Portal Orzeczeń Sądu Okręgowego w Warszawie

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 31 marca 2025 r.

Sąd Okręgowy w Warszawie, I Wydział Cywilny w składzie:

Przewodniczący: Sędzia (del.) Agnieszka Onichimowska

po rozpoznaniu w dniu 31 marca 2025 r. w Warszawie

na posiedzeniu niejawnym

sprawy z powództwa Banku (...) S.A. z siedzibą w W.

przeciwko A. Y.

o zapłatę

I.  zasądza od pozwanego A. Y. na rzecz powoda Banku (...) S.A. z siedzibą w W. kwotę 118.657,84 (sto osiemnaście tysięcy sześćset pięćdziesiąt siedem i 84/100) złotych wraz odsetkami umownymi w wysokości czterokrotności stopy lombardowej NBP rocznie, ale nie więcej niż w wysokości odsetek maksymalnych za opóźnienie liczonymi od kwoty 80.556,07 (osiemdziesiąt tysięcy pięćset pięćdziesiąt sześć i 07/100) złotych od dnia 04 stycznia 2024 r do dnia zapłaty.;

II.  przyznaje adwokatowi J. K. kwotę 2.656,80 (dwa tysiące sześćset pięćdziesiąt sześć i 80/100) złotych, tytułem wynagrodzenia za pełnienie funkcji kuratora pozwanego, którego miejsce pobytu nie jest znane;

III.  zasądza od pozwanego A. Y. na rzecz powoda Banku (...) S.A. z siedzibą w W. kwotę 14.006,80 (czternaście tysięcy sześć złotych i 80/100) złotych tytułem zwrotu kosztów procesu wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego za czas od uprawomocnienia się niniejszego orzeczenia do dnia zapłaty, w tym kwota 5.400,00 (pięć tysięcy czterysta i 00/100) złotych, tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego;

IV.  nakazuje zwrócić z sum Skarbu Państwa na rzecz powoda Banku (...) S.A. z siedzibą w W. kwotę 343,20 (trzysta czterdzieści trzy i 20/100) złotych z tytułu niewykorzystanej zaliczki.

Sędzia (del.) Agnieszka Onichimowska

UZASADNIENIE

Pozwem z dnia 09 stycznia 2024 r. (data stempla pocztowego – k. 26) – pierwotnie wniesionym w elektronicznym postępowaniu upominawczym w dniu 22 czerwca 2023 r. (k. 16) powód Bank (...) S.A. w W. wniósł o zasądzenie od Y. A.:

1)  kwoty: 80.556.07 zł z tytułu należności głównej wraz z dalszymi odsetkami umownymi za opóźnienie w zmiennej wysokości odpowiadającej wysokości czterokrotnej stopy procentowej kredytu lombardowego Narodowego Banku Polskiego, z ograniczeniem do odsetek maksymalnych za opóźnienie (art. 481 § 21 k.c.), która na dzień wniesienia pozwu wynosi 22,50 % od dnia 04 stycznia 2024 r. do dnia zapłaty;

2)  kwoty 17.931.38 zł z tytułu odsetek umownych, naliczonej od należności głównej według stałej stopy procentowej w wysokości 9.99 % od dnia 01 stycznia 2020 r. do dnia 03 kwietnia 2023 r.;

3)  kwoty 20.170.39 zł z tytułu odsetek za opóźnienie w płatności (odsetki przeterminowane) naliczone od należności głównej za okres od dnia 01 stycznia 2020 r. do dnia 03 stycznia 2024 r. według zmiennej stopy procentowej odpowiadającej wysokości czterokrotnej stopy procentowej kredytu lombardowego Narodowego Banku Polskiego, z ograniczeniem do odsetek maksymalnych za opóźnienie (art. 481 § 21 k.c.);

4)  kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych, wraz z opłatą od pełnomocnictwa w kwocie 17,00 zł.

W uzasadnieniu powód wskazał, że dochodzi powyższej wskazanych kwot z tytułu zawartej z pozwanym umowy pożyczki gotówkowej numer (...) z dnia 21 maja 2019 r., w łącznej kwocie 80.932.90 zł. Wskazano, że wobec nie wywiązywania się przez stronę pozwaną z ciążącego na niej zobowiązania terminowego dokonywania spłat w wysokościach ustalonych w zawartej umowie, po wcześniejszym wezwaniu do zapłaty i poinformowaniu o możliwości wniosku o restrukturyzację zadłużenia, umowa została wypowiedziana i w konsekwencji całość zobowiązania stała się wymagalna. ( pozew k. 3-7v)

W odpowiedzi na pozew kurator nieznanego z miejsca pobytu pozwanego – adw. J. K., wniósł o oddalenie powództwa, zasądzenie kosztów postępowania od powoda na rzecz pozwanego oraz przyznanie kuratorowi ze Skarbu Państwa wynagrodzenia w maksymalnej wysokości powiększonego o podatek Vat wraz z poniesionymi wydatkami za pełnienie funkcji kuratora. W uzasadnieniu stwierdzono, że powództwo nie może być kontynuacją postępowania w elektronicznym postępowaniu upominawczym, gdyż tamto, zostało umorzone, nakaz został uchylony. Nie można zatem uznać, iż zostało wszczęte przed niniejszym pozwem postępowanie w sprawie dochodzenia roszczeń powoda względem pozwanego. Strona pozwana wskazując, że każda miesięczna rata przedawnia się osobno, podniosła również zarzut częściowego przedawnienia roszczenia (co do części rat). W dalszej kolejności zarzucono, że w umowie można odnaleźć niedozwolone klauzule mogące powodować nieważność całej umowy. Odwołano się przy tym do zapisów § 15 ust. 3 pkt. 2) oraz § 15 ust. 2 w którym Konsument, zdaniem strony pozwanej, narażony jest na niemożliwe do przewidzenia koszty bez możliwości zweryfikowania ich zasadności w oparciu o jakiekolwiek obiektywne kryteria. W efekcie, bank może obciążyć pożyczkobiorcę dodatkowymi kosztami o trudnej do ustalenia wysokości. Takie rozwiązanie w ocenie strony pozwanej w sposób rażący narusza interes ekonomiczny konsumenta oraz skutkuje brakiem równowagi w ukształtowaniu praw i obowiązków stron umowy, czyli narusza wynikające z dobrych obyczajów zasady równowagi kontraktowej stron umowy. Zdaniem pozwanego powód nie wykazał również, iż doszło do skutecznego wypowiedzenia umowy,. Zarzucono również, że powód nie uwzględnił ściągniętych z konta bankowego pozwanego rat kredytowych, co miało powodować, że dochodzone roszczenie, choć kwestionowane co do zasady i co do wysokości, winno być niższe. ( odpowiedź na pozew k. 78-79)

Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:

W dniu 21 maja 2019 r. A. Y. zawarł z Bank (...) S.A. z siedzibą w W. umowę pożyczki gotówkowej nr (...), w ramach której bank udzielił mu pożyczki w wysokości 80.932,90 zł na którą składała się całkowita kwota pożyczki tj. 71.000,00 zł oraz kredytowana prowizja tj. 9.932,90 zł. Początek spłaty określono na czerwiec 2019, zaś okres spłaty ustalono na 96 miesięcy. (§ 5 ust. 1 i 2 oraz § 6 ust. 2)

Pożyczkobiorca jako swój adres korespondencyjny wskazał: ul. (...) W.. W Umowie przewidziano, że spłata Pożyczki miała następować poprzez obciążanie Rachunku ( (...)) do wysokości wszystkich należnych Bankowi kwot z tytułu udzielonej Pożyczki w terminie ich wymagalności (§ 8 ust. 1 Umowy), zaś w przypadku braku spłaty zobowiązań w ustalonym terminie, Bank, nie wcześniej niż 5 dnia od wystąpienia zadłużenia przeterminowanego, podejmuje czynności monitujące, o których mowa w § 15 (§ 8 ust 3).

W umowie wskazano, że Rzeczywista roczna stopa oprocentowania wynosi 13,55 %, zaznaczając, że została ona wyliczona w oparciu o parametry i koszty Pożyczki przy założeniu jej terminowej spłaty (§ 5 ust. 7) W umowie przewidziano stałą stopę oprocentowania na poziomie 8,99 %, przy uwzględnieniu odsetek maksymalnych określonych w art. 359 § 2(1) k.c. (§ 5 ust 8) Dla zadłużenia przeterminowanego, na dzień zawarcia umowy, przewidziano oprocentowanie na poziomie 10 % w stosunku rocznym, zaznaczając, że oprocentowanie to nie może przekraczać w stosunku rocznym stopy odsetek maksymalnych za opóźnienie określonych w art. 481 § 2 k.c. (§ 5 ust 9). Zgodnie z umową zmiana odsetek od zadłużenia przeterminowanego następowała w przypadku każdorazowej zmiany stopy lombardowej Narodowego Banku Polskiego. Nowa wysokość odsetek od zadłużenia przeterminowanego miała obowiązywać z dniem wejścia w życie nowej wysokości stopy lombardowej Narodowego Banku Polskiego, przy czym nie mogła ona przekraczać w stosunku rocznym stopy odsetek maksymalnych za opóźnienie, określonych w art. 481 § 2 k.c.. (§10 ust 2)

Pożyczkobiorca oświadczył jednocześnie, że przed zawarciem Umowy:

a)  otrzymał „Formularz Informacyjny dotyczący kredytu konsumenckiego”, zgodnie z wzorcem z ustawy o kredycie konsumenckim z dnia 12 maja 2011 r. (Dz. U. z 2014 r. nr 1497 z późn. zmianami),

b)  otrzymał od Banku informacje niezbędne do podjęcia świadomej i swobodnej decyzji w zakresie zaciąganego zobowiązania kredytowego, uzyskał od Banku wyjaśnienia do zgłaszanych wątpliwości oraz ma świadomość ryzyka związanego z zaciąganym zobowiązaniem kredytowym

c)  zostały mu udostępnione w sposób umożliwiający ich przechowywanie i odtwarzanie w zwykłym toku czynności wszystkie dokumenty, o których mowa powyżej oraz przyjmuje do wiadomości i stosowania ich treść oraz uznaje ich wiążący charakter. (§ 13 ust. 1 Umowy)

Ponadto pożyczkobiorca oświadczył, że podane przez niego dane są zgodne ze stanem faktycznym i jest świadomy, że Bank wykorzysta je w celu podjęcia decyzji o przyznaniu Pożyczki oraz że podanie danych niezgodnych ze stanem faktycznym może spowodować pociągnięcie go do odpowiedzialności karnej przewidzianej przepisami art. 297 § 1 Kodeksu karnego (§ 13 ust. 2 pkt 1 Umowy)

W § 15 ust. 2 Umowy stwierdzono, że:

1)  Bank obciąża rachunek wskazany w Umowie do wysokości wszystkich należnych Bankowi kwot w terminie ich wymagalności z tytułu udzielonej Pożyczki.

2)  Bank rozlicza zobowiązania Pożyczkobiorcy z tytułu Umowy w następującej kolejności:

a)  koszty sądowe poniesione przez Bank,

b)  prowizje i opłaty Banku,

c)  odsetki od zadłużenia przeterminowanego,

d)  odsetki umowne od zadłużenia nieprzeterminowanego,

e)  kapitał,

Jednocześnie zaznaczono, że należności, o których mowa w pkt. c-e są pobierane w kolejności od najstarszej wymagalnej raty spłaty.

Strony uzgodniły, że w przypadku niewykonania przez pożyczkobiorcę zobowiązań wynikających z umowy, Ban może obciążyć pożyczkobiorcę następującymi kosztami:

1)  zasądzonymi na rzecz Banku kosztami sądowymi, których wysokość określa Ustawa z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych,

2)  zasądzonymi kosztami, jakie Bank będzie zmuszony ponieść w przypadku prowadzenia działania przez pełnomocników, przed sądami oraz organami administracji publicznej, w zakresie niezbędnym do dochodzenia swoich roszczeń powstałych w związku z niewykonaniem przez Pożyczkobiorcę zobowiązań wynikających z Umowy, w tym kosztami zastępstwa procesowego oraz kosztami opłaty skarbowej od udzielonych pełnomocnictw,

3)  kosztami postępowania egzekucyjnego, których wysokość określa Ustawa z 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji oraz Ustawa z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych. (§ 15 ust. 3 Umowy)

Dowód: umowa pożyczki nr (...) – k. 8-10v

Zgodnie z ,,Regulaminem kredytów i pożyczek udzielanych klientom indywidualnym przez Bank (...) S.A” w przypadku niedotrzymania przez Kredytobiorcę warunków udzielenia kredytu, otrzymania przez Bank od organu egzekucyjnego zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z tytułu kredytu albo utraty przez Kredytobiorcę zdolności kredytowej Bank mógł między innymi wypowiedzieć Umowę z zachowaniem miesięcznego okresu wypowiedzenia Umowy (§ 11 ust. 1 pkt 4). Uprawnienie do wypowiedzenia umowy przewidziano także w przypadku umów zawartych od 1 grudnia 2011 roku o kredyt w wysokości nie większej niż 255.550,00 zł albo równowartości tej kwoty w innej walucie niż polska, jeżeli Kredytobiorca nie zapłaci w terminie jednej pełnej raty kredytu za co najmniej jeden okres płatności w rozumieniu ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim (§11 ust 4 pkt 2 a). Wypowiedzenie umowy kredytu stawało się skuteczne z chwilą otrzymania przez Kredytobiorcę wypowiedzenia listem poleconym lub w przypadku doręczenia go bezpośrednio do rąk Kredytobiorcy (§11 ust 5). W Regulaminie ,,kredyt” zdefiniowano jako: kredyt przeznaczony na cele konsumpcyjne lub pożyczkę oprocentowaną według stałej lub zmiennej stopy procentowej udzielaną przez Bank na warunkach określonych w Umowie (§ 2 pkt 3). Kredytobiorca zobowiązany był podać adres do korespondencji, inny niż adres Placówki Banku, na który Bank miał przesyłał wyciągi, zmiany do regulaminów/umów oraz wszelką korespondencję przesyłaną w związku z zawartymi z Bankiem umowami (§ 19 ust. 2). Co więcej, w myśl § 14 Regulaminu kredytobiorca zobowiązany był w okresie kredytowania informować Bank o każdej zmianie swoich danych osobowych, w szczególności o zmianie adresu do korespondencji (ust 1), zaś w przypadku nie powiadomienia Banku o zmianach określonych tych danych Bank nie odpowiadał za wynikłe z tego tytułu szkody (ust 2).

Dowód: Regulamin kredytów i pożyczek udzielanych klientom indywidualnym przez Bank (...) S.A – płyta CD – k. 25

Kwota pożyczki została wypłacona pożyczkobiorcy w dniu 21 maja 2019 r.

Dowód: wyciąg łączny rachunku bankowego nr (...) za okres od 01.05.2019 do 31.05.2019 -– płyta CD – k. 25

Wobec powstania zaległości w spłacie zobowiązań, pożyczkodawca pismem z dnia 28 listopada 2022 r. wezwał Y. A. (pożyczkobiorcę) do uregulowania w terminie 14 dni roboczych zaległości w kwocie 51.665,44 zł, pod rygorem wypowiedzenia umowy kredytu. Jednocześnie poinformowano o możliwości złożenia wniosku o restrukturyzację zadłużenia. Wezwanie zostało skierowane na adres pożyczkodawcy wskazany w umowie pożyczki tj. ul. (...), (...)-(...) W., skąd wróciło po dwukrotnej awizacji.

Dowód: wezwanie do zapłaty – k. 12, wydruk z systemu śledzenia przesyłek – k. 13,

W związku z brakiem spłaty zadłużenia oraz niezłożenia wniosku o restrukturyzację pożyczkodawca, pismem z dnia 06 lutego 2023 r., podpisanym przez upoważnionego pracownika, złożył wobec pożyczkobiorcy oświadczenie o wypowiedzeniu Umowy pożyczki z zachowaniem 30-dniowego okresu wypowiedzenia. Przedmiotowe pismo zostało skierowane na adres pożyczkodawcy wskazany w umowie pożyczki, skąd wróciło po dwukrotnej awizacji.

Dowód : Wypowiedzenie Umowy pożyczki – k. 14, wydruk z systemu śledzenia przesyłek – k. 15, pełnomocnictwo dla pracownika nr 2082/r/2011 z dnia 16 grudnia 2011 r. – k. 84

Niespłacone i wymagalne zadłużenie wynikające z umowy pożyczki gotówkowej nr (...) na dzień 04 stycznia 2024 r. obejmowało kwotę 118.657,84 zł., na którą składały się:

1.  należność główna z tytułu niespłaconego kapitału w kwocie: 80.556,07 zł;

2.  odsetki umowne naliczone od należności głównej za okres od dnia 01 stycznia 2020 r. do dnia 03 kwietnia 2023 r. (ostatniego dnia obowiązywania umowy) w kwocie: 17 931,38 zł;

3.  niespłacone odsetki za opóźnienie (przeterminowane) naliczone od należności głównej za okres od 1 stycznia 2020 r. do dnia 03 stycznia 2024 r. w kwocie 20.170,39 zł

Dowód: wyciąg z ksiąg banku nr C.: (...) z dnia 04 stycznia 2024- k. 6-7v

Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie wskazanych wyżej dowodów z dokumentów zgromadzonych w aktach niniejszej sprawy, które nie pozostawały ze sobą w sprzeczności i co do których autentyczności oraz zgodności z rzeczywistym stanem rzeczy Sąd nie miał wątpliwości. Wskazane dowody wzajemnie się uzupełniają i potwierdzają, w zestawieniu ze sobą tworzą spójny stan faktyczny i brak jest zdaniem Sądu przesłanek do odmówienia im mocy dowodowej w zakresie, w jakim stanowiły one podstawę ustaleń faktycznych w sprawie.

Pozostałe (a nie ujęte wyżej) zaprezentowane przez strony dowody, nie stanowiły w ocenie Sądu wartościowego materiału dowodowego pozwalającego na poczynienie istotnych w sprawie ustaleń faktycznych.

Sąd Okręgowy zważył co następuje:

Powództwo zasługiwało na uwzględnienie w całości.

Strona powodowa wywodzi swoje roszczenia z zawartej w dniu 21 maja 2019 r. umowy pożyczki gotówkowej nr (...), w ramach której bank (powód) udzielił pożyczkobiorcy (pozwanemu) pożyczki w wysokości 80.932,90 zł. Strona powodowa stała na stanowisku, że pozwany obowiązany jest do zapłaty wymagalnego zobowiązania z tytułu wypowiedzianej umowy pożyczki w łącznej kwocie 118.657,84 zł, na którą składały się kwota niespłaconego kapitału (80.556,07 zł), niespłacone odsetki umowne (17 931,38 zł) oraz niespłacone odsetki za opóźnienie (20.170,39 zł).

Strona pozwana zakwestionowała natomiast skuteczność wypowiedzenia umowy pożyczki, wskazując, że część rat pożyczki uległa przedawnieniu. Ponadto pozwany podniósł zarzut abuzywności niektórych zapisów umowy (§ 15 ust. 3 pkt 2, § 15 ust 2), skutkujących w jego ocenie nieważnością umowy.

Zdaniem Sądu stanowisko strony pozwanej nie zasługuje na uwzględnienie.

Łącząca strony umowa uregulowana została w treści art. 720 § 1 k.c. Zgodnie z tym przepisem, przez umowę pożyczki dający pożyczkę zobowiązuje się przenieść na własność biorącego określoną ilość pieniędzy albo rzeczy oznaczonych tylko co do gatunku, a biorący zobowiązuje się zwrócić tę samą ilość pieniędzy albo tę samą ilość rzeczy tego samego gatunku i tej samej jakości.

Pożyczka udzielona pozwanemu przez powoda, to w świetle regulacji ustawowych kredyt konsumencki. Zgodnie bowiem z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim, przez umowę o kredyt konsumencki rozumie się umowę o kredyt w wysokości nie większej niż 255 550 zł albo równowartość tej kwoty w walucie innej niż waluta polska, który kredytodawca w zakresie swojej działalności udziela lub daje przyrzeczenie udzielenia konsumentowi. W myśl ust. 2 powołanego przepisu za umowę o kredyt konsumencki uważa się m.in. umowę pożyczki. Elementami charakterystycznymi dla umowy o kredyt konsumencki jest m.in. możliwość spłaty w każdym czasie całości lub części kredytu przez konsumenta przed terminem określonym w umowie, jak również przysługujące konsumentowi prawo odstąpienia od umowy bez podania przyczyny w terminie 14 dni od jej zwarcia. Za konsumenta, w myśl art. 22 1 k.c., uważa się osobę fizyczną dokonującą z przedsiębiorcą czynności prawnej niezwiązanej bezpośrednio z jej działalnością gospodarczą lub zawodową. Zaznaczyć trzeba, że do przedmiotowej umowy pożyczki znajdowały również zastosowanie przepisy art. 75 i 75c ustawy – Prawo Bankowe. Zgodnie z art. 75c ust. 1 i 2 , Jeżeli kredytobiorca opóźnia się ze spłatą zobowiązania z tytułu udzielonego kredytu, bank wzywa go do dokonania spłaty, wyznaczając termin nie krótszy niż 14 dni roboczych. W wezwaniu bank informuje kredytobiorcę o możliwości złożenia, w terminie 14 dni roboczych od dnia otrzymania wezwania, wniosku o restrukturyzację zadłużenia. W myśl art. 75 ust. 1 i 2 tej ustawy w przypadku niedotrzymania przez kredytobiorcę warunków udzielenia kredytu albo w przypadku utraty przez kredytobiorcę zdolności kredytowej bank może obniżyć kwotę przyznanego kredytu albo wypowiedzieć umowę kredytu, o ile ustawa z dnia 15 maja 2015 r. - Prawo restrukturyzacyjne nie stanowi inaczej. Termin wypowiedzenia, o ile strony nie określą w umowie dłuższego terminu, wynosi 30 dni, a w razie zagrożenia upadłością kredytobiorcy - 7 dni.

Oceniając zgłoszone powództwo zaznaczyć należy, że zgodnie z art. 6 k.c. w zw. z art. 720 k.c. na powodzie spoczywał obowiązek wykazania, że strony zawarły umowę pożyczki, a także, że przeniósł on na własność biorącego pożyczkę określoną w umowie ilości pieniędzy albo rzeczy oznaczonych co do gatunku. Natomiast pozwany, jako biorący pożyczkę powinien wykazać wykonanie swego świadczenia w postaci zwrotu tej samej ilości pieniędzy albo tej samej ilości rzeczy tego samego gatunku i tej samej jakości. Oczywiście biorący pożyczkę może podnosić też inne zarzuty co do nieistnienia jego zobowiązania z umowy pożyczki, np. nieważność umowy, jak w niniejszej sprawie. ( vide: wyrok Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z dnia 1 października 2019 r., sygn. I ACa 325/19; wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 18 czerwca 2015 r., sygn. I ACa 33/15)

W ocenie Sądu zgromadzony materiał dowodowy daje podstawy do stwierdzenia, iż powód wykazał istnienie dochodzonego roszczenia.

Zarówno istnienie i wysokość dochodzonej wierzytelności została potwierdzona przez powoda w wyżej wskazanych dokumentach prywatnych tj. umowie pożyczki, wyciągu z ksiąg bankowych oraz wyciągu z rachunku bankowego. Dokumenty te wprawdzie nie mają mocy dokumentu urzędowego w postępowaniu cywilnym, ale są dokumentami prywatnymi, do których znajduje zastosowanie art. 245 k.p.c. Zgodnie z wyrokiem Sądu Najwyższego z dnia 13 grudnia 2013 r., sygn. akt III CSK 66/13, art. 245 k.p.c. zawiera domniemanie, które powinien uwzględnić sąd, iż osoba, która złożyła podpis na dokumencie złożyła zawarte w nim oświadczenie. Do domniemania tego stosuje się art. 234 k.p.c., według którego domniemania ustanowione przez prawo wiążą sąd, dopóki nie zostaną obalone. W zakresie nie objętym domniemaniem z art. 245 k.p.c., moc dowodowa dokumentu prywatnego podlega ocenie przez sąd zgodnie z regułami zawartymi w art. 233 § 1 k.p.c., tak jak każdego innego dowodu. Podobnie, jak w wypadku innych dowodów, sąd ocenia czy dowód ten ze względu na okoliczności sprawy zasługuje na wiarę, czy też nie. Biorąc pod uwagę, że strona pozwana nie przedstawiła żadnych zarzutów autentyczności czy też rzetelności w odniesieniu do przedłożonej przez powoda dokumentacji, Sąd uznał przedstawione przez powoda dokumenty w postaci umowy pożyczki (k. 8-11), wyciągów łącznych rachunku bankowego (płyta CD – k. 25) oraz wyciągu z ksiąg rachunkowych (k. 6-7v) za wiarygodne dowody na okoliczność istnienia oraz wysokości roszczenia powoda.

W kwestii istnienia oraz wysokości dochodzonego roszczenia, warto również zaznaczyć, że strona pozwana nie kwestionowała twierdzeń i dowodów strony powodowej co do tych okoliczności. Pozwany (kurator ustanowiony w sprawie) nie kwestionował również zaniechania spłaty pożyczki.

Z powyższych względów Sąd uznał, że strona powodowa dopełniła obowiązku wykazania istnienia zobowiązania i jego wysokości. Strona pozwana natomiast nie przedstawiła żadnych dowodów, które wskazywałyby na okoliczność, iż zobowiązanie wobec niej nie istnieje, albo, że istnieje w mniejszym rozmiarze niż wskazany. Podkreślenia wymaga fakt, iż ten kto odmawia uczynienia zadość żądaniu powoda obowiązany jest udowodnić fakty wskazujące na to, że uprawnienie żądającemu nie przysługuje (vide: wyrok Sądu Najwyższego z 20 grudnia 2006 roku, sygn. akt: IV CKS 299/06).

Odnosząc się zaś do twierdzeń strony pozwanej co do braku skutecznego wypowiedzenia umowy pożyczki, stwierdzić należy, iż okazały się one całkowicie chybione.

Oczywiście ocena skuteczności dokonanego przez jedną ze stron umowy wypowiedzenia wymaga ustalenia istnienia podstawy do wypowiedzenia, jak również ustalenia, czy oświadczenie o wypowiedzeniu dotarło do adresata. Strona pozwana (kurator pozwanego) poza ogólnikowym stwierdzeniem, że nie zostało wykazane skuteczne wypowiedzenie umowy pożyczki, nie przywołał w tym względzie, żadnej szerszej argumentacji, w tym dotyczącej braku podstaw do wypowiedzenia umowy. Jak zaś już wyżej wspomniano strona pozwana nie przeczyła, że pozwany zaniechał spłacania rat pożyczki.

Co zaś tyczy skuteczności doręczenia oświadczenia o wypowiedzeniu, zaznaczyć należy, że z treści art. 61 k.c. wynika, że w zakresie składania oświadczenia ustawodawca ustanowił domniemanie złożenia oświadczenia woli innej osobie z chwilą, gdy oświadczenie to dotarło do adresata w taki sposób, aby mógł zapoznać się z jego treścią. Co istotne, art. 61 k.c. nie wymaga, aby adresat oświadczenia woli faktycznie zapoznał się z jego treścią. Rozstrzygające znaczeniem ma to czy osoba ta miała możliwość zapoznania się z nim. Jest to rozwiązanie ułatwiające składającemu oświadczenie woli sprostanie ciężarowi dowodu, że doszło do skutecznego złożenia oświadczenia woli przez przedstawienie jedynie dowodu, że dotarło ono do adresata w sposób umożliwiający mu, wedle zasad doświadczenia życiowego, zapoznanie się z jego treścią, bez konieczności wykazywania, że adresat oświadczenia faktycznie poznał tę treść. W orzecznictwie wskazuje się zaś, że możliwość zapoznania się z treścią oświadczenia przez adresata, w rozumieniu art. 61 § 1 k.c., nie może być utożsamiana z rzeczywistym zapoznaniem się przez niego z tym oświadczeniem. Oznacza to, że skuteczne złożenie oświadczenia woli następuje także w sytuacji, w której co prawda adresat oświadczenia woli nie zna jego treści, ale miał realną możliwość zapoznania się z nią, gdyż doszła ona do niego w taki sposób, że mógł się z nią zapoznać. Na składającym oświadczenie woli spoczywa zatem ciężar dowodu, że doszło ono do adresata w sposób umożliwiający mu zapoznanie się z jego treścią (vide: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 22 marca 2017 r., III CSK 148/16).

Powód wykazał, że skierował do pozwanego oświadczenie z dnia 06 lutego 2023 r. (k. 14), na adres korespondencyjny wskazany w umowie za pomocą przesyłki listownej poleconej za zwrotnym potwierdzeniem odbioru, a przesyłka ta powróciła po dwukrotnej awizacji (k. 15). Podkreślić również wypada, że adres ten został wskazany w treści umowy pożyczki (k. 8), strona pozwana nie wykazała natomiast aby pozwany informował bank o zmianie adresu, do czego był zobowiązany (§ 14 ust. 1 w zw. z § 19 ust. 2 Regulamin kredytów i pożyczek udzielanych klientom indywidualnym przez Bank (...) S.A – płyta CD – k. 25). Adres ten był więc dla stron wiążący. Dlatego też należało przyjąć, że korespondencja została skierowana w sposób prawidłowy.

Rozważając kwestię skuteczności wypowiedzenia umowy pożyczki, podkreślić należy, że w przedmiotowej sprawie spełnione zostały również wymogi wynikające z regulacji 75c ust. 1 ustawy - Prawo bankowe. Pozwany bowiem w wezwaniu do zapłaty z dnia 28 listopada 2022 r. został pouczony o możliwości skorzystania z uprawnienia do złożenia wniosku o restrukturyzację zadłużenia zaś wezwanie to zostało wysłane na adres wskazany w umowie (wezwanie do zapłaty – k. 12, śledzenie przesyłek – k. 13)

Wobec powyższego w ocenie Sądu powód skutecznie wypowiedział pozwanemu umowę pożyczki, co doprowadziło do rozwiązania umowy z upływem 30-dniowego terminu wypowiedzenia.

W przedmiotowej sprawie nie może być również mowy o przedawnieniu roszczeń strony powodowej zgłoszonych w pozwie.

Wskazać należy, że zgodnie z art. 117 § 1 k.c. z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych, roszczenia majątkowe ulegają przedawnieniu. Po upływie terminu przedawnienia ten, przeciwko komu przysługuje roszczenie, może uchylić się od jego zaspokojenia, chyba że zrzeka się korzystania z zarzutu przedawnienia (§ 2 zd. 1). W myśl dodanego § 2 (1) do art. 117 k.c. po upływie terminu przedawnienia nie można domagać się zaspokojenia roszczenia przysługującego przeciwko konsumentowi. Powyższy przepis został wprowadzony ustawą z dnia 13 kwietnia 2018 roku o zmianie ustawy – Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2018r., poz. 1104) i zaczął obowiązywać od dnia 9 lipca 2018 roku. Powołany przepis nakłada na Sąd obowiązek badania z urzędu upływu terminu przedawnienia roszczenia dochodzonego przeciwko konsumentowi.

Rozpoczęcie biegu (terminu) przedawnienia roszczeń zostało ogólnie uregulowane w art. 120 § 1 k.c., a decyduje o tym dzień wymagalności roszczenia. Ustawa nie definiuje tego pojęcia, ale w doktrynie i orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się zgodnie, że przez wymagalność należy rozumieć stan, w którym wierzyciel ma prawną możliwość żądania zaspokojenia przysługującej mu wierzytelności. Jest to stan potencjalny, o charakterze obiektywnym, którego początek następuje od chwili, w której wierzytelność zostaje uaktywniona (vide: uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 12 lutego 1991 r., III CRN 500/90). Roszczenie jest zatem wymagalne wówczas, gdy wierzyciel może żądać jego spełnienia, a dłużnik zgodnie z treścią stosunku prawnego ma obowiązek je spełnić.

Stosownie do znowelizowanego art. 118 k.c. jeżeli przepis szczególny nie stanowi inaczej, termin przedawnienia wynosi sześć lat, a dla roszczeń o świadczenia okresowe oraz roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej – trzy lata. Jednakże koniec terminu przedawnienia przypada na ostatni dzień roku kalendarzowego, chyba że termin przedawnienia jest krótszy niż dwa lata. Bieg przedawnienia rozpoczyna się od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne (art. 120 § 1 zd. 1 k.c.).

Jednocześnie zaznaczyć trzeba, że rozłożenie świadczenia w postaci zwrotu kwoty pożyczki na raty nie kreuje po stronie biorącego pożyczkę obowiązku świadczeń okresowych. Spłata pożyczki w ratach nie jest więc świadczeniem okresowym w rozumieniu art. 118 k.c. ( vide:. wyrok Sądu Najwyższego z 2 października 1998 r., III CKN 578/98). Świadczenie rozłożone na raty nadal pozostaje jednym świadczeniem (jednorazowym), tyle że spełnianym częściowo w ustalonych przez strony terminach, a całość świadczenia zostaje spełniona w chwili zapłaty ostatniej raty.

Co więcej, w najnowszym orzecznictwie Sądu Najwyższego wskazuje się, że rozłożenie świadczenia jednorazowego na raty skutkuje różnymi terminami rozpoczęcia biegu terminu przedawnienia roszczeń o zapłatę poszczególnych wymagalnych rat ( vide: Uchwała SN z 27.07.2021 r., III CZP 17/21, OSNC 2022, nr 2, poz. 12.), natomiast wypowiedzenie umowy kredytu nie wpływa na bieg terminu przedawnienia roszczeń o zapłatę rat kredytu, które stały się wymagalne przed wypowiedzeniem umowy. ( vide: Uchwała SN(7) z 10.05.2023 r., III CZP 52/22, OSNC 2024, nr 3, poz. 24.)

Wobec powyższego Sąd stanął na stanowisku, że poszczególne raty pożyczki przedawniały się po upływie 3 lat (na podstawie art. 118 k.c. - jako roszczenia związane z działalnością gospodarczą – są to bowiem roszczenie z tytułu spłaty umowy pożyczki udzielonej przez podmiot profesjonalny) licząc od dnia, w którym każda rata powinna zostać spłacona zgodnie z zawartą umową pożyczki, a co za tym idzie okres przedawnienia biegnie tu oddzielnie w stosunku do każdej z rat. Natomiast na skutek wypowiedzenia umowy raty niewymagalne jeszcze stały się wymagalne z upływem okresu wypowiedzenia.

Sąd uwzględnił przy tym fakt, że powód wniósł powództwo w elektronicznym postępowaniu upominawczym w dniu 22 czerwca 2023 r., uznając, że powód spowodował tym samym przerwanie biegu przedawnienia roszczeń z tytułu przedmiotowej umowy pożyczki.

Jak wskazano bowiem w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 21 listopada 2013 r., sygn. akt III CZP 66/13, wytoczenie powództwa w elektronicznym postępowaniu upominawczym zakończonym umorzeniem postępowania na podstawie art. 505 (37) § 1 k.p.c. przerywa bieg terminu przedawnienia. W uzasadnieniu tej uchwały Sąd Najwyższy wskazał na szereg argumentów, które przemawiały za takim właśnie stanowiskiem. W pierwszej kolejności Sąd Najwyższy zwrócił uwagę, iż jakkolwiek w trzech wskazanych w Kodeksie postępowania cywilnego sytuacjach (art. 130 § 2 – zwrot pozwu, art. 182 § 2 – umorzenie postępowania w okolicznościach tam wskazanych oraz 203 § 2 – cofnięcie pozwu) prawodawca wyraźnie wskazał, iż w przypadku zwrotu pozwu, umorzenia postępowania po jego uprzednim zawieszeniu, czy też cofnięcia pozwu, wniesiony pozew nie wywołuje skutków, które ustawa wiąże z jego wniesieniem (czyli w szczególności nie prowadzi do przerwania biegu przedawnienia roszczenia), jednakże w przypadku umorzenia postępowania z przyczyn wskazanych w art. 505 (37) k.p.c. zrezygnował z wprowadzenia takiego rozwiązania. ( vide: Uchwała SN z 21.11.2013 r., III CZP 66/13, OSNC 2014, nr 7-8, poz. 72.)

Uwzględniając więc 3-letni termin przedawnienia przewidziany w art. 118 k.c. należy uznać, że żadne ze zgłoszonych przez powoda roszczeń nie uległo przedawnieniu. Skoro bowiem powództwo w niniejszej sprawie zostało wniesione w dniu 09 stycznia 2024 r. (k. 26), zaś na skutek wcześniejszego wniesienia powództwa w elektronicznym postępowaniu upominawczym (w dniu 22 czerwca 2023 r. – k. 16) doszło do przerwania biegu przedawnienia, to oczywistym jest, że zarówno należność główna w kwocie 80.556,07 zł jak i roszczenia odsetkowe (17.931,38 zł oraz 20.170,39 zł) nie mogły ulec przedawnieniu. Na kwotę należności głównej składały się bowiem raty kapitałowe jeszcze nie wymagalne na dzień złożenia oświadczenia o wypowiedzeniu umowy, jak i raty zapadłe po 1 stycznia 2020 r.. Roszczenie dotyczące odsetek umownych (17.931,38 zł) obejmowało zaś jedynie odsetki zapadłe od dnia 1 stycznia 2020 r. do dnia rozwiązania umowy na skutek jej wypowiedzenia. Co zaś się tyczy odsetek za opóźnienie to swoje roszczenie w tym względzie powód ograniczył do odsetek zapadłych po 1 stycznia 2020 r..

Powód wyraźnie zrezygnował więc z dochodzenia należności objętych ratami zapadłymi wcześniej (w okresie pomiędzy czerwcem 2019 r. a 1 stycznia 2020r.). Okoliczność ta nabiera znaczenia przy uwzględnieniu treści 118 k.c. zdanie drugie, zgodnie z którym, w przypadku terminów przedawnienia dłuższych niż dwa lata, koniec terminu przedawnienia przypada na ostatni dzień roku kalendarzowego. Oznacza to bowiem, że roszczenia, które stały się wymagalne po 1 stycznia 2020 r. a przed 22 czerwca 2020 r. (tj. wcześniej niż 3 lata przed wniesieniem pozwu w elektronicznym postępowaniu upominawczym) uległyby przedawnieniu dopiero z końcem 2023 r.. Powód więc dobrowolnie rezygnując z dochodzenia należności, które stały się wymagalne przed 1 stycznia 2020 r. uniknął oddalenia powództwa w tym zakresie na skutek przedawnienia tych roszczeń.

Na zakończenie Sąd pragnie stwierdzić, iż nie dopatrzył się w przedmiotowej sprawie podstaw do stwierdzenia (postulowanej przez pozwanego) abuzywności postanowień umowy. Strona pozwana bardzo ogólnikowo sformułowała ten zarzut, podając jako przykład postanowienia zawarte w § 15 ust. 2 oraz ust. 3 pkt 2 Umowy. Zdaniem Sądu umowa pożyczki nie zawierała postanowień niedozwolonych (przynajmniej w takim zakresie, jaki wpływałby na uprawnienie do jej wypowiedzenia albo wysokości zasądzonego roszczenia). W ocenie Sądu zapis § 15 ust. 2 Umowy nie pozostawia żadnych wątpliwości, że obciążenie rachunku pożyczkobiorcy dotyczy kwot należnych bankowi na podstawie zapisów przedmiotowej umowy. Pożyczkobiorca, znając treść zawartej przez siebie umowy oraz stanowiących ich integralną część regulaminów, miał więc pełną możliwość zweryfikowania obciążeń rachunku bankowego. Co zaś się tyczy zapisów § 15 ust. 3 pkt 2 Umowy, to stanowi on jedynie odzwierciedlenie uprawnień jakie przysługują wierzycielowi na gruncie obowiązujących aktów prawnych (które zostały w nim przywołane) i nie nakładają one na pożyczkobiorcę żadnych nowych obciążeń, których wysokości nie dałoby się zweryfikować. Za zupełnie niezrozumiały uznać natomiast należy postulat ustalenia nieważności całej umowy. Nawet gdyby czysto hipotetycznie przyjąć, że powołane zapisy umowne mają charakter abuzywny, to okoliczność ta nie dawałaby żadnych podstaw do stwierdzenia nieważności całej umowy pożyczki. Zgodnie bowiem z treścią art. 385 (1) § 2 k.c. jeżeli postanowienie umowy nie wiąże konsumenta, strony są związane umową w pozostałym zakresie.

Mając na uwadze powyższe, Sąd uwzględnił powództwo w całości, o czym pkt I. sentencji wyroku. O odsetkach orzeczono na podstawie z art. 481 §1 k.p.c. zgodnie z żądaniem pozwu.

W pkt II. sentencji Sąd orzekł o przyznaniu adwokatowi J. K. kwoty 2.656,80 zł w tym kwoty 496,80 zł tytułem podatku VAT, z tytułu wynagrodzenia za czynności kuratora pozwanego , którego miejsce pobytu nie jest znane. Orzeczenie oparto na podstawie § 2 pkt 6 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie w zw. z § 1 ust. 1-3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 9 marca 2018 roku (Dz. U. z 14 marca 2018 roku, poz. 536) w sprawie określenia wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków poniesionych przez kuratorów ustanowionych dla strony w sprawie cywilnej. W ocenie Sądu ilość oraz rodzaj podejmowanych w sprawie czynności uzasadniał określenie go na poziomie podstawowym określonym w ust. 1 Rozporządzenia z dnia 9 marca 2018 roku, odpowiadającym stawce minimalnej za czynności adwokackie.

O kosztach procesu Sąd orzekł w pkt III. sentencji wyroku, na podstawie art. 98 k.p.c., zasądzając od pozwanego na rzecz powoda kwotę 14.006,80 zł, na które złożyła się kwota 5.400 zł z tytułu kosztów zastępstwa procesowego (na podstawie § 2 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności adwokackie z dnia 22 października 2015 roku, w brzmieniu obowiązującym na dzień wniesienia pozwu), kwota 17 zł z tytułu opłaty od pełnomocnictwa, kwota 5.933,00 zł z tytułu opłaty od pozwu oraz kwota 2.656,80 zł z tytułu uiszczonej przez powoda zaliczki na wynagrodzenie kuratora.

W pkt IV sentencji wyroku Sąd na podstawie art. 84 ust. 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych z dnia 28 lipca 2005 r., nakazał zwrócić powodowi Bankowi (...) S.A. z siedzibą w W. kwotę 343,20 złotych z tytułu niewykorzystanej zaliczki.

Sędzia del. Agnieszka Onichimowska