Portal Orzeczeń Sądu Okręgowego w Warszawie

UZASADNIENIE

W pozwie z dnia 18 maja 2010 roku powód Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. wniosła o zasądzenie od pozwanego Przedsiębiorstwa Produkcyjno-Handlowego (...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą we F. kwoty 3.430.022,73 zł wraz z odsetkami ustawowymi liczonymi od dnia wypłaty poszczególnych kwot do dnia zapłaty tj.:

- od kwoty 27.815,92 zł od dnia 15 lipca 2004 roku do dnia zapłaty;

- od kwoty 23.101,51 zł od dnia 15 lipca 2004 roku do dnia zapłaty;

- od kwoty 44.889,50 zł od dnia 15 lipca 2004 roku do dnia zapłaty;

- od kwoty 241.109,29 zł od dnia 23 lipca 2004 roku do dnia zapłaty;

- od kwoty 282.119,53 zł od dnia 30 lipca 2004 roku do dnia zapłaty;

- od kwoty 323.395,10 zł od dnia 27 lipca 2004 roku do dnia zapłaty;

- od kwoty 379.289,40 zł od dnia 25 sierpnia 2004 roku do dnia zapłaty;

- od kwoty 429.496,76 zł od dnia 30 września 2004 roku do dnia zapłaty;

- od kwoty 400.784,72 zł od dnia 27 października 2004 roku do dnia zapłaty;

- od kwoty 425.599,30 zł od dnia 29 listopada 2004 roku do dnia zapłaty;

- od kwoty 428.779,40 zł od dnia 22 grudnia 2004 roku do dnia zapłaty;

- od kwoty 423.642,30 zł od dnia 27 stycznia 2005 roku do dnia zapłaty;

Ponadto powód wniósł o zasądzenie od pozwanego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu pozwu powódka wskazała, że zawarta przez strony w dniu 06 maja 2004 roku umowa nr (...) została objęta kontrolą Urzędu Kontroli Skarbowej w Ł., która wykazała nieprawidłowości wynikające z niezgodności pomiędzy zakresem rzeczowym wykazanym przez pozwaną we wnioskach o wypłatę pomocy finansowej a rzeczywistym wykonaniem działalności. Kontrola wykazała nieprawidłowe rozliczenia przez Spółkę we wnioskach o wypłatę pomocy koszty działalności objętej pomocą Agencji, w wyniku czego nastąpiło zawyżenie udzielonej pomocy o kwotę 1.220.895,55 zł. Ponadto w toku czynności kontrolnych poniesiono, że pozwana Spółka zawyżyła koszty działalności objętej pomocą finansową Agencji w schemacie 1.1 i 1.2. w zakresie udokumentowania i ewidencjonowania poniesionych kosztów, w zakresie ustalenia kosztów działalności objętej pomocą finansową Agencji w poszczególnych schematach (zbiórka i transport padłych zwierząt 1.1, przetwarzanie zwłok padłych zwierząt 1.2) oraz w zakresie wykonania zakresu rzeczowego w schemacie 1.1 (wskazując, iż niektóre pozycje wskazane we wnioskach nie zostały odebrane i transportowane przez pozwana Spółkę). W świetle wskazanych twierdzeń powódka uznała, że wystąpiły przesłanki określone w § 8 lit. b i e i konieczne stało się żądanie zwrotu całej udzielonej pozwanej pomocy tj. w kwocie 3.430.022,73 zł /pozew k. 2-6/.

Pozwana Przedsiębiorstwo Produkcyjno-Handlowe (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością we F. wniosła o oddalenie powództwa w całości.

W uzasadnieniu swojego stanowiska pozwana Spółka zaprzeczyła wszelkim okolicznościom wskazanym w pozwie oraz podniosła szereg zarzutów przeciwko żądaniu pozwu. I tak w pierwszym rzędzie pozwana zarzuciła przedawnienie roszczeń wynikające z umowy (...). Ponadto wskazała, iż powódka oparła swoje roszczenia na błędnych podstawach prawnych min. postanowieniach umowy, które powódka uczyniła podstawą prawną roszczenia (§ 8 umowy z 06 maja 2004 roku) w oparciu o przepis art. 353 ¹ kpc jako sprzecznej z naturą zobowiązania oraz zasadami współżycia społecznego. Dalej wskazała, że powódka przyjęła błędne ustalenia Urzędu Kontroli Skarbowej w Ł. jako podstawy uznania, że umowa pomiędzy stronami została wykonana nienależycie. Ponadto pozwana zarzuciła powódce, iż nie przeprowadziła własnego postępowania kontrolnego /odpowiedź na pozew k. 1058-1072/.

W piśmie procesowym z dnia 14 stycznia 2011 roku strona pozwana wniosła o zasądzenie od powódki na rzecz pozwanej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego /pismo k. 1142-1146/.

W dalszym toku postępowania strony podtrzymywały swoje stanowiska w sprawie z tym, że na rozprawie w dniu 05 listopada 2013 roku pełnomocnik pozwanej wniósł o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego w podwójnej wysokości /protokół rozprawy k. 1487-1488/.

Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:

Pozwany Przedsiębiorstwo Produkcyjno-Handlowe (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą we F. zajmuje się między innymi unieszkodliwianiem odpadów pochodzenia zwierzęcego. Jednym z działań Spółki jest zbiórka, transport i unieszkodliwianie zwierząt padłych / dowód: odpis z KRS k. 1106-1111, okoliczność bezsporna/.

Na skutek wniosku pozwanej Przedsiębiorstwa Produkcyjno-Handlowego (...) z siedzibą we F. złożonego w dniu 19 marca 2004 r. o pomoc finansową (wniosek wraz z załącznikami k. 17 – 52) Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. w dniu 06 maja 2004 r. zawarła z pozwaną umowę nr (...) określającą warunki i tryb udzielania przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. pomocy finansowej pozwanej w zakresie działalności polegającej na zbieraniu zwłok zwierzęcych bydła, owiec, kóz i świń, transporcie zbieranych zwłok do najbliższego zakładu pośredniego odpowiedniej kategorii lub do zakładu przetwarzającego kategorii 1 i 2 (schemat 1.1) oraz przetwarzaniu na mączkę zwłok zwierzęcych bydła, owiec, kóz i świń (schemat 1.2) oraz transporcie mączki (schemat 1.3) (§ 1 umowy). Pomoc finansowa, będąca dofinansowaniem części kosztów poniesionych przez stronę w okresie od 1 stycznia 2004 roku do 31 grudnia 2004 roku miała wynieść 3.930.909,61 zł, jednak nie więcej niż 98% kosztów operacyjnych związanych z wykonywaniem działalności, z tego nie więcej niż (...) zł w schemacie 1.1 oraz (...) zł w schemacie 1.2. Przez koszty działalności strony rozumiały koszty poniesione przez pozwanego wg kalkulacji przedstawionej przy wniosku o pomoc finansową (§ 3 pkt 1 umowy). Pomoc finansowa przysługiwała wyłącznie na pokrycie kosztów działalności od 1 stycznia 2004 r. do 31 grudnia 2004 r. (§ 3 pkt 3 umowy) / dowód: umowa k. 72-74/.

Aneksem nr(...) do umowy nr (...) zawartym w dniu 27 września 2004 roku kwota pomocy finansowej została ustalona na kwotę 3.430.022,73 zł, jednak nie więcej niż 98 % kosztów operacyjnych związanych z wykonywaniem działalności, z tego:

- w schemacie 1.1: (...)zł;

- w schemacie 1.2: (...) zł;

oraz aneksem tym zmieniono brzmienie załącznika nr 1 do umowy z 06 maja 2004 roku / dowód: aneks k.107/.

W przypadku, gdy koszty działalności byłyby wyższe i wynikały ze zwiększonego zakresu rzeczowego działalności nie stanowiło to podstawy do żądania zwiększenia kwoty pomocy finansowej. Agencja mogła zwiększyć kwotę pomocy w przypadku wykonania zwiększonego zakresu rzeczowego w miarę posiadania w budżecie wolnych środków na ten cel (§ 4 pkt. 7 umowy). Agencja zastrzegła sobie także prawo do dokonania wypłaty pomocy finansowej za zadania zrealizowane w IV kwartale 2004 roku w styczniu 2005 roku (§ 4 pkt 8 umowy) / dowód: umowa k. 72-74/.

Pozwana Spółka zgodnie z zapisem § 8 umowy traciła prawo do otrzymanej pomocy i zobowiązywała się zwrócić Agencji otrzymaną pomoc w całości, w razie wystąpienia jednego z następujących przypadków: uniemożliwienia dokonania kontroli dokumentów lub wizytacji terenowych, braku udokumentowania kosztów działalności, niezgodności pomiędzy zakresem rzeczowym zawartym we wniosku o wypłatę pomocy finansowej a rzeczywistym wykonaniem zakresu działalności, złożenia przez pozwaną fałszywych informacji lub oświadczeń / dowód: umowa k.72-74/.

W razie wystąpienia powyżej wymienionych okoliczności powodowa Agencja miała wypowiedzieć umowę ze skutkiem natychmiastowym i wezwać pozwaną Spółkę do zwrotu otrzymanej pomocy finansowej wraz z odsetkami ustawowymi, w terminie 14 dni od otrzymania oświadczenia o wypowiedzeniu umowy. Rozwiązanie umowy miało nastąpić z dniem otrzymania przez pozwaną oświadczenia o wypowiedzeniu umowy / dowód: § 9 umowy, k. 72-74/.

Do umowy dołączone były trzy załączniki: załącznik nr 1 zawierał planowany zakres działalności, załącznik nr 2 – zawierał druk wniosku o wypłatę, załącznik nr 3 – druk zestawienia poniesionych kosztów działalności.

Pomoc finansowa w kwocie 3.430.022,73 zł została pozwanej Spółce wypłacona przez powodową Agencję na podstawie wniosków o wypłatę, składanych przez nią w okresach miesięcznych, po wykonaniu zakresu rzeczowego działalności /okoliczność niesporna/.

W dniach od 16 listopada 2006 roku do 25 maja 2007 roku u pozwanej miała miejsce kontrola skarbowa, której przedmiotem była prawidłowość wykorzystania środków publicznych przeznaczonych w 2004 roku dla podmiotów zajmujących się zbieraniem zwłok padłych przeżuwaczy oraz świń, przetwarzaniem, transportem oraz spalaniem mączek wyprodukowanych z tych zwłok /okoliczność niesporna, dowód: protokół kontroli z załącznikami k. 900-1007 i wynik kontroli Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w Ł. k. 1008-1021/.

W wyniku czynności kontrolnych Urząd Kontroli Skarbowej w Ł. ustalił, że pozwana Przedsiębiorstwo Produkcyjno-Handlowe (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością we F. zawyżyła we wnioskach o wypłatę pomocy finansowej kosztów działalności polegającej na zbiórce, transporcie i przetwarzaniu padłych zwierząt, co spowodowało nadebranie pomocy finansowej z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. w łącznej kwocie 1.220.895,55 zł. Ponieważ Agencja dokonywała korekt wnioskowanych przez Spółkę kwot, nie podając ich uzasadnienia i przekazywała środki w jednej kwocie nie rozdzielając jej na schematy Urząd Kontroli Skarbowej w Ł. wskazał, iż nie istnieje możliwość podania dokładnych kwot nadebrania pomocy z podziałem na schematy. Dodatkowo Urząd Kontroli Skarbowej zalecił Spółce (...) prowadzenie ewidencji księgowej kosztów w sposób umożliwiający prawidłowe ustalenie kosztów dotyczących działalności objętej pomocą finansową oraz wykazywanie we wnioskach o wypłatę pomocy finansowej koszty wynikające z tej ewidencji / dowód: wynik kontroli Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w Ł. k. 1008-1021/.

W dniu 13 lipca 2007 roku Spółka wezwała Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w Ł. do usunięcia naruszenia prawa uznając, iż wynik kontroli podlega zaskarżeniu do sądu administracyjnego, gdyż dotyczy przyznania, stwierdzenia albo uznania uprawnienia albo obowiązku wynikającego z przepisów prawa.

W odpowiedzi na wezwanie organ skarbowy wskazał, iż wynik kontroli wskazuje stan faktyczny, jaki został ustalony w toku kontroli i jego ocenę, zaś strona została pouczona, iż nie wywiera on skutków prawnych takich jak decyzja administracyjna. Podniesiono ponadto, że wynik kontroli nie zawiera rozstrzygnięć w zakresie praw i obowiązków strony postępowania, a zatem nie wywołuje skutków prawnych. Zatem zdaniem organu skarbowego podmiotem właściwym do wydania rozstrzygnięć w tym zakresie jest dysponent środków publicznych, któremu ustalenia organu zostaną zgłoszone do wiadomości i wykorzystania we własnym zakresie w odrębnym postępowaniu.

Wobec treści powyższych wyjaśnień organu skarbowego Przedsiębiorstwo Produkcyjno-Handlowe (...) Spółka z ograniczona odpowiedzialnością we F. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł.. Postanowieniem z dnia 06 listopada 2007 roku w sprawie oznaczonej sygnaturą akt I SA/Łd 1142/07 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Ł. odrzucił skargę pozwanej Przedsiębiorstwa Produkcyjno-Handlowe (...) Sp. z o.o. we F. na wynik kontroli Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w Ł. z dnia 28 czerwca 2007 roku w przedmiocie prawidłowości wykorzystania środków publicznych w 2004 roku. Postanowienie to stało się prawomocne wobec oddalenia skargi kasacyjnej przez Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w dniu 05 września 2008 roku /dowód: postanowienie k. 1090-1095/.

W dniu 19 grudnia 2007 roku z powołaniem się na nieprawidłowości stwierdzone podczas kontroli Urzędu Kontroli Skarbowej w Ł. powodowa Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wysłała do pozwanej Spółki pismo, w którym wezwała Spółkę do zwrotu całej otrzymanej pomocy finansowej tytułem Umowy zawartej w 06 maja 2004 roku tj. kwoty 3.430.022,73 zł wraz z odsetkami ustawowymi liczonymi od daty przekazania przez Agencję pomocy finansowej do dnia dokonania zwrotu / dowód: pismo i zwrotne potwierdzenie odbioru k. 1048-1052/.

Pismem z dnia 29 maja 2008 roku Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. ponownie wezwała pozwaną Przedsiębiorstwo Produkcyjno-Handlowe (...) Spółkę z ograniczona odpowiedzialnością we F. do zapłaty zadłużenia wynikającego z umowy (...) z dnia 06 maja 2004 roku w kwocie 3.430.022,73 zł wraz z ustawowymi odsetkami ustawowymi w kwocie 1.458.318,58 zł wraz z dalszymi odsetkami od dnia 01 maja 2008 roku do dnia zapłaty /dowód: wezwanie do zapłaty wraz z dowodem doręczenia k. 1053-1054/.

Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie złożonych do akt sprawy dokumentów w postaci umowy z załącznikami, aneksów do umowy, wniosków o refundację z załącznikami, protokołu z kontroli i wyniku kontroli skarbowej, korespondencji pomiędzy stronami, zeznań świadków R. K. (k.1190-1195), T. K. (k. 1195-1197), J. B. (k. 1216-1218), E. J. (k. 1218-1219), M. M. (k.1245-1247), M. W. (k. 1247-1248), I. Z. (k. 1248-1249) oraz opinii biegłego sądowego z zakresu księgowości i rachunkowości P. M. /postanowienie k. 1251, opinia pisemna biegłego k. 1260-1274 i ustna uzupełniająca opinia biegłego k. 1350/ i biegłego I. Ł. /postanowienie k. 1351, pisemna opinia biegłego k. 1356-1375, pisemna uzupełniająca opinia k. 1441-1444 i ustana uzupełniająca opinia k.1487-1488/.

Dowody ze wskazanych dokumentów Sad uznał za wiarygodne, z tym, że wnioski refundację za takie zostały uznane w związku z opinią biegłego P. M. oraz I. Ł., którzy dokonali ich oceny pod kątem merytorycznym przez pryzmat danych źródłowych pochodzących ze spółki.

Dowód z zeznań świadków R. K. (k.1190-1195), T. K. (k. 1195-1197)– pracowników UKS w Ł. Sąd ocenił jako przydatny do rozstrzygnięcia sprawy w zakresie sposobu i metody przeprowadzanej kontroli. Świadkowie wyjaśnili metodykę prowadzenia kontroli podkreślając, że nie mieli problemów z uzyskaniem od spółki potrzebnych do kontroli dokumentów, jednak w głównym trzonie swych depozycji powoływali się na zapisy protokołu i wyniku kontroli zasłaniając się niepamięcią.

Dowód z zeznań świadków J. B. (k. 1216-1218), E. J. (k. 1218-1219) również został oceniony jako wiarygodny. Korespondowały ze sobą i pozostałym materiałem dowodowym zgromadzonym w sprawie.

Dowód z zeznań świadków M. M. (k.1245-1247), M. W. (k. 1247-1248), I. Z. (k. 1248-1249) pracowników Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa Sąd uznał za nieprzydatny do rozstrzygnięcia niniejszej sprawy.

Dowód w postaci wyniku kontroli UKS w Ł. Sąd ocenił jako nieprzydatny na okoliczność ustalenia prawidłowości rozliczenia kosztów działalności Przedsiębiorstwa Produkcyjno-Handlowego (...) Sp. z o.o. przedstawionych przez nią we wnioskach o wypłatę pomocy jako kosztów związanych z realizacją umowy z dnia 06 maja 2004 roku i tym samym dowodu na okoliczność wystąpienia przesłanek do żądania zwrotu nadmiernie pobranej pomocy z odsetkami przez Przedsiębiorstwo Produkcyjno-Handlowe (...) Sp. z o.o. z siedzibą we F..

W uzasadnieniu postanowienia z dnia 05 września 2008 roku Naczelny Sąd Administracyjny wydanym w analogicznej sprawie ze skargi na wynik kontroli Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej wskazał, iż ustalenia kontrolne zawarte w wyniku kontroli stanowią materiał dowodowy (dowód), który może podlegać ocenie właściwego organu ( II GSK 278/08, LEX nr 1042968). W ocenie Sądu – w sytuacji, gdy w ustaleniach kontrolnych UKS dostrzeżone zostały błędy merytoryczne i zakwestionowana została metodyka przyjęta do analizy przez kontrolujących – nie sposób uznać, aby moc dowodowa tego dokumentu była duża i by należało przydać mu walor wiarygodności. Choć jest to dokument urzędowy w rozumieniu art. 244 § 1 k.c. i korzysta z formalnej mocy dowodowej wynikającej z treści tego przepisu ( tak Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 22 kwietnia 2010 roku, V CSK 355/09, LEX nr 589824), to wobec zanegowania płynących z niego tez Sąd uznał, że nie ma on w istocie żadnej wartości dowodowej, może stanowić jedynie bliższe i bardziej szczegółowe wyjaśnienie stanowiska procesowego strony. Przepis art. 244 § 1 k.p.c. normuje formalną moc dowodową dokumentu urzędowego i nakazuje traktować jako udowodnioną jedynie jego treść. Materialna moc dowodowa dokumentu urzędowego i jego znaczenie dla wyniku postępowania są przedmiotem oceny według zasad przewidzianych w art. 233 k.p.c. ( por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 15 października 2010 roku, III UK 22/10, LEX nr 694243). Oceniając dowód z wyniku kontroli UKS przez pryzmat art. 244 § 1 k.p.c., 233 § 1 k.p.c. Sąd wziął pod uwagę twierdzenia Spółki o istniejących w nim merytorycznych błędach.

Należy podkreślić, że informacje oraz interpretacja danych wynikających z dokumentów źródłowych przedstawionych przez Przedsiębiorstwo Produkcyjno-Handlowe (...) Sp. z o.o. we F. jako dowodów realizacji obowiązków wynikających z umowy stron wymaga wiadomości specjalnych z zakresu ekonomiki przedsiębiorstw branży utylizacyjnej. Nie można tracić z pola widzenia tego, iż kontroli skarbowej dokonywali urzędnicy kontroli skarbowej nie mający na co dzień do czynienia z branżą utylizacyjną i jej specyfiką. Pracownicy Agencji również nie mają wiadomości specjalnych do tego rodzaju badania, aby ich wyliczenia mogły zostać uznane przez Sąd w postępowaniu cywilnym a priori za dowód rzetelny i obiektywny. A w istocie wynik kontroli ma stanowić dowód prawidłowości rozliczenia kosztów działalności Przedsiębiorstwa Produkcyjno-Handlowego (...) Sp. z o.o. we F. w kontekście prawidłowości pobrania pomocy finansowej ze środków publicznych. Z tego powodu Sąd nie uznał za wiarygodny dowód z wyniku kontroli na okoliczność nadmiernie pobranej pomocy finansowej przez ten podmiot. W tej sytuacji Sąd nie dysponował żadnym miarodajnym dowodem na okoliczność ustalenia, czy spółka pobrała pomoc w prawidłowej, czy też nadmiernej wysokości. Z uwagi na wielość zarzutów skierowanych w stosunku do przyjętej przez inspektorów UKS metodyki wyliczeń należało w sprawie przeprowadzić dowód z opinii biegłego specjalisty, który wyjaśniłby wpływ zarzutów Przedsiębiorstwa Produkcyjno-Handlowego (...) Sp. z o.o. we F. na wnioski płynące z protokołu i wyniku kontroli UKS, a także przedstawiłby odpowiedź na pytanie o prawidłowość przedstawienia przez Przedsiębiorstwo Produkcyjno-Handlowe (...) Sp. z o.o. we F. kalkulacji kosztów poniesionych w związku wykonaniem zakresu rzeczowego umowy z dnia 06 maja 2004 roku.

Biegły P. M. stwierdził, że prowadzona przez pozwaną Spółkę Przedsiębiorstwo Produkcyjno-Handlowe (...) Spółkę z o.o. we F. ewidencja księgowa w zakresie dotyczącym pomocy finansowej udzielonej przez powodową Agencję spełniała wymogi umowy (...) z dnia 06 maja 2004 roku zawartej pomiędzy stronami, w tym umożliwiła prawidłowe określenie kosztów operacyjnych działalności, o których mowa w Umowie. Biegły wskazał, iż rzeczywiste koszty zbioru i transportu oraz przetwarzania na mączkę zwłok zwierzęcych poniesione przez pozwaną na wykonanie zadań określonych w Umowie były zgodne ze składanymi przez Spółkę wnioskami o wypłatę pomocy finansowej. Biegły stwierdził także, że rzeczywiste koszty zbioru i transportu poniesione przez pozwaną Spółkę w ramach działalności gospodarczej dotyczącej schematu 1.1 określonej w umowie nr (...) z dnia 06 maja 2004 roku oraz rzeczywiste koszty przetwarzania na mączkę zwłok zwierzęcych w ramach działalności dotyczącej schematu 1.2 umowy są co do zasady, spójne z kwotami wnioskowanej i otrzymanej od powoda pomocy finansowej. Zdaniem biegłego pozwana najprawdopodobniej nie dokonywała przeróbek faktur, o których mowa (przeróbkach) w art. 22 ust. 1 ustawy o rachunkowości. Ponadto biegły stwierdził, iż pozwana nie mogła niepoprawnie dokonywać odpisów amortyzacyjnych linii technologicznej, ponieważ linia technologiczna, jako obcy środek trwały nie podlegał amortyzacji.

Powódka zakwestionowała opinię i zarzuciła, że opinia sporządzona przez biegłego P. M. jest wykonana niezgodnie z tezą dowodową i wykracza poza zakres udzielonego przez Sąd zlecenia. Ponadto Agencja wskazała, iż uzasadnienie stanowiska biegłego nie zawiera elementów pozwalających na sprawdzenie na jakich przesłankach biegły oparł swoje wypowiedzi i nie pozwala na skontrolowanie prawidłowości rozumowania biegłego.

Wobec wątpliwości strony powodowej Sąd dopuścił dowód z opinii z zakresu księgowości i rachunkowości innego niż biegły P. M..

Druga opinia została wydana przez biegłego I. Ł.. Biegły w swojej opinii stwierdził, iż prowadzona przez Spółkę ewidencja księgowa jest zgodna z ustawą o rachunkowości, zaś ewidencja kosztów prowadzona jest w układzie rodzajowym z uwzględnieniem rozbicia na kierunki działalności. Ewidencja ta zdaniem biegłego spełnia wymogi umowy (...) z dnia 06 maja 2004 roku zawartej pomiędzy stronami niniejszego postępowania. Ponadto biegły wskazał, iż Spółka (...) składając wnioski o refundację kosztów nie dokonała zawyżenia wnioskowanych kwot. Biegły podał, że według kalkulacji Spółki kwota refundacji mogła wynosić 3.446.710 zł ((...) od sumy poniesionych kosztów), zaś otrzymana kwota wynosiła 3.430.022,73 zł brutto (obciążona 7% VAT), co oznaczało, że sum refundacji kosztów ARiMR wyniosła 3.205.628,72 zł. Biegły stwierdził, że kwota dotacji/dofinansowania nie przekracza żadnych określonych limitów, nie ma podstaw do twierdzenia, że dotacja została pobrana w nadmiernej wysokości oraz że została nienależnie udzielona czy wykorzystana niezgodnie z przeznaczeniem.

W przekonaniu Sądu opinia biegłego I. Ł. odpowiada na zadane pytania. Biegły szeroko uzasadnił swoje stanowisko, zarówno w opinii głównej, pisemnej opinii uzupełniającej jak i podczas ustnych wyjaśnień bardzo szczegółowo odniósł się do zadawanych mu pytań. To sprawiło, że dowód z opinii biegłego I. Ł. Sąd uznał za mogący stanowić podstawę ustaleń i ocen w sprawie niniejszej.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Powództwo jest niezasadne i jako takie podlega oddaleniu.

Kwestią sporną w realiach niniejszej sprawy było przede wszystkim uprawnienie powódki do żądania od pozwanej zwrotu całości udzielonej pomocy finansowej. Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wskazała, iż stwierdzone przez Urząd Kontroli Skarbowej w Ł. nieprawidłowości, w postaci nieudokumentowania części kosztów działalności objętej dofinansowaniem, a co za tym idzie pozwana przedstawiła niezgodne ze stanem faktycznym informacje i oświadczenia, co przełożyło się na nadmierne i nienależne pobranie pomocy finansowej.

Powódka podstawy swojego roszczenia upatrywała w § 8 lit. „b” i lit. „e” umowy (...) zgodnie, z którymi pozwana traciła prawo do pomocy finansowej w razie wystąpienia co najmniej jednego ze wskazanych w zapisie przypadków a uzyskaną już pomoc finansową była zobowiązana zwrócić Agencji w całości wraz z odsetkami. Zgodnie z § 9 umowy w razie wystąpienia przypadku z § 8 Agencja miała wypowiedzieć umowę i wezwać beneficjenta do zwrotu środków na rachunek bankowy w terminie 14 dni od daty otrzymania oświadczenia o wypowiedzeniu.

W ocenie Sądu Okręgowego żądanie nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ nie została spełniona żadna z przesłanek § 8 umowy. Nieuzasadniony jest przy tym zarzut, że pozwana nie udokumentowała części kosztów, co miałoby skutkować zwrotem całości udzielonej pomocy. Z wyników opinii biegłego sądowego I. Ł., którą Sąd w pełni podziela jednoznacznie wynika, iż zadeklarowane przez spółkę do refundacji w 2004 roku koszty nie były sprzeczne z umową z Agencją Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa o dofinansowanie. Biegły nie stwierdził też nieprawidłowości w prowadzonej ewidencji księgowej spółki.

Podkreślenia przy tym wymaga, że pozwana prowadziła księgi rachunkowe w rozumieniu ustawy o rachunkowości (por. opinia biegłego – k. 1373). Jednakże zawarta pomiędzy stronami umowa o dofinansowanie (refundację) kosztów poza obowiązkiem prowadzenia kosztów w zespole ,,4’’ nie zawierała wytycznych od Agencji, w jaki sposób ewidencja ta ma być prowadzona. Byłą ona oparta na ustawie o rachunkowości i ustawach podatkowych, a więc była zgodna z przepisami prawa. Jeżeli powódka oczekiwała prowadzenia pełnej księgowości, to winna to wyraźnie zaznaczyć w umowie, tym bardziej, iż nie jest to jedyna umowa, która została zawarta między stronami. Agencja nie wymagała prowadzenia ewidencji kosztów w podany obecnie sposób, treść kolejnych umów w zakresie sposobu dokonywania ich rozliczeń (w tym dokumentowania faktu poniesienia kosztów jej wykonania) była tożsama. Okoliczność ta jest istotna, albowiem tworzy podstawy do uznania, iż zarówno pomiędzy powodem, a pozwanym jak i powodem innymi przedsiębiorcami, których wiązały w kolejnych latach analogiczne umowy, powinien wytworzyć się pewien schemat postępowania. Powódka nie wykazała, aby nastąpiła jakaś istotna zmiana, powodująca nagłe odstąpienie od wypracowanej praktyki.

Słusznie w związku z tym biegły, dla sprawdzenia prawidłowości rozliczeń, zastosował metodę pośrednią, która wykazała bezzasadność zarzutów powódki. Również świadkowie – pracownicy Agencji nie wskazywali na jakiekolwiek nieprawidłowości w rozliczeniach pomiędzy Agencją a pozwaną spółką.

W ocenie Sądu, koszty działalności zostały należycie udokumentowane w zakresie jakim nakazywała to umowa zawarta pomiędzy stronami, nie przedstawiła niezgodnych ze stanem faktycznym informacji i oświadczeń oraz nie zaistniały niezgodności pomiędzy zakresem rzeczowym zawartym we wniosku o wypłatę pomocy finansowej a rzeczywistym wykonaniem zakresu działalności. Na pozwaną nie można bowiem nakładać obowiązku takiego dokumentowania ponoszonych przez nią kosztów, który wprost nie wynika z łączącej strony umowy ani z powszechnie obowiązujących przepisów prawa.

Mając powyższe na uwadze żądanie zapłaty kwoty 3.340.022,73 zł wraz z odsetkami ustawowymi liczonymi od dnia wypłaty do dnia zapłaty, na podstawie § 8 umowy było, w ocenie Sądu, całkowicie nieuzasadnione, co skutkowało oddaleniem powództwa w całości.

Odnośnie zgłoszonego zarzutu przedawnienia roszczenia Sąd nie podzielił stanowiska pozwanej w tym zakresie. W ocenie Sądu działalność Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa nie jest działalnością gospodarczą w rozumieniu art. 118 k.c., bowiem wykonuje ona swoje zadania w oparciu o środki budżetowe bez ukierunkowania na osiągnięcie efektu handlowego, a ustawodawca w powołanym przepisie posłużył się kryterium podmiotu, któremu roszczenie przysługuje. W tej sytuacji należało przyjąć, iż przy ocenie roszczenia o zwrot udzielonej pomocy zastosowanie znajduje ogólny dziesięcioletni termin przedawnienia przewidziany w art.118 k.c., który został dochowany przez powódkę.

Rozstrzygnięcie o kosztach znajduje swoje uzasadnienie w treści art. 98 k.p.c. Powódka jako strona przegrywająca spór była zobowiązana do zwrotu pozwanej poniesionych przez nią kosztów postępowania w tym: kosztów zastępstwa procesowego w wysokości wynikającej z § 6 pkt 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu, w wysokości podwójnej stawki minimalnej - 14.400 zł, oraz kwoty 17 zł opłaty skarbowej od pełnomocnictwa procesowego.