Portal Orzeczeń Sądu Okręgowego w Warszawie

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 24 czerwca 2025 r.

Sąd Okręgowy w Warszawie I Wydział Cywilny w następującym składzie:

Przewodniczący: SSO Ewa Ligoń-Krawczyk

Protokolant: starszy sekretarz sądowy Ewa Kocielnik

po rozpoznaniu w dniu 21 maja 2025 roku w Warszawie

na rozprawie

sprawy z powództwa Polski Fundusz Rozwoju S.A. z siedzibą w W.

przeciwko (...) sp. z o.o. w likwidacji w W.

o zapłatę (637633.46 PLN)

I.  Zasądza od (...) sp. z o.o. z siedzibą w W. na rzecz Polskiego Funduszu Rozwoju S.A. z siedzibą w W. kwotę 637.633,46 (sześćset trzydzieści siedem tysięcy sześćset trzydzieści trzy i 46/100) złotych wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie w wysokości określonej w art. 481 par. 2 kpc od dnia 20 marca 2023 roku do dnia zapłaty;

II.  Ustala, że powód wygrał proces w 100% i pozostawia rozliczenie kosztów postępowania referendarzowi sądowemu po uprawomocnieniu się niniejszego wyroku.

Sygn. akt I C 382/24

UZASADNIENIE

wyroku z dnia 24 czerwca 2025 r.

Pozwem z dnia 9 listopada 2023 r. (data nadania w UP) skierowanym przeciwko (...) Sp. z o.o. z siedzibą w W., Polski Fundusz Rozwoju S.A. z siedzibą w W. (dalej: PFR) wniósł o wydanie nakazu zapłaty w postępowaniu upominawczym i zasądzenie kwoty 637 633,46 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie, w wysokości określonej w art. 481 § 2 k.c., liczonymi od dnia 20 marca 2023 r. do dnia zapłaty wraz z kosztami procesu w postaci uiszczonej opłaty od pozwu, opłaty skarbowej od pełnomocnictwa oraz kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, a także w postaci uiszczonej opłaty od pozwu w elektronicznym postępowaniu upominawczym oraz kosztów zastępstwa procesowego z tytułu postępowania zainicjowanego wniesieniem tego pozwu – wraz z odsetkami wynikającymi z art. 98 § 1 ^{( 1 )}k.p.c.

W przypadku stwierdzenia przez Sąd braku podstaw do wydania nakazu zapłaty lub skutecznego wniesienia przez stronę pozwaną sprzeciwu od nakazu zapłaty powód wniósł o zasądzenie kwoty 637 633,46 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie, w wysokości określonej w art. 481 § 2 k.c., liczonymi od dnia 20 marca 2023 r. do dnia zapłaty wraz z kosztami procesu w postaci uiszczonej opłaty od pozwu, opłaty skarbowej od pełnomocnictwa oraz kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, a także w postaci uiszczonej opłaty od pozwu w elektronicznym postępowaniu upominawczym oraz kosztów zastępstwa procesowego z tytułu postępowania zainicjowanego wniesieniem tego pozwu – wraz z odsetkami wynikającymi z art. 98 § 1 ¹ k.p.c.

W uzasadnieniu pozwu wskazano, że pozwana Spółka uzyskała od powoda subwencję finansową w ramach programu rządowego „Tarcza Finansowa Polskiego Funduszu Rozwoju dla mikro, małych i średnich firm” w kwocie 1 864 243,00 zł. Dodano, że 50% kwoty wypłaconej pozwanej zostało umorzone i nie podlegało zwrotowi, a co za tym idzie pozwana była zobowiązana do zwrotu na rzecz powoda pozostałej kwoty subwencji w wysokość 932 121,50 zł zgodnie z harmonogramem w 24 ratach. Kolejno podano, że pozwana nie wywiązała się z warunków decyzji oraz zawartej umowy co spowodowało wypowiedzenie jej umowy i powstanie wymagalnego zadłużenia. Powód zaznaczył, że na dochodzoną kwotę 637 633,46 zł składają się kwota 632 538,43 zł tytułem niespłaconej do dnia złożenia pozwu kwoty subwencji podlegającej zwrotowi na rzecz powoda wraz z dalszymi odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 20 marca 2023 r. do dnia zapłaty oraz kwota 5 095,03 zł jako skapitalizowana kwota odsetek od należności głównej pozostającej do zwrotu subwencji, wraz z dalszymi odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 20 marca 2023 r. do dnia zapłaty. Ostatecznie strona powodowa wyjaśniła, że pierwotny pozew został przez powoda złożony w Elektronicznym Postępowaniu Upominawczym w dniu 20 marca 2023 r., natomiast postanowieniem z dnia 17 sierpnia 2023 r. postępowanie to zostało umorzone, a pozew niniejszy został złożony przed upływem 3-miesięcznego terminu od dnia wydania w Elektronicznym Postępowaniu Upominawczym postanowienia o umorzeniu postępowania (pozew o zapłatę w postępowaniu upominawczym – k. 3-5v).

Zarządzeniem z dnia 20 listopada 2023 r. wydanym w sprawie o sygn. akt I Nc 214/23 sprawa uznana za gospodarczą została zakreślona, jako omyłkowo założona i przedstawiona na Przedwydział gospodarczy. Zarządzeniem z dnia 6 lutego 2024 r. wydanym w sprawie o sygn. akt XX GNc 1932/23 akta zostały zwrócone do I Wydziału Cywilnego Sądu Okręgowego w Warszawie z uwagi na fakt, że sprawa nie ma charakteru sprawy gospodarczej (zarządzenie z dnia 20 listopada 2023 r., sygn. akt I Nc 214/23 – k. 70; zarządzenie z dnia 6 lutego 2024 r., sygn. akt XX GNc 1932/23 – k. 74-74v).

Zarządzeniem z dnia 29 lutego 2024 r. m.in. stwierdzono brak podstaw do wydania nakazu zapłaty w postępowaniu upominawczym, a także sprawę zakreślono w rep. Nc i wpisano do rep. C. Od tego czasu postępowanie toczyło się w trybie zwykłym (zarządzenie z dnia 29 lutego 2024 r., sygn. akt I Nc 214/23 – k. 75).

W odpowiedzi na pozew pozwana Spółka wniosła o oddalenie powództwa w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienie się orzeczenia do dnia zapłaty. Wniosła nadto o skierowanie stron na mediację.

W uzasadnieniu pozwana Spółka zakwestionowała powództwo zarówno co do zasady, jak i co do wysokości. Zauważyła, że powód nie wyjaśnił z czego wywodzi swoje roszczenie, a zwłaszcza jakie konkretne zapisy umowy zostały naruszone przez pozwaną oraz w jaki sposób. Zaznaczył nadto, że powód nie podał, w jaki sposób została ustalona kwota roszczenia. Pozwana podniosła, że powód nie sprostał ciężarowi dowodu wynikającego z art. 6 k.c., bowiem nie udowodnił twierdzeń zawartych w pozwie, jakoby przysługiwała mu jakakolwiek wierzytelność wobec pozwanego. Wskazała, że wielokrotnie podejmowała próby polubownego rozwiązania sporu, jednak powód nie dokonał weryfikacji zasadności żądania zwrotu subwencji oraz nie przychylił się do wniosku o rozłożenie należności na raty. Podkreśliła, że przez okres 12 miesięcy od daty przyznania pomocy prowadziła działalność gospodarczą oraz utrzymywała dotychczasowy poziom zatrudnienia, jednak kryzys gospodarczy i rezygnacja wielu kontrahentów z usług Spółki spowodowały spadek przychodu ze sprzedaży o ponad 90%. Zaakcentowała ostatecznie, że powód powinien był rozpatrzyć indywidualną sytuację pozwanej i przekazać informację czy dopuszcza możliwość zmiany warunków zwrotu subwencji finansowej, ale zamiast tego skierował sprawę na drogę postępowania sądowego (odpowiedź na pozew – k. 80-83, 122).

Tak sformułowane stanowiska procesowe stron nie uległy zmianie aż do czasu zamknięcia rozprawy w dniu 21 maja 2025 r., przy czym w piśmie z dnia 30 września 2024 r. (data nadania w UP) powód przedstawił szczegółowe wyliczenia podając, iż pozwana zobowiązana była do zwrotu 932 121, 50 zł subwencji z czego spłaciła jedynie 299 583,07 zł, a co za tym idzie kapitał pozostający jeszcze do zwrotu wynosi 632 538,43 zł. Powód zaznaczył również, że zachowanie strony pozwanej przed wytoczeniem powództwa należy ocenić, jako „niewłaściwe” uznanie długu (pismo powoda z dnia 1 lipca 2024 r. (data nadania w UP) -k. 126-133; pismo przygotowawcze pozwanego z dnia 17 sierpnia 2024 r. (data stempla pocztowego) – k. 145-146; pismo powoda z dnia 30 września 2024 r. (data nadania w UP) – k. 151-152v; protokół z rozprawy z dnia 21 maja 2025 r. – k. 194-195).

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

W dniu 13 lipca 2020 r. – za pośrednictwem bankowości internetowej, została zawarta pomiędzy powodem a pozwaną Spółką umowa subwencji finansowej nr (...)SP (dalej: Umowa). W umowie tej pozwana oświadczyła, że na dzień 31 grudnia 2019 r. była małym lub średnim przedsiębiorcą, tj. zatrudniającym do 249 pracowników z wyłączeniem właściciela, z rocznym obrotem nieprzekraczającym 50 mln euro lub sumą bilansową nieprzekraczającą 43 mln euro, przy czym nie była mikroprzedsiębiorcą lub nie była beneficjentem programu rządowego Tarcza Finansowa Polskiego Funduszu Rozwoju dla Dużych Firm. Wskazała także, że liczba zatrudnionych pracowników na koniec miesiąca poprzedzającego miesiąc złożenia wniosku o zawarcie umowy subwencji finansowej wynosiła 6, a miesiącem kalendarzowym, w którym doszło do spadku obrotów gospodarczych przedsiębiorcy był maj 2020 r. (§ 1 ust. 2,4 oraz 5 Umowy).

W § 1 ust. 9 Umowy Spółka potwierdziła, że wnioskuje o subwencję finansową w kwocie 1 864 243,00 zł.

Zgodnie z § 2 ust. 1 Umowy, PFR mógł wypłacić Przedsiębiorcy subwencję finansową w ramach Programu Rządowego - Tarcza Finansowa Polskiego Funduszu Rozwoju dla Małych i Średnich Firm. Subwencja finansowa była wypłacana w PLN.

W § 2 ust. 6 Umowy przewidziano, że maksymalna wysokość subwencji finansowej, która może zostać wypłacona Przedsiębiorcom będącym małymi i średnimi przedsiębiorcami ustalana jest jako procent przychodów ze sprzedaży Przedsiębiorcy w roku 2019 i uzależniona od spadku przychodów ze sprzedaży Przedsiębiorcy w dowolnym miesiącu po 1 lutego 2020 r. w porównaniu do poprzedniego miesiąca lub analogicznego miesiąca ubiegłego roku w związku z zakłóceniami gospodarki na skutek COVID-19. Powtórzono, że mały lub średni przedsiębiorca to przedsiębiorca, który zatrudnia do 249 pracowników oraz jego roczny obrót nie przekracza 50 mln EUR lub suma bilansowa nie przekracza 43 mln EUR, przy czym nie jest mikroprzedsiębiorcą.

Po zawarciu umowy PFR miał zweryfikować na podstawie informacji uzyskanych z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych i Ministerstwa Finansów dane przedstawione przez przedsiębiorcę i złożone oświadczenia oraz podjąć decyzję o wypłacie subwencji finansowej w wysokości wnioskowanej, wypłacie subwencji finansowej w wysokości mniejszej niż wnioskowana lub odmowie wypłaty subwencji finansowej (§ 2 ust. 7 zdanie 1 Umowy).

W § 3 ust. 2 Umowy przewidziano, że otrzymana przez Przedsiębiorcę będącego małym i średnim przedsiębiorcą subwencja finansowa podlega zwrotowi w przypadku:

(i)  zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej (w tym zawieszenia prowadzenia działalności gospodarczej) przez Przedsiębiorcę lub

(ii)  otwarcia likwidacji Przedsiębiorcy w jakimkolwiek czasie w ciągu 12 miesięcy od dnia przyznania subwencji finansowej - w kwocie stanowiącej 100% wartości subwencji finansowej;

(b)  prowadzenia działalności gospodarczej przez Przedsiębiorcę w całym okresie 12 miesięcy od dnia przyznania subwencji finansowej:

(i)  w kwocie stanowiącej 25% wartości subwencji finansowej bezwarunkowo; oraz

(ii)  w wysokości dodatkowo do 25% kwoty subwencji finansowej pomniejszonej
o wykazaną przez Przedsiębiorcę skumulowaną stratę gotówkową na sprzedaży w okresie 12 miesięcy licząc od pierwszego miesiąca, w którym Przedsiębiorca odnotował stratę po 1 lutego 2020 r. lub od miesiąca, w którym udzielona została subwencja finansowa, rozumianej w zależności od formy działalności jako:

(A)  dla Przedsiębiorców prowadzących pełną rachunkowość gotówkową strata na sprzedaży to odzwierciedlona w rachunku wyników strata na sprzedaży netto z wyłączeniem w szczególności kosztów amortyzacji, rezerw i odpisów lub wyniku z przeszacowania lub sprzedaży aktywów,

(B)  dla Przedsiębiorców rozliczających się na podstawie księgi przychodów
i rozchodów w kwocie wykazanej straty,

(C)  dla Przedsiębiorców rozliczających się na podstawie karty podatkowej lub na ryczałcie stratę na sprzedaży oblicza się jako skumulowany spadek przychodów ze sprzedaży, oraz

( (...))  w wysokości do 25% kwoty subwencji finansowej w przypadku utrzymania średniej liczby Pracowników (średnie zatrudnienie) w okresie 12 pełnych miesięcy kalendarzowych od końca miesiąca kalendarzowego poprzedzającego datę zawarcia niniejszej Umowy, w stosunku do średniego stanu zatrudnienia w 2019 r., obliczanego jako średnia z liczby Pracowników na dzień 31 grudnia 2019 r. oraz 30 czerwca 2019 r., na poziomie:

(A)  wyższym niż 100% - w wysokości dodatkowo 0% kwoty subwencji finansowej,

(B)  od 50% do 100% - w wysokości dodatkowo od 0% do 25% kwoty subwencji finansowej - proporcjonalnie do skali redukcji zatrudnienia,

(C)  niższym niż 50% - w wysokości dodatkowo 25% kwoty subwencji finansowej.

Ponadto w § 3 ust. 3 Umowy wskazano, że w wyjątkowych przypadkach, uwzględniając indywidualną sytuację Przedsiębiorcy, PFR może podjąć decyzję o zmianie warunków zwrotu subwencji finansowej w odniesieniu do Przedsiębiorcy, którego spadek przychodów ze sprzedaży wyniósł więcej niż 75%.

Decyzję o wysokości zwrotu subwencji finansowej podejmować miał PFR, na podstawie oświadczenia o rozliczeniu subwencji finansowej, złożonego przez Przedsiębiorcę w terminie dwudziestu dni roboczych od upływu 12 miesięcy liczonych od dnia wypłaty subwencji finansowej Przedsiębiorcy. Składając oświadczenie o rozliczeniu subwencji finansowej Przedsiębiorca zobowiązany był potwierdzić średnią liczbę Pracowników w okresie pełnych 12 miesięcy od końca miesiąca poprzedzającego dzień zawarcia niniejszej Umowy. W przypadku niezłożenia przez Przedsiębiorcę we wskazanym terminie oświadczenia o rozliczeniu subwencji finansowej Przedsiębiorca miał być zobowiązany do zwrotu subwencji finansowej w całości (§ 3 ust. 4 Umowy).

Wniosek o zmianę warunków zwrotu subwencji finansowej, o którym mowa w § 3 ust 3, Przedsiębiorca miał złożyć w sposób odrębnie wskazany przez PFR.

Oświadczenie o rozliczeniu subwencji finansowej, o którym mowa w § 3 ust. 4 Przedsiębiorca miał złożyć za pośrednictwem bankowości elektronicznej Banku. Informacja o podjęciu przez PFR decyzji o wysokości zwrotu subwencji finansowej miała być przekazana Przedsiębiorcy w sposób pozwalający zapoznanie się z informacją o decyzji PFR (§ 3 ust. 5 Umowy).

Do czasu całkowitego zwrotu subwencji finansowej przez Przedsiębiorcę, PFR mógł kontrolować prawdziwość informacji i oświadczeń złożonych w związku
z zawarciem Umowy przez Przedsiębiorcę lub osobę go reprezentującą.
W przypadku stwierdzenia nieprawdziwości informacji lub oświadczeń zawartych w Umowie PFR mógł podjąć decyzję o zwrocie przez Przedsiębiorcę całości lub części subwencji finansowej. W takim przypadku subwencja finansowa miała stać się wymagalna w terminie 14 dni roboczych od dnia udostępnienia Przedsiębiorcy informacji o decyzji PFR, w sposób pozwalający Przedsiębiorcy zapoznać się z informacją o decyzji PFR (§ 3 ust. 6 Umowy).

Kwota subwencji finansowej była nieoprocentowana. Spłata subwencji finansowej miała rozpocząć się 13 dnia miesiąca, licząc od pierwszego pełnego miesiąca od dnia wypłaty subwencji finansowej Przedsiębiorcy. Kwota subwencji finansowej miała być spłacana w 24 równych miesięcznych ratach. Wraz z decyzją PFR o wysokości kwoty spłaty subwencji finansowej udostępniono Przedsiębiorcy harmonogram spłaty ( § 4 ust. 1-3 Umowy).

W przypadku niespłacenia jakiejkolwiek raty subwencji finansowej lub jej części zgodnie z harmonogramem spłaty, naliczane miały być odsetki ustawowe za opóźnienie od dnia następującego po dniu wymagalności raty do dnia faktycznej jej zapłaty. Opóźnienie w spłacie co najmniej dwóch rat mogło być podstawą natychmiastowego wypowiedzenia Umowy przez PFR. Wypowiedzenie miało stać się skuteczne w dniu udostępnienia Przedsiębiorcy oświadczenia o wypowiedzeniu Umowy za pośrednictwem bankowości elektronicznej banku, za pośrednictwem innych bezpiecznych kanałów zweryfikowanych przez bank i wykorzystywanych do komunikacji ze swoimi klientami lub w inny sposób pozwalający przedsiębiorcy zapoznać się z wypowiedzeniem. W przypadku wypowiedzenia Umowy Przedsiębiorca zobowiązany był zwrócić pozostałą do spłaty kwotę subwencji finansowej w terminie 14 dni roboczych od dnia wypowiedzenia Umowy (§ 5 ust. 1-3 Umowy).

Przedsiębiorca zobowiązał się m.in., że:

b)  środki z subwencji finansowej przeznaczy wyłącznie na pokrycie kosztów prowadzonej działalności gospodarczej z wyłączeniem przeznaczenia środków na nabycie (przejęcie) w sposób bezpośredni lub pośredni innego podmiotu;

c)  nie przeznaczy środków z subwencji finansowej na płatności do właściciela, ani osób lub podmiotów powiązanych z właścicielem przedsiębiorcy (§ 7 ust. 1 lit. b-c Umowy).

Umowa przewidywała, że m.in. w przypadku naruszenia przez przedsiębiorcę powyższych zobowiązań PFR może wypowiedzieć Umowę ze skutkiem natychmiastowym. W takim przypadku subwencja stawała się wymagalna w terminie 14 dni roboczych od dnia udostępnienia przedsiębiorcy oświadczenia o wypowiedzeniu Umowy za pośrednictwem bankowości elektronicznej banku lub w inny sposób pozwalający przedsiębiorcy zapoznać się z tym wypowiedzeniem (§ 7 ust. 5 Umowy).

Umowa przewidywała, że prawa i obowiązki PFR oraz Przedsiębiorcy związane z subwencją finansową określone są także w Regulaminie ubiegania się o udział w programie rządowym – Tarcza Finansowa Polskiego Funduszu Rozwoju dla Mikro, Małych i Średnich Firm. Przedsiębiorca oświadczył, że zapoznał się z tym Regulaminem, rozumie i akceptuje jego treść. Regulamin miał stanowić integralną część Umowy, o ile strony w Umowie nie ustaliły odmiennie swoich praw i obowiązków. Treść Regulaminu mogła być w każdym czasie pozyskana, odtwarzana lub utrwalana przez przedsiębiorcę ze wskazanej w Umowie strony internetowej (§ 11 ust. 4-5 Umowy).

Zgodnie z § 11 ust. 6 Umowy PFR miał prawo do zmiany Regulaminu w trakcie trwania Umowy, a wprowadzenie zmiany wymagało poinformowania o niej przedsiębiorcy w taki sposób, który umożliwi Przedsiębiorcy zapoznanie się z informacją o takiej zmianie wraz ze wskazaniem postanowień podlegających zmianie, przy czym zmiana taka miała wchodzić w życie w terminie 14 dni od dnia doręczenia Przedsiębiorcy informacji.

(dowód: Umowa subwencji finansowej numer (...)SP z dnia 13 lipca 2020 r. wraz z załącznikami – k. 31-36v)

W celu realizacji programu, PFR przyjął Regulamin ubiegania się o udział
w programie rządowym „Tarcza finansowa Polskiego Funduszu Rozwoju dla małych i średnich firm” (dalej: Regulamin).

W rozdziale 1 pt. Definicje, w części tabelarycznej § 1 Regulaminu zawarto m.in. definicję beneficjenta oznaczającą przedsiębiorcę w rozumieniu art. 4 ust. 1 i 2 Prawa przedsiębiorców, posiadającego status mikroprzedsiębiorcy lub MŚP, wnioskującego do PFR o udzielenie subwencji finansowej lub któremu PFR udzielił subwencji finansowej;

W § 7 ust. 2 Regulaminu ustalono, że środki z subwencji finansowej nie mogą zostać przeznaczone na płatność do właściciela, ani osób lub podmiotów powiązanych z właścicielem beneficjenta.

Zgodnie z § 15 Regulaminu złożenie wniosku oznacza akceptację przez Beneficjenta niniejszego Regulaminu oraz zasad ubiegania się i udzielania Finansowania Programowego opisanych w Regulaminie i Dokumentach Programowych.

(dowód: Regulamin ubiegania się o udział w programie rządowym Tarcza Finansowa Polskiego Funduszu Rozwoju Dla Małych i Średnich Firm wraz z załącznikami – k. 45-65)

Powód dokonał pozytywnej weryfikacji spełnienia przez pozwaną Spółkę warunków otrzymania subwencji finansowej i w związku z tym podjął decyzję o wypłacie subwencji w kwocie 1 864 243,00 zł, będącej całkowitą wnioskowaną przez pozwaną kwotą subwencji finansowej zobowiązując się jednocześnie do jej wypłaty.

Przelew miał zostać zrealizowany na wskazany w Umowie rachunek bankowy Przedsiębiorcy.

(dowód: decyzja w sprawie umowy subwencji z dnia 13 lipca 2020 r. – k. 37)

W dniu 15 lipca 2020 r. pozwana Spółka otrzymała subwencję w wysokości 1 864 243,00 zł.

(dowód: potwierdzenie przelewu z dnia 15 lipca 2020 r. – k. 38)

W dniu 29 lipca 2021 r. (...) Sp. z o.o. z siedzibą w W. skierowała do PFR oświadczenie o rozliczeniu subwencji finansowej, w której w § 1 ust. 5 potwierdziła, że subwencja finansowa została wydatkowana wyłącznie na cele wskazane w § 7 ust .1 lit b) i c) Umowy.

(dowód: oświadczenie o rozliczeniu subwencji finansowej z dnia 29 lipca 2021 r. – k. 39-40)

W dniu 12 sierpnia 2021 r. PFR skierował do pozwanej Spółki decyzję w sprawie zwolnienia z obowiązku zwrotu subwencji finansowej. Wskazano w niej, że działając na podstawie Umowy Subwencji Finansowej oraz regulaminu ubiegania się o udział w programie rządowym „Tarcza Finansowa Polskiego Funduszu Rozwoju dla Małych i Średnich Firm”, PFR podjął decyzję o wysokości zwolnienia z obowiązku zwrotu Subwencji Finansowej udzielonej w kwocie: 1 864 243,00 zł, a następnie pomniejszonej o zwroty dokonane przez Beneficjenta przed wystawieniem propozycji PFR, o której mowa § 5 ^{( 1)} ust. 4 Regulaminu. W związku ze złożeniem oświadczenia o rozliczeniu subwencji finansowej, PFR wyliczył zwolnienie z obowiązku zwrotu subwencji finansowej w wysokości 50%, a więc wartość zwolnienia z obowiązku zwrotu części Subwencji Finansowej wyniosła 932 121,50 zł, a wartość subwencji finansowej pozostającej do spłaty wyniosła 932 121,50 zł (38 838,40 zł miesięcznie).

(dowód: decyzja w sprawie zwolnienia z obowiązku zwrotu subwencji finansowej z dnia 12 sierpnia 2021 r. – k. 41, harmonogram spłaty subwencji finansowej – k. 41v)

Pismem z dnia 27 czerwca 2022 r. (data prezentaty PFR) pozwana Spółka skierowała do powoda wniosek o umorzenie zapłaty zobowiązania. W piśmie tym powołała się na rosnące koszty oraz pogorszenie się sytuacji finansowej podając, iż przychód netto ze sprzedaży na koniec roku 2021 w stosunku do roku poprzedniego spadł o blisko 50%, a na dzień 31 maja 2022 r. o ponad 90% przychodu netto ze sprzedaży w stosunku do dnia 31 maja 2021 r. Zwracając uwagę na powyższe wniosła – na podstawie § 3 ust. 3 Umowy – o umorzenie subwencji.

Wniosek ten pozostał bez rozpoznania.

(dowód: wniosek o umorzenie zapłaty zobowiązania z dnia 27 czerwca 2022 r. (data prezentaty PFR) – k. 84-85)

W związku z niedotrzymaniem przez pozwaną warunków spłaty zadłużenia objętego Umową powód – reprezentowany przez (...) S.A., wpierw – pismem z dnia 4 lipca 2022 r. – wskazał, iż Umowa zagrożona jest wypowiedzeniem oraz zaznaczył, iż jest to ostatni moment na restrukturyzację zadłużenia.

Pismo to zostało nadane w dniu 5 lipca 2022 r. i odebrane w dniu 8 lipca 2022 r.

Kolejno, pismem z dnia 29 września 2022 r., skierował do Spółki oświadczenie o wypowiedzeniu Umowy ze skutkiem natychmiastowym. Wezwał w nim do całkowitej spłaty kwoty zadłużenia wymagalnego, która na dzień 29 września 2022 r. wynosiła 641 126,75 zł, w tym kapitał wymagalny w wysokości 213 526,61 zł, kapitał niewymagalny w wysokości 427 222,30 zł oraz odsetki przeterminowane w wysokości 377,84 zł – wraz z odsetkami naliczonymi od dnia 29 września 2022 r. do dnia spłaty, w terminie 14 dni roboczych od daty otrzymania oświadczenia. Zaznaczył, że nieuregulowanie zobowiązań względem PFR, w zakreślonym terminie spowoduje, że w następnym dniu po bezskutecznym upływie okresu do spłaty zadłużenia, całość zadłużenia stanie się wymagalna a (...) S.A. uprawniony będzie do skierowania sprawy na drogę postępowania sądowego. Jednocześnie poinformował, że od niespłaconego kapitału (...) S.A. działając na mocy udzielonego przez PFR pełnomocnictwa nalicza odsetki w wysokości określonej w Umowie, która na dzień dzisiejszy wynosi 12,25% w skali roku. Dodał przy tym, że istnieje możliwość polubownego rozwiązania kwestii ww. zadłużenia i uniknięcia dodatkowych kosztów procesowych i egzekucyjnych.

Oświadczenie to zostało nadane w dniu 30 września 2022 r. i odebrane w dniu 6 października 2022 r.

(dowód: oświadczenie w przedmiocie wypowiedzenia umowy subwencji finansowej z dnia 29 września 2022 r. – k. 42; elektroniczne potwierdzenie odbioru – k. 43; pismo w przedmiocie zagrożenia wypowiedzeniem Umowy z dnia 4 lipca 2022 r. – k. 133-134; elektroniczne potwierdzenie odbioru – k. 137)

Pozwana Spółka dokonywała poszczególnych spłat, jednak wobec braku spłaty całości zadłużenia PFR wypowiedziało jej Umowę subwencji finansowej w dniu 21 października 2022 r. Na dzień 28 października 2022 r. zadłużenie wynosiło 638 193,03 zł. Powód zaproponował jednocześnie pozwanej ugodę prosząc o niezwłoczny kontakt telefoniczny lub mailowy w tej sprawie.

(okoliczność bezsporna oraz dowód: przedsądowe wezwanie do zapłaty – k. 44-44v)

W dniu 16 stycznia 2023 r. pozwana Spółka – korzystając z formularza dostępnego w bankowości elektronicznej – skierowała do powoda wniosek o ugodę proponując spłatę zadłużenia w 92 ratach z rata miesięczną w wysokości 6 937,00 zł.

Wniosek ten pozostał bez rozpoznania.

(dowód: wniosek o ugodę z dnia 16 stycznia 2023 r. wraz z załącznikami – k. 87-117)

W dniu 20 marca 2023 r. (data wniesienia do Sądu) PFR wniósł do Sądu Rejonowego Lublin-Zachód w Lublinie, w elektronicznym postępowaniu upominawczym, pozew skierowany przeciwko (...) Sp. z o.o. z siedzibą w W. o zapłatę kwoty 632 538,43 zł kapitału wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 20 marca 2023 r. do dnia zapłaty oraz kwoty 5 095,03 zł skapitalizowanych odsetek naliczonych od należności głównej wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 20 marca 2023 r. do dnia zapłaty, a także zasądzenie zwrotu kosztów sądowych w wysokości 7 971,00 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie, kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych z odsetkami ustawowymi za opóźnienie oraz innych kosztów w wysokości 0,01 zł – prowizji pobranej od uiszczonej opłaty sądowej, wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie.

Postanowieniem z dnia 12 kwietnia 2023 r. wydanym w sprawie o sygn. akt VI Nc-e 437834/23 – wobec braku podstaw do wydania nakazu zapłaty w elektronicznym postępowaniu upominawczym – postępowanie zostało umorzone, jednak w rezultacie zaskarżenia ww. orzeczenia Referendarza sądowego i rozpoznania pozwu Sąd Rejonowy Lublin-Zachód w Lublinie uwzględnił ww. roszczenie w całości.

Wobec skutecznego wniesienia sprzeciwu od powyższego nakazu zapłaty – stosownie do treści postanowienia z dnia 17 sierpnia 2023 r. wydanego w sprawie o sygn. akt VI Nc-e 437834/23 – utracił on moc, postępowanie zostało w całości umorzone, a każda ze stron poniosła koszty procesu związane ze swym udziałem w sprawie.

(dowód: pozew o zapłatę z dnia 20 marca 2023 r. wniesiony w elektronicznym postępowaniu upominawczym – k. 9-10v; postanowienie Referendarza sądowego w Sądzie Rejonowym Lublin-Zachód w Lublinie z dnia 12 kwietnia 2023 r. – k. 11; skarga na orzeczenie Referendarza sądowego z dnia 12 kwietnia 2023 r. – k. 11; nakaz zapłaty w postępowaniu upominawczym z dnia 20 kwietnia 2023 r. – k. 11v-12v; sprzeciw od nakazu zapłaty wraz z uzupełnieniem braków formalnych i załącznikami – k. 13-30)

Pozwana Spółka jest w toku postępowania likwidacyjnego.

(dowód: protokół Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników spółki (...) Sp. z o.o. w likwidacji z siedzibą w W. z dnia 27 marca 2025 r. – k. 180-181)

Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w aktach niniejszej sprawy, stanowiącego wskazane wyżej dowody z dokumentów. Sąd uznał je za wiarygodne nie znajdując podstaw do ich kwestionowania z urzędu, czego też nie czyniła żadna ze stron.

Zawnioskowany przez pozwaną Spółkę dowód z przesłuchania świadka D. M. (k. 177-178) został pominięty z uwagi na nieusprawiedliwione niestawiennictwo tegoż świadka na rozprawie w dniu 21 maja 2025 r., na którą był wezwany pismem nadanym w dniu 28 kwietnia 2025 r. i odebranym w dniu 21 maja 2025 r. o godz. 8:26. Zawnioskowany przez stronę pozwaną dowód z przesłuchania strony pozwanej także nie został przeprowadzony wobec jego cofnięcia pismem z dnia 14 kwietnia 2025 r. (data stempla pocztowego, k. 177-178).

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Powództwo zasługiwało na uwzględnienie w całości.

Powód wywodził roszczenie z łączącej go z pozwaną Spółką Umowy subwencji finansowej nr (...)z dnia 13 lipca 2020 r. przy czym wskazywaa, iż z Umowy wynika uprawnienie do natychmiastowego wypowiedzenia umowy w razie naruszenia przez Beneficjenta postanowień Umowy, które skutkowało postawieniem w stan wymagalności pozostałej do spłaty kwoty subwencji z upływem 14 dni roboczych od daty wypowiedzenia. W toku postępowania twierdził także, że dochodzone przez niego roszczenie zostało w sposób niewłaściwy uznane przez pozwaną.

Pozwana Spółka nie kwestionowała, że zawarła ww. Umowę subwencji finansowej. Zanegowała jednak udowodnienie przez powoda twierdzeń pozwu, a także zaakcentowała, iż wielokrotnie podejmowała próby polubownego rozwiązania sporu, jednak powód nie dokonał weryfikacji zasadności żądania zwrotu subwencji oraz nie przychylił się do wniosku o rozłożenie należności na raty. Podkreśliła, że powód powinien był rozpatrzyć indywidualną sytuację pozwanej i przekazać informację czy dopuszcza możliwość zmiany warunków zwrotu subwencji finansowej, ale zamiast tego skierował sprawę na drogę postępowania sądowego.

W § 3 Umowy nie tylko zostały określone wypadki, w których subwencja podlega zwrotowi i przesłanki, od których zależy, jaka jej część objęta jest obowiązkiem zwrotu, ale również sprecyzowany tryb składania wniosków o zmianę tychże warunków. Umowa – w § 5 ust. 1-3 Umowy – zapewniała PFR możliwość wypowiedzenia Umowy ze skutkiem natychmiastowym w przypadku opóźnienia w spłacie zobowiązań. W takim przypadku wypowiedzenie stawało się skuteczne w dniu udostępnienia Przedsiębiorcy oświadczenia o wypowiedzeniu Umowy za pośrednictwem bankowości elektronicznej banku, za pośrednictwem innych bezpiecznych kanałów zweryfikowanych przez bank i wykorzystywanych do komunikacji ze swoimi klientami lub w inny sposób pozwalający Przedsiębiorcy zapoznać się z wypowiedzeniem. Przedsiębiorca zaś zobowiązany był zwrócić pozostałą do spłaty kwotę subwencji finansowej w terminie 14 dni roboczych od dnia wypowiedzenia Umowy

Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadzała się zatem do ustalenia, czy zaistniały podstawy do wypowiedzenia spornej Umowy zwłaszcza w świetle twierdzeń pozwanej Spółki o podjętych próbach polubownego rozwiązania sprawy.

Odnosząc się do słuszności twierdzeń strony powodowej o niewłaściwym uznaniu długu przez pozwana Spółkę, należy wskazać, iż w doktrynie prawa i judykaturze przyjmuje się, że uznanie roszczenia może być dokonane w dwóch formach: jako uznanie właściwe oraz uznanie niewłaściwe. Pierwsze stanowi nieuregulowaną odrębnie umowę ustalającą co do zasady i zakresu istnienie albo nieistnienie jakiegoś stosunku prawnego, drugie zaś określone jest jako przyznanie przez dłużnika wobec wierzyciela istnienia długu. Uznanie niewłaściwe jest więc oświadczeniem wiedzy a nie woli dłużnika (por. uzasadnienie wyroku SN z 19 marca 1997 r., II CKN 46/97, OSNC 1997/10/143). Taki charakter uznania niewłaściwego zaaprobował Sąd Najwyższy w uzasadnieniu orzeczenia z dnia 7 grudnia 1957 r. (OSPiKA 1958, poz. 194) stwierdzając między innymi, że "uznanie niewłaściwe nie jest czynnością prawną, a jedynie przyznaniem obowiązku świadczenia wynikającego z innego źródła, a więc deklaratywnym stwierdzeniem, że taki obowiązek istnieje i że dłużnik nie zamierza się uchylić od jego wypłacenia". Uznanie roszczenia Sąd Najwyższy zdefiniował natomiast w wyroku z dnia 7 marca 2003 r. (I CKN 11/01, LEX nr 83834), jako każdy przypadek wyraźnego oświadczenia woli lub też innego jednoznacznego zachowania się dłużnika wobec wierzyciela, z którego wynika, że dłużnik uważa roszczenie za istniejące. Chodzi zatem o taką aktywność dłużnika, która z jednej strony stanowi potwierdzenie długu, dzięki czemu powstaje dowód jego istnienia, a z drugiej - rodzi po stronie wierzyciela uzasadnione oczekiwanie na dobrowolne spełnienie świadczenia. Co istotne, zdaniem składu orzekającego do czynności stanowiących niewłaściwe uznanie długu należą wszelkie wnioski kierowane do wierzyciela, czy to o rozłożenie na raty, czy to o umorzenie długu także wtedy, gdy proponowane porozumienie między stronami nie doszło do skutku.

W tych warunkach Sąd uznał, że kierowane przez stronę pozwaną do powoda wnioski o umorzenie wypłaconej subwencji czy też rozłożenie zadłużenia na raty były zachowaniem dłużnika – pozwanej Spółki, które - choćby nie wyrażały zamiaru wywołania takiego skutku – dowiodły świadomości istnienia długu po jego stronie.

Stwierdzając jednak, że: „Uznanie długu ma jedynie znaczenie dowodowe w sferze procesu cywilnego, w tym sensie, że wierzyciel przedstawiający dowód uznania długu przez dłużnika nie musi wykazywać w inny sposób istnienia swej wierzytelności, natomiast to dłużnika obciąża wówczas powinność wykazania, że uznana wierzytelność w rzeczywistości nie istnieje, lub istnieje, ale w mniejszym wymiarze.” (tak w wyroku Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 14 stycznia 2015 r. I ACa 386/14) należało rozważyć zarzuty pozwanej podniesione w odpowiedzi na pozew co do podjętych prób polubownego rozwiązania sporu i bierności powoda w tymże zakresie.

Pozwana zaprzestała spłacania otrzymanej subwencji kierując w międzyczasie listownie – wbrew treści § 3 ust. 5 Umowy – wniosek o umorzenie zapłaty zobowiązania. W związku z niedotrzymaniem przez pozwaną warunków spłaty zadłużenia objętego Umową powód – reprezentowany przez (...) S.A., wpierw – pismem z dnia 4 lipca 2022 r. – wskazał, iż Umowa zagrożona jest wypowiedzeniem oraz zaznaczył, iż jest to ostatni moment na restrukturyzację zadłużenia. Kolejno, w dniu 29 września 2022 r., skierował do Spółki oświadczenie o wypowiedzeniu Umowy ze skutkiem natychmiastowym, w którym także poinformował o możliwości polubownego rozwiązania kwestii ww. zadłużenia i uniknięcia dodatkowych kosztów procesowych i egzekucyjnych. Ostatecznie, w dniu 21 października 2022 r. wypowiedział pozwanej Spółce Umowę subwencji finansowej proponując ugodę i prosząc o niezwłoczny kontakt telefoniczny lub mailowy w tej sprawie. Pozwana zaś w dniu 16 stycznia 2023 r.– korzystając z formularza dostępnego w bankowości elektronicznej – skierowała do powoda wniosek o ugodę zwracając się z prośbą o spłatę zadłużenia w 92 ratach z ratą miesięczną w wysokości 6 937,00 zł.

Po dokonaniu analizy powyższych okoliczności zdaniem Sądu powód wielokrotnie dawał pozwanej możliwość rozwiązania sporu poza drogą sądową czy to poprzez restrukturyzację zadłużenia czy też polubowne rozwiązanie sprawy na warunkach określonych przez powoda koncentrujących się na wstępie na kontakcie telefonicznym lub mailowym. Pozwana zaś, która składała wnioski o umorzenie zobowiązania i rozłożenie zadłużenia na raty, czyniła to bądź w formie sprzecznej z postanowieniami umowy (patrz: § 3 ust. 5), bądź w sposób odmienny niż sugerowany przez powoda. Nie sposób zatem przyjąć za pozwaną Spółką, iż podjęła ona wszelkie możliwe działania celem polubownego rozwiązania sporu w przeciwieństwie do powoda, który pozostał bierny. Sąd doszedł do wręcz odmiennych wniosków, bowiem zarówno Umowa, jak i kierowana przez powoda do pozwanej korespondencja jasno określały metody komunikacji i warunki zmiany łączącego strony stosunku prawnego. Do określonych warunków pozwana zaś się nie zastosowała w konsekwencji niwecząc możliwość skutecznego rozwiązania sporu w sposób polubowny.

Podsumowując w ocenie sądu nie tylko ziściła się przesłanka zwrotu pozostającej do spłaty subwencji określona w § 5 ust. 1-3 Umowy, ale również pozwana w sposób niewłaściwy uznała swoje zobowiązanie. (...) Sp. z o.o. w likwidacji z siedzibą w W. zobowiązana była zatem zwrócić Polskiemu Funduszowi Rozwoju S.A. z siedzibą w W. wartość subwencji finansowej pozostającej do spłaty, tj. 932 121,50 zł, pomniejszoną o dokonane spłaty, a co za tym idzie kwotę 632 538,43 zł tytułem niespłaconej do dnia złożenia pozwu kwoty subwencji podlegającej zwrotowi oraz kwotę 5 095,03 zł tytułem skapitalizowanych odsetek od należności głównej pozostającej do zwrotu subwencji – łącznie 637 633,46 zł.

Stosownie do art. 481 § 1 k.c. jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi. Nadto, zgodnie z art. 481 § 2 k.c. jeżeli stopa odsetek za opóźnienie nie była oznaczona, należą się odsetki ustawowe za opóźnienie w wysokości równej sumie stopy referencyjnej Narodowego Banku Polskiego i 5,5 punktów procentowych. Jednakże gdy wierzytelność jest oprocentowana według stopy wyższej, wierzyciel może żądać odsetek za opóźnienie według tej wyższej stopy.

Sporna Umowa nie określała wysokości stopy odsetek za opóźnienie dlatego też, zgodnie z wnioskiem powoda, dochodzoną pozwem kwotę należało zasądzić wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie w wysokości określonej w ww. przepisie od dnia wniesienia w elektronicznym postępowaniu upominawczym do Sądu Rejonowego Lublin-Zachód w Lublinie pozwu o zapłatę przedmiotowej kwoty, tj. od dnia 20 marca 2023 r. (k. 9). Tym samym powództwo podlegało uwzględnieniu w całości (punkt I sentencji wyroku).

Zgodnie z art. 108 § 1 k.c. sąd rozstrzyga o kosztach w każdym orzeczeniu kończącym postępowanie w instancji. Podstawę rozstrzygnięcia o kosztach procesu w niniejszej sprawie stanowi przepis art. 98 § 1 k.p.c., zgodnie z którym strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony (koszty procesu).

W niniejszej sprawie Sąd w myśl przepisu art. 108 § 1 zd. 2 k.p.c. rozstrzygnął jedynie o zasadach ponoszenia kosztów procesu ustalając, że powód wygrał proces w 100% i pozostawił ich szczegółowe wyliczenie referendarzowi sądowemu po uprawomocnieniu się wyroku, o czym orzekł w punkcie II sentencji wyroku.

Mając na uwadze powyższe Sąd orzekł, jak na wstępie.

sędzia Ewa Ligoń-Krawczyk