I C 307/22 - wyrok z uzasadnieniem Sąd Okręgowy w Warszawie z 2025-11-18
Sygn. akt I C 307/22
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 18 listopada 2025 r.
Sąd Okręgowy w Warszawie I Wydział Cywilny w następującym składzie:
Przewodniczący: SSO Bożena Chłopecka
Protokolant: Jakub Wojdyna
po rozpoznaniu w dniu 23 października 2025 r. w Warszawie
na rozprawie
sprawy z powództwa P. K.
przeciwko (...) S.A. z siedzibą w W.
o ustalenie
I. powództwo oddala,
II. ustala, że powód w całości ponosi koszty postępowania, z tym, że ich wyliczenie pozostawia referendarzowi sądowemu.
Sygn. akt IC 307/22
UZASADNIENIE
W pozwie z dnia 6 lipca 2022 roku (data prezentaty Biura Podawczego tut. Sądu) skierowanym przeciwko (...) S.A. z siedzibą w W. powód P. K. wniósł o:
1) ustalenie stanu jego rachunku płatniczego, będącego rachunkiem bankowym o numerze (...), prowadzonego przez pozwanego, poprzez przywrócenie go do stanu, jaki istniałby, gdyby nie miały miejsca nieautoryzowane transakcje płatnicze, z zastrzeżeniem odpowiedzialności powoda do kwoty odpowiadającej równowartości w walucie polskiej 50 euro, zgodnie z art. 46 ust. 2 ustawy z dnia 19 sierpnia 2011 roku o usługach płatniczych oraz z zastrzeżeniem żądania pkt 2 pozwu tj. poprzez ustalenie stanu rachunku bankowego z pominięciem operacji obejmujących nieautoryzowane transakcje płatnicze wykonane w ciężar rachunku na łączną kwotę 208.3000 zł tj:
a) transakcji numer (...)- (...) na kwotę 19.200 zł;
b) transakcji numer (...)- (...) na kwotę 75.100 zł;
c) transakcji numer (...)- (...) na kwotę 114.000;
2) ustalenie nieistnienia umów pożyczki o numerach (...) z dnia 15 marca 2022 roku na kwotę 123.540,56 zł oraz (...) z dnia 15 marca 2022 roku na kwotę 26.397,60 zł zawartych rzekomo pomiędzy powodem a pozwanym;
3) zasądzenie od pozwanego na jego rzecz kosztów procesu według norm przepisanych.
W uzasadnieniu swojego stanowiska powód wskazał, iż z pozwanym był związany umową o prowadzenie bankowych rachunków rozliczeniowo-oszczędnościowych. Powód dodał, że w dniu 15 marca 2022 r. nieokreślona osoba trzecia przy wykorzystaniu systemów teleinformatycznych pozwanego banku, dokonała szeregu operacji na rachunku bankowym powoda, wskutek czego powód poniósł szkodę majątkową. Osoba trzecia zaciągnęła w imieniu powoda zobowiązania finansowe oraz zadysponowała jego środkami pieniężnymi zgromadzonymi na rachunku bankowym prowadzonym przez pozwany Bank, a także środkami pochodzącymi z zaciągniętych pożyczek. Powód podkreślił, że nie udostępniał nikomu danych umożliwiających korzystanie z jego rachunków bankowych, oraz kanałów komunikacji teleinformatycznej z pozwanym bankiem. Należy zatem przyjąć, że dane te zostały pozyskane przez osobę trzecią w sposób nieuprawniony. W tym przedmiocie wszczęto dochodzenie w Prokuraturze Rejonowej Warszawa Praga-Południe w Warszawie. Zdaniem powoda, bank nie wykonał wobec niego swoich obowiązków umownych i ustawowych, bowiem nie zapewnił powodowi odpowiednich zabezpieczeń podczas korzystania z usług bankowych świadczonych drogą elektroniczną. Powód podkreślił, że bank ponosi odpowiedzialność w sytuacji dokonania nieautoryzowanych transakcji płatniczych z rachunku swojego klienta. Powód powołał się w tym względzie na przepisy ustawy z 31 stycznia 1989 Prawo bankowe, ustawy z dnia 18 lipca 2004 r. o świadczeniu usług drogą elektroniczną, oraz ustawy z dnia 19 sierpnia 2011 r. o usługach płatniczych /pozew k. 3-15/.
Pozwany (...) Spółka Akcyjna z siedzibą w W. w odpowiedzi na pozew z dnia 3 sierpnia 2022 roku wniósł o oddalenie powództwa w całości oraz o zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego zwrotu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, w tym kosztów opłaty skarbowej od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie w oparciu o art. 98 § 1 1 k.p.c.. W uzasadnieniu swojego stanowiska pozwany wskazał, że z przeprowadzonych ustaleń a także udowodnionych już okoliczności sprawy wynika, że umowy pożyczek, których istnienie zakwestionował powód, zostały zawarte prawidłowo i pozostają skuteczne. Nawet jednak gdyby uznać, że do zawarcia przedmiotowych umów doszło w wyniku działań przestępczych, to brak jest podstaw do obciążania odpowiedzialnością z tego tytułu pozwanego banku. Powód zawierając z pozwanym umowy rachunków bankowych, zapoznał się z obowiązującymi u pozwanego regulaminami, w tym obowiązującymi u pozwanego zasadami bezpieczeństwa.
Pozwany podkreślił, że po próbie wykonania przez powoda wysokokwotowej transakcji internetowej, pozwany zareagował prawidłowo, ograniczając powodowi możliwość realizacji dalszych transakcji. Powód oświadczył na infolinii po dokonanej blokadzie przez pozwanego w serwisie transakcyjnym założonej przez pozwanego, że inwestycje na rynkach kryptowalut przeprowadza świadomie, a schematy przestępcze na fałszywe inwestycje są mu znane. Powód odblokował zablokowany przez system bezpieczeństwa pozwanego serwis transakcyjny oraz zlecał i autoryzował transakcje z dnia 15 marca 2022 roku jak również zawarł umowy kredytów wskazanych powyżej. Zdaniem pozwanego, powód albo udostępnił doradcom finansowym pełne dane dostępowe do bankowego serwisu internetowego oraz samodzielnie i świadomie autoryzował przeprowadzane transakcje, do których zachęcany był przez osoby trzecie, lub zainstalował na swoim komputerze oprogramowanie typu (...) (standardową procedurę oszustów), do zdalnego zarządzania urządzeniami tym samym zezwalając osobom trzecim na podgląd danych na swoim urządzeniu mobilnym w tym odczyt poufnych kodów SMS wysyłanych przez Bank. Z analizy danych pozwanego wynika, że powód udostępnił indywidualnie dane uwierzytelniające (login i poufne hasło) osobom trzecim, czym załamał obowiązujący u pozwanego regulamin. Zdaniem pozwanego powód nie zachował nawet minimum należytej staranności, bezpośrednio współpracując z doradcą inwestycyjnym bez sprawdzenia opinii na jego temat, jak również pomimo poprzedniej reakcji pozwanego, polegającej na blokadzie serwisu transakcyjnego, a nadto nie zabezpieczając odpowiednio swoich danych. W ocenie pozwanego, powód nie wykazał interesu prawnego w ustaleniu nieistnienia przedmiotowych zobowiązań zawartych z pozwanym w dniu 15 marca 2022 r. Pozwany podkreślił przy tym, że jeśli sporne transakcje zostały przeprowadzone przez osoby trzecie bez zgody i inicjatywy powoda, to nastąpiło to tylko i wyłącznie na skutek działania bądź zaniechania powoda, nie zaś pozwanego banku. Według pozwanego, powód wykazał się rażącym niedbalstwem, o czym świadczy m.in. fakt korzystania z oferty platformy brokerskiej, odblokowanie zabezpieczeń nałożonych przez pozwanego w sytuacji próby transakcji internetowej na koncie klienta, ignorowanie komunikatów i ostrzeżeń bezpieczeństwa publikowanych przez pozwanego w ogólnym serwisie internetowym /odpowiedź na pozew k. 135-149/.
W dalszym toku postępowania strony podtrzymywały swoje stanowiska w sprawie /protokół rozprawy k. 455-455v./.
Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:
Powód P. K. jest klientem (...) S.A. od 2007 roku. W ramach tej współpracy (...) S.A. otworzył i prowadził dla powoda rachunek bankowy o numerze (...). W powiązaniu z rachunkiem głównym Bank prowadził na rzecz powoda rachunki oszczędnościowe o numerach:
1) (...);
2) (...);
3) (...)
/okoliczności bezsporne, dowód: umowa o prowadzenie rachunku k. 216, potwierdzenie otwarcia rachunku k. 217/.
Powód korzystając z usług pozwanego banku związany był treścią obowiązujących u pozwanego regulaminów, w szczególności Regulaminu obsługi klientów w ramach bankowości detalicznej (...) S.A.
Zgodnie z Regulaminem obsługi klientów w ramach bankowości detalicznej (...) S.A., aby korzystać z serwisu transakcyjnego na stronie (...) oraz aplikacji mobilnej, klient musi posiadać odpowiedni sprzęt, taki jak komputer, telefon czy inne urządzenie mobilne wraz z niezbędnym oprogramowaniem. W celu korzystania z serwisu transakcyjnego, należy aktywować do niego dostęp i umożliwić bankowi weryfikację tożsamości klienta. Podobnie w przypadku aplikacji mobilnej – aby umożliwić korzystanie z niej, należy ją aktywować oraz pozwolić na weryfikację tożsamości przez bank.
Również składanie oświadczeń wymaga weryfikacji tożsamości klienta. Wśród sposobów weryfikacji tożsamości klienta celem skutecznego złożenia oświadczenia, Regulamin w Rozdziale 7 przewidział m.in.:
a) wprowadzenie:
- identyfikatora lub hasła,
- PIN -u do aplikacji mobilnej,
- identyfikatora i wybranych cyfr hasła,
- hasła jednorazowego,
b) potwierdzenie tożsamości mobilną autoryzacją
Stosownie do postanowień zawartych w Rozdziale 8 Regulaminu potwierdzenie złożenia dyspozycji przez posiadacza rachunku bankowego również wymaga weryfikacji jego tożsamości, co może nastąpić w drodze elektronicznej:
- hasłem jednorazowym w postaci kodu SMS wysłanym na podany wcześniej przez klienta numer telefonu
- mobilną autoryzacją lub PIN -em do aplikacji mobilnej.
W Rozdziale 10 Regulaminu zawarte zostały ogólne zasady bezpieczeństwa dotyczące sposobów dostępu. Klient powinien korzystać ze środków dostępu zgodnie z ich przeznaczeniem, dbać o to, by oświadczenia były prawidłowe i zgodne z jego intencją. W szczególności, po zakończeniu korzystania z serwisu transakcyjnego na stronie internetowej banku należy się wylogować. Ustalanie indywidualnych danych uwierzytelniających oraz identyfikatora następuje zgodnie z procedurą zapewniająca ich bezpieczeństwo. Uzyskanie informacji o jednej z tych danych, nie pozwala na równoczesne pozyskanie informacji o innej. Indywidualne dane uwierzytelniające są poufne i powinna znać je tylko osoba, której one dotyczą. W szczególności, nie należy:
- stosować aplikacji i innych mechanizmów, które umożliwiają zapisanie danych na komputerze, telefonie lub innym urządzeniu,
- korzystać z aplikacji automatyzujących na komputerze, telefonie lub innym urządzeniu,
- ujawniać innym osobom dodatkowych informacji, które mogą posłużyć do potwierdzenia tożsamości.
/ dowód: Regulamin obsługi klientów w ramach bankowości detalicznej (...) S.A., k.185-193/.
Powód P. K. od jakiegoś czasu korzystał z inwestycji w kryptowaluty na stronie www.trade.litegap oraz posiadał konto na stronie www.cinkciarz.pl.. W dniu 15 marca 2022 roku z powodem skontaktował się doradca o imieniu F. i poinformował o możliwości uzyskania korzyści z inwestycji. Powód otrzymał telefon od doradcy (...), a następnie maila od niego, w który powód miał kliknąć celem odebrania środków z inwestycji i tym samym zainstalował na swoim komputerze oprogramowanie typu remote desktop protocol ( (...)) pozwalające na przejęcie pulpitu przez osoby trzecie. Powód kliknął link na telefonie, na którym miał zainstalowaną aplikację mobilną Banku. Telefon był połączony ze służbowym komputerem powoda, którym posługiwał się podczas używania bankowości internetowej. W tym czasie nieuprawnione osoby trzecie weszły w posiadanie danych uwierzytelniających powoda. W celu dokonania na rzecz powoda rzekomego zwrotu środków z giełdy kryptowalut ,,doradca inwestycyjny’’ poprosił powoda o podanie jego numeru rachunku bankowego. W tym celu, aby sprawdzić numer rachunku powód zalogował się do bankowości internetowej na komputerze. Czynność ta została przez powoda uwierzytelniona poprzez aplikację mobilną / dowód: zeznania powoda P. K. k. 324-324v. i k. 455-455v., transkrypcja protokołu rozprawy k. 352-354 i k. 356-358, zeznania świadka M. F. k. 335-337v. i transkrypcja protokołu k. 339-350, wykaz autoryzacji transakcji z użyciem aplikacji mobilnej k. 210-210v./.
Następnie powód zaautoryzował w aplikacji moblinej zlecane przez ,,doradcę inwestycyjnego’’ transakcje. Pierwszy przelew w kwocie 19.200 zł został autoryzowany przez klienta w dniu 15 marca 2022 roku o godz. 12.24 w aplikacji mobilnej. W dalszej kolejności powód dwukrotnie autoryzował logowania do swojego konta internetowego. Wniosek o kredyt gotówkowy (...) złożono 15 marca 2022 roku o godz. 12.44 z poziomu serwisu trakcyjnego powoda. Wniosek został złożony przez użytkownika, który zalogował się poprawnym identyfikatorem i hasłem. Umowę zawarto elektronicznie. Akceptację umowy potwierdzono w aplikacji mobilnej powoda: ,,Operacja nr 6 15.03.2022 12.46-Zatwierdzenie wniosku: (...) opis: Wniosek akceptacyjny’’ / dowód: wniosek o kredyt k. 178, umowa kredytu k. 179-182v., wyciąg wiadomości wysłanych na skrzynkę e-mail klienta k. 189, elektroniczne zestawienie operacji k. 209, wykaz autoryzacji transakcji z użyciem aplikacji mobilnej k. 210-210v., zeznania świadka M. F. k. 335-337v. i transkrypcja protokołu k. 339-350/ .
Klient ponownie zautoryzował logowanie do serwisu transakcyjnego o godzinie 13.05, a następnie zmianę limitów przelewów zlecanych w serwisie transakcyjnym i godz. 13.05 oraz przelew na kwotę 55.000 zł o godz. 13.07. Transakcja nie powiodła się, więc klient zaautoryzował kolejną zmianę limitów o godzinie 13.10 / dowody: elektroniczne zestawienie operacji k. 209, wykaz autoryzacji transakcji z użyciem aplikacji mobilnej k. 210-210v./.
Następnie zlecono kolejną operację w wysokości 40.500 zł, którą zablokował system antyfraudowy banku. Działanie prewencyjne w tym przypadku polegało na zabezpieczeniu środków klienta i tymczasowym ograniczeniu możliwości wykonywania transakcji. Powyższa próba transakcji spowodowała poprawną reakcję systemu bezpieczeństwa pozwanego, który wykrył anomalię na rachunku powoda i tymczasowo ograniczył możliwość realizacji dalszych transakcji / dowód: działanie systemu antyfraudowego k. 211-211v. zeznania świadka M. F. k. 335-337v. i transkrypcja protokołu k. 339-350/.
Po zablokowaniu konta powód po raz pierwszy w dniu 15.03.2022r. kontaktował się z CallCenter (...) o godzinie 13:33, gdzie został poinformowany o zablokowaniu rachunku ze względu na wystąpienie operacji wskazujących na możliwość zaistnienia oszustwa na tzw. fałszywe inwestycje. Klient przyznał, że inwestował w kryptowaluty, otrzymał ofertę od doradcy przez telefon, otrzymał maila z linkiem od doradcy. Klientowi zostały dodatkowo zadane pytania pomocnicze, na które klient w części odpowiedział twierdząco jednak oświadczył on, że został poinformowany o zagrożeniu i bierze na siebie pełną odpowiedzialność za wykonane transakcje. W związku z oświadczeniem klienta, iż jest świadomy zagrożeń związanych z zakupem kryptowaluty a także przekazaniem informacji, że inwestuje świadomie, zgodnie z jego zamiarem, odebrano wówczas od Klienta oświadczenie o treści: „Oświadczam, że (...) ostrzegł mnie o zagrożeniu związanym z oszustwami „na inwestycje”. Przyjmuję do wiadomości, że Bankowy Fundusz Gwarancyjny nie zapewnia gwarancji zwrotu Środków z kryptowalut , gdyż nie są one depozytami bankowymi. Rozumiem też, że podawanie danych do logowania w bankowości elektronicznej i mobilnej oraz instalowanie aplikacji do zdalnego zarządzania komputerem lub telefonem jest niezgodne z regulaminem, Banku i może wpłynąć na dalszą współpracę z Bankiem. Przelewy związane z inwestycją wykonuję zgonie z moją wolą." / dowód: nagranie treści rozmowy –płyty CD k. 219-220, wykaz autoryzacji transakcji z użyciem aplikacji mobilnej k. 210-210v., zeznania świadka M. F. k. 335-337v. i transkrypcja protokołu k. 339-350/.
Wobec podjęcia przez pozwanego działań prewencyjnych i deklaracji powoda w dniu 15 marca 2022r. roku wykluczających podejrzenie oszustwa i możliwości utrzymania blokad przez pozwanego, a nadto wobec złożonego o powyższej treści oświadczenia powoda, pozwany był zobowiązany do zdjęcia blokady. Również powód w czasie kontaktu z mLinią pozwanego o 13.33 w dniu 15 marca 2022r. nie negował operacji, które miały już miejsce w
serwisie transakcyjnym - w tym zawarcia umowy o kredyt gotówkowy (...). na kwotę 26.397,60 zł i przelewu na kwotę 19.200 zł /
dowód: zeznania powoda P. K. k. 324-324v. i k. 455-455v., transkrypcja protokołu rozprawy k. 352-354 i k. 356-358, elektroniczne zestawienie operacji k. 209, wykaz autoryzacji transakcji z użyciem aplikacji mobilnej k. 210-210v. /.
Klient po odblokowaniu serwisu transakcyjnego i rachunku zautoryzował następnie transakcje przelewu w kwocie 75.100 zł wykonaną o godzinie 13:42 / dowód: elektroniczne zestawienie operacji k. 209, wykaz autoryzacji transakcji z użyciem aplikacji mobilnej k. 210-210v./.
Następnym krokiem było zaciągnięcie kolejnej umowy kredytu. Wniosek o kredyt gotówkowy (...) złożono 15.03.2022 o 14:04 z poziomu serwisu transakcyjnego. Złożył go użytkownik, który zalogował się poprawnym identyfikatorem i hasłem. Umowę zawarto elektronicznie. Akceptację umowy potwierdzono w aplikacji mobilnej powoda: „Operacja nr 14 15.03.2022 14:28 -Zatwierdzenie wniosku: (...) opis: Wniosek akceptacyjny”. Kolejnym krokiem była zmiana wysokości przelewów zlecanych w serwisie transakcyjnym o godzinie 14:28 oraz wykonanie przelewu w kwocie 114.000 zł o godzinie 14:30 / dowód: wniosek kredytowy k. 152-152v., Umowa kredytowa z załącznikami k. 153-165, wyciąg z wiadomości wysłanych na maila klienta k. 166, elektroniczne zestawienie operacji k. 209, wykaz autoryzacji transakcji z użyciem aplikacji mobilnej k. 210-210v./.
Środki z zawartych umów kredytu zostały przelane na konto powoda w serwisie www.cinkciarz.pl, a potem zostały przelane na inny rachunek / dowód: zeznania świadka M. F. k. 335-337v. i transkrypcja protokołu k. 339-350, elektroniczne zestawienie operacji k. 209 /.
15 marca 2022 roku o godzinie 16.44 powód skontaktował się z mLinią pozwanego, kiedy to poinformował, że padł ofiarą oszustwa i chce złożyć reklamację. Wskazał, że wszelkie czynności na jego koncie były realizowane w pewnym odstępie czasu i nie następowały bezpośrednio po sobie. W rozmowie powód wskazał także, że widział realizowane transakcje jednak to wszystko działo się tak szybko, że nie zdążył zareagować / dowód: nagranie treści rozmowy –płyty CD k. 219-220, zeznania powoda P. K. k. 324-324v. i k. 455-455v., transkrypcja protokołu rozprawy k. 352-354 i k. 356-358/.
Niezależnie od ww. reklamacji powód podjął dalsze działania zmierzające do ustalenia okoliczności zdarzenia i złożył stosowne zawiadomienie na Policję. W dniu 12 kwietnia 2022 roku Prokuratura Rejonowa Warszawa-Praga Południe w Warszawie poinformowała powoda, iż postanowieniem z dnia11 kwietnia 2022 roku wszczęto dochodzenie w sprawie działania w celu osiągnięcia korzyści majątkowej i doprowadzenia P. K. w dniu 15 marca 2022 roku w nieustalonym miejscu ze skutkiem w W., za pośrednictwem sieci teleinformatycznej do niekorzystnego rozporządzenia mieniem poprzez wpłynięcie bez upoważnienia na automatyczne przetwarzanie danych i dokonanie nieautoryzowanych transakcji na rachunek, którego posiadaczem jest P. K., czym wyrządzono szkodę w kwocie nie niższej niż 208.300 zł, co stanowi mienie znacznej wartości / dowód: zawiadomienie o wszczęciu dochodzenia k. 70, zeznania powoda P. K. k. 324-324v. i k. 455-455v., transkrypcja protokołu rozprawy k. 352-354 i k. 356-358 /.
W dniu 16 marca 2022 roku pozwany w korespondencji mailowej kierowanej do powoda wskazał, iż po analizie Departamentu Bezpieczeństwa banku wynika, iż powód został oszukany na tzw. fałszywe inwestycje. Wskazano, że pieniądze z transakcji nie zostaną mu zwrócone, ponieważ nie zadbał on o bezpieczeństwo danych. Dodano, że pracownicy banku kontaktowali się z powodem w sprawie przelewów pytając, czy jest świadomy zagrożenia. Niestety powód zignorował te ostrzeżenia, a przedstawiony opis sytuacji wskazuje na jego rażące niedbalstwo / dowód: mail k. 19-20/.
Następnie powód złożył odwołanie od decyzji pozwanego w sprawie reklamacji, które zawierało dalsze wyjaśnienia faktyczne i prawne w zakresie przedmiotowej sprawy / dowód: zeznania powoda P. K. k. 324-324v. i k. 455-455v., transkrypcja protokołu rozprawy k. 352-354 i k. 356-358/.
W wyniku reklamacji złożonych przez powoda po przeprowadzonych analizach ustalono, że środki z kredytów pozwany wypłacił zgodnie z umowami na rachunek osobisty powoda o nr (...). Umowy kredytowe uznano za obowiązujące wskazując, że zostały one zawarte elektronicznie przy wykorzystaniu sposobów dostępu do bankowości elektronicznej określonych Regulaminie obsługi klientów w ramach bankowości detalicznej (...) S.A. (rozdz. 2 pkt. 2), rozdz.3, ; rozdz. 4, rozdz. 5 pkt. la), rozdz. 6 pkt. 2), 4) i 5), rozdz. 7 pkt. 1), 2), 3), 4) i 7), rozdz. 8 i rozdz. 5) oraz zgodnie z: Regulaminem kredytu gotówkowego dla osób fizycznych i klientów (...) w F. Bankowości detalicznej (...) S.A. (rozdz. 6). Obowiązujące przepisy prawa dopuszczają zawarcie umów kredytowych w formie elektronicznej. Dodano, że powód nie zachował należytej staranności i dopuścił do tego, aby nieuprawnione osoby miały dostęp do rachunku. Ponadto działaniom powoda można przypisać cechę rażącego niedbalstwa, gdyż bezpośrednio swoim działaniem przyczynił się do wykonania transakcji objętych reklamacją / dowód: odpowiedź banku k. 96-97/.
Dochodzenie prokuratorskie prowadzone w powyższej sprawie zostało umorzone z powodu niewykrycia sprawcy czynu / dowód: zeznania powoda P. K. k. 324-324v. i k. 455-455v., transkrypcja protokołu rozprawy k. 352-354 i k. 356-358/.
Bezpieczeństwo powierzonych Bankowi przez swoich klientów środków finansowych jest kwestią priorytetową. W banku działa specjalny zespół, który pracuje 24 godziny na dobę. Zespół analizuje min. sposoby działania cyberprzestępców i niezwłocznie informuje o tym klientów za pomocą aplikacji mobilnej jak i w bankowości internetowej. Komunikaty na tzw. ,,fałszywe inwestycje’’ pojawiały się już od 28 stycznia 2020 roku, zaś ostatni miał miejsce 2 lutego 2022 roku tj. przed zdarzeniem z dnia 15 marca 2022 roku / dowody: komunikaty k. 204-208v., zeznania świadka M. F. k. 335-337v. i transkrypcja protokołu k. 339-350 /.
Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił przede wszystkim na podstawie powołanych dokumentów związanych z zawarciem umowy kredytu hipotecznego znajdujących się w aktach sprawy, składanych przez strony postępowania. Dokumenty te nie były kwestionowane przez żadną ze stron, a w ocenie Sądu nie było podstaw, by poddawać w wątpliwość okoliczności faktyczne wynikające z ich treści. Z uwagi na powyższe Sąd uznał, że dowody z tych dokumentów tworzą spójny, nie budzący wątpliwości w świetle wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego, a przez to w pełni zasługujący na wiarę materiał dowodowy. Podstawą ustaleń faktycznych Sąd uczynił również zeznania świadka M. F. (k. 335-337v. i transkrypcja protokołu rozprawy k. 340-350), które uznał za wiarygodne w całości, gdyż ich treść była spójna z pozostałym zebranym w sprawie materiałem dowodowym w szczególności z dowodami z dokumentów.
Podstawą ustaleń faktycznych Sądu były również zeznania powoda P. K., chociaż Sąd uznał je za wiarygodne jedynie w części w jakiej zeznania te znajdowały potwierdzenie w pozostałym zebranym w sprawie materiale dowodowym. Sąd nie dał wiary zeznaniom powoda, w zakresie w jakim twierdził on, że w dacie kwestionowanych transakcji oraz w dacie nabycia kryptowalut powód nie posiadał na swoim komputerze zainstalowanego oprogramowania do zdalnego zarządzania urządzeniami. Powyższe stwierdzenie stoi bowiem w sprzeczności w opinią biegłego z zakresu informatyki, według której powód zainstalował i/lub udostępnił aplikację zdalnego pulpitu na swoim komputerze, kliknął w link przesłany mu przez nieznaną osobę, anulował działania systemu antyfraudowego oraz zalogował się do aplikacji bankowej w sytuacji udostępnienia pulpitu osobie trzeciej
Sąd uznał opinię złożoną przez biegłego sądowego z zakresu informatyki A. Z. co do zasady za bezstronny i wiarygodny dowód w sprawie. W ocenie Sądu opinia ta jest przekonywująca i wyczerpująco uzasadniona. Z jej treści wynika, iż przedmiotem analizy sporządzającego opinię były wszystkie czynniki, od których zależy udzielenia na pytania Sądu zawarte w tezie postanowienia dowodowego.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Powództwo nie zasługiwało na uwzględnienie.
Powód opierał swoje żądanie na zarzucie niewłaściwego wykonania przez stronę pozwaną zobowiązania wynikłego z umowy rachunku bankowego. Zobowiązanie to polega m.in. na ochronie środków pieniężnych zdeponowanych przez klienta (zgodnie z regułami depozytu nieprawidłowego) przed ich wypłatą lub przelewem na rzecz osoby nieuprawnionej.
W sprawie bezspornie ustalono, że strony łączy umowa rachunku bankowego. Zgodnie z treścią art. 725 k.c. przez umowę rachunku bankowego bank zobowiązuje się względem posiadacza rachunku, na czas oznaczony lub nieoznaczony, do przechowywania jego środków pieniężnych oraz jeżeli umowa tak stanowi do przeprowadzania na jego zlecenie rozliczeń pieniężnych.
Umowa rachunku bankowego rodzi po stronie instytucji finansowej zobowiązanie rezultatu: wpłacone środki pieniężne stają się przejściowo własnością banku, który ponosi ryzyko ich utraty, w tym przez wypłacenie niewłaściwej osobie. Z drugiej strony bank jest obowiązany wykonywać wszelkie zlecenia posiadacza rachunku dotyczące zdeponowanych środków ( art. 50 ust. 2 ustawy Prawo bankowe ), a za niewykonanie zlecenia ponosi odpowiedzialność kontraktową na zasadach ogólnych. Wynika stąd, że surowa odpowiedzialność prowadzącego rachunek za depozyt pieniężny trwa do chwili, w której bank wykona dyspozycję wypłaty bądź przelewu środków zgodnie z życzeniem posiadacza tego rachunku.
Zdaniem Sądu odróżnić trzeba przy tym sytuację, w której wypłata środków dokonana jest na rzecz osoby nieuprawnionej bez jakiegokolwiek udziału posiadacza rachunku (przy użyciu zgubionej czy ukradzionej karty kredytowej, wskutek sfałszowania czeku) od sytuacji, gdy posiadacz rachunku bierze aktywny udział w transakcji wypłaty.
Ustawa o usługach płatniczych przewiduje generalną zasadę, że dostawca ma prawo wykonać transakcję płatniczą tylko w przypadku jej autoryzacji przez płatnika. Zgodnie z przepisem art. 46 ust. 1 powołanej ustawy w przypadku wystąpienia nieautoryzowanej transakcji płatniczej, dostawca płatnika jest obowiązany niezwłocznie dokonać na rzecz płatnika zwrotu kwoty nieautoryzowanej transakcji płatniczej albo, w przypadku gdy płatnik korzysta z rachunku płatniczego, przywrócić obciążony rachunek płatniczy do stanu, jaki istniałby, gdyby nie miała miejsca nieautoryzowana transakcją płatnicza.
Zgodnie z przepisem art. 46 ust. 3 ustawy o usługach płatniczych, płatnik (w niniejszym przypadku powód) odpowiada za nieautoryzowane transakcje płatnicze w pełnej wysokości, jedynie wtedy gdy doprowadzi do nich umyślnie albo w wyniku umyślnego lub będącego skutkiem rażącego niedbalstwa naruszenia co najmniej jednego z obowiązków, o których mowa w art. 42 ustawy o usługach płatniczych.
Transakcję płatniczą uważa się za autoryzowaną tylko wówczas, jeżeli płatnik wyraził zgodę na jej wykonanie, przy czym zlecenie płatnicze nie może zostać odwołane od chwili jego otrzymania przez bank. Autoryzacja to zatem nic więcej jak wyrażenie zgody na wykonanie transakcji, przy czym sposoby autoryzacji określać będzie umowa łącząca posiadacza rachunku i bank.
Przepis art. 45 ust. 1 powołanej ustawy stanowi, że ciężar udowodnienia, że transakcja płatnicza była autoryzowana przez użytkownika lub że została wykonana prawidłowo, spoczywa na dostawcy, czyli na banku, przy czym do zrealizowania tego obowiązku dowodowego nie jest wystarczające wykazanie samego zarejestrowanego użycia instrumentu płatniczego. Dostawca jest obowiązany udowodnić inne okoliczności wskazujące na autoryzację transakcji płatniczej przez płatnika albo okoliczności wskazujące na fakt, że płatnik umyślnie doprowadził do nieautoryzowanej transakcji płatniczej, albo umyślnie i wskutek rażącego niedbalstwa dopuścił się naruszenia co najmniej jednego z obowiązków, o których mowa w art. 42 ustawy o usługach płatniczych.
Zobowiązanie banku jako profesjonalnego podmiotu jest zatem determinowane poprzez ustawowe obowiązki wskazane m.in. w art. 43 ust. 1 ustawy o usługach płatniczych.
W ocenie Sądu, pozwany bank wywiązał się z wypełnienia swoich ustawowych obowiązków w stosunku do powoda, a przyczyną powstania przedmiotowej szkody jest wyłącznie niewłaściwe wykonanie umowy przez powoda.
W niniejszej sprawie kluczowe jest, że powód brał czynny udział w zleceniu przelewów jak również w zawarciu umów kredytu. Zalogował się bowiem świadomie na konto za pomocą loginu i hasła, a autoryzował wszystkie transakcje za pomocą aplikacji mobilnej. Powód skutecznie uczestniczył w zlecania transakcji, które z punktu widzenia banku było wiążące i skutkowało wypłatą środków z jego konta. Dokonanie tych wypłat zgodnie z oświadczeniem woli powoda zwalnia jednocześnie bank z odpowiedzialności za zwrot środków pieniężnych złożonych w depozycie.
Sąd uznał, że pozwany Bank zastosował metody zabezpieczeń adekwatne do rodzaju prowadzonego konta, zgodne z aktualną wiedzą i z zachowaniem szczególnej staranności, o jakiej mowa w art. 50 ust. 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - prawo bankowe (tj. Dz.U. z 2002 r. Nr 72, poz. 665 ze zm.), a jedyną przyczyną ujawnienia danych, które pozwoliło oszustom na dostęp do środków pieniężnych, było obiektywnie wadliwe zachowanie powoda. Powód od jakiegoś czasu inwestował w kryptowaluty. Powód kliknął w link przesłany do niego w wiadomości mailowej celem otrzymania środków pieniężnych na polecenie nieznanego doradcy inwestycyjnego, który skontaktował się z nim telefonicznie. Był to link z nieznanego powodowi źródła, a poprzez jego kliknięcie powód zainstalował na swoim komputerze oprogramowanie pozwalające na przejęcie kontroli nad pulpitem przez osoby trzecie. Po otrzymaniu maila powód nie zweryfikował firmy doradczej, z którą wszedł we współpracę. Po dokonanej przez pozwanego blokadzie w serwisie transakcyjnym powód oświadczył na infolinii, że inwestycje na rynkach kryptowalut przeprowadza świadomie, a schematy przestępcze na fałszywe inwestycje są mu znane. Poprzez kontakt z infolinią sam odblokował zablokowany przez system bezpieczeństwa serwis transakcyjny oraz zlecał i autoryzował transakcje z dnia 15 marca 2022 roku, skutkiem czego było zawarcie przez niego spornych umów kredytu.
Z art. 45 ust. 2 ustawy o usługach płatniczych wynika, że dostawca powinien udowodnić i wskazać dowody, inne niż zarejestrowana prawidłowo autoryzacja, że płatnik umyślnie doprowadził do nieautoryzowanej transakcji albo wskutek rażącego niedbalstwa naruszył co najmniej jeden z obowiązków określonych w art. 42 ustawy o usługach płatniczych.
Rażące niedbalstwo jest kwalifikowaną postacią winy nieumyślnej. Oznacza zatem wyższy jej stopień niż w przypadku zwykłego niedbalstwa. Wykładnia pojęcia rażącego niedbalstwa powinna uwzględniać kwalifikowaną postać braku zwykłej staranności w przewidywaniu skutków. Konieczne jest zatem stwierdzenie, że podmiot, któremu taką postać winy chce się przypisać, zaniedbał takiej czynności zachowującej chronione dobro przed zajściem zdarzenia powodującego szkodę, której niedopełnienie byłoby czymś absolutnie oczywistym w świetle doświadczenia życiowego dostępnego każdemu przeciętnemu uczestnikowi obrotu prawnego i w sposób wprost dla każdego przewidywalny mogło doprowadzić do powstania szkody. Rażące niedbalstwo zachodzi bowiem tylko wtedy, gdy stopień naganności postępowania drastycznie odbiega od modelu właściwego w danych warunkach zachowania się dłużnika (wyrok SR dla Łodzi – Śródmieścia w Łodzi 07.09.20 2017 r.I C 249/16)
W ocenie Sądu pozwany wykazał, iż powód wskutek rażącego niedbalstwa doprowadził do autoryzacji transakcji płatniczych jak również zawarł umowy kredytowe. Powód zalogował się do serwisu bankowości internetowej za pomocą loginu i hasła, zaś transakcje autoryzowane zostały z pomocą użycia aplikacji mobilnej. Sąd w pełni podziela argumentację strony pozwanej zawartą w odpowiedzi na pozew, iż osobom korzystającym z usług bankowości internetowej powszechnie wiadome jest, że uzyskanie dostępu do indywidualnych danych uwierzytelniających powoda przez osoby trzecie nastąpić może tylko i wyłącznie wskutek działania lub zaniechania powoda, a nie pozwanego Banku. Powód samodzielnie autoryzował wszystkie transakcje, nie korzystał z oprogramowania antywirusowego na urządzeniach z których korzystał logując się do systemu bankowości internetowej, a ponadto zignorował komunikaty bezpieczeństwa i ostrzeżenia zamieszczane przez pozwanego w ogólnym serwisie internetowym, jak również rozsyłane w serwisie transakcyjnym i aplikacji mobilnej.
Wynika stąd, że pomiędzy działaniem czy zaniechaniem pozwanego a utratą środków
z konta bankowego nie zachodzi adekwatny związek przyczynowy, przeciwnie - przyczyną szkody jest naruszenie przez powoda obowiązku, o którym mowa w art. 42 ust. 1 pkt 1 ustawy o usługach płatniczych, tj. korzystanie z instrumentu płatniczego niezgodnie z łączącą strony umową rachunku bankowego.
Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 46 ust. 3 ustawy o usługach płatniczych, Sąd powództwo oddalił.
O kosztach procesu, mając na uwadze jego wynik, Sąd orzekł na podstawie art. 98 k.p.c., wskazując, że powód przegrał sprawę w całości i ponosi koszty postępowania, pozostawiając szczegółowe wyliczenie tych kosztów referendarzowi sądowemu na podstawie art. 108 § 1 k.p.c.
Podmiot udostępniający informację: Sąd Okręgowy w Warszawie
Osoba, która wytworzyła informację: Bożena Chłopecka
Data wytworzenia informacji: