądzenie kosztów procesu w tym kosztów zastępstwa procesowego oraz kwoty 34 zł tytułem uiszczonej opłaty skarbowej (odpowiedź na pozew k. 76 – 198).

W pierwszej kolejności pozwany podniósł zarzut przedawnienia roszczenia w zakresie kwoty 30.313,96 zł, tj. w zakresie łącznej kwoty wyliczonych przez powoda odsetek umownych uiszczanych w ramach spłaty umowy kredytu nr (...) między 19.03.2018 r. a 19.05.2019 r. z uwagi na upływ terminu 3 lat wynikającego z art. 118 k.c.

Pozwany zarzucił bezzasadność oświadczenia z art. 45 u.k.k. wobec błędnej, zbyt szerokiej wykładni obowiązków Banku wobec konsumenta. Dalej Bank kwestionował, aby kredytodawca był uprawniony do pobierania odsetek jedynie od „całkowitej kwoty kredytu” która jest wypłacona kredytobiorcy do swobodnej dyspozycji, bowiem odsetki można pobierać od całkowitej kwoty kredytu tj. także tej części, która jest przeznaczona na zapłatę kosztów takich jak prowizja za jego udzielenie. „Całkowita kwota kredytu” pełni bowiem jedynie funkcję informacyjną dla konsumenta, wskazując jaką kwotę otrzyma do swobodnej dyspozycji oraz stanowi podstawę obliczenia RRSO. To kwota kredytu jest natomiast podstawą, od której są pobierane środki umowne. Dodatkowo RRSO jest odrębne od oprocentowania kredytu, pozostając stosunkiem całkowitego kosztu kredytu do całkowitej kwoty kredytu. Również nowelizacja u.k.k. z 23.10.2013 r. wprowadzającą zmiany w definicji „stopy oprocentowania kredytu” prowadzi do wniosku że pojęcia „całkowitej kwoty kredytu” oraz „wypłaconej kwoty” nie są na gruncie u.k.k. pojęciami tożsamymi i przez to nie mogą być używane zamiennie. Pozwany zanegował twierdzenia powoda o tym, że kwota prowizji nie została w rzeczywistości wypłacona z chwilą uruchamiania kredytu. Także zarzuty L. w odniesieniu do obliczenia RRSO są nieprawidłowe i bezpodstawne. Bank zaprzeczył podstawie do żądania zastosowania sankcji kredytu darmowego z tej przyczyny, że nie wskazał w jakiej formie kredytobiorca będzie informowany o zmianie oprocentowania od zadłużenia przeterminowanego, bowiem przepis art. 30 ust. 1 pkt 11 u.k.k. tego nie wymaga. Nie ma także innej podstawy prawnej nakładającej na pozwanego taki obowiązek. Bank negował także argumentację powoda odnoszącą się do naruszenia art. 30 ust. 1 pkt 10 u.k.k ze względu na rzekomą zmianę kosztów kredytu. Także na podstawie art. 30 ust. 1 pkt 145 u.k.k. na kredytodawcy nie ciąży obowiązek aby informować konsumenta o uprawnieniu do odstąpienia na innej podstawie prawnej niż art. 53 ust. 1 u.k.k. Ponadto z uwagi na to, iż celem sankcji kredytu darmowego jest uniknięcie przez konsumenta obciążeń, o których nie mógł mieć dostatecznej wiedzy – powołanie się na tę sankcję może być skuteczne wtedy, gdy konsument poniósł uszczerbek w związku niewypełnieniem obowiązków z art. 30 u.k.k. Bank nie naruszył żadnego z przepisów u,k.k. także art. 30 ust. 1 pkt 6 u.k.k. w zakresie sformułowania klauzuli o zmiennej stopie procentowej. Pozwany podkreślił, że nawet naruszenie tego przepisu nie daje podstawy do zastosowania sankcji kredytu darmowego, ze względu na brak wymienienia go w art. 45 ust 1 u.k.k. Bank podkreślił, że zgodnie z orzecznictwem TSUE nie jest dopuszczalne stosowanie w prawie krajowym sankcji kredytu darmowego w przypadku naruszenia obowiązków informacyjnych, które nie miały wpływu na zdolność konsumenta do oceny ciążącego na nim zobowiązania. W ocenie pozwanego oświadczenie złożone przez stronę powodową nie wywołało skutku prawnego bowiem zostało złożone z naruszeniem art. 45 ust. 5 u.k.k. a ponadto nie mogło zostać złożone poprzez pełnomocnika, biorąc pod uwagę zakres udzielonego przez A. R. pełnomocnictwa. Dodatkowo wyliczenie wysokości roszczenia strony powodowej jest także bezzasadne. Pozwany zarzucał przedawnienie roszczenia w zakresie kwoty 30.313,96 zł tj łącznej kwoty wyliczonych przez powoda odsetek umownych uiszczanych w ramach spłaty umowy kredytu między 19.03.2018 r. a 19.05.2019 r. Dodatkowo pozwany oponował żądaniu strony powodowej zasądzenia kosztów procesu w wysokości dwukrotności stawki minimalnej.

W toku postępowania strony podtrzymywały swoje stanowiska.

Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:

A. R. poszukiwał finansowania w celu spłaty jego ówczesnego zadłużenia. Kredytobiorca nie miał możliwości negocjowania z (...) Bankiem treści umowy, ani nie otrzymał wcześniej jej wzoru (zeznania A. R. k. 262 – 263 znacznik 00:04:33 – 00:20:16). A. R. zawarł w dniu 31 stycznia 2018 r. umowę nr (...) o udzielenie (...) Kredytu konsolidacyjnego z (...) Bankiem S.A. z siedzibą w W.. (...) Bank S.A. prowadzi działalność gospodarczą w zakresie m.in. udzielania kredytów osobom fizycznym (wydruk z CI KRs k. 127 – 140).

Zgodnie z treścią umowy kredyt był przeznaczony na spłatę zobowiązań klienta niezwiązanych z jego działalnością gospodarczą, cele konsumpcyjne oraz sfinansowanie prowizji i opłaty (II.A umowy).

Kwota kredytu wynosiła 213.758,60 zł i składały się na nią:

a)  kwota udostępniona klientowi na spłatę zobowiązań 149.970 zł,

b)  kwota udostępniona klientowi na celem konsumpcyjne w wysokości 36.212 zł

c)  kwota przeznaczona na sfinansowanie prowizji za udzielenie kredytu 27.574,60 zł (II. B umowy).

Całkowita kwota kredytu została wskazana jako 186.182 zł stanowiąca sumę wszelkich środków pieniężnych które zostały udostępnione klientowi na podstawie umowy kredytu, bez kwoty na sfinansowanie prowizji (pkt II. C umowy).

Umowa została zawarta na okres od 31.01.2018 r. do 18.02.2030 r. (II. D umowy).

W umowie zawarto zapisy dotyczące oprocentowania kredytu – oprocentowanie następowało wg zmiennej stopy procentowej która wynosiła 9,90% w stosunku rocznym. Wysokość stopy byłą ustalana jako suma zmiennej stopy bazowej obowiązującej w Banku wynoszącej 1,72% w stosunku rocznym oraz stałej marży Banku wynoszącej 8,18%. Wysokość stopy bazowej ustalana była w trybie opisanym w pkt III.1 umowy kredytu. (II.G umowy). Wysokość zmiennej stopy procentowej nie mogła być wyższa niż wysokość odsetek maksymalnych, o których mowa w pkt III.1.7 Umowy kredytu. W przypadku przekroczenia tej wysokości stosuje się oprocentowanie w wysokości odsetek maksymalnych przez okres trwania przekroczenia (II. G). 1. W przypadku braku spłaty należności z tytułu Umowy Kredytu w terminie jej wymagalności, w szczególności w przypadku braku spłaty raty Kredytu w wymaganym terminie, Bank pobierał od kwoty zaległej odsetki według zmiennej stopy procentowej dla zadłużenia przeterminowanego, która wynosi 14% w stosunku rocznym. Sposób ustalania stopy procentowej dla zadłużenia przeterminowanego określono w pkt III.1.11 Umowy Kredytu (pkt II.H). Rzeczywista Roczna Stopa Oprocentowania Kredytu wynosiła 13,64 %. Całkowita kwota do zapłaty była jest sumą Całkowitego Kosztu Kredytu, wynoszącego 181 280,40 PLN oraz Całkowitej Kwoty Kredytu, o której mowa w pkt II.C Umowy Kredytu. Całkowita Kwota do Zapłaty przez Klienta wynosiła 367 462,40 zł.

Do wyliczenia Rzeczywistej Rocznej Stopy Oprocentowania przyjęte zostały następujące założenia, zgodne z załącznikiem nr 4 do Ustawy o Kredycie Konsumenckim:



Umowa Kredytu będzie obowiązywać przez czas, na który została zawarta, a Bank i Klient wypełnią zobowiązania wynikające z Umowy Kredytu w terminach w niej określonych;



datą początkową jest data wypłaty Kredytu;



odstępy czasu między datami używanymi w obliczeniach będą wyrażone w latach lub w ułamkach roku, przy czym przyjmuje się, że rok liczy 365 dni, a w przypadku lat przestępnych 366 dni, 52 tygodnie lub 12 równych miesięcy, zaś równy miesiąc ma 30,41666 dni;



wynik obliczeń podaje się z dokładnością do co najmniej jednego miejsca po przecinku, przy czym jeżeli cyfra występująca po wybranym przez obliczającego miejscu po przecinku jest mniejsza niż 5, cyfrę tę pomija się, gdy zaś jest większa albo równa 5, cyfrę poprzedzającą zwiększa się o 1. (II. I – RRSO i CKK).

Klient zobowiązał się do spłaty udzielonego Kredytu wraz z należnymi opłatami prowizjami i odsetkami w 144 kapitałowo-odsetkowych ratach, płatnych na Rachunek (...) nr (...) w terminach i wysokości:

1.1.  pierwsza rata w dniu 19.03.2018 w wysokości 2 724,96 zł,

1.2.  kolejne raty w dniu 17 każdego miesiąca w wysokości 2.551,83 zł, przy czym ostatnia rata kredytu płatna w dniu 18.02.2030 r. miała mieć charakter wyrównujący i wynosić 2.377,58 zł

Raty kapitałowo-odsetkowe ustalono jako równe, z zastrzeżeniem: (I) raty przypadającej bezpośrednio po zmianie oprocentowania, której kwota może różnić się od kolejnych rat, jeżeli uwzględnia dodatkowe odsetki naliczone po zmianie oprocentowania oraz (II ostatniej raty kapitałowo-odsetkowej, która jest ratą wyrównującą i jej wysokość może różnić się od wysokości poprzednich rat Kredytu, mimo braku zmiany oprocentowania Kredytu. Bank zobowiązał się także informować o każdej zmianie wysokości raty kredytu przekazując informację o takiej zmianie w trybie określonym w pkt III.1.5 umowy. Informacje o zmianie raty miały być przekazywane w terminie umożliwiającym klientowi terminową spłatę zmienionej raty kredytu (II. J).

W pkt III umowy kreślono pozostałe warunki umowy kredytu. w ust. 1 - zasady oprocentowania i jego zmiany.

Ustalono, że Stopa Bazowa, z zastrzeżeniem ust. 1.2 poniżej, ulega zmianie w okresach trzymiesięcznych liczonych od pierwszego dnia miesiąca, w którym została zawarta Umowa Kredytu. Stopa Bazowa na każdy kolejny trzymiesięczny okres kalendarzowy jest równa średniej arytmetycznej stopy referencyjnej WIBOR 3M (publikowanej w ogólnopolskiej prasie codziennej lub w Internecie, np. www.bankier.pl, www.money.pl i zaokrąglonej do drugiego miejsca po przecinku), obowiązującej w ostatnich 5 Dniach Roboczych poprzedzających ostatni Dzień Roboczy poprzedniego trzymiesięcznego okresu kalendarzowego. Aktualna wysokość Stopy Bazowej jest publikowana na Stronie Internetowej Banku jak również w placówkach Pośrednika Kredytowego oraz Agenta -pośredniczących przy zawarciu Umowy Kredytu (III.1.1.1.).

Stopa Bazowa ulega zmianie w przypadku, gdy średnia arytmetyczna stopy referencyjnej WIBOR3M, wyliczona zgodnie z ust. 1.1 powyżej, będzie się różniła od poprzedniej Stopy Bazowej o co najmniej 0,0001 %, niezależnie od tego, czy zmiany te nastąpią na korzyść Klienta, czy też na korzyść Banku (III.1.1.2).

W przypadku określonym w ust. 1.2 powyżej, zmiana wysokości Stopy Bazowej, a w konsekwencji zmiana stopy procentowej Kredytu, następuje pierwszego Dnia Roboczego kolejnego trzymiesięcznego okresu, o którym mowa w ust. 1.1 powyżej (III.1.1.3).

W przypadku zmiany oprocentowania Kredytu, Klientowi miała zostać przekazana niezwłocznie od dnia zaistnienia zmiany, informacja o zmianie oprocentowania wraz z nową wysokością raty Kredytu:

1.  poprzez Bankowość Internetową lub Bankowość Mobilną, jeżeli Klient posiada dostęp do tych kanałów, oraz

2.  za pośrednictwem poczty elektronicznej, jeżeli Klient podał Bankowi adres poczty elektronicznej; albo

3.  w formie papierowej, przesyłką pocztową na podany przez Klienta adres korespondencyjny - w przypadku braku zgody Klienta na przesyłanie Informacji dotyczących Umowy Kredytu za pośrednictwem poczty elektronicznej.

Nowa wysokość raty Kredytu będzie wiążąca począwszy od najbliższego terminu płatności określonego w informacji o zmianie oprocentowania i wysokości raty Kredytu, przypadającego po dacie doręczenia Klientowi powyższej Informacji. (III.1.5).

Oprocentowanie Kredytu według zmiennej stopy procentowej oznaczało, że w trakcie trwania Umowy Kredytu oprocentowanie Kredytu może ulec obniżeniu, jak i podwyższeniu. Klient ponosił ryzyko, że w przypadku wzrostu Stopy Bazowej wyższe będzie oprocentowanie Kredytu i wzrośnie wówczas wysokość miesięcznej raty kapitałowo-odsetkowej, a tym samym wysokość całego zobowiązania zaciągniętego na podstawie Umowy Kredytu (III.1.6).

W przypadku podwyższenia Stopy Bazowej oprocentowanie mogło zostać podwyższone do wartości nie wyższej niż wysokość odsetek maksymalnych ustalanych na zasadach określonych w Kodeksie cywilnym, tj. dwukrotności wartości będącej sumą stopy referencyjnej Narodowego Banku Polskiego oraz 3,5 punktów proc., chyba że przepisy prawa bezwzględnie obowiązujące w danym czasie będą przewidywały inną wysokość odsetek maksymalnych (III.1.7).

Stopa oprocentowania zadłużenia przeterminowanego była równa odsetkom maksymalnym za opóźnienie w rozumieniu przepisów Kodeksu cywilnego tj. dwukrotności wartości będącej sumą stopy referencyjnej NBP oraz 5,5 punktów procentowych, chyba że przepisy prawa bezwzględnie obowiązującego w danym czasie będą przewidywały inną wysokość odsetek maksymalnych za opóźnienie.

W punkcie III.3.1.1 zawarto informacje na temat opłat i prowizji pobieranych przez bank w związku z umową kredytu w tym prowizji za udzielenie Kredytu - w wysokości określonej w pkt II.B ust. 2.3 Umowy Kredytu, płatna jednorazowo w dniu wypłaty Kredytu, w formie przelewu na rachunek Banku wskazany w Dyspozycji Wypłaty Kredytu.

W punkcie III.5.3 zawarto zapis, że w przypadku braku spłaty należności z tytułu umowy kredytu w terminie ich wymagalności Bank może bez zgody klienta: (I) skorzystać z pośrednictwa wyspecjalizowanych firm windykacyjnych, które mogą podejmować wszelkie działania dopuszczalne prawem, służące zaspokojeniu roszczeń Banku, w szczególności ustalać sytuację majątkową Klienta, prowadzić negocjacje w zakresie warunków dobrowolnej spłaty zadłużenia lub (II) po rozwiązaniu umowy kredytu z klientem na zasadach określonych w pkt III.9.2.1 umowy kredytu przelać wierzytelności z umowy osobie trzeciej specjalizującej się w nabywaniu tego rodzaju wierzytelności.

Wspomniany pkt III.9.2.1 zawierał zaś zapis, iż z zastrzeżeniem wynikającym z przywołanego powyżej pkt III.5.3 umowy żadna ze stron nie może przelać żadnego ze swoich praw lub obowiązków wynikających z umowy kredytu bez uprzedniej pisemnej zgody drugiej strony. (umowa k. 19 – 29).

Załącznikiem do umowy był formularz informacyjny dot. kredytu konsolidacyjnego przekazany przez (...) Bank pośrednikowi finansowemu (formularz informacyjny k. 152 - k. 161).

Kredyt został wypłacony na podstawie dyspozycji złożonej przez A. R. na wskazane w umowie rachunki bankowe (dyspozycja wypłaty kredytu k. 192, potwierdzenie wypłaty kredytu k. 194 - 195).

A. R. dowiedział się o możliwości odzyskania kosztów kredytu i zgłosił się do (...) poprzez ich stronę internetową. uzyskał w (...) informację że należna mu kwota to ok. 100 tys. złotych (zeznania A. R. k. 262 – 263 znacznik 00:04:33 – 00:20:16). A. R. w dniu 24.02.2022 r. poprzez Platformę A. zawarł z (...) sp. z o.o. dwie umowy:

1)  umowę powierniczego przelewu wierzytelności mającej za przedmiot cesję praw w rozumieniu art. 509 i n. k.c. przez A. R. jako Cedenta na rzecz (...) jako Cesjonariusza wszelkich wierzytelności pieniężnych obecnych jak i przyszłych wynikających z umowy o kredyt konsumencki zawarty z (...) Bank S.A. w dniu 31.01.2018 r. przysługujących w stosunku do kredytodawcy, obejmujących w szczególności: wierzytelność o zwrot wszelkich nienależnie pobranych opłat i kosztów, wierzytelność o zwrot kosztów kredytu w związku z wcześniejszą spłatą kredytu, wierzytelność mogącą wynika z zastosowania art. 45 ustawy z 12.05.2011 r. o kredycie konsumenckim i przewidującego tzw. sankcję kredytu darmowego, wraz ze wszystkimi tymi wierzytelnościami prawami (m.in. odsetkami za zwłokę i opóźnienie) (§1 umowy cesji).

Rozliczenie umowy następowało w ten sposób, że Cesjonariusz zobowiązał się przekazać Cedentowi 50% wyegzekwowanego od Banku świadczenia obejmującego należność główną w terminie 14 dni od dnia wyegzekwowania świadczenia od Banku (faktycznego otrzymania środków pieniężnych przez Cesjonariusza). Świadczenie obejmujące koszty procesu w tym koszty zastępstwa procesowego przysługują Cesjonariuszowi (§3 ust. 1 umowy). W przypadku niemożności wyegzekwowania nabytej wierzytelności w całości bądź w części wierzytelność będąca przedmiotem umowy miała być przeniesiona w całości lub w odpowiedniej części z Cesjonariusza na Cedenta (przelew zwrotny) zaś umowa cesji miała wygasnąć (umowa cesji k. 30 – 31);

2)  umowa o świadczenie obsługi prawnej, zgodnie z którą ze względu na powierniczy przelew wierzytelności przysługujących A. R. zlecał on (...) obsługę prawną wierzytelności, w szczególności analizę dokumentacji, doradztwo prawne obejmujące ochronę prawną zlecającego przed działaniami ze strony Banku; (...) miał otrzymać tytułem wynagrodzenia tytułem realizacji umowy wynagrodzenie w wysokości 50% brutto wartości zasądzonej lub uzyskanej z drodze ugody należności. Również świadczenie obejmujące koszty procesu, w tym koszty zastępstwa procesowego przysługiwały Zleceniobiorcy – płatne po wyegzekwowaniu wierzytelności lub po prawomocnym zakończeniu postępowania sądowego (§4 ust. 1 i 2 umowy o świadczenie obsługi prawnej k. 230)

(regulamin platformy A. k. 163 – 178 polityka świadczenia usług zaufania A. k. 180 – 190, umowa cesji k. 30 – 31, płyta cd k. 230).

A. R. nie był świadom, że wynagrodzenie (...) z tytułu zawartych umów obejmuje całość możliwych do odzyskania środków finansowych wraz z odsetkami i kosztami procesu. Pozostawał on w przekonaniu, że jedynie połowa odzyskanej kwoty będzie stanowić opłatę dla (...) za prowadzone czynności (zeznania A. R. k. 262 – 263 znacznik 00:04:33 – 00:20:16).

Pismem z 11.04.2022 r. (...) złożył Bankowi oświadczenie w trybie art. 45 w zw. z art. 30 u.k.k. wraz z wezwaniem do zapłaty (wezwanie wraz z dowodem nadania i wynikami śledzenia przesyłki k. 32 – 42).

W toku procesu (...) ponownie pismem z 12.02.2024 r. złożył (...) Bank oświadczenie w trybie art. 45 2 zw. z art. 30 ustawy z 12.05.2011 r. o kredycie konsumenckim wraz z wezwaniem do zapłaty kwoty łącznie 130.199,92 zł wg stanu na 04.08.2023 r. w tym odsetki 102.625,32 zł oraz prowizja za udzielenie kredytu 27.574,60 zł. (oświadczenie wraz z pełnomocnictwem podpisanym odręcznie przez konsumenta oraz potwierdzeniem nadania i wydrukiem śledzenia przesyłki k. 250 – 256).

Powyższy stan faktyczny Sąd Okręgowy ustalił w pierwszej kolejności na podstawie dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy, których autentyczności i rzetelności nie kwestionowały strony a i Sąd nie znalazł podstaw dla odmówienia im mocy dowodowej. Pozwany kwestionował skuteczność zawarcia umów pomiędzy A. R. w (...) poprzez platformę A. jednakże nie kwestionował samej treści umów zobrazowanej dokumentami załączonymi do pism procesowych, zaś ocena skuteczności zawarcia umów należy do sądu.

Sąd Okręgowy oparł się na zeznaniach świadka A. R. (protokół z 21.02.2025 r. k. 262 – 263 znacznik 00:04:33 – 00:20:16) dając im wiarę. Wiarygodnie świadek zatem zeznał o okolicznościach w jakich doszło do zawarcia przez niego umowy o kredyt konsumencki z (...) Bankiem, nawiązania współpracy z (...) i zawarciu umów w kształcie zobrazowanym dokumentami w formie wydruków z systemu A. oraz informacjach udzielonych mu przez (...) odnośnie do treści zawartych umów. Sąd nie dał natomiast wiary świadkowi w zakresie w jakim wskazał on zawarcie z (...) aneksu obniżającego wynagrodzenie spółki do 30%, bowiem powód nie przedstawił takiego dokumentu i nie twierdził nawet o jego istnieniu.

Sąd Okręgowy zważył co następuje:

Roszczenie nie zasługiwało na uwzględnienie.

Powód powoływał się w niniejszej sprawie na umowę powierniczego przelewu wierzytelności, w tym na pełnomocnictwo udzielone mu przez kredytobiorcę, na mocy których uzyskał uprawnienie do złożenia oświadczenia o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego. Powód wskazał, że kredytobiorca podpisując ww. dokumenty klarownie i odpowiednio wyraził swoją wolę w zakresie zawarcia z nim umowy przelewu wierzytelności, złożenia upoważnień oraz udzielenia pełnomocnictwa do złożenia ww. oświadczenia. Pozwany z kolei podnosił m. in. zarzut braku legitymacji czynnej po stronie powoda, zarzut nieważności umowy cesji, wadliwość umocowania powoda do złożenia oświadczenia o skorzystaniu z sankcji określonej w art. 45 ust. 1 ustawy o kredycie konsumenckim, zarzut uchybienia terminowi złożenia takiego oświadczenia, zarzut nieziszczenia się przesłanek do zastosowania sankcji kredytu darmowego, zarzut przedawnienia.

Odnosząc się do zarzutu braku legitymacji czynnej, Sąd podzielił go uznając, że nie doszło do skutecznego zawarcia umowy cesji i skorzystania przez powoda z prawa do złożenia oświadczenia o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego, niezależnie od faktu, że i tak nie było ku temu podstaw.

W pierwszej kolejności należało odnieść się do zarzutu, nieskutecznego zawarcia umów przez A. R. z (...) ze względu na uczynienie tego poprzez platformę A.. Sąd nie podziela w tym względzie stanowiska pozwanego Banku. W zakresie natomiast kwestionowania ważności umowy przelewu oraz pełnomocnictwa z uwagi na złożenie podpisu w formie elektronicznej, wskazać należy, że platforma przy użyciu której złożony został przez kredytobiorcę podpis elektroniczny, tj. (...) sp. z o.o. wpisana jest w rejestrze niekwalifikowanych usług zaufania prowadzonego przez Narodowy Bank Polski na podstawie i w zakresie rzeczowym określonym przepisem art. 6 ustawy z 5 września 2016 roku o usługach zaufania oraz identyfikacji elektronicznej (t.j. Dz.U. z 2019r., poz. 162 ze zm.) – stanowiącą implementację Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 910/2014 z 23 lipca 2014 roku w sprawie identyfikacji elektronicznej i usług zaufania w odniesieniu do transakcji elektronicznych na rynku wewnętrznym oraz uchylające dyrektywę 1999/93/WE (eIDAS) (Dz. Urz. UE L 257 z 28.07.2014, s. 73) – w zakresie usług składania podpisu elektronicznego, usług obsługi podpisywania elektronicznego dokumentów poprzez platformę A. (nr wpisu – dwudziesty, https://www.nccert.pl(...).htm). Podmiot ten należało zatem zakwalifikować jako dostawcę usług zaufania, co zgodnie z definicją zawartą w art. 3 pkt 19 ww. Rozporządzenia oznacza osobę fizyczną lub prawną, która świadczy przynajmniej jedną usługę zaufania, jako kwalifikowany lub niekwalifikowany dostawca usług zaufania.

Sąd miał także na uwadze, że przewidziana z art. 45 ust. 1 u.k.k. forma pisemna jest formą zastrzeżoną ad probationem (art. 74 § 1 k.c.), a więc jej ewentualne niezachowanie nie skutkuje nieważnością (art. 73 § 1 k.c.). Zgodnie z art. 99 § 1 k.c. pełnomocnictwo szczególne wymaga szczególnej formy tylko w razie, gdy dla czynności, do której upoważnia, zastrzeżona jest forma szczególna pod rygorem nieważności, a więc przepis ten w ogóle nie odnosi się do pełnomocnictw upoważniających do czynności, co do których zastrzeżono formę ad probationem. Dla oceny złożenia oświadczenia woli znajduje więc zastosowanie przepis art. 60 k.c., w myśl którego z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych, wola osoby dokonującej czynności prawnej może być wyrażona przez każde zachowanie się tej osoby, które ujawnia jej wolę w sposób dostateczny, w tym również przez ujawnienie tej woli w postaci elektronicznej. Oświadczenie w postaci elektronicznej nie może być utożsamiane przy tym z elektroniczną formą czynności prawnej (art. 78 k.c.) zrównaną w skutkach prawnych z formą pisemną. Dla zachowania tej formy konieczne jest złożenie oświadczenia woli w postaci elektronicznej i opatrzenie go kwalifikowanym podpisem elektronicznym. Oświadczeniem w postaci elektronicznej (art. 60 k.c.) będzie każde oświadczenie utrwalone (a także przesłane) za pomocą elektronicznych technologii komunikowania się (utrwalania oświadczeń). Złożone do akt sprawy wydruki w postaci karty podpisów stanowią odzwierciedlenie oświadczeń woli składanych w postaci elektronicznej i w taki też sposób dokumentowanych.

Zgodnie z art. 509 § 1 k.c. wierzyciel może bez zgody dłużnika przenieść wierzytelność na osobę trzecią (przelew), chyba że sprzeciwiałoby się to ustawie, zastrzeżeniu umownemu albo właściwości zobowiązania. Wraz z wierzytelnością przechodzą na nabywcę wszelkie związane z nią prawa, w szczególności roszczenie o zaległe odsetki (§ 2). Przedmiotem umowy cesji jest wierzytelność, czyli prawo podmiotowe przysługujące wierzycielowi do żądania od dłużnika, aby spełnił świadczenie.

Aby wierzytelność mogła stać się przedmiotem czynności zobowiązująco – rozporządzającej musi być w dostateczny sposób oznaczona, zindywidualizowana. Przede wszystkim powinien być wyraźnie określony stosunek zobowiązaniowy, którego elementem jest zbywana wierzytelność (wyrok Sądu Najwyższego z 5 listopada 1999 r., sygn. III CKN 423/98). Chodzi tu głównie o oznaczanie stron tego stosunku, świadczenia oraz przedmiotu świadczenia. Wskazane elementy muszą być oznaczone bądź przynajmniej oznaczalne już w momencie zawierania umowy przenoszącej wierzytelność, do chwili zaś przejścia wierzytelności z majątku zbywcy do majątku nabywcy powinno nastąpić wyczerpujące sprecyzowanie również pozostałych elementów stosunku zobowiązaniowego, w którego ramach istnieje zbywana wierzytelność.

Wierzytelność konsumenta, która jest przedmiotem niniejszego postępowania, powstaje po wykonaniu uprawnienia prawnokształtującego dotyczącego sankcji kredytu darmowego – art. 45 ust. 1 ustawy o kredycie konsumenckim. W tym celu konieczne jest doręczenie kredytodawcy odpowiedniego oświadczenia woli. Dopóki takie uprawnienie nie zostanie wykonane, dopóty wierzytelność ma charakter przyszły. Nie budzi także wątpliwości, że przelew wierzytelności przyszłej jest dopuszczalny (uchwała Sądu Najwyższego z 19 września 1997 r., III CZP 45/97). Co prawda konstrukcja przelewu takiej wierzytelności nie wynika wprost z przepisów kodeksu cywilnego, ale podstawy obrotu takimi wierzytelnościami upatruje się w treści art. 555 k.c. i jak wskazał Sąd Najwyższy, sam charakter wierzytelności przyszłych nie wyklucza ich przelewu.

Wierzytelności przyszłe stanowią różnorodną kategorię, obejmującą wierzytelności warunkowe (terminowe), wierzytelności, u podłoża których leży częściowo zrealizowany stan faktyczny, oraz nadzieja na ich powstanie. Do chwili spełnienia się warunku zawieszającego lub nadejścia terminu początkowego wierzytelność jako prawo podmiotowe nie istnieje, a taka sytuacja jest traktowana jako ekspektatywa wierzytelności.

Obecnie nie budzi wątpliwości, że zasady cesji wierzytelności przyszłych muszą odpowiadać ogólnym regułom dotyczącym przelewu wierzytelności. Wierzytelności, u podłoża których leży tylko częściowo zrealizowany stan faktyczny uzasadniający ich powstanie, jako prawa podmiotowe powstają dopiero w momencie ziszczenia się brakującego elementu danego stanu faktycznego (condicio iuris) (zob. wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 25 listopada 2016 roku, I ACa 1915/15). Tym samym warunkiem skutecznej cesji wierzytelności jest istnienie tego prawa i dlatego wierzytelność przyszła może przejść na nabywcę dopiero z chwilą jej powstania (zob. wyrok Sądu Najwyższego z 16 października 2002 roku, IV CKN 1471/00, wyrok Sądu Najwyższego z 17 marca 2016 roku, V CSK 379/15). W konsekwencji zasadnicze znaczenie ma odpowiednie oznaczenie przedmiotu przelewu. Odpowiednie oznaczenie wierzytelności przyszłej – przy założeniu, że może ona przejść na nabywcę dopiero z chwilą powstania – niewątpliwie wymaga określenia danych, pozwalających ustalić w chwili powstania konkretnej wierzytelności, że to właśnie ta wierzytelność objęta była wcześniej zawartą umową cesji. Wierzytelności przyszłe muszą być przynajmniej oznaczalne w chwili zawierania umowy przelewu. Jak konsekwentnie wskazuje się w doktrynie i orzecznictwie, minimalnym sposobem oznaczenia wierzytelności przyszłej jest wskazanie tytułu powstania wierzytelności - stosunku prawnego, z którego wierzytelność wynika, osoby dłużnika oraz wierzyciela (por. A. Szpunar, Glosa do uchwały Sądu Najwyższego z 19 września 1997 r. III CZP 45/97, OSP z 1998 r. nr. 7-8; wyrok Sądu Najwyższego z 16 października 2002 r., IV CKN 1471/00, Glosa z 2007 r. nr 1 poz. 10; wyrok Sądu Najwyższego z 11 maja 1999 r., III CKN 423/98, OSNC z 2000 r. nr 5 poz. 92; cyt. uchwała z 19 września 1997 r.). Warunkiem ogólnym cesji wierzytelności przyszłej jest zatem jej indywidualizacja, powalająca ustalić w chwili zaistnienia określonej wierzytelności, że to właśnie ona objęta była wcześniej zawartą umową (por. M. Litwińska, Glosa do uchwały Sądu Najwyższego z 19 września 1997 r., III CZP 45/97, PPH z 1998 r. nr 8 poz. 45-48).

Analizowana umowa powierniczego przelewu wierzytelności zawarta między stronami – powodem i kredytobiorcą – dotyczyła wszelkich wierzytelności pieniężnych, zarówno obecnych, jak i przyszłych, wraz ze wszystkimi przynależnymi do wierzytelności prawami (m.in. odsetki za zwłokę i opóźnienie) wynikających z zastosowania tzw. sankcji kredytu darmowego, określonej w art. 45 ustawy o kredycie konsumenckim, w odniesieniu od umowy kredytu konsumenckiego z 31 stycznia 2018 r. nr (...). wobec (...) Bank S.A.

Przedmiotowe oznaczenie wierzytelności przyszłej wobec doprecyzowania stosunku, który jest podstawą jej powstania oraz rodzaju należności wynikających ze spornej umowy, tj. poprzez wskazanie, że dotyczy wierzytelności wynikającej z zastosowania sankcji kredytu darmowego i obejmuje odsetki umowne i prowizje nienależne w skutek złożenia oświadczenia prawnoksztłatującego, w ocenie Sądu w sposób dostateczny precyzuje wierzytelność przyszłą będącą przedmiotem umowy przelewu.

Ponadto w celu realizacji umowy cedent udzielił cesjonariuszowi pełnomocnictwa
w zakresie niezbędnym do realizacji przedmiotowej umowy, w szczególności do złożenia oświadczenia wynikającego z art. 45 ustawy o kredycie konsumenckim, przewidującego sankcję tzw. kredytu darmowego. Konsument może przenieść – na dowolnego cesjonariusza (w tym przedsiębiorcę) – przyszłą wierzytelność o zwrot nienależnego świadczenia, kiedy jeszcze nie wykonano uprawnienia przewidzianego w art. 45 ust. 1 u.k.k. Czynność taka nie jest sprzeczna z ustawą ani właściwością zobowiązania. Uprawnienie, o którym mowa w tym przepisie przechodzi ex lege na nabywcę, na którego przelano wierzytelność przyszłą konsumenta. Stanowi ono prawo majątkowe związane z tą wierzytelnością (art. 509 § 2 k.c.).

Zwrócić należy uwagę, iż uprawnienie w postaci złożenia oświadczenia o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego, przysługuje bezspornie kredytobiorcy – konsumentowi, niemniej jednak, brak jest regulacji zakazującej udzielenia pełnomocnictwa przez kredytobiorcę do złożenia takiego oświadczenia w jego imieniu.

Niemniej strona pozwana bezpodstawnie powoływała się na ograniczenie umowne wskazane w pkt III.9.14 Umowy kredytu, zgodnie z którym z zastrzeżeniem uprawnienia Banku do dokonania przelewu wierzytelności z Umowy Kredytu zgodnie z punktem III.5.3. Umowy Kredytu, żadna ze stron nie może przelać żadnego ze swoich praw lub obowiązków wynikających z Umowy Kredytu bez uprzedniej pisemnej zgody drugiej strony . Zdaniem Sądu wskazany zapisy pkt III.9.14 Umowy stanowi klauzulę abuzywną, gdyż postanowienie to kształtowały uprawnienie konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy.

Punktem wyjścia dla oceny przewidzianych w art. 385 ¹ § 1 k.c. przesłanek powinna być komparatystyka uprawnień konsumentów i banku w analogicznych sytuacjach, tj. uprawnień stron wobec wygaśnięcia umowy kredytowej.

Niewątpliwie zgodnie z treścią pkt z punktem III.5.3. Umowy bank po rozwiązaniu umowy posiadał uprawnienie do przelania wierzytelności na rzecz podmiotu trzeciego. Uprawnienie banku aktualizowało się m. in. na skutek braku spłaty kwot kredytu w terminie jego wymagalności. Natomiast w przypadku konsumentów, wobec spłaty całości kredytu przed terminem określonym w umowie i powstaniu roszczenia wynikającego z treści art. 49 ustawy o kredycie konsumenckim, konsumenci zostawali pozbawieni możliwości przelania przysługującej im wierzytelności na inny podmiot. Oczywistym jest, że takie roszczenia stron umowy posiadają inne źródła powstania, gdyż roszczenie banku wprost wynikało z umowy kredytowej, natomiast konsumenta wywodzi się z ustawy, jakkolwiek co wynika z zestawienia sytuacji obu podmiotów, konsumenci zawierający umowy z pozwanym bankiem są zmuszeni samodzielnie dochodzić wierzytelności, nie mając możliwości dokonania cesji praw i obowiązków w celu wyegzekwowania należnych ich wierzytelności.

Takie ukształtowanie uprawnień kredytobiorców, w ocenie Sądu, jest sprzeczne z dobrymi obyczajami, co w świetle art. 385 ¹ § 1 k.c. stanowi niedozwolone postanowienie umowne. Stwierdzić należy, że w przypadku umów zawieranych przez przedsiębiorcę z konsumentem, przy użyciu nie podlegającego negocjacjom wzorca umownego, zastosowanie kwestionowanego postanowienia uznać należy za działanie sprzeczne z dobrymi obyczajami i rażąco naruszające interesy konsumentów.

Co do zasady strony stosunku cywilnoprawnego mogą zgodnie z art. 509 § 1 in fine k.c. wprowadzić umowny zakaz zbywania wierzytelności (pactum de non cedendo), jednakże nie powinno budzić zastrzeżeń stwierdzenie, że w niniejszej sprawie pozwany wykorzystał swoją przewagę kontraktową pozbawiając konsumenta możliwości swobodnego dysponowania przysługującymi mu wierzytelnościami. Nadto Bank przypisuje sobie prawo do uznania za nieważne postanowień umowy cywilnoprawnej zawartej przez niezależne strony, nie będące stroną tej umowy, co również uzasadnia niedozwolony charakter postanowienia. Jednocześnie pozwany nie wykazał, by tego rodzaju postanowienie było indywidualnie uzgodnione z kredytobiorcą. Biorąc pod uwagę powyższe, doszło do spełnienia wszystkich przesłanek określonych w art. 385 ¹ § 1 k.c. poprzez uznanie zawartych w pkt III.9.14 Umowy kredytowej za niedozwolone. Brak związania konsumenta niedozwolonym postanowieniem umownym oznacza, że nie wywołuje ono skutków prawnych od samego początku i z mocy samego prawa.

Niemniej jednak w ocenie Sądu w ustalonym stanie faktycznym umowa przelewu wraz z umową świadczenia usług prawnych nie wywołały skutku prawnego, a to ze względu na ich sprzeczność z zasadami współżycia społecznego (art. 58 §2 k.c.). Oceniając treść stosunku prawnego oraz zgodnego zamiaru stron przy zawieraniu umowy cesji Sąd doszedł do przekonania, iż nie było podstawy do zawierania dodatkowej umowy na reprezentację prawną, za którą (...) pobrać miał kwotę 50% brutto wartości wierzytelności. Możliwość bowiem dochodzenia wierzytelności przez (...) w swoim imieniu i na swoją rzecz wynika już z samej umowy cesji wierzytelności, taki też był jej cel. Wskazuje na to choćby zapis wskazujący na przypadanie powodowej Spółce kosztów zastępstwa procesowego w całości w razie korzystnego zakończenia sprawy, jak i okoliczność przejęcia na nią całego ryzyka niekorzystnego wyniku postepowania. Nie było w związku z tym potrzeby zawierania umowy na reprezentowanie A. R. w postępowaniu sądowym w związku z cesją wierzytelności. Natomiast rozbicie stosunku prawnego pomiędzy cedentem a cesjonariuszem na dwie umowy spowodowało że A. R. został de facto pozbawiony jakichkolwiek praw z tytułu cesji (zwrotnej) wierzytelności, bowiem ustalone w umowach wynagrodzenia w całości konsumują dochodzoną wierzytelność. Zatem realnie mamy do czynienia z darowaniem wierzytelności a jak niespornie wynika z zeznań świadka nie taki był zgodny zamiar strony przy zawieraniu ww. umów. Tym samym prawo do skorzystania z sankcji kredytu darmego mające chronić konsumenta w istocie miałoby stanowić źródło przychodu wyłącznie przedsiębiorcy którym jest powodowa Spółka. Na marginesie wypadnie wskazać, że wysokość tego wynagrodzenia za świadczenie pomocy prawnej jest nieadekwatna do jej zakresu i wysokości świadczenia w kontekście stawek rynkowych jak i wynikających z norm przepisanych. Z zeznań A. R. wynika wprost iż nie miał on świadomości, że na skutek zawartych tego samego dnia umów realnie wyzbył się wszelkich praw związanych z przysługującą mu wierzytelnością. Powodowa spółka zaś jest przedsiębiorcą, profesjonalistą na rynku usług prawnych i przy zawieraniu umowy z konsumentem posługiwała się przygotowanym przez siebie wzorcem umownym. W ocenie Sądu tak ukształtowany stosunek prawny jest sprzeczny z zasadami współżycia społecznego – zatem ani nie można mówić o skutecznym przelewie wierzytelności ani też o prawidłowym zastępstwie procesowym w sprawie.

Z tego wynika iż powód nie posiadał legitymacji czynnej w zakresie wytoczenia powództwa w sprawie.

W dalszej kolejności przejść należało do rozważenia, czy w niniejszej sprawie będą miały zastosowanie przepisy ustawy z 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim (dalej: u.k.k.), w tym w szczególności czy wystąpiły przesłanki z art. 45 w zw. z art. 30 przywołanej ustawy.

Zgodnie z art. 3 ust. 1 u.k.k. kredytem konsumenckim jest kredyt w wysokości nie większej niż 255.550 zł albo równowartość tej kwoty w walucie innej niż waluta polska, który kredytodawca w zakresie swojej działalności udziela lub daje przyrzeczenie udzielenia konsumentowi. Przez umowę o kredyt konsumencki rozumie się także umowę o kredyt niezabezpieczony hipoteką, który jest przeznaczony na remont domu albo lokalu mieszkalnego, w tym w wysokości większej niż wysokość określona w ust. 1 (ust. 1a). Za umowę o kredyt konsumencki uważa się w szczególności: 1) umowę pożyczki, 2) umowę kredytu w rozumieniu przepisów prawa bankowego, 3) umowę o odroczeniu konsumentowi terminu spełnienia świadczenia pieniężnego, jeżeli konsument jest zobowiązany do poniesienia jakichkolwiek kosztów związanych z odroczeniem spełnienia świadczenia, 4) umowę o kredyt, w której kredytodawca zaciąga zobowiązanie wobec osoby trzeciej, a konsument zobowiązuje się do zwrotu kredytodawcy spełnionego świadczenia, 5) umowę o kredyt odnawialny (ust. 2).

Zgodnie z ww. ustawą, na etapie zawierania umowy kredytodawcę obciążają liczne obowiązki związane z formą umowy (art. 29 ust. 1), doręczeniem jej egzemplarza konsumentowi (art. 29 ust. 2) oraz kształtowaniem treści dokumentu umowy (art. 29 ust. 3, art. 30-34 u.k.k.).

Zgodnie z art. 45 ust. 1 u.k.k. w razie uchybienia przez kredytodawcę określonym obowiązkom informacyjnym na etapie przedkontraktowym, wynikającym z przepisów art. 29 ust. 1 (forma pisemna) art. 30 ust. 1 pkt 1-8, 10, 11, 14-17, art. 31-33 (umowa o kredyt wiązany lub w formie odroczonej płatności, umowa o kredyt w rachunku, umowa restrukturyzacyjna), art. 33a (maksymalna wysokość opłat i odsetek) i 36a-36c u.k.k. (maksymalna wysokość pozaodsetkowych kosztów kredytu, odroczenie spłaty zadłużenia, koszty kredytu przy udzieleniu kolejnych kredytów przed dokonaniem spłaty kredytu wcześniejszego), konsumentowi (po złożeniu kredytodawcy pisemnego oświadczenia) przysługuje uprawnienie do zwrotu kwoty kredytu w wysokości kapitału, bez konieczności zapłaty na rzecz kredytodawcy odsetek oraz pozostałych kosztów zastrzeżonych w umowie kredytu (określonych w art. 5 pkt 6 u.k.k.), co czyni z umowy kredytu de facto stosunek nieodpłatny (tak: M. Grochowski, Komentarz do art. 45 [w:] K. Osajda (red.), Ustawa
o kredycie konsumenckim. Komentarz, Wyd. 2, Warszawa 2019, Nb 1).

W ocenie Sądu twierdzenia strony powodowej co do naruszenia przepisów ustawy z 12 maja 2012 r. o kredycie konsumenckim (tj. art. 30 ust. 1 pkt 6, pkt 7, pkt 10, pkt 11, pkt 12 oraz pkt 15 ustawy o kredycie konsumenckim) nie znajdują potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym.

W pierwszej kolejności odnieść się jednak należało do zgłoszonego przez stronę pozwaną zarzutu wystąpienia z oświadczeniem w trybie art. 45 ustawy po terminie przewidzianym w art. 45 ust. 5 u.k.k.

Należy zaznaczyć, że art. 45 ustawy o kredycie konsumenckim jest przepisem o charakterze sankcyjnym, restrykcyjnym wobec kredytodawców i dlatego nie może być poddany wykładni rozszerzającej. Celem sankcji kredytu darmowego jest pozbawienie kredytodawcy prawa do pobierania odsetek i innych opłat określonych w umowie z tytułu udzielonego kredytu za naruszenie obowiązków informacyjnych. Sankcja ta w daleko idący sposób modyfikuje treść stosunku prawnego łączącego kredytodawcę z konsumentem na niekorzyść tego pierwszego. Co do zasady zatem przepisy sankcjonujące dane postępowanie winny być możliwie ściśle interpretowane, nie pozwalając na pojawienie się obszarów niepewności prawnej.

W myśl art. 45 ust. 5 u.k.k. uprawnienie do skorzystania z sankcji kredytu darmowego wygasa po upływie roku od dnia wykonania umowy. Ustawodawca nie sprecyzował, co rozumie pod pojęciem „wykonania” umowy, co doprowadziło do powstania odmiennych interpretacji tego terminu w orzecznictwie sądów powszechnych. Istnieje koncepcja zgodnie z którą moment, od którego zaczyna biec roczny termin na wygaśnięcie uprawnienia konsumenta do złożenia oświadczenia o sankcji kredytu darmowego, dotyczy momentu, w którym wszelkie zobowiązania obu stron umowy zostały w pełni wykonane i nie można odnosić tego wyłącznie do wykonania zobowiązania przez kredytodawcę. Nie ma jednocześnie znaczenia, czy zostały one wykonane w terminie, dobrowolnie, czy też przymusowo, np. w drodze egzekucji komorniczej. Należy przy tym zaznaczyć, że chodzi tutaj o zobowiązania określone treścią umowy o kredyt konsumencki bez uwzględnienia skutków sankcji kredytu darmowego (zob. wyrok Sądu Rejonowego w Szczytnie z 28 września 2017 r., sygn. akt I C 531/17, Legalis nr 1988362; wyrok Sądu Rejonowego w Gorzowie Wielkopolskim z 07 lipca 2017 r., sygn. akt X C 615/17, Legalis nr 2025036; wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie z 20 czerwca 2022 r., sygn. akt XXVII Ca 3081/21, Legalis nr 2845358).

Zgodnie z odmienną koncepcją zwrot „wykonanie umowy” użyty w art. 45 ust. 5 u.k.k. oznacza dzień wykonania umowy przez kredytodawcę, czyli dzień przekazania kwoty kredytu. Przemawia za tym fakt, że w przeciwnym wypadku unicestwiony byłby cel tego przepisu. Ma on bowiem za zadanie ograniczyć uprawnienie konsumenta krótkim terminem prekluzyjnym, tak aby ustabilizować stosunek prawny i kredytodawca nie pozostawał w nieskończoność w niepewności co do zakresu swojej wierzytelności. Gdyby zaś wygaśnięcie uprawnienia zależało od wykonania umowy przez kredytobiorcę (konsumenta), mógłby on przez jej celowe niewykonywanie odwlekać upływ tego terminu. Niedopuszczalne jest, aby jedna ze stron stosunku prawnego mogła według własnej woli regulować rozpoczęcie biegu (wyrok Sądu Okręgowego w Poznaniu z 13 czerwca 2018 r., sygn. XIV C 1375/17, Legalis nr 2113819; wyrok Sądu Rejonowego dla Warszawy-Mokotowa w Warszawie z 3 listopada 2022 r., sygn. II C 2736/22, Legalis nr 2849855). W ocenie Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę termin, o którym mowa w art. 45 ust. 5 u.k.k. rozpoczyna swój bieg z chwilą wykonania umowy, a zatem z chwilą spełnienia przez bank świadczenia charakterystycznego dla tej umowy, czyli w dacie zawarcia umowy i uruchomienia kredytu (por. M. Grochowski (w:) Ustawa o kredycie konsumenckim. Komentarz. Red. K. Osajda, Legalis 2023, uwagi do art. 45, teza 18-21).

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy wskazać, że umowa kredytu konsolidacyjnego nr (...) z 31 stycznia 2018 r. została wykonana zgodnie z postanowieniami Umowy (pkt II.F.1.1 Umowy) i dyspozycją kredytobiorcy wypłaty kredytu (k . 192) Termin na złożenie oświadczenia upłynął zatem bezskutecznie w dniu 8 lutego 2019 r., podczas gdy pierwsze przesłane pozwanemu oświadczenie złożone w trybie art. 45 o kredycie konsumenckim doręczone zostało stronie przeciwnej w dniu 21 kwietnia 2022 r . (śledzenie przesyłek - tracking, k. 42). Z tych względów Sąd uznał, iż roszczenie kredytobiorcy wygasło, a powództwo zostało wniesione po upływie terminu, o którym mowa w art. 45 ust. 5 u.k.k. i również z tego względu, jest niezasadne.

Dodatkowo (...) nie wykazał spełnienia przesłanek do skorzystania z sankcji kredytu darmowego. Podkreślić wypadnie, iż oświadczenie ma w istocie blankietowy charakter, zawierający całą listę potencjalnych naruszeń w treści umowy o charakterze ogólnym, co wskazuje na to, iż zawierający umowę jako konsument A. R. nie został wprowadzony przez jakiś konkretny zapis umowy, czy tez nie miał możności racjonalnej oceny postanowień zawartej umowy.

Zgodnie z art. 30 ust 1 pkt 10 u.k.k. umowa o kredyt konsumencki, powinna określać informację o innych kosztach, które konsument jest zobowiązany ponieść w związku z umową o kredyt konsumencki, w szczególności o opłatach, w tym opłatach za prowadzenie jednego lub kilku rachunków, na których są zapisywane zarówno transakcje płatności, jak i wypłaty, łącznie z opłatami za korzystanie ze środków płatniczych zarówno dla transakcji płatności, jak i dla wypłat, prowizji, marż oraz kosztów usług dodatkowych, w szczególności ubezpieczeń, jeżeli są znane kredytodawcy, oraz warunki, na jakich koszty te mogą ulec zmianie.

W przedmiotowej Umowie w pkt III.3.1.1 wskazano, że Bank pobiera prowizję za udzielenie kredytu w wysokości określonej w pkt II.B ust. 2.3 Umowy, tj. 27.574,60 zł, płatną jednorazowo w dniu wypłaty kredytu, w formie przelewu na rachunek wskazany w Dyspozycji Wypłaty Kredytu . Wskazano również wysokość Całkowitego Kosztu Kredytu, (pkt II.I ust. 2 Umowy ). Z postanowień pkt III.9.1. Umowy wynika, że kredytobiorca został poinformowany, iż ponosi ryzyko zmiany stopy procentowej, ryzyko kursowe w przypadku kiedy klient osiąga dochody w walucie innej niż waluta kredytu (PLN) oraz oświadczył, że jest świadomy ponoszenia tego ryzyka, przed zawarciem Umowy kredytu otrzymał też formularz informacyjny dotyczący kredytu . Należy więc uznać, że kredytodawca spełnił ciążący na nim na podstawie art. 30 ust. 1 pkt 10 ustawy obowiązek informacyjny.

Zarzut naruszenia art. 30 ust. 1 pkt 10 u.k.k. poprzez niewskazanie warunku determinującego zmianę kosztów kredytu w sytuacji określonej w art. 45 ust. 1 u.k.k. również należy uznać za nietrafny. Warunki determinujące zmianę kosztów kredytu zostały bowiem wprost określone w art. 45 ust. 1 u.k.k. i zależne są od wystąpienia określonych przepisów ustawy. Niezasadne jest oczekiwanie, że już w treści umowy kredytu Bank będzie umieszczał treść art. 45 ust. 1 u.k.k. wraz ze wszystkimi możliwymi naruszeniami, które mogą uruchomić procedurę sankcji kredytu darmowego. Nie ma ku temu podstaw prawnych, w szczególności nie jest nią art. 30 ust. 1 pkt 10 u.k.k., który odnosi się do kosztów, jakie należy ponieść w związku z zawarciem i wykonywaniem umowy, a nie w związku z jej ewentualnymi naruszeniami.

Należy wskazać, że w przypadku skorzystania z tzw. sankcji kredytu darmowego nie dochodzi do zmiany wysokości kosztów kredytu, lecz do zwolnienia kredytobiorcy z obowiązku ponoszenia jakichkolwiek kosztów kredytu. Takiej sytuacji nie dotyczy art. 30 pkt 10 u.k.k., który nakazuje określenie zasad zmiany wysokości kosztów ustalonych przez kredytodawcę, jeżeli umowa przewiduje możliwość zmiany tych kosztów w czasie trwania umowy. Ponadto, przywołany w omawianym przepisie obowiązek informacyjny nie dotyczy wszelkich abstrakcyjnie opisanych przez ustawodawcę sytuacji, lecz odnosi się jedynie do takich okoliczności, które choćby hipotetycznie mogłyby wystąpić w warunkach konkretnej zawieranej z konsumentem umowy. W związku z tym powinność powiadomienia o konsekwencjach skorzystania z uprawnienia z art. 45 u.k.k., które zostało przewidziane wyłącznie na wypadek, gdyby kontrakt nie zawierał wszystkich danych wymaganych przez art. 30 ust. 1 u.k.k., aktualizuje się tylko wtedy, kiedy w treści czynności prawnej rzeczywiście zabrakło tych elementów. Sytuacja taka nie miała miejsca w niniejszej sprawie.

Bezpodstawnym okazał się również zarzut naruszenia art. 30 ust. 1 pkt 7 ustawy poprzez wskazanie błędnej wysokości „całkowitego kosztu kredytu”, a w konsekwencji całkowitej kwoty do zapłaty przez konsumenta ustalonej w dniu zawarcia Umowy o kredyt konsumencki i rzeczywistej rocznej stopy oprocentowania.

Po pierwsze nie sposób zgodzić się ze stwierdzeniem jakoby zapisy przedmiotowej umowy kredytu naruszały art. 30 ust. 1 pkt 7 ustawy, w szczególności poprzez błędne wskazanie wysokości ,,całkowitej kwoty do zapłaty przez konsumenta ustalonej w dniu zawarcia umowy o kredyt konsumencki” i ,,rzeczywistej rocznej stopy oprocentowania”, co miało wynikać z nieuprawnionego faktu naliczania przez bank odsetek od kredytowanej opłaty przygotowawczej za udzielenie kredytu.

Zgodnie z treścią powołanej wyżej regulacji umowa o kredyt konsumencki powinna określać rzeczywistą roczną stopę oprocentowania oraz całkowitą kwotę do zapłaty przez konsumenta ustaloną w dniu zawarcia umowy o kredyt konsumencki wraz z podaniem wszystkich założeń przyjętych do jej obliczenia. W przedmiotowej Umowie w § 5 wskazano, wymagane przez ustawę elementy. Co zaś się tyczy nieprawidłowego określenia ich wysokości wobec pobierania odsetek od kosztów kredytowanych Sąd pragnie zaznaczyć, że obowiązujące przepisy nie wprowadzają zakazu naliczania odsetek od kredytowanego kosztu kredytu. Wynika to z treści art. 5 pkt 7 ustawy o kredycie konsumenckim, w którym expressis verbis mowa jest o „kredytowanych kosztach kredytu”. Ustawa nie zakazuje kredytowania takich kosztów, a jedynie wyłącza je z zakresu pojęcia całkowitej kwoty kredytu. Potwierdza to także wyrok z 30 stycznia 2019 r., I NSK 9/18 (LEX nr 2643248), w którym Sąd Najwyższy wskazał, że w aktualnym stanie prawnym nie jest dopuszczalne prezentowanie tej samej kwoty (np. opłaty przygotowawczej, prowizji itp.) zarówno w ramach całkowitej kwoty kredytu, jak i w kosztach kredytu. I to nawet wówczas, gdy składniki kosztów kredytu są kredytowane przez kredytodawcę. Za taką tezą, jak podniósł Sąd Najwyższy, przemawia wyraźna treść art. 5 pkt 7 u.k.k. Z tezy tej wynikają zatem dwa istotne wnioski – po pierwsze, składniki kosztu kredytu mogą być kredytowane przez kredytodawcę, a po drugie, opłata a przygotowawcza (prowizja) – nawet jeśli jest kredytowana – nie może być wykazywana w umowie zarówno w całkowitej kwocie kredytu, jak też w kosztach kredytu. Istota omawianego w tym miejscu zagadnienia została wyjaśniona w wyroku TSUE z 21 kwietnia 2016 r., C-377/14. Sprowadza się ona, najogólniej rzecz ujmując, do tego, że włączenie jakiejkolwiek kwoty należącej do całkowitego kosztu kredytu do całkowitej kwoty kredytu może mieć wpływ na obliczenie rzeczywistej rocznej stopy oprocentowania i w konsekwencji może wpłynąć na prawidłowość informacji, które kredytodawca powinien wskazać w danej umowie o kredyt (vide pkt 89 i 91 uzasadnienia). Również w literaturze wskazuje się, iż dopuszczalne jest finansowanie kosztów kredytu udzielonego przez bank oraz naliczanie odsetek od kwoty przeznaczonej na ten cel. Brak jest podstaw do przyjęcia w przepisach ustawy o kredycie konsumenckim odmiennych zasad pobierania odsetek od wykorzystanego kredytu, zależnych w szczególności od tego, czy celem kredytowania są koszty udzielanego kredytu.

Powyższe stanowisko znajduje oparcie również w aktualnym orzecznictwie Sądu Najwyższego. W postanowieniu z 15 czerwca 2023 r. (sygn. I CSK 4175/22) Sąd Najwyższy stwierdził, że termin i sposób zapłaty tzw. przygotowawczej prowizji kredytowej może być określony w umowie kredytu bankowego (art. 69 ust. 2 pkt 9 Prawa bankowego). Obowiązek zapłaty tej prowizji może powstać już w chwili oddania przez bank sumy kredytu do dyspozycji kredytobiorcy. Jeśli tak skonstruowana jest umowa, a kredytobiorca na te warunki przystaje i zdecyduje się do zapłaty prowizji przygotowawczej nie ze środków własnych, które by przekazał bankowi, lecz ze środków, o których udostępnienie umówił się z bankiem, to środki przekazane na ten cel kredytobiorcy zwiększają jego zadłużenie kredytowe, które powinno być spłacane zgodnie z harmonogramem i z obciążeniem odsetkowym uzgodnionym przez strony.

Mając na uwadze powyższe należy więc przyjąć, że w umowie kredytu konsolidacyjnego nr (...) z 31 stycznia 2018 r. zawartej przez pozwanego z poprzednikiem prawnym powoda prawidłowo wskazano zarówno rzeczywistą roczną stopę oprocentowania, jak i całkowitą kwotę do zapłaty przez konsumenta ustaloną w dniu zawarcia umowy o kredyt konsumencki. Kwota kredytu wynosiła 213.758,60 zł i składały się na nią:

a)  kwota udostępniona klientowi na spłatę zobowiązań 149.970 zł,

b)  kwota udostępniona klientowi na celem konsumpcyjne w wysokości 36.212 zł

c)  kwota przeznaczona na sfinansowanie prowizji za udzielenie kredytu 27.574,60 zł (II. B umowy).

Całkowita kwota kredytu została wskazana jako 186.182 zł stanowiąc sumę wszelkich środków pieniężnych które zostały udostępnione klientowi na podstawie umowy natomiast całkowita kwota do zapłaty przez klienta została określona jako suma całkowitego kosztu kredytu wynoszącego 181.280,40 zł oraz całkowitej kwoty kredytu o której mowa w pkt II C umowy tj 186.182 zł – całkowita kwota wskazana do zapłaty przez klienta została określona na 367.462,40 zł (pkt II.i umowy).

W konsekwencji przyjąć należy, że w umowie kredytu zawartej przez pozwanego z kredytobiorcą prawidłowo wskazano zarówno rzeczywistą roczną stopę oprocentowania (RRSO), jak i całkowitą kwotę do zapłaty przez konsumenta ustaloną w dniu zawarcia umowy o kredyt konsumencki, wraz z podaniem wszystkich założeń przyjętych do jej obliczenia. Pkt II.C oraz pkt II.I ust. 2 Umowy wyczerpuje w ocenie Sądu spełnienie obowiązku przewidzianego w art. 30 ust. 1 pkt 7 u.k.k.

Zarzuty naruszenia art. 30 ust. 1 pkt 6 i 11 u.k.k. również są bezzasadne. Zgodnie z powołaną wyżej regulacją umowa o kredyt konsumencki powinna określać stopę oprocentowania kredytu, warunki stosowania tej stopy, a także okresy, warunki i procedury zmiany stopy oprocentowania wraz z podaniem indeksu lub stopy referencyjnej, o ile ma zastosowanie do pierwotnej stopy oprocentowania kredytu; jeżeli umowa o kredyt konsumencki przewiduje różne stopy oprocentowania, informacje te podaje się dla wszystkich stosowanych stóp procentowych w danym okresie obowiązywania umowy.

Zarzut naruszenia art. 30 ust. 1 pkt. 6 u.k.k. powód uzasadniał nieprawidłowym, niedookreślonym, nieprecyzyjnym i nietransparentnym sformułowaniem klauzuli o zmiennej stopie procentowej. Powód wskazał, że bank jako podstawę obliczania stopy procentowej wskazał wskaźnik „WIBOR 3M”, ale nie zdefiniował tego pojęcia, nie wyjaśnił jego istoty i znaczenia, nie określił w jaki sposób i na jakich warunkach wskaźnik ten może podlegać zmianom oraz gdzie należy szukać źródłowych informacji o aktualnej wysokości „WIBOR 3M”. Zauważyć jednak należy, że w treści Umowy kredytu wskazano, że kredyt jest oprocentowany według zmiennej stopy procentowej, podano jej wysokość na dzień zawarcia umowy oraz wskazano jak ustalana jest zmienna stopa procentowa . Kredytobiorca oświadczył również, że został poinformowany, że ponosi ryzyko zmiany stopy procentowej i na czym to ryzyko polega (pkt III.9 ust. 9.1.1, k. 37v). WIBOR jest – w świetle wiedzy powszechne dostępnej – indeksem ustalanym jako średnia arytmetyczna wielkości oprocentowania, po jakich największe polskie banki są gotowe złożyć u siebie depozyt. Okresy, warunki i procedury zmiany stopy oprocentowania tego konkretnego kredytu, jak również wskazanie wysokości stałej marży banku, zostały w Umowie określone i nie budzą wątpliwości co do ich stosowania. Zaznaczyć przy tym należy, że stawki indeksu WIBOR, w tym WIBOR 3M są powszechnie dostępne w mediach, a także informacje o wysokości tej stawki kredytobiorca może uzyskać w każdym czasie w dowolnej instytucji finansowej. Jest to przy tym wartość, na którą żadna ze stron umowy nie ma bezpośredniego wpływu, a data pobrania danych o tej stawce dla potrzeb ustalenia stopy oprocentowania w kolejnych okresach trzymiesięcznych jest stała dla całej umowy. Przedsiębiorca udzielający kredytu konsumenckiego ma obowiązek wskazać w umowie konkretną wysokość stopy oprocentowania obowiązującą w chwili zawierania umowy, a także sposób ustalania jej wysokości w trakcie obowiązywania umowy, jeżeli jest to stopa zmienna.

Sąd nie dostrzegł zatem żadnych przesłanek, by uznać taką konstrukcję zawartą w przedmiotowej Umowie kredytu za sprzeczną z zasadą swobody umów lub zasadami współżycia społecznego.

Nieracjonalnym jest w ocenie Sądu oczekiwanie, aby w treści umowy zawarte zostały definicje wszelkich pojęć i wskaźników o charakterze ekonomiczno – finansowym, które co oczywiste z uwagi na charakter prowadzonej przez bank działalności na rynkach finansowych oraz charakteru umów kredytowych mają bardzo rozbudowany i skomplikowany charakter. Zabieg taki czyniłby dokument tym bardziej nieprzejrzystym dla konsumenta. Wystarczającym było zatem odesłanie do Tabeli Opłat i Prowizji będącej integralną częścią umowy.

Zdaniem Sądu powód nie miał również racji formułując zarzut naruszenia art. 30 ust. 1 pkt 10 ustawy poprzez niewskazanie warunku determinującego zmianę kosztów kredytu w sytuacji określonej w art. 45 ust. 1 ustawy o kredycie konsumenckim. W ocenie Sądu powyższy zarzut nie znajduje żadnego oparcia w powołanej regulacji ustawowej. Warunki determinujące zmianę kosztów kredytu zostały bowiem wprost określone w art. 30 ust. 1 pkt 10 cytowanej ustawy i zależne są od wystąpienia określonych przesłanek ustawowych. Niezasadne i nieracjonalne jest oczekiwanie, że już w treści umowy kredytu bank powieli treść art. 45 ust. 1 cytowanej ustawy wraz ze wszystkimi możliwymi naruszeniami, które mogą uruchomić procedurę sankcji kredytu darmowego. Nie ma ku temu podstaw prawnych, w szczególności nie jest nią art. 30 ust. 1 pkt 10 cytowanej ustawy, który odnosi się do kosztów, jakie należy ponieść w związku z zawarciem i wykonywaniem umowy, a nie w związku z jej ewentualnymi naruszeniami. Należy wskazać, że w przypadku skorzystania z tzw. sankcji kredytu darmowego nie dochodzi do zmiany wysokości kosztów kredytu, lecz do zwolnienia kredytobiorcy z obowiązku ponoszenia jakichkolwiek kosztów kredytu. Takiej sytuacji nie dotyczy art. 30 pkt 10 cytowanej ustawy który nakazuje określenie zasad zmiany wysokości kosztów ustalonych przez kredytodawcę, jeżeli umowa przewiduje możliwość zmiany tych kosztów w czasie trwania umowy. Ponadto, przywołany w omawianym przepisie obowiązek informacyjny nie dotyczy wszelkich abstrakcyjnie opisanych przez ustawodawcę sytuacji, lecz odnosi się jedynie do takich okoliczności, które choćby hipotetycznie mogłyby wystąpić w warunkach konkretnej zawieranej z konsumentem umowy. Uprawnienie do skorzystania z sankcji kredytu darmowego (co skutkuje tym, że konsument zwraca kredyt w równych ratach, płatnych co miesiąc, od dnia zawarcia umowy) ma charakter czysto hipotetyczny, a powstaje ono dopiero na skutek złożenia oświadczenia o jakim mowa w przywołanym przepisie. Zmiana w zakresie kosztów kredytu do jakiej dochodzi na skutek złożenia przedmiotowego oświadczenia nie wynika więc z realizacji Umowy, a ze złożenia oświadczenia o charakterze prawnokształtującym. Idąc tokiem rozumowania strony powodowej, można by dojść do absurdalnego wniosku, że w umowie kredytu powinny się również znaleźć pouczenia w zakresie skutków jakie dla kosztów kredytu może wywrzeć jakiekolwiek inne zdarzenie prawne (oświadczenie materialnoprawne, upadłość, orzeczenie sądu cywilnego).

Chybionym okazał się również zarzut naruszenia art. 30 ust. 1 pkt 10 ustawy o kredycie konsumenckim w szczególności poprzez zastrzeżenie na rzecz kredytodawcy prawa do zmiany kosztów kredytu w oparciu o przesłanki sformułowane w sposób dowolny i niejasny. W tym względzie zaznaczyć trzeba, że powołana wyżej regulacja ustawowa nakazuje dochowanie przez kredytodawcę obowiązku informacyjnego m.in. w zakresie innych kosztów, które konsument jest zobowiązany ponieść w związku z umową oraz warunków na jakich koszty te mogą ulec zmianie.

Sąd nie podzielił stanowiska strony powodowej również co do naruszenia art. 30 ust. 1 pkt 10 i 12 ustawy poprzez nieokreślenie w zakresie ewentualnych opłat i kosztów kredytu - kosztów sądowych i egzekucyjnych określonych ustawowo w sytuacji, które mogłyby powstać w razie zaniechania wykonywania zobowiązań kredytowych przez kredytobiorcę (skutki braku spłaty). Zgodnie z art. 30 ust. 1 pkt 10 i 12, umowa o kredyt konsumencki powinna zawierać informację o innych kosztach, które konsument jest zobowiązany ponieść w związku z umową o kredyt konsumencki, w szczególności o opłatach, w tym opłatach za prowadzenie jednego lub kilku rachunków, na których są zapisywane zarówno transakcje płatności, jak i wypłaty, łącznie z opłatami za korzystanie ze środków płatniczych zarówno dla transakcji płatności, jak i dla wypłat, prowizjach, marżach oraz kosztach usług dodatkowych, w szczególności ubezpieczeń, jeżeli są znane kredytodawcy, oraz warunki, na jakich koszty te mogą ulec zmianie oraz skutki braku płatności. Wbrew twierdzeniom strony pozwanej, w umowie wskazano koszty jakie konsument jest zobowiązany ponieść w związku z umową, a także kompleksowo opisano zagadnienie skutków jakie wywołuje brak terminowej spłaty kredytu (pkt III.5 Umowy).

Reasumując Sąd Okręgowy uznał, że w niniejszej sprawie nie zaktualizowały się określone w art. 45 ust. 1 u.k.k. przesłanki do złożenia w imieniu kredytobiorcy oświadczenia o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego, a w związku z tym powód nie nabył od kredytobiorcy żadnych roszczeń w tym zakresie, jakie mogłyby po jego stronie powstać w przypadku skutecznego złożenia takiego oświadczenia. Sąd uznał, że postanowienia umowne były sformułowane w sposób zwięzły, tak by uzyskać większą czytelność dokumentu i uniknięcia negatywnych konsekwencji po stronie konsumenta w postaci tzw. przeładowania informacyjnego, które utrudniałoby mu percepcję treści zawartych w dokumencie.

W świetle powyższych ustaleń, powództwo podlegało oddaleniu, o czym orzeczono w punkcie 1 sentencji wyroku.

O kosztach Sąd Okręgowy orzekł na podstawie art. 108 §1 k.p.c. w zw. z art. 98 §1 k.p.c. uznając, iż wobec oddalenia powództwa w całości powoda należy obciążyć kosztami procesu w sprawie. Na zasądzoną kwotę złożyły się koszty zastępstwa w kwocie 5.400 zł obliczone na podstawie §2 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22.10.2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz 17 zł tytułem opłaty od pełnomocnictwa (k. 126). Z tych przyczyn postanowiono jak w sentencji w punkcie 2.

Sędzia Piotr Królikowski