Portal Orzeczeń Sądu Okręgowego w Warszawie

WYROK CZĘŚCIOWY

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 24 czerwca 2025 r.

Sąd Okręgowy w Warszawie I Wydział Cywilny w następującym składzie:

Przewodniczący: SSO Ewa Ligoń-Krawczyk

Protokolant: starszy sekretarz sądowy Ewa Kocielnik

po rozpoznaniu w dniu 21 maja 2025 r. w Warszawie

na rozprawie

sprawy z powództwa D. W. (1)

przeciwko Syndykowi Masy Upadłości (...) Bank S.A. z siedzibą w W. - M. K.

o ustalenie

oddala powództwo.

Sygn. akt I C 302/24

UZASADNIENIE

wyroku częściowego z dnia 24 czerwca 2025 r.

Pozwem z dnia 30 sierpnia 2019 r. (data stempla pocztowego) skierowanym przeciwko (...) Bank S.A. z siedzibą w W. D. W. (1) wniosła o:

I.  zasądzenie od pozwanego na rzecz powódki kwoty:

a.  145 775,93 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia doręczenia pozwu pozwanemu do dnia zapłaty, tytułem zwrotu części nienależnie pobranych kwot w przypadku uznania, iż umowa kredytu hipotecznego nr (...) z dnia 29 maja 2008 r. podpisana w dniu 2 czerwca 2008 r. jest nieważna;

b.  ewentualnie w przypadku uznania przez Sąd, iż umowa kredytu hipotecznego nr (...) z dnia 29 maja 2008 r. podpisana w dniu 2 czerwca 2008 r. jest ważna, kwoty 145 145,55 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia doręczenia pozwu pozwanemu do dnia zapłaty, tytułem zwrotu nienależnie pobranych kwot w przypadku stwierdzenia, iż w umowie kredytu hipotecznego nr (...) z dnia 29 maja 2008 r. podpisana w dniu 2 czerwca 2008 r. znajdują się niedozwolone postanowienia umowne;

II.  zasądzenie od pozwanego na rzecz powódki kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, powiększonych o kwotę 17,00 zł tytułem uiszczenia opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.

Nadto, powódka wniosła o udzielenie zabezpieczenia roszczenia dochodzonego pozwem poprzez:

a.  zawieszenie obowiązku dokonywania spłat rat wynikających z umowy kredytu hipotecznego nr (...) z dnia 29 maja 2008 r., podpisanej w dniu 2 czerwca 2008 r., w terminach określonych ww. umową w okresie od września 2019 r. do czasu uprawomocnienia się wyroku w przedmiotowej sprawie;

b.  zajęcia wierzytelności na rachunkach bankowych pozwanego Banku do kwoty 155 612,55 zł (pozew – k. 3-40).

Postanowieniem z dnia 25 września 2019 r. tut. Sąd oddalił wniosek powódki o udzielenie zabezpieczenia (postanowienie z dnia 25 września 2019 r., sygn. akt I C 1013/19 – k. 132-135).

W odpowiedzi na pozew z dnia 3 października 2019 r. (data stempla pocztowego) pozwany wniósł o oddalenie powództwa w całości oraz zasądzenie od powódki na rzecz pozwanego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz opłaty skarbowej od pełnomocnictw. Podniósł także zarzut przedawnienia roszczeń powódki (odpowiedź na pozew – k. 138-261).

W piśmie z dnia 19 listopada 2019 r. (data stempla pocztowego) powódka zmodyfikowała roszczenie ewentualne pozwu wnosząc – w przypadku uznania przez Sąd, iż przy założeniu nieważności umowy roszczenie o zapłatę winno ulec oddaleniu – o ustalenie, iż umowa kredytu hipotecznego nr (...) z dnia 29 maja 2008 r., podpisana w dniu 2 czerwca 2008 r., jest nieważna (pismo przygotowawcze wraz z modyfikacją powództwa z dnia 19 listopada 2019 r. – k. 379-395).

W odpowiedzi na powyższe pozwany, w piśmie z dnia 27 grudnia 2019 r. (data stempla pocztowego), podtrzymał w całości dotychczasowe stanowisko w sprawie wnosząc o oddalenie powództwa w całości, również w zmienionym zakresie i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych również w zmienionym zakresie (pismo procesowe pozwanego z dnia 27 grudnia 2019 r. – k. 417-448).

Pismem procesowym z dnia 22 listopada 2021 r. (data nadania w UP) strona powodowa ponownie zmodyfikowała powództwo wnosząc o:

I.  zasądzenie od pozwanego na rzecz powódki kwoty 145 775,93 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia doręczenia pozwu pozwanemu do dnia zapłaty, tytułem zwrotu części nienależnie pobranych kwot w przypadku uznania, że umowa kredytu hipotecznego nr (...) z dnia 29 maja 2008 r. podpisana w dniu 2 czerwca 2008 r. jest nieważna;

II.  ustalenie, że umowa kredytu hipotecznego nr (...) z dnia 29 maja 2008 r. podpisana w dniu 2 czerwca 2008 r. jest nieważna;

III.  ewentualnie, w przypadku uznania przez Sąd, że umowa kredytu hipotecznego nr (...) z dnia 29 maja 2008 r. podpisana w dniu 2 czerwca 2008 r. jest ważna, zasądzenie od pozwanego na rzecz powódki kwoty 145 145,55 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia doręczenia pozwu pozwanemu do dnia zapłaty, tytułem zwrotu nienależnie pobranych kwot w przypadku stwierdzenia, iż w umowie kredytu hipotecznego nr (...) z dnia 29 maja 2008 r. podpisana w dniu 2 czerwca 2008 r. znajdują się niedozwolone postanowienia umowne (pismo przygotowawcze wraz z modyfikacją powództwa z dnia 22 listopada 2021 r. – k. 538-539).

W odpowiedzi, w piśmie z dnia 23 grudnia 2021 r. (data stempla pocztowego) pozwany podtrzymał w całości dotychczasowe stanowisko w sprawie, w szczególności wnosząc o oddalenie powództwa w całości, również w zmodyfikowanym zakresie oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Nadto, podniósł zarzut braku interesu prawnego powódki w zakresie powództwa o ustalenie, a także – podniesiony z daleko posuniętej ostrożności procesowej – zarzut nieprawidłowości żądania powódki w zakresie odsetek (pismo procesowe pozwanego z dnia 23 grudnia 2021 r. – k. 551-559v).

Pismem procesowym z dnia 10 lutego 2022 r. (data nadania w UP) strona powodowa dokonała ostatecznej modyfikacji powództwa wnosząc o:

I.  zasądzenie od pozwanego na rzecz powódki kwoty 444 654,38 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia doręczenia pozwu pozwanemu do dnia zapłaty, tytułem zwrotu części nienależnie pobranych kwot w przypadku uznania, że umowa kredytu hipotecznego nr (...) z dnia 29 maja 2008 r. podpisana w dniu 2 czerwca 2008 r. jest nieważna, z odsetkami ustawowymi za opóźnienie:

a.  w zakresie kwoty 145 775,93 zł od dnia doręczenia pozwu pozwanemu do dnia zapłaty;

b.  w zakresie kwoty 298 875,45 zł od dnia doręczenia pozwanemu niniejszego pisma do dnia zapłaty;

II.  ustalenie, że umowa kredytu hipotecznego nr (...) z dnia 29 maja 2008 r. podpisana w dniu 2 czerwca 2008 r. jest nieważna;

III.  ewentualnie, w przypadku uznania przez Sąd, że umowa kredytu hipotecznego nr (...) z dnia 29 maja 2008 r. podpisana w dniu 2 czerwca 2008 r. jest ważna, zasądzenie od pozwanego na rzecz powódki kwoty 145 145,55 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia doręczenia pozwu pozwanemu do dnia zapłaty, tytułem zwrotu nienależnie pobranych kwot w przypadku stwierdzenia, iż w umowie kredytu hipotecznego nr (...) z dnia 29 maja 2008 r. podpisana w dniu 2 czerwca 2008 r. znajdują się niedozwolone postanowienia umowne (pismo przygotowawcze wraz z modyfikacją powództwa z dnia 10 lutego 2022 r. – k. 566-573).

W odpowiedzi – w piśmie z dnia 28 marca 2022 r. (data stempla pocztowego) pozwany podtrzymał w całości dotychczasowe stanowisko w sprawie, w szczególności wnosząc o oddalenie powództwa w całości, również w zmodyfikowanym zakresie, i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych (pismo procesowe pozwanego z dnia 28 marca 2022 r. – k. 581-585v).

W piśmie z dnia 6 maja 2022 r. (data stempla pocztowego) pozwany – na wypadek stwierdzenia nieważności spornej umowy oraz zasądzenia zwrotu uiszczonych na rzecz Banku świadczeń – podniósł ewentualny zarzut zatrzymania kwoty dochodzonej przez powódkę w związku z twierdzeniem o rzekomej nieważności umowy, do zaoferowania przez powódkę zwrotu świadczenia wzajemnego Banku w postaci kwoty 235 087,46 zł tytułem środków wypłaconych przez Bank powódce na podstawie rzekomo nieważnej umowy. Do pisma tego pozwany załączył przesłane powódce oświadczenie z dnia 31 marca 2022 r. o skorzystaniu z prawa zatrzymania ww. świadczenia (pismo procesowe pozwanego z dnia 6 maja 2022 r. – podniesienie zarzutu zatrzymania – k. 592-594; zarzut zatrzymania z dnia 31 marca 2022 r. – k. 595).

W piśmie z dnia 13 lipca 2022 r. (data stempla pocztowego) pozwany – na wypadek stwierdzenia nieważności spornej umowy oraz zasądzenia zwrotu uiszczonych na rzecz Banku świadczeń – podniósł zarzut potrącenia kwoty 235 087,46 zł należnej Bankowi tytułem zwrotu kapitału rzekomo nieważnej umowy kredytu, wypłaconego zgodnie z dyspozycją powódki, z dochodzoną w tej sprawie przez powódkę wierzytelnością w kwocie 481 751,20 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie wyliczonymi do dnia powstania stanu potrącalności tytułem nienależnych rat kapitałowo-odsetkowych. Dodatkowo - na wypadek nieuwzględnienia zarzutu potrącenia – podniósł ewentualny zarzut zatrzymania kwot: 145 775,93 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 12 września 2019 roku do dnia zapłaty, oraz kwoty 298 875,45 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 14 marca 2022 roku do dnia zapłaty, której dochodzi powódka od pozwanego, do czasu zaoferowania przez powódkę zwrotu świadczenia wzajemnego Banku w postaci kwoty 235 087,46 zł wraz z odsetkami w wysokości ustawowej za opóźnienie liczonymi od dnia 5 lipca 2022 roku do dnia zapłaty tytułem środków wypłaconych przez pozwanego powódce, na podstawie rzekomo nieważnej Umowy. Do pisma tego pozwany załączył skierowane do powódki wezwanie do zapłaty oraz oświadczenie o potrąceniu wierzytelności wraz z oświadczeniem o skorzystaniu z prawa zatrzymania (pismo procesowe pozwanego z dnia 13 lipca 2022 r. – potrącenie wierzytelności i zgłoszenie zarzutu zatrzymania – k. 620-622v; wezwanie do zapłaty z dnia 28 czerwca 2022 r. – k. 623; oświadczenie o potrąceniu wierzytelności, zarzut zatrzymania z dnia 6 lipca 2022 r. – k. 630-631).

Do dnia zamknięcia rozprawy w dniu 20 lipca 2023 r. tak sformułowane stanowiska procesowe stron nie uległy zmianie (protokół z rozprawy z dnia 20 lipca 2023 r. – k. 713-714).

W rezultacie powzięcia wiedzy o wystąpieniu przesłanek uzasadniających zawieszenie niniejszego postępowania Sąd – w dniu 27 lipca 2023 r. – postanowił zamkniętą rozprawę otworzyć na nowo i zawiesić postępowanie w sprawie na podstawie art. 174 § 1 pkt 4 k.p.c. (korespondencja mailowa – k. 721-722; protokół publikacji orzeczenia z dnia 27 lipca 2023 r. – k. 727; postanowienie z dnia 27 lipca 2023 r. – k. 728).

W piśmie z dnia 26 stycznia 2024 r. (data nadania w UP) powódka wniosła o podjęcie zawieszonego postępowania w zakresie roszczenia o ustalenie, iż umowa kredytu hipotecznego nr (...) indeksowanego do waluty obcej z dnia 29 maja 2008 r. jest nieważna (wniosek o podjęcie zawieszonego postępowania z dnia 26 stycznia 2024 r. – k. 729-730).

Postanowieniem z dnia 9 lutego 2024 r. tut. Sąd m.in. w punkcie 1. – wezwał do udziału w postępowaniu syndyka masy upadłości pozwanego (...) Bank S.A. z siedzibą w W.; w punkcie 2. – podjął postępowanie w zakresie powództwa o ustalenie z udziałem syndyka masy upadłości pozwanego oraz w punkcie 3. – zawiesił postępowanie w zakresie powództwa o ustalenie na podstawie art. 177 § 1 pkt 1 k.p.c. do czasu prawomocnego zakończenia postępowania w sprawie o sygn. akt (...) toczącego się przed Sądem Rejonowym dla m. st. Warszawy (postanowienie z dnia 9 lutego 2024 r., sygn. akt I C 1013/19 – k. 732).

Pismem procesowym z dnia 29 maja 2024 r. (data nadania w UP) do sprawy przystąpił Syndyk masy upadłości (...) Bank Spółka Akcyjna w upadłości z siedzibą w W. wnosząc o pozostawienie sprawy w zawieszeniu (pismo procesowe pozwanego – wniosek o zawieszenie postępowania – k. 772-774).

Na skutek zażalenia powódki na punkt 3. i 4. postanowienia tut. Sądu z dnia 9 lutego 2024 r. Sąd Apelacyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 21 stycznia 2025 r. uchylił zaskarżoną część postanowienia (zażalenie powódki z dnia 19 marca 2024 r. (data nadania w UP) – k. 759-762; pismo pozwanego – odpowiedź na zażalenie strony powodowej – k. 803-806v; postanowienie Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 21 stycznia 2025 r., sygn. I ACz 774/24 – k. 819-821).

Tak sformułowane stanowiska procesowe stron nie uległy zmianie. Na rozprawie w dniu 21 maja 2025 r. – przed jej zamknięciem – Sąd postanowił oddalić wniosek pozwanego o zawieszenie postępowania (protokół z rozprawy z dnia 21 maja 2025 r. – k. 847-848).

Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:

D. W. (1) będąc w trakcie rozwodu chciała uzyskać wyłączne prawo do własności domu stanowiącego współwłasność jej i jej męża. W tym celu podjęła działania celem uzyskania niezbędnych środków. Poszukując najkorzystniejszej dla siebie oferty składała wnioski do różnych banków, jednak w każdym odmawiali jej przyznania kredytu. Ostatecznie trafiła do (...) Banku S.A. z siedzibą w K. – (...) Oddziału w Ł. (poprzednika prawnego pozwanego Banku), którego pracownik przedstawił jej jedyną dostępną dla niej ofertę kredytu waloryzowanego kursem CHF. Podpisanie spornej Umowy poprzedzały 2-3 spotkania podczas których powódka zapoznała się z jej treścią, której jednak nie rozumiała.

(dowód: zeznania powódki D. W. (1) złożone na rozprawie w dniu 23 listopada 2021 r. – k. 535v-536v)

W dniu 16 maja 2008 r. (data podpisu) D. W. (1) złożyła do (...) Banku wniosek o kredyt hipoteczny na kwotę 226 326,24 zł indeksowaną kursem waluty CHF na refinansowanie kredytu mieszkaniowego w kwocie 26 326,24 zł, spłatę męża po podziale majątku w kwocie 200 000,00 zł oraz refinansowanie kosztów okołokredytowych – prowizji kredytowej, składki ubezpieczeniowej i ubezpieczenia od utraty wartości nieruchomości, z okresem kredytowania wynoszącym 180 miesięcy.

W dacie złożenia wniosku powódka pracowała w oparciu o umowę o pracę na stanowisku starszego radcy w Urzędzie Dozoru Technicznego w W. osiągając miesięczną płacę podstawową brutto w wysokości 4 500,00 zł wraz z dodatkowym wynagrodzeniem w wysokości 4 694,00 zł. Posiadała także różne zobowiązania finansowe, w tym dwie karty kredytowe oraz limit w (...).

We wniosku tym powódka wyraziła zgodę na przystąpienie do ubezpieczenia na życie zawarte w (...) S.A., ubezpieczenia od utraty wartości nieruchomości w (...) S.A. oraz ubezpieczenia denominowanych kredytów hipotecznych w (...) S.A., a także ubezpieczenia ochrony prawnej kredytobiorców hipotecznych na wypadek odmowy wpisu hipoteki (...) S.A., co do których zawnioskowała o doliczenie składek za ubezpieczenia do kwoty kredytu.

(dowód: wniosek o kredyt hipoteczny nr (...) z dnia 16 maja 2008 r. – k. 290-293v)

Składając ww. wniosek powódka podpisała również oświadczenie o wyborze waluty obcej, w którym m.in. potwierdziła, iż po zapoznaniu się z występującym ryzykiem kursowym oraz ryzykiem wynikającym ze zmiennej stopy procentowej wniosła o udzielenie kredytu indeksowanego do waluty obcej.

(dowód: oświadczenie kredytobiorcy o wyborze waluty obcej – k. 294)

W dniu 27 maja 2008 r. w stosunku do D. W. (1) została wydana pozytywna decyzja kredytowa.

(dowód: decyzja kredytowa – k. 299-301v)

W dniu 2 czerwca 2008 r. (data złożenia podpisów przez kredytobiorcę, k. 100v) D. W. (1) zawarła z (...) Bank Spółką Akcyjną w K. - (...) Oddziałem w Ł. Umowę kredytu hipotecznego nr (...) indeksowanego do CHF (dalej: Umowa).

Zgodnie z § 1 ust. 1 Umowy bank udzielił kredytobiorcy kredytu w kwocie 235 087,46 zł indeksowanego kursem CHF. Przy założeniu, że całość kredytu uruchomiona zostałaby w dacie sporządzenia Umowy równowartość kredytu wynosiłaby 116 900,78 CHF, rzeczywista równowartość miała zostać określona po wypłacie kredytu. Kredytobiorca oświadczył, iż jest świadomy ryzyka kursowego, związanego ze zmianą kursu waluty indeksowanej w stosunku do złotego, w całym okresie kredytowania i akceptuje to ryzyko.

Stosownie do § 1 ust. 2 Umowy spłata kredytu miała nastąpić w 180 miesięcznych ratach równych kapitałowo-odsetkowych.

Oprocentowanie kredytu było zmienne i na dzień sporządzenia Umowy wynosiło 4,06% w skali roku, na które składała się suma obowiązującej stawki DBCHF i stałej marży Banku, która wynosiła 1,25%. Kredytobiorca oświadczył, że jest świadomy ryzyka wynikającego ze zmiennego oprocentowania, w całym okresie kredytowania i akceptuje to ryzyko (§ 1 ust. 3 Umowy).

Na mocy § 1 ust. 7 Umowy całkowity koszt kredytu na dzień sporządzenia Umowy kredytu wynosił 83 945,60 zł (podana kwota nie uwzględniała ryzyka kursowego). Ostateczna wysokość całkowitego kosztu kredytu uzależniona była od zmian poziomu oprocentowania kredytu w całym okresie kredytowania.

Rzeczywista roczna stopa oprocentowania wynosiła 4,13%. Ostateczna wysokość rzeczywistej rocznej stopy oprocentowania uzależniona była od zmian poziomu oprocentowania kredytu w całym okresie kredytowania (§ 1 ust. 8 Umowy).

Zgodnie z § 1 ust. 10 Umowy Bank miał wypłacić kredyt bezgotówkowo jednorazowo na rachunki podmiotów wskazanych we wniosku o wypłatę, o ile nie było to sprzeczne z postanowieniami Umowy – w terminach i wysokościach określonych w Umowie kredytowej. Za prawidłowe wskazanie we wniosku numerów rachunków odpowiedzialność ponosił wyłącznie kredytobiorca.

Zgodnie z § 2 ust. 1 Umowy kredyt miał być przeznaczony na:

a)  w wysokości 200 000,00 zł na spłatę zobowiązania wobec D. W. (2) wynikającego z Aktu Notarialnego Rep. A nr (...) na rachunek (...);

b)  w wysokości 26 400,00 zł na spłatę kredytu hipotecznego w (...) S.A., umowa z dnia 14 lipca 2000 r. na rachunek nr (...);

c)  w wysokości 2 350,87 zł na uiszczenie składki z tytułu ubezpieczenia od ryzyka utraty wartości nieruchomości;

d)  w wysokości 4 701,75 zł na pokrycie składek ubezpieczeniowych, o których mowa w § 4 ust. 1;

e)  w wysokości 224,32 zł na uiszczenie kosztów związanych z ustanowieniem hipoteki zabezpieczającej spłatę kredytu;

f)  w wysokości 1 410,52 zł na uiszczenie składki z tytułu Pakietowego Ubezpieczenia na wypadek odmowy ustanowienia hipoteki.

Zabezpieczeniem spłaty kredytu były: hipoteka kaucyjna na rzecz Banku do kwoty stanowiącej 170% kwoty kredytu na nieruchomościach będących własnością D. W. (1), ubezpieczenie z tytułu pakietowego ubezpieczenia na wypadek odmowy ustanowienia hipoteki, przez 6 pierwszych miesięcy kredytowania, cesja na rzecz Banku wierzytelności z tytułu umowy ubezpieczenia nieruchomości od ognia, powodzi i innych zdarzeń losowych, weksel in blanco wraz z deklaracją do czasu przedstawienia w Banku odpisu z KW nieruchomości, ubezpieczenie z tytułu ryzyka utraty wartości nieruchomości oraz ubezpieczenie spłaty kredytu na wypadek śmierci lub trwałej niezdolności do pracy (§ 3 Umowy).

Zgodnie z § 6 ust. 1 Umowy Bankowa Tabela kursów walut dla kredytów dewizowych oraz indeksowanych kursem walut, zwana Tabelą Kursów to sporządzona przez merytoryczną komórkę Banku na podstawie kursów obowiązujących na rynku międzybankowym w chwili sporządzenia tabeli i po ogłoszeniu kursów średnich przez NBP, tabela sporządzana miała być o godz. 16.00 każdego dnia roboczego i obowiązywała przez cały następny dzień roboczy.

Stosownie do § 9 ust. 2 Umowy w dniu wypłaty kredytu lub każdej transzy kredytu kwota wypłaconych środków miała być przeliczana do CHF według kursu kupna walut określonego w Tabeli Kursów – obowiązującego w dniu uruchomienia środków.

§ 10 ust. 3 Umowy określał, iż wysokość zobowiązania miała być ustalana, jako równowartość wymaganej spłaty wyrażonej w CHF – po jej przeliczeniu według kursu sprzedaży walut określonego w „Bankowej tabeli kursów walut dla kredytów dewizowych oraz indeksowanych kursem walut obcych” do CHF obowiązującego w dniu spłaty.

Stosownie do § 13 ust. 1-2, 5 oraz 7 Umowy oprocentowanie kredytu było zmienne i ulegało zmianie w pierwszym dniu najbliższego miesiąca następującego po ostatniej zmianie indeksu DBCHF. Indeks DBCHF dla każdego miesiąca obliczany był jako średnia arytmetyczna stawek LIBOR 3m, obowiązujących w dniach roboczych w okresie liczonym od 26 dnia miesiąca, poprzedzającego miesiąc ostatni do 25 dnia miesiąca poprzedzającego zmianę. Indeks DBCHF ulegał zmianie w okresach miesięcznych i obowiązywał od pierwszego dnia miesiąca, jeżeli wartość Indeksu była różna od obowiązującej stawki Indeksu DBCHF o przynajmniej 0,1 punktu procentowego i obowiązywała od pierwszego kalendarzowego dnia miesiąca. Bank dokonując zmiany oprocentowania

W § 19 ust. 5-6 Umowy ochrona ubezpieczeniowa miała ustawać w przypadku całkowitej spłaty kredytu (za wyjątkiem ubezpieczenia nieruchomości od ognia i innych zdarzeń losowych), wypowiedzenia Umowy kredytu albo w innych przypadkach wskazanych w warunkach umowy ubezpieczenia. Kredytobiorca wyraził zgodę, aby wszelkie koszty i opłaty związane z Programem (...) (...) w trakcie uczestnictwa w Programie, były doliczane do kwoty kredytu w trybie podwyższenia bieżącego salda kredytowego a w przypadku ubezpieczenia nieruchomości od ognia i innych zdarzeń losowych do raty spłaty.

Zgodnie z § 25 ust. 1 Umowy w sprawach nieuregulowanych niniejszą Umową zastosowanie miały przepisy Kodeksu cywilnego, Prawa bankowego oraz Regulaminu do umowy kredytu hipotecznego, stanowiącego integralną część Umowy.

(dowód: Umowa kredytu hipotecznego nr (...) indeksowanego do CHF– k. 95-100v)

Zgodnie z § 19 ust. 5 Regulaminu do umowy kredytu hipotecznego, w przypadku kredytu indeksowanego w walucie obcej kwota raty spłaty obliczana była według kursu sprzedaży dewiz obowiązującym w Banku na podstawie obowiązującej w Banku (...) z dnia wpływu środków.

(dowód: Regulamin produktu kredytu hipotecznego (...) – k. 277-281)

W dniu 2 czerwca 2008 r. powódka złożyła wniosek o wypłatę kredytu.

(dowód: wniosek o wypłatę kredytu nr (...) – k. 302-302v)

Uruchomienie kredytu nastąpiło w dniu 5 czerwca 2008 r. w wysokości 235 087,46 zł, tj. po kursie kupna z danego dnia w wysokości 2,0090 PLN, co stanowiło równowartość kwoty 117 017,16 CHF, w tym:

a)  kwota 200 000,00 zł na spłatę zobowiązań wobec D. W. (2) na rachunek nr (...);

b)  kwota 26 400,00 zł na spłatę kredytu hipotecznego w (...) S.A. na rachunek nr (...);

c)  kwota 2 350,87 zł na pokrycie kosztów ubezpieczenia utraty wartości nieruchomości;

d)  kwota 4 701,75 zł na pokrycie kosztów ubezpieczenia na życie;

e)  kwota 1 410,52 zł na pokrycie kosztów ubezpieczenia pakietowego;

f)  kwota 224,32 zł na pokrycie kosztów sądowych.

(dowód: potwierdzenie wypłaty środków z dnia 8 sierpnia 2019 r. – k. 101)

Aneksem do Umowy sporządzonym dnia 2 września 2014 r. wprowadzono zasadę, że zakup waluty będzie dokonywany przez Bank po kursie sprzedaży NBP obowiązującym w dniu poprzedzającym dzień wpływu środków na rachunek spłaty (rachunek pomocniczy).

(dowód: Aneks z dnia 2 września 2014 r. – k. 287-289)

W Aneksie do Umowy podpisanym w dniu 3 września 2014 r. strony m.in. ustaliły stała stawkę DBCHF obowiązującą od 61 raty kapitałowo-odsetkowej do końca okresu kredytowania ustalając jej wysokość na poziomie nie wyższym niż 2% i nie niższym niż 0%

(dowód: Aneks z dnia 3 września 2014 r. – k. 282-286)

Powódka spłacała raty kapitałowo-odsetkowe wyłącznie w PLN nie interesując się możliwością ich spłaty bezpośrednio w walucie waloryzacji – CHF. Powódka w dalszym ciągu zobowiązana jest do spłacania należności z tytułu spornej Umowy. Cały czas także mieszka w przedmiotowej nieruchomości. W nieruchomości tej nigdy nie była zarejestrowana działalność gospodarcza. Nigdy również nie była ona wynajmowana.

(dowód: zeznania powódki D. W. (1) złożone na rozprawie w dniu 23 listopada 2021 r. – k. 535v-536v)

Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie złożonych do akt sprawy dokumentów. Sąd w całości dał wiarę dokumentom wymienionym w stanie faktycznym, bowiem żadna ze stron nie kwestionowała ich autentyczności, a Sąd nie miał podstaw do podważenia ich wiarygodności bądź zawartej w nich treści z urzędu.

Dokonując ustaleń faktycznych Sąd oparł się również częściowo na dowodzie z przesłuchania powódki D. W. (1) w zakresie wskazanym w ustalonym stanie faktycznym. W ocenie Sądu zeznania powódki dotyczące niespełnienia w sposób należyty obowiązków informacyjnych przez pracowników pozwanego Banku, w tym braku należytego poinformowania jej o ryzyku walutowym, sposobie ustalania kursów przez Bank itd. nie znajdują potwierdzenia w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym. Zebrane w sprawie dowody i ustalony stan faktyczny wskazują, że w chwili zawierania Umowy kredytu powódka została należycie poinformowana i posiadała pełną świadomość ryzyka walutowego oraz warunków oferowanego kredytu indeksowanego. Powódka w oparciu o otrzymane dane i posiadaną wiedzę dokonała własnej analizy opłacalności produktów bankowych i zdecydowała się na skorzystanie z de facto jedynego dostępnego dla niej kredytu waloryzowanego walutą CHF.

Ustalając stan faktyczny Sąd nie oparł się na opinii biegłego sądowego w dziedzinie bankowości, w tym bankowości korporacyjnej Z. L. , bowiem wobec toczącego się postępowania upadłościowego pozwanego, a w konsekwencji podjęcia zawieszonego wcześniej postępowania z udziałem syndyka masy upadłości pozwanego jedynie w zakresie powództwa o ustalenie nieważności spornej Umowy dowód ten był istotny dla rozstrzygnięcia tego żądania.

Sąd ustalając stan faktyczny nie oparł się również na złożonych na piśmie zeznaniach świadka R. D., bowiem o ile przedstawił on posiadaną przez siebie wiedzę dotyczącą realizacji umów kredytowych indeksowanych w CHF zawieranych w pozwanym Banku, opisał stosowane w nim procedury to nie udzielił informacji kluczowych z punktu widzenia istoty sporu, a mianowicie w zakresie prawidłowości pouczenia powódki o ryzyku kursowym, kursie waluty, spreadzie oraz kosztach kredytu.

Podobnie ocenić należało złożone na piśmie zeznania świadka M. C., która nie pamiętała szczegółów towarzyszących zawieraniu tej konkretnej Umowy, które były najistotniejsze dla oceny wywiedzionego przez D. W. (1) roszczenia.

Sąd nie poczynił ustaleń faktycznych w oparciu o pozostałe, niewymienione a przedłożone przez strony dokumenty, pisemne analizy ekonomiczne i raporty, pisma, ekspertyzy, artykuły i inne, które stanowiły dokumenty prywatne przedstawiające stanowiska stron je składających do akt sprawy, nie zawierały natomiast wiążącej Sąd rozpoznający niniejszą sprawę wykładni przepisów prawa, dotyczyły kwestii niezwiązanych z tą konkretną Umową kredytową, a zatem nie stanowiły w niniejszej sprawie faktów mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia (art. 227 k.p.c.). Sąd potraktował je jedynie jako wyraz poglądów wzmacniających argumentację stron postępowania – podobnie jak dołączone orzecznictwo sądów.

Sąd Okręgowy zważył co następuje:

Powództwo o ustalenie podlegało oddaleniu.

Strona powodowa, po ostatecznym zmodyfikowaniu powództwa pismem z dnia 10 lutego 2022 r. (data nadania w UP), domagała się w niniejszym postępowaniu zasądzenia od pozwanego na rzecz powódki kwoty 444 654,38 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia doręczenia pozwu pozwanemu do dnia zapłaty, tytułem zwrotu części nienależnie pobranych kwot w przypadku uznania, że umowa kredytu hipotecznego nr (...) z dnia 29 maja 2008 r. podpisana w dniu 2 czerwca 2008 r. jest nieważna, z odsetkami ustawowymi za opóźnienie w zakresie kwoty 145 775,93 zł od dnia doręczenia pozwu pozwanemu do dnia zapłaty ora w zakresie kwoty 298 875,45 zł od dnia doręczenia pozwanemu niniejszego pisma do dnia zapłaty, a także ustalenia, że umowa kredytu hipotecznego nr (...) z dnia 29 maja 2008 r. podpisana w dniu 2 czerwca 2008 r. jest nieważna. Ewentualnie, w przypadku uznania przez Sąd, że umowa kredytu hipotecznego nr (...) z dnia 29 maja 2008 r. podpisana w dniu 2 czerwca 2008 r. jest ważna, wniosła o zasądzenie od pozwanego na rzecz powódki kwoty 145 145,55 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia doręczenia pozwu pozwanemu do dnia zapłaty, tytułem zwrotu nienależnie pobranych kwot w przypadku stwierdzenia, iż w umowie kredytu hipotecznego nr (...) z dnia 29 maja 2008 r. podpisana w dniu 2 czerwca 2008 r. znajdują się niedozwolone postanowienia umowne.

Sąd w niniejszej sprawie zawiesił postępowanie w sprawie na podstawie art. 174 § 1 pkt 4 k.p.c., podejmując postępowanie z udziałem syndyka masy upadłości pozwanego jedynie w zakresie powództwa o ustalenie (postanowienie z dnia 27 lipca 2023 r., sygn. akt I C 1013/19 – k. 728; postanowienie z dnia 9 lutego 2024 r., sygn. akt I C 1013/19 – k. 732; postanowienie Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 21 stycznia 2025 r., sygn. akt I ACz 774/24 – k. 819-821).

Zgodnie z przepisem art. 317 § 1 k.p.c. sąd może wydać wyrok częściowy, jeżeli nadaje się do rozstrzygnięcia tylko część żądania lub niektóre z żądań pozwu.

W ocenie Sądu powództwo D. W. (1) skierowane przeciwko (...) Bank S.A. z siedzibą w W., a następnie Syndykowi Masy Upadłości (...) Bank S.A. w upadłości z siedzibą w W. w zakresie żądania o ustalenie nieważności Umowy nadawało się do rozstrzygnięcia, wobec czego zasadnym było rozstrzygnięcie o tej części powództwa w wyroku częściowym.

Mając powyższe na uwadze, w następstwie dotychczas przeprowadzonego postępowania, Sąd doszedł do przekonania, iż powództwo w ww. zakresie nie zasługiwało na uwzględnienie.

Analizę zgłoszonego powództwa o ustalenie rozpocząć jednak należało od przywołania podstawy dochodzonego przez powódkę roszczenia, a więc art. 189 k.p.c. Stosownie do tego przepisu powód może żądać ustalenia przez Sąd istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa, gdy ma w tym interes prawny. Zgodnie z ogólną zasadą wynikającą z art. 6 k.c. strona powodowa powinna wykazać istnienie po jej stronie interesu prawnego. Sąd z urzędu bada interes prawny będący materialno-prawną przesłanką powództwa o ustalenie, a ustalenie jego braku skutkuje oddaleniem powództwa wprost bez analizy żądania strony powodowej.

Interes prawny w rozumieniu art. 189 k.p.c. występuje wówczas, gdy istnieje niepewność stanu prawnego lub prawa; niepewność ta powinna być obiektywna, tj. zachodzić według rozumnej oceny sytuacji, a nie tylko subiektywna, tj. według odczucia powodów. Interes ten należy rozumieć jako potrzebę wprowadzenia jasności co do konkretnego prawa lub stosunku prawnego – w celu ochrony przed grożącym naruszeniem sfery uprawnień powoda (wyrok Sądu Najwyższego z 24 marca 1987 r., sygn. akt III CRN 57/87, OSNPG 1987, Nr 7, poz. 27). Skuteczne powołanie się na interes prawny wymaga wykazania, że oczekiwane rozstrzygnięcie wywoła takie skutki w stosunkach między stronami, w następstwie których ich sytuacja prawna zostanie określona jednoznacznie i tym samym wyeliminowane zostanie ryzyko naruszenia w przyszłości praw powodów. W przypadku, gdy dojdzie już do naruszenia prawa, w związku z którym stronie służy dalej idące roszczenie np. o świadczenie (danie, czynienie, zaniechanie lub znoszenie), wyłączona jest możliwość skutecznego wystąpienia z powództwem o ustalenie, skoro sfera podlegająca ochronie jest w takiej sytuacji szersza, a rozstrzygnięcie o różnicy zdań w stanowiskach stron nabiera charakteru przesłankowego. Takie stanowisko wyraził Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 15 marca 2002 r. sygn. akt: II CKN 919/99 (LEX nr 54376), które Sąd Okręgowy w całości podziela.

Biorąc pod uwagę powyższe rozważania, Sąd doszedł do przekonania, że strona powodowa – wbrew twierdzeniom pozwanego Banku – ma interes prawny w wytoczeniu powództwa o ustalenie. W przedmiotowej sprawie, oceniając interes prawny w powództwie o ustalenie, szczególną uwagę zwrócić należy na fakt, iż stronę powodową oraz pozwany Bank nadal łączy przedmiotowa Umowa kredytu, jak również brak spłaty całości zadłużenia wygenerowanego w oparciu o zawartą między stronami Umowę. W tej sytuacji nie sposób jest przyjąć, że powódce służy dalej idące roszczenie, w szczególności o przyszłe należności przysługujące Bankowi, które mogłaby ona uiścić na podstawie nieważnej – w jej ocenie – Umowy. Biorąc pod uwagę podnoszone przez stronę powodową twierdzenia o nieważności Umowy, uznać należy, że niepewność sytuacji prawnej powódki została wykazana w sposób uzasadniający rozpoznanie sprawy merytorycznie w zakresie powództwa o ustalenie.

Przechodząc do oceny powództwa – w ww. zakresie, wskazać należy na art. 58 § 1 i 2 k.c., zgodnie z którym czynność sprzeczna z ustawą albo mająca na celu obejście ustawy jest nieważna, chyba że właściwy przepis przewiduje inny skutek, w szczególności ten, iż w miejsce nieważnych postanowień czynności prawnej wchodzą odpowiednie przepisy ustawy. Nieważna jest czynność prawna sprzeczna z zasadami współżycia społecznego.

Istotne z punktu widzenia rozstrzygnięcia sprawy jest również wskazanie przepisów regulujących umowę kredytu bankowego, tj. art. 69 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe (dalej: prawo bankowe). Zgodnie z art. 69 ust. 1 prawa bankowego, w brzemieniu obowiązującym na datę zawarcia umowy kredytowej, przez umowę kredytu bank zobowiązuje się oddać do dyspozycji kredytobiorcy na czas oznaczony w umowie kwotę środków pieniężnych z przeznaczeniem na ustalony cel, a kredytobiorca zobowiązuje się do korzystania z niej na warunkach określonych w umowie, zwrotu kwoty wykorzystanego kredytu wraz z odsetkami w oznaczonych terminach spłaty oraz zapłaty prowizji od udzielonego kredytu. Stosownie do ust. 2 wskazanego przepisu, umowa kredytu powinna być zawarta na piśmie i określać w szczególności: strony umowy, kwotę i walutę kredytu, cel, na który kredyt został udzielony, zasady i termin spłaty kredytu, wysokość oprocentowania kredytu i warunki jego zmiany, sposób zabezpieczenia spłaty kredytu, zakres uprawnień banku związanych z kontrolą wykorzystania i spłaty kredytu, terminy i sposób postawienia do dyspozycji kredytobiorcy środków pieniężnych, wysokość prowizji, jeżeli umowa ją przewiduje, warunki dokonywania zmian i rozwiązania umowy.

W treści art. 69 ust. 2 prawa bankowego wskazano zatem, jakie niezbędne postanowienia powinny być zawsze ujawnione w umowie bankowej. Nie wszystkie z tych elementów stanowią essentialia negotii umowy kredytowej. Elementów konstrukcyjnych tej umowy poszukiwać należy w art. 69 ust. 1 prawa bankowego.

W ocenie Sądu, przedmiotowa Umowa, stanowiący jej integralną część Regulamin, jak również zawarte przez strony postępowania aneksy do Umowy zgodne są z art. 69 ustawy prawo bankowe i spełniają wszystkie wymogi zawarte w przytoczonym artykule, nie są próbą obejścia przepisów prawa bankowego, jak również nie wypaczają natury umowy kredytu. W przedmiotowej Umowie kwotę udzielonego kredytu ustalono na kwotę 235 087,46 zł indeksowaną kursem CHF (§ 1 ust. 1 Umowy, k. 95). Strona powodowa nie wnosiła przy tym, aby kwotę kredytu wypłacono we franku szwajcarskim. Zdaniem Sądu odpowiadają prawu również postanowienia Umowy odnoszące się do oprocentowania kredytu, w tym wysokość oprocentowania kredytu oraz warunki jego zmiany (§ 1 ust. 3 Umowy, k. 95; § 13 Umowy, k. 97v). Zauważyć też należy, że w dacie podpisania Umowy przepisy prawa bankowego nie przewidywały obowiązku zawarcia w umowie postanowień określających mechanizm tworzenia tabel kursowych, kursów walut, czy też umożliwiających stronie wpływanie na ww. elementy. Zawarcia w Umowie takich postanowień nie domagała się również powódka.

Umowa kredytu waloryzowanego mieści się, w konstrukcji ogólnej umowy kredytu bankowego i stanowi jej możliwy wariant (art. 353 ¹ k.c. w zw. z art. 69 ustawy Prawo bankowe). Umowa ta nie jest zatem sprzeczna z art. 358 ¹ § 2 k.c. wedle którego strony mogą zastrzec w umowie, że wysokość świadczenia pieniężnego zostanie ustalona według innego niż pieniądz miernika wartości. Natomiast § 3 tego przepisu stanowi podstawę sądowej waloryzacji świadczeń. Należy wyjaśnić, że przepis art. 69 Prawa bankowego nie należy do przepisów określających w sposób sztywny wysokości świadczenia pieniężnego, w szczególności świadczenia kredytobiorcy, tj. kwoty kredytu, którą powinien zwrócić w wykonaniu zobowiązania wynikającego z umowy kredytu. Z tego względu waloryzacja umowna tego świadczenia była dopuszczalna na podstawie art. 358 ¹ § 2 k.c. Przyjęcie za miernik waloryzacji waluty obcej nie stanowiło również naruszenia bezwzględnie obowiązujących przepisów ani zasad współżycia społecznego. Waloryzacja umowna przy zastosowaniu jako jej miernika waluty obcej wyraża się w tym, że kredytobiorca zwraca kredytodawcy wykorzystaną sumę kredytu, przy czym w związku z kursem waluty obcej suma ta może być wyższa odpowiednio do relacji do waluty obcej. Suma wykorzystana w dniu wykonywania umowy kredytu może mieć bowiem inną wartość rynkową w wyniku indeksacji walutowej. Innymi słowy, kredytobiorca może być zobowiązany do zwrotu bankowi sumy pierwotnie wykorzystanego kredytu (w chwili wykonania umowy przez bank), ale taka wykorzystana suma (w całości lub części) może mieć inną (wyższą) wartość rynkową w okresie spłaty kredytu. Tym samym należy zaznaczyć, że zasada nominalizmu zawarta w artykule 358 ¹ k.c., znajduje rozszerzenie w ustępie 2 wspomnianego artykułu, umożliwiającego waloryzację w drodze umowy (wyrok Sądu Najwyższy z 22 stycznia 2016 r., sygn. akt I CSK 1049/14).

Sąd Najwyższy w uzasadnieniu wyroku z dnia 29 kwietnia 2015 r. (sygn. V CSK 445/14, Lex nr 1751291), który to pogląd Sąd Okręgowy podziela i odnosi do przedmiotowej sprawy, potwierdził, że dopuszczalne jest ułożenie stosunku prawnego w taki sposób, że strony ustalą w umowie inną walutę zobowiązania i inną walutę wykonania zobowiązania. Wspomniany powyżej art. 69 Prawa bankowego statuuje, że waluty samego kredytu oraz waluta jego spłaty nie muszą być tożsame. Tym samym, dopuszczalne jest tworzenie umów realizujących essentialia negotii umowy kredytu przy założeniu spłaty wierzytelności w walucie obcej.

Biorący kredyt, zwłaszcza długoterminowy z przeliczeniem zobowiązań okresowych (rat spłacanego kredytu) według umówionej waluty (klauzula walutowa) ponosi ryzyko polegające albo na płaceniu mniejszych rat w walucie kredytu, albo większych, niż to wynika z obliczenia w tej walucie, gdyż na wysokość każdej raty miesięcznej wpływa wartość kursowa waluty kredytu w stosunku do waloryzacji tego kredytu (wyrok Sądu Najwyższego z 24 maja 2012 r., sygn. akt II CSK 429/11, Legalis nr 526856). Podkreślenia wymaga więc, że istotną konsekwencją umowy kredytu jest brak pewności w zakresie ostatecznego całkowitego jego kosztu zarówno ze strony banku, jak i kredytobiorcy. Dotyczy to także kredytów wyrażonych w PLN, nieindeksowanych do waluty obcej, szczególnie w przypadku zastosowania zmiennego oprocentowania kredytu, zależnego od szeregu czynników, na które kredytobiorca także nie ma wpływu. W przypadku wzrostu oprocentowania w okresie kredytowania, tak samo jak w przypadku zmian na rynku walutowym, które mogą dotykać CHF, kwota wierzytelności wobec banku może ulegać zmianie, jednak nawet wówczas będzie to jedno i to samo zobowiązanie z tego samego tytułu, bez cech innych stosunków zobowiązaniowych. Zjawisko to nie stanowi naruszenia ustawy Prawo bankowe, ani Kodeksu cywilnego w zakresie prawa zobowiązań. Brak ekwiwalentności świadczeń jest więc pozorny, z uwagi na konieczność zachowania wzajemnej wartości waluty PLN i CHF. Nie można oczekiwać od banku (który jako spółka prawa handlowego prowadzi nastawioną na zysk działalność gospodarczą) udzielania kredytów bez umożliwienia mu osiągnięcia korzyści z umowy kredytu, bo tylko wówczas nie dochodziłoby do rozbieżności pomiędzy udzielonym kredytem, a zobowiązaniem do zwrotu wykorzystanego kredytu. Kredytobiorca, niedysponujący własnymi środkami pieniężnymi oraz taki kredytobiorca, który nie zamierza zaangażować posiadanych przez siebie środków finansowych, musi skorzystać z finansowego wsparcia ze strony banku, dla którego umowa kredytu jest źródłem przychodu, tym samym dochodzi do naruszenia równowagi między stroną konsumencką a spółką prawa bankowego. Nie jest to jednak równoznaczne z nieważnością umowy kredytu, ponieważ wykorzystanie mechanizmu waloryzacji nie narusza natury kredytu, gdyż zapewnia kredytodawcy zarobek w zamian za udzielenie kredytu.

W sprawie bezsporne jest, że powódka zawarła przedmiotową Umowę jako konsument w rozumieniu art. 22 ¹ k.c. Środki uzyskane ze spornej Umowy zostały bowiem przeznaczone na refinansowanie kredytu mieszkaniowego oraz spłatę męża po podziale majątku. W nieruchomości tej powódka w dalszym ciągu mieszka. Nigdy nie była w niej zarejestrowana działalność gospodarcza. Zgodnie z przywołanym przepisem, konsumentem można być wyłącznie w zakresie czynności prawnych niezwiązanych bezpośrednio z własną działalnością gospodarczą lub zawodową. Decyduje więc brak związku danej czynności z wymienioną działalnością, a nie to, czy taka działalność jest w ogóle prowadzona przez osobę dokonującą czynności prawnej. Do uznania, że mamy do czynienia z konsumentem, wystarczy brak bezpośredniego związku czynności z działalnością gospodarczą lub zawodową; istnienie pośredniego związku nie wyklucza zatem uznania danej osoby za konsumenta (K. Osajda (red.), P. Miklaszewicz, Kodeks cywilny, Komentarz, wyd. 20, 2018, Legalis).

Zawarcie umowy jako konsument nie oznacza jednak „gwarancji satysfakcji”, tj. że umowa – w szczególności taka, która wiąże się z ryzykiem i uzależniona jest od czynników zewnętrznych, niezależnych od stron – będzie ostatecznie zawsze dla konsumenta korzystna. Jak wskazał Sąd Okręgowy w Warszawie w wyroku z dnia 18 kwietnia 2016 r. (sygn. III C 275/15, (...). 2016 nr 10, str. 3) „działanie Państwa w zakresie ochrony konsumentów winno bowiem ograniczać się do ochrony przed działaniami podstępnymi bądź nieuczciwymi, nie mogą oni natomiast oczekiwać, że państwo ochroni ich przed wszelkimi negatywnymi konsekwencjami podejmowanych przez nich decyzji gospodarczych”, który to pogląd Sąd w tym składzie w pełni podziela. Podkreślić należy, że zawarcie umowy w charakterze konsumenta nie oznacza zwolnienia konsumenta z obowiązku dokonania przy zawieraniu umowy oceny rozmiaru zaciąganego zobowiązania i związanych z nim ryzyk. Jednocześnie żadne przepisy nie zabraniają konsumentom zawierania umów wiążących się z ryzykiem, jeżeli są oni gotowi je ponieść. Od konsumenta, należycie dbającego o własne interesy, należy oczekiwać aktywności i dążenia do wyjaśnienia wszelkich wątpliwości czy wszelkich niezrozumiałych kwestii szczególnie w kontekście umowy, która stanowi dla niego zobowiązanie. Jak słusznie wskazał Sąd Apelacyjny w Białymstoku w wyroku z dnia 5 października 2016 r. „w relacjach cywilnoprawnych nie jest dopuszczalne faworyzowanie żadnej ze stron, choćby była konsumentem, kosztem praw profesjonalisty. Trzeba też uwzględnić stale podnoszący się poziom wykształcenia, wiedzy, doświadczenia i świadomości prawnej ogółu społeczeństwa, w tym konsumentów, coraz lepiej przygotowanych do asertywnego uczestnictwa w obrocie prawnym” (wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z 5 października 2016 r., sygn. I ACa 47/16, Legalis nr 1533035). W ocenie Sądu, nie ma podstaw do przyznania stronie powodowej uprzywilejowanej pozycji, w której byłaby zwolniona z obowiązku przejawiania jakiejkolwiek staranności przy dokonywaniu oceny treści zawieranej Umowy i od odpowiedzialności za jej skutki.

Oceny wymaga więc czy przed zawarciem przedmiotowej Umowy powódka została w sposób należyty poinformowana o treści umowy o kredyt hipoteczny waloryzowany do waluty obcej i związanych z jej zawarciem ryzykach.

W ocenie Sądu, z materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie – w szczególności treści Umowy (k. 95-100v) wynika, że powódka została poinformowana m.in. o ryzyku związanym z zaciągnięciem kredytu hipotecznego waloryzowanego kursem waluty obcej, a przede wszystkim o ryzyku kursowym i tabelach kursowych . Strona powodowa nie wykazała, aby pozwany Bank nie wypełnił względem powódki ciążącego na nim obowiązku informacyjnego zarówno w zakresie spornej Umowy, jak i później zawartych aneksów. W ocenie Sądu kredytobiorczyni posiadała pełną i niezbędną wiedzę na temat spłaty rat kredytu, jak również miała świadomość istnienia kursu walutowego, jego wahań i tabel kursowych. Powódka została też poinformowana, iż uruchomienie kredytu i spłata rat kredytowych następuje według kursu kupna i sprzedaży waluty obcej, do której waloryzowany jest kredyt. Powyższe wynika przede wszystkim z postanowień Umowy i Regulaminu .

Podnoszone przez stronę powodową zarzuty dotyczące Umowy o kredyt hipoteczny waloryzowanej do waluty CHF wynikają, w ocenie Sądu, ze wzrostu kursu franka szwajcarskiego, na który pozwany Bank nie miał żadnego wpływu i z którego to wzrostu nie odniósł żadnej korzyści. Wzrost kursu CHF wynikał bowiem z działań Centralnego Banku Szwajcarii, który w 2011 r. i 2015 r. doprowadził do uwolnienia sztywnego kursu CHF do innych walut. Zmiana kursu waluty, obiektywnie niekorzystna dla kredytobiorcy, nie może stanowić podstawy do stwierdzenia, że zawarta przez powódkę Umowa jest nieważna.

Powódka zdecydowała się na wybór jedynego dostępnego dla niej kredytu waloryzowanego kursem waluty obcej, a Bank spełnił względem niej wszelkie wymagane w dacie zawierania Umowy oraz aneksów obowiązki informacyjne. Wskazać należy, że trudno jest oczekiwać od banku, by na chwilę zawierania umowy kredytu przedstawiał kredytobiorcy np. symulacje kredytu, w których kurs waluty rośnie o 100 lub 200%. Wystarczające jest, w ocenie Sądu, aby bank poinformował kredytobiorcę o ryzyku kursowym. Ostatecznie każdy kredytobiorca ryzyko to oceni inaczej. Na kredytobiorcy „odważnym”, „ryzykancie” nawet informacja o ryzyku wzrostu kursu waluty o 200% nie zrobi wrażenia, zaś inaczej zareaguje kredytobiorca „ostrożny” i „zapobiegliwy”. Sąd przyjął zatem, że strona powodowa posiadała pełną wiedzę na temat spłaty rat kredytu, to znaczy, że wysokość zadłużenia tytułem zaciągniętego kredytu (koszt kredytu), przeliczona na złotówki na dany dzień, podlega ciągłym wahaniom zgodnie z prawami rynków walutowych, w zależności od aktualnego kursu PLN i CHF, jak również miała świadomość istnienia kursu walutowego, jego wahań i tabel kursowych. Nie ma też wątpliwości, że wybierając zadłużenie w CHF, powódka skorzystała, z oprocentowania niższego w porównaniu z kredytem złotowym i tym samym z miesięcznie niższej raty kredytu.

Uznać również należy, iż dopuszczalne było zawarcie z Bankiem umowy o kredyt waloryzowany do waluty obcej.

Przedmiotowa Umowa, stanowiący jej integralną część Regulamin jak również zawarte później aneksy nie mogły być zatem uznane za bezwzględnie nieważne w związku z art. 58 k.c., gdyż nie naruszają przepisów prawa, ani nie zmierzają do obejścia ustawy, jak również nie są sprzeczna z zasadami współżycia społecznego.

Strona powodowa wskazała również, że pozwany Bank wprowadził powódkę w błąd, co jej zdaniem stanowiło zaniechanie informacyjne, a tym samym naruszenie ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym.

W myśl przepisów ustawy z dnia 23 sierpnia 2007 r. o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym, praktyka rynkowa stosowana przez przedsiębiorców wobec konsumentów jest nieuczciwa, jeżeli jest sprzeczna z dobrymi obyczajami i w istotny sposób zniekształca lub może zniekształcić zachowanie rynkowe przeciętnego konsumenta przed zawarciem umowy dotyczącej produktu, w trakcie jej zawierania lub po jej zawarciu. Za nieuczciwą praktykę rynkową uznaje się w szczególności praktykę rynkową wprowadzającą w błąd oraz agresywną praktykę rynkową, a także stosowanie sprzecznego z prawem kodeksu dobrych praktyk (art. 4 ust. 1 i 2). Przepis ten zawiera klauzulę generalną, natomiast poszczególne przykłady nieuczciwych praktyk rynkowych zawierają kolejne przepisy. Ustawa wskazuje, że wprowadzającym w błąd zaniechaniem może być w szczególności zatajenie lub nieprzekazanie w sposób jasny, jednoznaczny lub we właściwym czasie istotnych informacji dotyczących produktu (art. 6 ust. 3).

Przez dobre obyczaje należy w tym przypadku rozumieć, zdaniem Sądu, szczególną umiejętność, staranność zawodową, uczciwość działania oraz dobrą wiarę w relacji konsument – przedsiębiorca. Praktyką istotnie zniekształcającą zachowanie gospodarcze konsumenta jest takie działanie, które znacząco osłabia zdolność konsumenta do podjęcia decyzji w warunkach dostatecznej wiedzy i przez to powoduje, że konsument podejmuje decyzję dotyczącą określonej umowy, jakiej w innym przypadku by nie podjął.

W ocenie Sądu zachowanie pozwanego podczas zawierania spornej Umowy z powódką nie stanowiło nieuczciwej praktyki rynkowej. Powódce w żaden sposób bowiem nie udało się wykazać, że sposób prezentacji przedmiotowego produktu finansowego przez pozwany Bank był sprzeczny z dobrymi obyczajami. Na tę okoliczność powódka nie przedstawiła żadnych dowodów, poprzestając jedynie na własnych, subiektywnych twierdzeniach w tym zakresie, stojących w sprzeczności z postanowieniami zawartej przez nią Umowy. Powódce, która Umowę zawierała dobrowolnie, nie udało się w żaden sposób wykazać również winy pracowników Banku w ewentualnym niedostatecznym poinformowaniu jej jako klienta o istotnych cechach oferowanego produktu kredytowego.

Tym samym, również ta argumentacja strony powodowej nie mogła odnieść zamierzonego rezultatu.

Stosownie do treści art. 354 k.c., dłużnik powinien wykonywać zobowiązanie zgodnie z jego treścią i w sposób odpowiadający jego celowi społeczno-gospodarczemu oraz zasadom współżycia społecznego, a jeżeli istnieją w tym zakresie ustalone zwyczaje – także w odpowiadający tym zwyczajom. Zdaniem Sądu jest niewątpliwe, że powódka świadomie dokonała wyboru kredytu waloryzowanego i jego warunków, które to w chwili zawierania Umowy były dla niej korzystne. Dopiero, gdy wahania rynku walutowego doprowadziły do znaczącego wzrostu kwoty rat kredytu oceniła, że kredyt nie był dla niej korzystny, a ryzyko, o którym została poinformowana, faktycznie było znaczące. Nie stanowiło to jednak wyniku naruszenia dobrych obyczajów przy zawieraniu Umowy kredytu przez pozwanego. Bezsprzecznie ryzyko jest wpisane w tego rodzaju transakcje z uwagi na wahania kursów walut, co jednak nie daje podstaw do uznania postanowień umownych jako naruszających dobre obyczaje czy uzasadnione interesy strony.

Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdził, że wywiedzione przez powódkę roszczenie o ustalenie nieważności spornej Umowy ze względu na jego bezzasadność nie mogło zostać uwzględnione.

Dodatkowo, Sąd pragnie zauważyć, iż orzeczenia w zakresie kosztów procesu nie wydano wobec dyspozycji zawartej w art. 108 § 1 k.p.c., zgodnie z którą sąd rozstrzyga o kosztach w każdym orzeczeniu kończącym sprawę w instancji. Wobec tego, że wyrok częściowy nie jest orzeczeniem kończącym postępowanie w instancji, w wyroku tym nie zamieszcza się orzeczenia o kosztach. Kompleksowe rozstrzygnięcie w tym przedmiocie nastąpi zatem w wyroku końcowym, po przeprowadzeniu postępowania dowodowego dotyczącego nierozstrzygniętej części żądania o zapłatę oraz żądania o ustalenie.

Mając na uwadze powyższe Sąd orzekł, jak na wstępie.

Sędzia Ewa Ligoń-Krawczyk