Portal Orzeczeń Sądu Okręgowego w Warszawie

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 10 czerwca 2025 r.

Sąd Okręgowy w Warszawie I Wydział Cywilny w następującym składzie:

Przewodniczący: SSO Bożena Chłopecka

Protokolant: sekretarz sądowy Oliwia Goliszewska

po rozpoznaniu w dniu 8 maja 2025 r. w Warszawie

na rozprawie

sprawy z powództwa A. C. (1)

przeciwko Gminie W.

o ustalenie

I.  Oddala powództwo

II.  Ustala, że powódka w całości ponosi koszty postępowania z tym, że ich wyliczenie pozostawia referendarzowi sądowemu.

Sygn. akt I C 256/17

UZASADNIENIE

Pozwem z dnia 17 marca 2017 r. powódka A. C. (1) wniosła o ustalenie, że ugoda sądowa zawarta w dniu 18 czerwca 2015 r. przed Sądem Rejonowym dla Warszawy – Mokotowa w Warszawie w sprawie o sygn. akt XVI Co 2373/14 pomiędzy W. C. a Gminą W. jest nieważna. Powódka wniosła również o zasądzenie od pozwanej na jej rzecz zwrotu kosztów procesu według norm przepisanych. Ponadto A. C. (2) wniosła o udzielenie zabezpieczenia jej roszczenia.

W uzasadnieniu pozwu wskazano, że w dniu 18 czerwca 2015 r. przed Sądem Rejonowym dla Warszawy – Mokotowa w Warszawie pomiędzy W. C. a Gminą W. w postępowaniu o zawezwanie do próby ugodowej doszło do zawarcia ugody sądowej. Na podstawie przedmiotowej ugody W. C. zobowiązała się zapłacić Gminie W. kwotę 80.000 zł. W dniu (...) r. W. C. zmarła. Spadek po W. C. nabyła z mocy ustawy z dobrodziejstwem inwentarza córka A. C. (1) w całości. Powódka podniosła, że W. C. cierpiała na schorzenia neurologiczne, nie zdając sobie sprawy z faktu występowania oraz postępowania choroby. W dniu 16 września 2015 r. u W. C. rozpoznano udar oraz wieloogniskowe zmiany umiejscowione w lewej półkuli móżdżku i w obu półkulach mózgu, ogniska w półkulach mózgu otoczone obrzękiem, ogniska nadnamiotowe umiejscowione przystrzałkowo na skalistościach. Na skutek zmian W. C. przestała chodzić, traciła orientację w czasie, stała się mało krytyczna, zapominała, była roztargniona, zachowywała się mało adekwatnie do sytuacji. Lekarz neurolog w prywatnej opinii sporządzonej na zlecenie powódki wskazał, że w okresie kilkumiesięcznym poprzedzającym rozpoznanie właściwe W. C. była pod silnym oddziaływaniem zmian ogniskowych w mózgu i mogła mieć zaburzenia świadomości, rozeznania i odpowiedzialności. Lekarz ten stwierdził, że w dniu 18 czerwca 2015 r. W. C. znajdowała się w stanie wyłączającym świadome wyrażenie swojej woli. Rozsiany proces nowotworowy u W. C. narastał w ciągu kilkunastu miesięcy lub nawet kilku lat powodując uszkodzenia struktur centralnego układu nerwowego. W konsekwencji powódka podniosła, że w jej ocenie w chwili zawarcia przedmiotowej ugody W. C. znajdowała się w stanie wyłączającym świadome i swobodne podjęcie decyzji i oraz wyrażenie woli, a zatem zawarta ugoda jest nieważna. Powódka wskazała, że jako spadkobierczyni W. C. posiada interes prawny w wytoczeniu powództwa o ustalenie nieważności ugody, ponieważ ugoda ta stwierdza dług należący do spadku za co odpowiedzialność ponosi spadkobierczyni / pozew – k. 2 – 11v./.

Postanowieniem z dnia 20 kwietnia 2017 r. Sąd Okręgowy w Warszawie udzielił zabezpieczenia roszczenia A. C. (1) w ten sposób, że do czasu prawomocnego zakończenia niniejszego postępowania zakazał pozwanej:

1)  złożenia wniosku o nadanie klauzuli wykonalności ugodzie sądowej zawartej w dniu 18 czerwca 2015 r. przed Sądem Rejonowym dla Warszawy – Mokotowa w Warszawie w sprawie o sygn. akt XVI Co 2373/14 z wniosku Gminy W. z udziałem W. C. o zawezwanie do próby ugodowej przeciwko A. C. (1),

2)  wszczęcia postępowania egzekucyjnego przeciwko A. C. (1) w oparciu o tytuł wykonawczy w postaci ww. ugody,

3)  zbycia roszczeń lub praw i obowiązków wynikających z ww. ugody / postanowienie – k. 180 – 181v./.

W odpowiedzi na pozew z dnia 26 maja 2017 r. (data nadania w UP k. 257) pozwana Gmina W. wniosła o oddalenie powództwa w całości i zasądzenie na jej rzecz od powódki zwrotu kosztów procesu według norm przepisanych. W uzasadnieniu swojego stanowiska pozwana wskazała, że choroba nowotworowa W. C. została wykryta przypadkowo podczas diagnostyki CT głowy z powodu udaru mózgu. W ocenie pozwanej z dokumentacji medycznej wynika, że od września do października 2015 r. zmiany nowotworowe nie postępowały i w dalszym ciągu nieznane było pierwotne źródło nowotworu. Pozwana podniosła, że na pełną świadomość i poczytalność W. C. wskazywało jej zachowanie. Na przestrzeni 2014 r. do co najmniej 2015 r. W. C. była osobą aktywną zawodowo, wykonującą skomplikowane intelektualnie i merytorycznie czynności, takie jak udział w postępowaniach w charakterze wykonawcy, przygotowywanie ofert w oparciu o specjalistyczną wiedzę, składanie wyjaśnień do przygotowanych ofert, opracowywanie planów zagospodarowania przestrzennego, czy branie udziału w charakterze eksperta w komisjach urbanistycznych. Ponadto pozwana wskazała, że również okoliczności zawarcia ugody świadczą o tym, że W. C. w chwili podpisania ugody była w pełni władz umysłowych i intelektualnych. W. C. stawiła się na posiedzenie sądowe, wiedziała czego dotyczy postępowanie, była przygotowana merytorycznie oraz skutecznie negocjowała warunki ugody. W wyniku negocjacji pozwana obniżyła nawet wysokość dochodzonego roszczenia do kwoty 80.000 zł (pierwotnie żądała kwoty 111.894 zł) oraz rozłożyła spłatę na 5 rat. Pozwana podniosła również, że w okresie przed 23 listopada 2015 r. W. C. próbowała uzyskać umorzenie należności powstałych z tytułu nieopłaconych składek przez osoby prowadzące działalność gospodarczą. W konsekwencji w ocenie pozwanej w chwili zawarcia przedmiotowej ugody W. C. nie znajdowała się w stanie wyłączającym świadome i swobodne podjęcie decyzji / odpowiedź na pozew – k. 188 – 192v./.

Pismem z dnia 4 września 2017 r. A. C. (1) wniosła o udzielenie dodatkowego zabezpieczenia roszczenia poprzez zakazanie pozwanej do czasu prawomocnego zakończenia postępowania obciążania nieruchomości powódki położonej w W. przy ul. (...) nr (...) o numerze księgi wieczystej (...), nieruchomości powódki położonej w miejscowości Huta (...), gmina S. o numerze księgi wieczystej (...) oraz nieruchomości powódki położonej w W. przy ul.(...)o numerze księgi wieczystej (...) / pismo powódki – k. 281 – 284/.

Postanowieniem z dnia 22 września 2017 r. Sąd Okręgowy w Warszawie udzielił zabezpieczenia roszczenia powódki zgodnie z wnioskiem z dnia 4 września 2017 r. Postanowieniem z dnia 22 maja 2018 r. Sąd Apelacyjny w Warszawie zmienił ww. postanowienie i oddalił wniosek o udzielenie zabezpieczenia / postanowienie z dnia 22 września 2017 r. – k. 298 – 301, postanowienie z dnia 22 maja 2018 r. – k. 416 – 421/.

Pismem z dnia 13 października 2017 r. pozwana Gmina W. wniosła o udzielenie zabezpieczenia roszczenia stwierdzonego prawomocną ugodą sądową zawartą w dniu 18 czerwca 2015 r. przed Sądem Rejonowym dla Warszawy – Mokotowa w Warszawie w sprawie o sygn. akt XVI Co 2373/14 poprzez zakazanie powódce do czasu prawomocnego zakończenia postępowania przenoszenia własności należącej do niej nieruchomości położonej w W. przy ul. (...) nr(...)o numerze księgi wieczystej (...), nieruchomości położonej w miejscowości Huta (...), gmina S. o numerze księgi wieczystej (...) oraz nieruchomości położonej w W. przy ul. (...)o numerze księgi wieczystej (...) / pismo pozwanej – k. 317 – 363.

Postanowieniem z dnia 27 listopada 2017 r. Sąd Okręgowy w Warszawie udzielił zabezpieczenia roszczenia pozwanej zgodnie z wnioskiem z dnia 13 października 2017 r. Postanowieniem z dnia 22 maja 2018 r. Sąd Apelacyjny w Warszawie zmienił ww. postanowienie i oddalił wniosek o udzielenie zabezpieczenia / postanowienie z dnia 27 listopada 2017 r. – k. 380 – 382v, postanowienie z dnia 22 maja 2018 r. – k. 422 – 427/.

Pismem z dnia 27 lipca 2018 r. A. C. (1) zmieniła żądanie pozwu w ten sposób, że wniosła o pozbawienie w całości wykonalności tytułu wykonawczego – ugody sądowej zawartej w dniu 18 czerwca 2015 r. przed Sądem Rejonowym dla Warszawy – Mokotowa w W. w sprawie o sygn. akt XVI Co 2373/14 pomiędzy W. C. a Gminą W., zaopatrzonej w klauzulę wykonalności postanowieniem Sądu Rejonowego dla Warszawy – Mokotowa w Warszawie z dnia 14 września 2016 r. w sprawie o sygn. akt XVI Co 1585/16 / pismo zmieniające powództwo – k. 524 – 534/.

Pismem z dnia 17 sierpnia 2018 r. A. C. (1) wniosła o zabezpieczenia roszczenia o pozbawienie wykonalności tytułu wykonawczego poprzez zakazanie pozwanej do czasu prawomocnego zakończenia postępowania obciążania nieruchomości powódki położonej w W. przy ul. (...) nr (...) o numerze księgi wieczystej (...), nieruchomości powódki położonej w miejscowości Huta (...), gmina S. o numerze księgi wieczystej (...) oraz nieruchomości powódki położonej w W. przy ul. (...) o numerze księgi wieczystej (...) / pismo powódki – k. 627 – 643/.

W odpowiedzi na zmianę powództwa pozwana wniosła o oddalenie powództwa w całości / pismo pozwanej – k. 651 – 687/.

Postanowieniem z dnia 8 listopada 2018 r. Sąd Okręgowy w Warszawie oddalił wniosek powódki o udzielenie zabezpieczenia. Postanowieniem z dnia 16 stycznia 2019 r. Sąd Apelacyjny w Warszawie oddalił zażalenie na ww. postanowienie / postanowienie z dnia 8 listopada 2018 r. – k. 689 – 691, postanowienie z dnia 16 stycznia 2019 r. – k. 713 – 717/.

Strony podtrzymały swoje stanowiska procesowe i przywoływaną argumentację do zamknięcia rozprawy / protokół rozprawy – k. 998-999v./.

Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:

W okresie od 2014 r. do (...) r. A. C. (1) mieszkała razem ze swoją matką W. C.. W 2014 r. u W. C. zaczęły pojawiać się problemy z oddychaniem, a w 2015 r. dodatkowo problemy z bezdechem w szczególności w pozycji leżącej. U W. C. pojawiały się również bóle głowy, które uniemożliwiały jej spokojny sen. W tym okresie W. C. zaczęła być roztargniona, zostawiała klucze w zamku, nie przynosiła zakupów ze sklepu, gubiła dokumenty i rachunki. Coraz częściej była drażliwa, często płakała. Czasami reagowała nerwowo i agresywnie na sugestie innych osób. W związku z czym A. C. (1) zaczęła podejrzewać, że jej matka ma depresję. W. C. zaczęła mieć problemy z pamięcią oraz obsługą komputera, zapominała nawet imiona niektórych osób. U W. C. zaczęły pojawiać się również problemy ze wzrokiem. W. C. straciła także chęć do pracy. W ciągu dnia była ospała, potrafiła zasnąć pracując przy komputerze. Coraz częściej popełniała błędy w przygotowywanych projektach. Nie odbierała telefonów od kontrahentów. W tym okresie W. C. skarżyła się również na ból nogi i miała problemy z chodzeniem, czasami przewracała się na prostej drodze. Traciła orientację w terenie. Zmianie uległ również wygląd W. C., przestała o siebie dbać, poszarzała na twarzy i wyglądała na wiecznie zmęczoną. Mimo pojawiających się trudności W. C. nie chciała jednak skorzystać z pomocy lekarza / dowody: zeznania A. C. (1) – k. 400v – 402v, 738v - 739v, 852v, zeznania D. D. – k. 402v – 404, zeznania T. R. – k. 404 – 404v, zeznania A. G. – k. 536 – 541, zeznania W. L. – k. 543 – 546, zeznania A. R. – k. 546 – 547/.

W. C. była z zawodu architektem. W okresie 2014 r. – 2015 r. W. C. prowadząc działalność gospodarczą pod firmą (...) (...) arch. W. C.. brała udział w różnych przetargach. Przy przygotowywaniu dokumentacji przetargowej W. C. korzystała z pomocy A. G..

W lutym 2015 r. W. C. wzięła udział w przetargu w N. i podpisała umowę na sporządzenie planu zagospodarowania przestrzennego. W trakcie procedury przetargowej i podpisywania umowy W. C. wiedziała, co się dzieje i jaką umowę zawiera. Następnie wykonała jedynie pierwszy etap projektu.

W dniu 4 marca 2015 r. W. C. uczestniczyła w posiedzeniu Miejskiej Komisji (...) / dowody: zeznania A. G. – k. 536 – 541, zawiadomienia o wyborze oferty – k. 194 -199, faktura nr (...) – k. 200, umowa nr (...) – k. 201 – 203v, zarządzenie nr (...) z załącznikami – 204 – 206, ogłoszenia o wynikach przetargów – k. 207 – 214, oferty składane przez W. C. – k. 443 – 461, 471 – 521, zeznania R. Z. – k. 548 – 549, protokół z posiedzenia Miejskiej Komisji (...) – k. 462 – 464v, pisma Burmistrza N. – k. 550 – 552/.

W 2015 r. Gmina W. złożyła wniosek o zawezwanie W. C. do próby ugodowej. W związku z tym przed Sądem Rejonowym dla Warszawy-Mokotowa w Warszawie toczyło się postępowanie sądowe o sygn. akt XVI Co 2373/14. Pierwotnie Gmina W. domagała się zapłaty kwoty 111.894 zł. W dniu 18 czerwca 2015 r. W. C. stawiła się na posiedzenie Sądu, wiedziała czego dotyczy postępowanie, była przygotowana merytorycznie i skutecznie negocjowała warunki ugody. Na skutek negocjacji strony postanowiły, że W. C. zapłaci na rzecz Gminy W. w pięciu ratach kwotę 80.000 zł / dowody: zeznania K. P. – k. 737 – 738, zeznania T. K. (1) – k. 541 – 543.

W dniu 18 czerwca 2015 r. przed Sądem Rejonowym dla Warszawy – Mokotowa w Warszawie w postępowaniu o zawezwanie do próby ugodowej sygn. akt XVI Co 2373/14 doszło do zawarcia ugody sądowej pomiędzy W. C. a Gminą W. / okoliczność bezsporna, a nadto dowód: protokół rozprawy w sprawie o sygn. XVI Co 2373/14 - k. 14 – 15/.

W dniu 9 września 2015 r. W. C. poczuła się gorzej, doznała częściowego niedowładu lewej strony ciała oraz około 10 minutowego incydentu zaburzeń świadomości, w związku z czym w dniu 11 września 2015 r. udała się do lekarza. Lekarz nie odnotował u badanej deficytów neurologicznych ani zaburzeń funkcji poznawczych. Zlecił badania diagnostyczne w kierunku miażdżycy, zaburzeń rytmu serca i skierował na konsultację neurologiczną.

Niedowład zaczął postępować. W dniu 16 września 2015 r. W. C. udała się na wizytę do neurologa. W przeprowadzonym tego samego dnia badaniu CT głowy stwierdzono wieloogniskowe zmiany umiejscowione w lewej półkuli móżdżku i w obu półkulach mózgu, ogniska w półkulach mózgu otoczone obrzękiem, ogniska nadnamiotowe umiejscowione przystrzałkowo na skalistościach o wymiarze: po prawej 21 x 22 mm, po stronie lewej dwa ogniska: 19 x 10 mm i 8 x 7 mm. W. C. uzyskała skierowanie do szpitala.

W okresie od 9 października 2015 r. do 9 listopada 2015 r. W. C. przebywała w Szpitalu (...), gdzie stwierdzono u niej nieprawidłową masę o średnicy 30 mm zlokalizowaną w istocie białej prawego płata czołowego, powodującą uciśnięcie trzonu komory bocznej, otoczoną strefą obrzęku; rozpad w części centralnej zmiany; dwie zmiany o średnicy ok. 15 mm, mogące odpowiadać kolejnej zmianie, otoczone strefą obrzęku; ognisko hipodensyjne w lewym płacie potylicznym, mogące odpowiadać kolejnej zmianie, otoczone strefą obrzęku. Lekarze stwierdzili, że obraz przemawia za przerzutami do mózgu. W chwili przyjęcia do szpitala W. C. była przytomna, jej mowa była spowolniona, nie była w pełni zorientowana autopsychicznie i co do czasu, ale była zorientowana co do miejsca.

W dniu 21 listopada 2015 roku W. C. straciła przytomność i w stanie krytycznym została przyjęta do szpitala na oddział intensywnej terapii. U W. C. stwierdzono nowotwór pierwotny mózgu / dowody: dokumentacja medyczna W. C. – k. 25 – 157, zeznania A. C. (1) – k. 400v – 402v, 738v - 739v, 852v./.

W dniu (...) r. W. C. zmarła / dowód: odpis skrócony aktu zgonu – k. 16/.

Spadek po W. C. nabyła na podstawie ustawy z dobrodziejstwem inwentarza córka A. C. (1) w całości / dowód: protokół z przyjęcia oświadczenia o przyjęciu spadku akt notarialny Rep. (...) nr (...) – k. 17 – 20v, akt poświadczenia dziedziczenia akt notarialny Rep.(...) nr (...) – k. 21 – 21v./.

Postanowieniem z dnia 14 września 2016 r. Sąd Rejonowy dla Warszawy – Mokotowa sygn. akt XVI Co 1585/16 nadał klauzulę wykonalności punktowi I ugody sądowej zawartej w dniu 18 czerwca 2015 r. przed Sądem Rejonowym dla Warszawy – Mokotowa w Warszawie w sprawie o sygn. akt XVI Co 2373/14 przeciwko A. C. (1) / okoliczność bezsporna, dowód: postanowienie – k. 641/.

Pojawiające się u W. C. w 2015 r. objawy choroby nowotworowej nie spowodowały u niej w dniu 18 czerwca 2015 r. stanu wyłączającego świadome albo swobodne podjęcie decyzji lub wyrażenie woli / dowód: opinia sądowo-lekarska biegłego z zakresu neurologii D. M. – k. 750 -760v., zeznania świadków T. K. (1) k. 541-543 i K. P. k. 737-738/.

Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił w oparciu o wskazane powyżej dokumenty zgromadzone w aktach sprawy. Sąd uznał dowody z dokumentów za wiarygodne, albowiem ich autentyczność nie została zakwestionowana przez żadną ze stron, a ponadto Sąd nie znalazł podstaw do ich podważenia z urzędu.

Nadto Sąd dał wiarę zeznaniom powódki A. C. (1) (k. 400v – 402v, 738v - 739v, 852v) oraz zeznaniom przesłuchanych w sprawie świadków: D. D. (k. 402v – 404), T. R. (k. 404 – 404v), A. G. (k. 536 – 541), W. L. (k. 543 – 546), A. R. (k. 546 – 547), ponieważ były one szczere i spójne ze sobą. Na ich podstawie Sąd ustalił w jaki sposób zachowywała się W. C. w 2014 i 2015 r., w szczególności jakie objawy choroby zaczęły u niej występować. Sąd wziął również pod uwagę zeznania świadka R. Z. (k. 548 – 549), które były szczere i wewnętrznie spójne. Na ich podstawie Sąd ustalił, że W. C. w dalszym ciągu prowadziła działalność gospodarczą oraz brała udział w przetargach (w tym zakresie były one spójne również z zeznaniami A. G. oraz z dokumentami przedstawionymi przez pozwaną) oraz że W. C. w trakcie przetargu w N., podpisywania umowy oraz wykonywania pierwszego etapu projektu wiedziała co się dzieje i jakie zadanie ma do wykonania.

Natomiast na podstawie zeznań K. P. (k. 737 – 738) i T. K. (1) (k. 541 – 543) Sąd ustalił w jaki sposób zachowywała się W. C. w dniu podpisania przedmiotowej ugody sądowej tj. w dniu 18 czerwca 2015 r. Świadkowie byli obecni w trakcie posiedzenia Sądu, mieli bezpośrednią możliwość zaobserwowania zachowania W. C., a ponadto rozmawiali z nią. Ich zeznania są szczere i spójne ze sobą. Ponadto Sąd miał na uwadze, że zeznania świadków są zgodne z zasadami logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego, ponieważ gdyby W. C. zachowywała się w sposób wskazujący na to, że znajduje się w stanie wyłączającym świadome lub swobodne podjęcie decyzji lub wyrażenie woli, to po pierwsze zostałoby to zaobserwowane przez sędziego referenta, który nie dopuściłby do zawarcia ugody sądowej oraz zamieściłby odpowiednią wzmiankę w protokole posiedzenia, a po drugie ugoda sądowa zawierałaby inną treść. Należy bowiem wskazać, że kwota dochodzona w zawezwaniu do próby ugodowej, której domagała się pozwana, była zdecydowanie wyższa. Zatem jedynym logicznym wytłumaczeniem dla jej obniżenia i rozłożenia na raty, jest to, że W. C. musiała skutecznie negocjować warunki ugody. Gdyby W. C. w chwili podpisywania ugody nie była świadoma tego, czego dotyczy postępowanie i jakie ma prawa to nie byłaby w stanie wynegocjować tak wysokiej obniżki (ponad 30 tys. zł).

Sąd nie dokonał natomiast ustaleń na podstawie zeznań świadków E. A. (k. 736v – 737) oraz J. R. (k. 738 – 738v), ponieważ świadkowie nie mieli osobistego kontaktu z W. C. w 2014 i 2015 r., a w konsekwencji ich zeznania wykazały jedynie fakty nieistotne dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy. Zeznania E. A. dotyczyły bowiem posiedzeń komisji mających miejsce w 2011 i 2012 r., natomiast J. R. wskazał, że ostatni raz miał kontakt z W. C. w lipcu/sierpniu 2012 r. Mając na uwadze fakt, że przedmiotowa ugoda sądowa została zwarta w czerwcu 2015 r., w ocenie Sądu wydarzenia mające miejsce w 2011 i 2012 r. nie mogły mieć wpływu na rozstrzygnięcie przedmiotowej sprawy.

Sąd oparł się również na opinii biegłego z zakresu neurologii D. M.. W ocenie Sądu opinia biegłego jest jasna, precyzyjna, zwięzła, dokładna oraz wewnętrznie spójna. Biegły wziął pod uwagę cały zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, w szczególności dokumentację medyczną W. C. oraz zeznania świadków i na tej podstawie w sposób kategoryczny wskazał, że nie znalazł podstaw do stwierdzenia, że W. C. w dniu 18 czerwca 2015 r. znajdowała się w stanie wyłączającym świadome lub swobodne podjęcie decyzji lub wyrażenie woli.

Co prawda Sąd dopuścił dowód z opinii innego biegłego neurologa P. Ś., który po opinii radiologicznej sugerującej, że zmiany w mózgu mogły występować u W. C. już wcześniej i miały wpływ na zdolność pacjentki do świadomego działania przed czerwcem 2015 roku. Opinia radiologiczna wskazywała na występowanie u W. C. chłoniaka mózgu, który rozwijał się u niej przed czerwcem 2015 roku i powodował zaburzenia neurologiczne,które zdaniem biegłego miały wpłynąć na zdolność do podejmowania świadomych decyzji. Sąd nie podzielił wniosków płynących z opinii biegłego P. Ś.. Po pierwsze biegły ten w dniu 30 lipca 2020 roku sporządził prywatną opinię na zlecenie powódki, co kwestionowała również w niniejszej sprawie strona pozwana. Po drugie biorąc pod uwagę brak jakiejkolwiek dokumentacji medycznej W. C. z przed września 2015 roku i zeznania świadków T. K. (2) i K. P., którzy potwierdzili, iż na rozprawie w czerwcu 2015 roku W. C. nie miała problemów z precyzowaniem myśli. Była świadoma swojego zadłużenia wobec Gminy W. i dążyła do tego, aby zawrzeć ugodę negocjując jej warunki. W. C. świadomie stawiła się na rozprawie, podczas której zawarła ugodę. Była to jej przemyślana decyzja. Ani Sąd prowadzący postępowanie o zawezwanie do próby ugodowej, ani przeciwnicy procesowi nie zauważyli, aby W. C. była w stanie wyłączającym świadome postępowanie.

Sąd pominął dowód w postaci wydruków fragmentów dokumentów z komputera (k. 553 – 624), ponieważ strona powodowa mimo zgłoszonych przez pozwaną zastrzeżeń nie wykazała, aby dokument w postaci elektronicznej, z którego miały pochodzić wydrukowane fragmenty, został sporządzony przez W. C..

Sąd pominął także dowodu z dokumentów w postaci pism A. C. (1) dotyczących wniosku o umorzenie zaległości z uwagi na to, że zmierzały one do wykazania faktów nieistotnych dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy. Zachowanie powódki, które miało miejsce już po śmierci W. C., nie ma bowiem żadnego wpływu na ocenę, czy przedmiotowa ugoda sądowa jest nieważna, a w konsekwencji, czy powództwo zasługuje na uwzględnienie.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Powództwo podlegało oddaleniu w całości.

Zgodnie z art. 840 § 1 pkt 1 k.p.c. dłużnik może w drodze powództwa żądać pozbawienia tytułu wykonawczego wykonalności w całości lub części albo ograniczenia, jeżeli przeczy zdarzeniom, na których oparto wydanie klauzuli wykonalności, a w szczególności, gdy kwestionuje istnienie obowiązku stwierdzonego tytułem egzekucyjnym niebędącym orzeczeniem sądu albo gdy kwestionuje przejście obowiązku mimo istnienia formalnego dokumentu stwierdzającego to przejście. Powództwo opozycyjne oparte na omawianej podstawie jest dopuszczalne, o ile nie występują przeszkody w postaci niedopuszczalności drogi sądowej, powagi rzeczy osądzonej lub zawisłości sporu. Dłużnik nie może w drodze tego powództwa zmierzać do wzruszenia prawomocnego rozstrzygnięcia sądu stanowiącego tytuł egzekucyjny (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 12 grudnia 1972 r., sygn. akt II PR 372/72, LEX nr 795011), ale może przeczyć treści innych tytułów egzekucyjnych, których nie chroni prawomocność materialna czy zawisłość sporu, m.in.: ugody sądowej, ugody zawartej przed sądem polubownym, aktu notarialnego, bankowego tytułu egzekucyjnego (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 27 listopada 2003 r., sygn. akt III CZP 78/03, LEX nr 108036).

W przedmiotowej sprawie powódka, jako spadkobierczyni W. C., domagała się pozbawienia w całości wykonalności tytułu wykonawczego w postaci ugody sądowej z dnia 18 czerwca 2015 r. zawartej przed Sądem Rejonowym dla Warszawy – Mokotowa w Warszawie pomiędzy W. C. a Gminą W. z uwagi na to, że W. C. w chwili jej zawarcia znajdowała się w stanie wyłączającym świadome wyrażenie woli w rozumieniu art. 82 k.c., a w związku z tym przedmiotowa ugoda sądowa jest bezwzględnie nieważna.

Zgodnie z art. 82 k.c. nieważne jest oświadczenie woli złożone przez osobę, która z jakichkolwiek powodów znajdowała się w stanie wyłączającym świadome albo swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli. Dotyczy to w szczególności choroby psychicznej, niedorozwoju umysłowego albo innego, chociażby nawet przemijającego, zaburzenia czynności psychicznych. Stan wyłączający świadomość to - najogólniej rzecz ujmując - brak rozeznania, niemożność rozumienia zachowań własnych i zachowań innych osób, niezdawanie sobie sprawy ze znaczenia i skutków własnego postępowania. Stan taki musi przy tym wynikać z przyczyny wewnętrznej, a więc ze stanu, w jakim znajduje się osoba składająca oświadczenie woli, a nie z okoliczności zewnętrznych, w jakich osoba ta się znalazła (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 lutego 2006 r., sygn. akt IV CSK 7/05, LEX nr 180191).

W ocenie Sądu powódka nie wykazała spełnienia przesłanek z art. 82 k.c.

Mając na uwadze cały zgromadzony w sprawie materiał dowodowy Sąd doszedł do przekonania, że już od 2014 r. u W. C. zaczęły ujawniać się pierwsze objawy choroby nowotworowej, które wpływały na jej zachowanie. Część objawów, m.in. bóle głowy i nogi czy problemy z oddychaniem, miały charakter fizyczny w związku z tym nie była istotna dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy. Jednak część objawów była związana ze stanem psychicznym. W konsekwencji należało ocenić, czy objawy te mogły doprowadzić u W. C. do stanu wyłączającego świadome podjęcie decyzji oraz wyrażenie woli. Zgodnie z zeznaniami przesłuchanych w toku postępowania świadków oraz z zeznaniami powódki W. C. zaczęła być roztargniona, zostawiała klucze w zamku, nie przynosiła zakupów ze sklepu, gubiła dokumenty i rachunki. Coraz częściej była drażliwa, często płakała. Czasami reagowała nerwowo i agresywnie na sugestie innych osób. Zaczęła mieć problemy z pamięcią oraz obsługą komputera, zapominała nawet imiona niektórych osób. W. C. straciła także chęć do pracy i unikała kontaktu z kontrahentami. W ciągu dnia była ospała, potrafiła zasnąć pracując przy komputerze. W ocenie Sądu objawy te nie miały jednak takiego nasilenia, aby możliwe było uznanie, że w dniu 18 czerwca 2015 r. W. C. znajdowała się w stanie wyłączającym świadome podjęcie decyzji i wyrażenie woli. W tym zakresie Sąd oparł się przede wszystkim na opinii biegłego z zakresu neurologii D. M., która kategorycznie oświadczyła, że po analizie całego zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności dokumentacji medycznej oraz zeznań świadków, nie znajduje podstaw do stwierdzenia, że W. C. w chwili zawarcia przedmiotowej ugody znajdowała się w stanie wyłączającym świadome podjęcie decyzji i wyrażenie woli. Sąd wziął również pod uwagę okoliczności zawarcia przedmiotowej ugody. Z zeznań świadków K. P. i T. K. (1) jednoznacznie wynikało, że w trakcie spotkania przed posiedzeniem sądowym oraz w trakcie samego posiedzenia W. C. zachowywała się jak osoba, która wie czego dotyczy postępowanie, była merytorycznie przygotowana i negocjowała warunki ugody. Nie ulega wątpliwości, że taki opis zachowania W. C. świadczy o tym, że w chwili zawierania ugody, mimo występujących już u niej różnych objawów choroby, była ona świadoma tego co robi. Mało prawdopodobne jest to, aby osoba znajdująca się w stanie wyłączającym świadome podjęcie decyzji i wyrażenie woli wynegocjowała tak korzystne dla siebie warunki ugody. Należy mieć również na uwadze, że przedmiotowa ugoda została zawarta przed sądem i podlegała kontroli sądowej. W konsekwencji, gdyby sędzia referent zauważył, że W. C. zachowuje się w sposób sugerujący, że nie jest w stanie świadomie podjąć decyzji i wyrazić swojej woli, to nie zatwierdził by ugody. Nie można także pominąć faktu, że w dokumentacji medycznej W. C. dopiero w dniu 9 września 2015 r. pojawiły się dane wskazujące na występowanie u niej zaburzeń poznawczych i zaburzeń świadomości. Ponadto Sąd miał na uwadze, że W. C. w 2015 r. w dalszym ciągu prowadziła działalność gospodarczą, występowała w przetargach, podpisywała umowy, kontaktowała się z kontrahentami, a nawet trzy miesiące przed podpisaniem ugody brała udział w posiedzeniu Miejskiej Komisji (...). W konsekwencji występujące u W. C. objawy nie uniemożliwiały jej funkcjonowania w dotychczasowy sposób. Co prawda świadek A. G. wskazała, że to ona przygotowywała dla W. C. dokumentację przetargową, ponieważ W. C. nie była w stanie tego zrobić. Jednak nie ulega wątpliwości, że to sama W. C. wyszukiwała przetargi, w których chciała wziąć udział i to ona podpisywała umowy. Sąd miał również na uwadze, że problemy z przygotowywaniem dokumentacji przetargowej wynikały z pojawiającego się u W. C. braku motywacji do pracy, dużego zapotrzebowania na sen oraz ogólnego roztargnienia, co nie świadczy jednak o tym, że doszło do wyłączenia jej świadomości.

W konsekwencji w ocenie Sądu wskazane przez świadków objawy nie miały charakteru stałego i nie były na tyle intensywne, aby doprowadzić u W. C. do stanu wyłączającego świadome podjęcie decyzji i wyrażenie woli.

Mając na uwadze powyższe należy uznać, że powódka nie wykazała, aby ugoda sądowa z dnia 18 czerwca 2015 r. była nieważna. W konsekwencji należało uznać, że stwierdzony tytułem wykonawczym obowiązek zapłaty istnieje, a w związku z tym powództwo o pozbawienie go wykonalności podlegało oddaleniu.

W związku z powyższym Sąd orzekł jak w punkcie I sentencji wyroku.

W punkcie II sentencji wyroku Sąd ustalił, że strony ponoszą koszty procesu według zasady odpowiedzialności za jego wynik, opisanej w art. 98 k.p.c., wskazując, że powódka przegrała sprawę w całości i ponosi koszty postępowania, pozostawiając szczegółowe wyliczenie tych kosztów referendarzowi sądowemu na podstawie art. 108 § 1 k.p.c.