Portal Orzeczeń Sądu Okręgowego w Warszawie

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 3 listopada 2025 r.

Sąd Okręgowy w Warszawie, I Wydział Cywilny w składzie:

Przewodniczący: sędzia Rafał Wagner

Protokolant: starszy sekretarz sądowy Monika Górczak

po rozpoznaniu w dniu 13 października 2025 r. w Warszawie na rozprawie

sprawy z powództwa Skarbu Państwa – Głównego Inspektora Ochrony Środowiska

przeciwko (...) spółce jawnej z siedzibą w B.

o zapłatę

I.  oddala powództwo;

II.  zasądza od Skarbu Państwa – Głównego Inspektora Ochrony Środowiska na rzecz (...) spółki jawnej z siedzibą w B. tytułem kosztów procesu kwotę 18 450 (osiemnaście tysięcy czterysta pięćdziesiąt) zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty.

Sygn. akt I C 698/24

UZASADNIENIE

wyroku z dnia 3 listopada 2025 r.

Pozwem z dnia 27 czerwca 2024 r. (data stempla pocztowego) skierowanym przeciwko (...) spółce jawnej z siedzibą w B., Skarb Państwa reprezentowany przez Głównego Inspektora Ochrony Środowiska wniósł o orzeczenie nakazem zapłaty w postępowaniu upominawczym, że pozwana Spółka ma zapłacić na rzecz powoda w ciągu dwóch tygodni od dnia doręczenia nakazu zapłaty kwotę 700 631,37 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od kwoty:

1.  671 838,30 zł od dnia 27 sierpnia 2022 r. do dnia zapłaty;

2.  28 793,07 zł od dnia 24 września 2022 r. do dnia zapłaty;

oraz koszty zastępstwa procesowego według norm przepisanych wraz z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego, za czas od dnia uprawomocnienia się orzeczenia, którym je zasądzono do dnia zapłaty.

W razie stwierdzenia przez Sąd braku podstaw do wydania nakazu zapłaty bądź w razie skutecznego wniesienia przez pozwaną sprzeciwu od nakazu zapłaty powód wniósł o zasądzenie od pozwanej Spółki na jego rzecz kwoty 700 631,37 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od kwoty:

1.  671 838,30 zł od dnia 27 sierpnia 2022 r. do dnia zapłaty;

2.  28 793,07 zł od dnia 24 września 2022 r. do dnia zapłaty.

Wniósł także o zasądzenie od pozwanej Spółki na jego rzecz kosztów procesu według norm przepisanych, w tym na rzecz Skarbu Państwa – Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych wraz z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego, za czas od dnia uprawomocnienia się orzeczenia, którym je zasądzono do dnia zapłaty.

Powód jednocześnie nie wykluczył możliwości zawarcia ugody w niniejszym postępowaniu.

W uzasadnieniu pozwu powód podał, że 15 lipca 2021 r. strony, po przeprowadzeniu postępowania o udzielenie zamówienia publicznego w trybie przetargu nieograniczonego, zawarły Umowę nr (...)/ (...), na podstawie której pozwana Spółka zobowiązała się sprzedać 20 sztuk samochodów specjalistycznych typu (...), fabrycznie nowych, nieużywanych, bez jakichkolwiek wad fizycznych i prawnych, spełniających warunki i parametry techniczne opisane w Tabeli zgodności dla zamówienia. Wskazał, iż wykonawca zobowiązał się także do dostarczenia ww. przedmiotu Umowy do 16 wyznaczonych lokalizacji na terenie Polski na własny koszt i ryzyko, dokonania uruchomienia oraz przeprowadzenia demonstracji poprawności pracy pojazdów w obecności przedstawiciela zamawiającego – w terminie 4 miesięcy od dnia podpisania Umowy, nie później niż do dnia 4 grudnia 2021 r. Dalej powód opisał etapy współpracy stron postępowania, by ostatecznie zaznaczyć, iż wykonawca nie miał woli wykonania zobowiązania w części dotyczącej 18 sztuk co też skutkowało odstąpieniem przez zamawiającego od Umowy i obciążaniem wykonawcy karą umowną w wysokości 671 838,30 zł Dodał, iż pozwana Spółka pozostała w zwłoce w dostarczeniu 2 sztuk pojazdów w terminie wynikającym z Umowy zmodyfikowanym na mocy Aneksu nr 1 z dnia 24 listopada 2021 r., co również skutkowało nałożeniem na wykonawcę kary umownej w wysokości 28 793,07 zł. Powód podkreślił jednocześnie, iż pozwana Spółka wpierw otrzymała noty obciążeniowe wraz z wezwaniem do zapłaty, a następnie ponowne wezwanie do zapłaty kwot naliczonych kar umownych. Następnie wskazał, iż wskutek niewykonania przez wykonawcę przedmiotu Umowy w zakresie 18 sztuk pojazdów zamawiający poniósł negatywne konsekwencje zarówno w sferze organizacyjnej, albowiem naruszenie zobowiązania przez wykonawcę skutkowało wydłużeniem okresu realizacji projektu „Wzmocnienie monitoringu hałasu w zakresie opracowywania map hałasu” o rok, a nadto wiązało się z koniecznością zorganizowania kolejnego przetargu, jak i na płaszczyźnie majątkowej – uszczerbek majątkowy zamawiającego wyniósł co najmniej 294 103,20 zł (290 083,20 zł – różnica między ceną 15 pojazdów jaką uiścił zamawiający na rzecz (...) Sp. z o.o., a ceną, jaką zapłaciłby za tą samą liczbę pojazdów na podstawie Umowy zawartej z pozwaną + 4020,00 z, jako koszt dostosowania pojazdów posiadanych przez (...)). Podał także, że nieterminowe zrealizowanie przedmiotu Umowy w zakresie 2 sztuk pojazdów, a więc także ich rejestracja, nastąpiło wskutek okoliczności, za które wykonawca ponosił odpowiedzialność, a co za tym idzie opóźnienie, którego dopuściła się pozwana Spółka nosiło znamiona zwłoki. Powód zaakcentował, iż w sprawie brak jest podstaw do przyjęcia jakoby zastosowanie znalazły regulacje art. 475 k.c. oraz 495 k.c. (pozew o zapłatę – k. 4-17v).

Zarządzeniem z dnia 4 lipca 2024 r. stwierdzono brak podstaw do wydania nakazu zapłaty w postępowaniu upominawczym, a sprawę nakazano zakreślić w rep. Nc i wpisać do rep. C. Od tego czasu postępowanie toczyło się w trybie zwykłym (zarządzenie z dnia 4 lipca 2024 r. – k. 180).

W odpowiedzi na pozew z dnia 12 sierpnia 2024 r. (data stempla pocztowego) pozwana wniosła o oddalenie powództwa w całości oraz zasądzenie od powoda na jej rzecz zwrotu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego wedle rachunku, jaki zostanie przedłożony na rozprawie lub według norm o wynagrodzeniu adwokatów w przypadku nieprzedłożenia rachunku. Wniósł także o zawiadomienie (...) Sp. z o.o. w trybie art. 84 § 1 i § 2 k.p.c. o toczącym się procesie i wezwanie jej do udziału w sprawie. Nie wyraziła jednocześnie zgody na ewentualną mediację.

W uzasadnieniu pozwana Spółka stwierdziła, iż wykonała sporną Umowę w zakresie 2 pojazdów. Wskazała jednocześnie, że z uwagi na wadliwą treść upoważnienia do rejestracji pojazdów okazało się koniecznym zgłoszenie odpowiedniej zmiany danych rejestracyjnych pojazdów przez powoda w celu ujęcia w dowodach rejestracyjnych pojazdów adnotacji o wyposażeniu samochodów w haki holownicze. Dodała, że to przez działania powoda do rejestracji pojazdów doszło dopiero w dniu 21 lipca 2022 r. Natomiast sam fakt późniejszej rejestracji nie skutkował powstaniem po stronie powoda szkody. Dalej pozwana podkreśliła, że od kilkudziesięciu lat jest autoryzowanym dealerem renomowanych marek samochodowych, a mając odpowiednie doświadczenie przed złożeniem oferty kontaktowała się z przedstawicielem producenta celem upewnienia się co do ówczesnego czasu produkcji nowych pojazdów O. i uzyskała potwierdzenie, że tak jak zazwyczaj produkcja trwa około 2-3 miesięcy. Wskazała, iż niewykonanie Umowy w zakresie 18 pojazdów było skutkiem wpierw powszechnie znanego kryzysu półprzewodników wywołanego nie tylko pandemią, ale także wybuchem wojny na Ukrainie, a kolejno zupełnym wstrzymaniem produkcji pojazdów marki O. (...), która nie została wznowiona. Pozwana stwierdziła, że niewykonanie przez nią zobowiązania jest następstwem okoliczności, za które nie ponosi odpowiedzialności w myśl art. 471 k.c. in fine. Ostatecznie pozwana podniosła, iż żądana kara umowna jest rażąco wygórowana w szczególności w odniesieniu do marży jaka mogła być zrealizowana przez nią w przypadku wykonania zobowiązania oraz w odniesieniu do różnicy pomiędzy ofertą pozwanej, a kwotą środków przeznaczonych w budżecie powoda na zakup pojazdów w ramach realizowanego projektu (odpowiedź na pozew – k. 187-193).

W toku posiedzenia niejawnego przeprowadzonego dnia 28 stycznia 2025 r. strony nie osiągnęły porozumienia umożliwiającego polubowne zakończenie sporu (notatka urzędowa z dnia 28 stycznia 2025 r. – k. 215).

Tak sformułowane stanowiska procesowe stron nie uległy zmianie, przy czym na rozprawie w dniu 13 października 2025 r. – przed jej zamknięciem – strona pozwana zapowiedziała złożenie rachunku poniesionych przez pozwaną Spółkę kosztów zastępstwa procesowego (pismo przygotowawcze Skarbu Państwa – replika na odpowiedź na pozew – k. 223-231v; protokół z rozprawy z dnia 17 września 2025 r. – k. 264-270; protokół z rozprawy z dnia 13 października 2025 r. – k. 271-272v).

Już po zamknięciu rozprawy strona powodowa złożyła załącznik do protokołu, w którym szczegółowo przeanalizowała przeprowadzone w sprawie dowody osobowe, które jej zdaniem potwierdziły okoliczności braku należytego zbadania przez pozwaną Spółkę możliwości produkcyjnych, a co za tym idzie możliwości wykonania spornej Umowy. Strona pozwana natomiast – zgodnie z zapowiedzią – złożyła fakturę VAT nr (...) opiewającą na honorarium za reprezentację pozwanej Spółki w pierwszej instancji oraz potwierdzenie transakcji – zapłaty przez pozwaną umówionego honorarium (załącznik do protokołu rozprawy z dnia 13 października 2025 r. – k. 273-280; załącznik do protokołu – k. 281).

Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:

Główny Inspektor Ochrony Środowiska, jako podmiot wskazany do oceny klimatu akustycznego środowiska – realizując projekt dofinansowywany ze środków unijnych – podjął decyzję o przeprowadzeniu postępowania o udzielenie zamówienia publicznego w trybie przetargu nieograniczonego na podstawie przepisów ustawy z dnia 11 września 2019 r. Prawo zamówień publicznych, którego elementem był zakup przyczep do pomiaru poziomu hałasu oraz zakup samochodów z nimi kompatybilnych.

W toku przetargu powód dokonał wyboru oferty złożonej przez (...) spółkę jawną z siedzibą w B.. Uzyskując informację o wygranej B. P. (1) – pracownik (...) spółki jawnej z siedzibą w B., postanowił przeprowadzić wstępną symulację celem weryfikacji możliwości spełnienia warunków określonych w Warunkach zamówienia. W czerwcu 2021 r. złożył u K. K. – pracownika firmy (...) Sp. z o.o. z siedzibą w W. (dawniej: (...) Sp. z o.o. z siedzibą w W.), zamówienie samochodów, które zostało zaakceptowane w zakresie 4 sztuk, co do których było potwierdzenie systemowe i alokacyjne. Stwierdzając, iż jest to bardzo dobry prognostyk temat skierował do kolegi z pracy – K. W., który przygotowywał ofertę, i po zatwierdzeniu przez A. W., podjęli decyzję o przystąpieniu do Umowy, jako opłacalnej i możliwej do wykonania.

W dniu 15 lipca 2021 r. Skarb Państwa - Główny Inspektor Ochrony Środowiska (dalej: Zamawiający lub (...)) zawarł z (...) Spółką Jawną z siedzibą w B. (dalej: Wykonawca lub Spółka) Umowę nr (...)/ (...) (dalej: Umowa).

Zgodnie z § 1 ust. 1 Umowy Wykonawca zobowiązał się sprzedać 20 sztuk samochodów specjalistycznych typu (...), fabrycznie nowych, nieużywanych, bez jakichkolwiek wad fizycznych i prawnych, spełniających warunki i parametry techniczne opisane w Tabeli zgodności dla zamówienia pn.: Zakup i dostawa aparatury pomiarowej do monitoringu hałasu. Część 2. Zadanie 2 Zakup mobilnych stacji monitoringu hałasu - pojazdy do przewożenia kontenerów pomiarowych.

Wykonawca zobowiązał się także do dostarczenia ww. przedmiotu umowy do 16 wyznaczonych lokalizacji na terenie Polski na własny koszt i ryzyko, dokonania uruchomienia oraz przeprowadzenia demonstracji poprawności pracy pojazdów w obecności przedstawiciela Zamawiającego (§ 1 ust. 2 Umowy).

Ponadto, do obowiązków Wykonawcy należała także rejestracja pojazdów oraz opłacenie polisy OC na 1 rok (§ 1 ust. 6 pkt 3 i 5 Umowy). Rejestracja miała zostać dokonana na podstawie upoważnienia dla Wykonawcy do rejestracji pojazdów, stanowiącego załącznik nr 4 do Umowy (§ 1 ust 8 Umowy).

Stosownie do § 2 Umowy Wykonawca zobowiązał się wykonać jej przedmiot w terminie czterech miesięcy od dnia podpisania Umowy, nie później niż do 4 grudnia 2021 r.

Zgodnie z § 6 Umowy Zamawiający zobowiązał się do zapłaty Wykonawcy za przedmiot Umowy kwotę 2 132 820,00 zł brutto, po podpisaniu wszystkich protokołów odbioru. Cena 1 sztuki pojazdu wyniosła 106 641,00 zł brutto.

Za niewykonanie lub nienależyte wykonanie Umowy, w szczególności niedostarczenie któregokolwiek z pojazdów w terminie wskazanym w § 2 ust. 1 Umowy przewidziana została w § 8 Umowy sankcja w postaci kar umownych. Mianowicie, zgodnie z § 8 ust. 1 pkt 1 i 2 Umowy Zamawiający mógł wedle swojego wyboru: 1) odstąpić od niewykonanej lub nienależycie wykonanej części Umowy i żądać zapłaty kary umownej w wysokości 35% wartości brutto niewykonanej lub nienależycie wykonanej części Umowy, albo 2) udzielić Wykonawcy dodatkowego terminu na wykonanie lub należyte wykonanie Umowy i żądać zapłaty kary umownej w wysokości 0,5% wartości brutto niewykonanej lub nienależycie wykonanej części Umowy za każdy rozpoczęty dzień zwłoki, a w razie niedotrzymania przez Wykonawcę wyznaczonego dodatkowego terminu Zamawiający miał prawo odstąpić od Umowy.

Stosownie do § 8 ust. 5 Umowy kary umowne mogły być potrącane z wynagrodzenia należnego wykonawcy lub wnoszone na podstawie odrębnego wezwania do zapłaty.

Na mocy § 8 ust. 7 Umowy strony mogły dochodzić na zasadach ogólnych odszkodowania przewyższającego wartość zastrzeżonych kar umownych.

Oświadczenie Zamawiającego o odstąpieniu od Umowy mogło zostać złożone w terminie 30 dni od dnia powzięcia wiedzy o zaistnieniu przesłanki (chyba że inny termin przewidziano w Umowie) i miał zostać sporządzony w formie pisemnej wraz z uzasadnieniem, miał wywierać skutki na przyszłość i zostać wysłanym Wykonawcy na adres wskazany w komparycji Umowy (§ 8 ust. 8 Umowy).

Zgodnie z § 9 ust. 1 Umowy pracownikami upoważnionymi do realizacji Umowy byli od strony Wykonawcy: B. P. (2) oraz K. W., a od strony Zamawiającego: A. T., A. G. oraz P. P..

Załącznikami do Umowy były m.in. Tabela zgodności dla zamówienia pn.: Zakup i dostawa aparatury pomiarowej monitoringu hałasu – pojazdy do przewożenia kontenerów pomiarowych; Wykaz lokalizacji do których zostanie dostarczony przedmiot zamówienia; Upoważnienie dla Wykonawcy do rejestracji pojazdów oraz Wzór protokołu odbioru przedmiotu zamówienia.

(dowód: Umowa nr (...)/ (...) z dnia 15 lipca 2021 r. – k. 19-23v; Opis przedmiotu zamówienia – wzór tabeli zgodności oferowanego przedmiotu zamówienia z wymaganiami zamawiającego – k. 28-31v; Wykaz lokalizacji – k. 32-32v; Wzór protokołu odbioru przedmiotu zamówienia – k. 32a; korespondencja mailowa – k. 123-126v; zeznania świadka A. T. złożone na rozprawie w dniu 14 maja 2025 r. – k. 240-242v; zeznania świadka A. G. złożone na rozprawie w dniu 14 maja 2025 r. – k. 242v-244v; zeznania świadka B. P. (1) złożone na rozprawie w dniu 17 września 2025 r. – k. 264-266v; zeznania świadka K. W. złożone na rozprawie w dniu 17 września 2025 r. – k. 266v-267v; zeznania świadka K. K. złożone na rozprawie w dniu 17 września 2025 r. – k. 268-269; zeznania świadka J. S. złożone na rozprawie w dniu 17 września 2025 r. – k. 269-270; zeznania A. W. złożone w imieniu pozwanej na rozprawie w dniu 13 października 2025 r. – k. 271-272v)

Standardowym czasem oczekiwania na wyprodukowanie samochodu spełniającego warunki określone Umową – O. (...), były 3 miesiące. Dodatkowo do miesiąca należało przewidywać na transport samochodów z Hiszpanii, gdzie miały być wyprodukowane. Czerwiec oraz lipiec stanowią okres planowanych przerw produkcyjnych, a powrót do pełnego, standardowego systemu pracy następuje dopiero w sierpniu. Realna możliwość rozpoczęcia produkcji ww. aut rozpoczęła się więc dopiero we wrześniu.

W trakcie pandemii (...) odnotowano znaczący spadek popytu na rynku motoryzacyjnym. Jednocześnie wprowadzone na całym świecie restrykcje doprowadziły do ograniczenia produkcji komponentów, co skutkowało przerwaniem łańcuchów dostaw. Na powyższe nałożył się również globalny kryzys w sektorze półprzewodników wywołany skutkami pandemii. Wszystkie te czynniki łącznie spowodowały konieczność wydłużenia terminu rozpoczęcia produkcji pojazdów objętych zamówieniem. Na wystąpienie powyższych trudności ani producent, ani dealer nie mieli żadnego wpływu.

(dowód: publikacja pt. „(...)” – k. 197; publikacja pt. „(...)” – k. 198; publikacja pt. „(...)” – k. 200-200v; zeznania świadka A. M. złożone na rozprawie w dniu 17 września 2025 r. – k. 267v-268; zeznania świadka K. K. złożone na rozprawie w dniu 17 września 2025 r. – k. 268-269)

Pismem z dnia 18 października 2021 r., powołując się na art. 15r ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem(...), innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (tj. Dz. U. z 2020 r. poz. 1842 ze zm.) Wykonawca poinformował Zamawiającego o wystąpieniu okoliczności mających wpływ na terminową realizację przedmiotu zamówienia, wskazując na informacje uzyskane od producenta aut odnośnie trudnej sytuacji na rynku dostaw samochodowych związanej z sytuacją epidemiologiczną.

Wykonawca zadeklarował dostawę zamówionych pojazdów w partiach i terminach: 2 sztuk pojazdów do dnia 30 listopada 2021 r.; 2 sztuk pojazdów do dnia 30 grudnia 2021 r.; 6 sztuk pojazdów do dnia 30 stycznia 2022 r. i 10 sztuk pojazdów do dnia 22 kwietnia 2022 r.

Jednocześnie Wykonawca wskazał, że termin realizacji przedmiotu Umowy w trakcie składania oferty został określony, jako 4 miesiące od daty podpisania Umowy (termin ten stanowił kryterium oceny oferty i został określony przez Wykonawcę jako maksymalny termin możliwy do zaoferowania w złożonej ofercie). Podał, iż jego zmiana, spowodowana obiektywnymi i niezależnymi od stron okolicznościami, nie przekłada się i nie mogła mieć wpływu na wynik postępowania.

Przychylając się do wniosku Wykonawcy Zamawiający wyraził zgodę na wydłużenie terminu wykonania zamówienia.

W dniu 24 listopada 2021 r. Strony zawarły Aneks nr 1 do Umowy, wydłużając termin jej realizacji do dnia 20 lipca 2022 r.

(dowód: pismo z dnia 18 października 2021 r. – k. 33-35; pismo z listopada 2021 r., znak: (...)- (...) – k. 37-37v; Aneks nr 1 do Umowy nr (...)/ (...) z dnia 24 listopada 2021 r. – k. 38)

Dodatkowym zaostrzeniem kryzysu na rynku półprzewodników był wybuch wojny na Ukrainie. Nałożenie się wszystkich tych utrudnień spowodowało, że na początku 2022 r. produkcja O. (...) osobowych została wstrzymana. Wystąpiła więc całkowita niemożność wyprodukowania zamówionych pojazdów.

(dowód: publikacja pt. „(...)” – k. 133; zeznania świadka K. K. złożone na rozprawie w dniu 17 września 2025 r. – k. 268-269)

Pracownicy pozwanej Spółki pozostawali z producentem – (...) Sp. z o.o. z siedzibą w W., w stałym kontakcie próbując uzyskać jakiekolwiek informacje możliwe do przekazania powodowi. Dodatkowo, K. W. podejmował starania znalezienia innych aut spełniających wymagania Zamawiającego. Żadne inne auta dostępne na rynku nie posiadały jednak tak bogatej specyfikacji.

Ostatecznie, pismem z dnia 8 czerwca 2022 r. Wykonawca poinformował Zamawiającego, że w jego ocenie zobowiązanie w zakresie dostawy 18 sztuk pojazdów wygasło z mocy prawa – wskazał przy tym na art. 475 § 1 k.c. oraz art. 495 § 1 i 2 k.c.

Powołał się jednocześnie na informację otrzymaną od producenta, w której wskazano na możliwość dostawy jedynie 2 sztuk zamówionych pojazdów, natomiast co do pozostałej części zamówienia producent pojazdów nie był w stanie wskazać daty zakończenia ich produkcji z uwagi na problemy na rynku półprzewodników niezbędnych do ich produkcji.

W pismie Wykonawca wskazał także, że „Jako uczestnik prowadzonego przez Państwa postępowania na dzień składania ofert nie byliśmy świadomi braku możliwości realizacji dostawy w terminie określonym w warunkach zamówienia. Gdybyśmy dysponowali powyższą wiedzą, nasze przedsiębiorstwo nie złożyłoby oferty w postępowaniu.”

Dodatkowo wniósł o wskazanie miejsca dostawy 2 sztuk pojazdów, którymi dysponował.

(dowód: pismo z dnia 8 czerwca 2022 r. – k. 39-41v; korespondencja mailowa – k. 42-43; zeznania świadka A. G. złożone na rozprawie w dniu 14 maja 2025 r. – k. 242v-244v; zeznania świadka B. P. (1) złożone na rozprawie w dniu 17 września 2025 r. – k. 264-266v; zeznania świadka K. W. złożone na rozprawie w dniu 17 września 2025 r. – k. 266v-267v)

Pismem z dnia 6 lipca 2022 r. Zamawiający działając na podstawie § 8 ust. 1 pkt 1 Umowy odstąpił od Umowy w zakresie w jakim dotyczyła 18 sztuk pojazdów O. (...). Turbo. Jednocześnie poinformował, że kary umowne zostaną wniesione na podstawie odrębnego wezwania do zapłaty.

Wskazał przy tym lokalizacje, do których należało dostarczyć dwie pozostałe sztuki pojazdów.

(dowód: pismo z dnia 6 lipca 2022 r., znak:(...)– k. 44-44v)

W dniu 6 lipca 2022 r. pozwana Spółka poprzez swojego pracownika K. W. przekazała powodowi, drogą mailową, dane konieczne do udzielania upoważnienia do rejestracji pojazdów.

(dowód: mail z dnia 6 lipca 2022 r. – k. 42)

Pojazd o nr VIN (...) został dostarczony przez Wykonawcę do (...) Laboratorium (...) o. w K. w dniu 15 lipca 2022 r.

Pojazd o nr VIN (...) został dostarczony przez Wykonawcę do (...) Laboratorium (...) o. w Z. – Pracowni w G. w dniu 18 lipca 2022 r.

(dowód: protokół ostateczny odbioru przedmiotu zamówienia z dnia 16 sierpnia 2022 r. – k. 50-50v; protokół przekazania przedmiotu zamówienia z dnia 15 lipca 2022 r. – k. 51-51v; protokół ostateczny odbioru przedmiotu zamówienia z dnia 16 sierpnia 2022 r. – k. 52-52v)

W dniu 18 lipca 2022 r. M. M. Główny Inspektor Ochrony Środowiska podpisał upoważnienie dla pozwanej Spółki do dopełnienia czynności rejestracji pojazdów posiadających nr VIN: (...) oraz VIN (...) zgodnie z treścią określoną w załączniku nr 4 Umowy.

(dowód: upoważnienie z dnia 18 lipca 2022 r. – k. 202-202v)

Pismem z dnia 21 lipca 2022 r. (w piśmie omyłkowo data 21 czerwca 2022 r.) Wykonawca zwrócił się do Zamawiającego z wnioskiem o wydłużenie terminu realizacji przedmiotu zamówienia w zakresie dotyczącym 2 sztuk pojazdów, argumentując, że dokończenie realizacji zamówienia poprzez rejestrację pojazdów nie było możliwie, bowiem Zamawiający przed dniem 6 lipca 2022 r. nie podjął decyzji, czy kontynuować Umowę w ograniczonym zakresie. Podał, iż dopiero w dniu rejestracji pojazdów, tj. 8 lipca 2022 r., Wykonawca zwrócił się do Zamawiającego z wnioskiem o przekazanie pełnomocnictwa do zarejestrowania pojazdów. Wskazał dodatkowo, że pełnomocnictwo podpisane elektronicznie zostało mu przekazane w dniu 19 lipca 2022 r.

(dowód: pismo z dnia 21 lipca 2022 r. – k. 45-46)

W dniu 21 lipca 2022 r. pracownik pozwanej Spółki – K. W., drogą mailową, poinformował A. T. oraz A. G. o zarejestrowaniu i ubezpieczeniu pojazdów zgodnie z Umową, przesyłając w załączeniu potwierdzające ten fakt wydruki.

(dowód: korespondencja mailowa z dnia 21 lipca 2022 r. – k. 203; Polisa (...) z dnia 21 lipca 2022 r. – k. 204-204v; Polisa (...) z dnia 21 lipca 2022 r. – k. 205-205v)

Dnia 2 sierpnia 2022 r. okazało się koniecznym zgłoszenie odpowiedniej zmiany danych rejestracyjnych pojazdów przez Głównego Inspektora Ochrony Środowiska w celu ujęcia w dowodach rejestracyjnych pojazdów adnotacji o wyposażeniu samochodów w haki holownicze.

(dowód: korespondencja mailowa z dnia 2 sierpnia 2022 r. – k. 206-206v)

Pismem z dnia 3 sierpnia 2022 r. Zamawiający poinformował Wykonawcę o udzieleniu na podstawie § 8 ust. 1 pkt 2 Umowy dodatkowego terminu na wykonanie części Umowy - do dnia 5 sierpnia 2022 r. Jednocześnie Wykonawca wskazał, iż za każdy dzień zwłoki w realizacji Umowy naliczone zostaną kary w wysokości 0,5% wartości brutto niewykonanej części Umowy. Dodatkowo poinformował, iż kary naliczone zostaną do dnia podpisania końcowego protokołu odbioru, dla każdego z miejsc odbioru pojazdów oddzielnie.

(dowód: pismo z dnia 3 sierpnia 2022 r., znak: (...) – k. 47-48)

Ostatecznie, w dniu 16 sierpnia 2022 r. nastąpił odbiór przedmiotu zamówienia w zakresie 2 sztuk pojazdów O. (...). T. o numerach VIN (...) oraz (...). W chwili odbioru przedstawiciel Zamawiającego stwierdził zarówno kompletność dostawy zgodnie z załącznikiem nr 2 do Umowy, jak i prawidłowość działania pojazdów.

(dowód: protokół ostateczny odbioru przedmiotu zamówienia z dnia 16 sierpnia 2022 r. – k. 50-50v; protokół ostateczny odbioru przedmiotu zamówienia z dnia 16 sierpnia 2022 r. – k. 52-52v)

W związku z odstąpieniem od Umowy wynikającym z niewykonania jej w części, tj. niedostarczeniem 18 pojazdów do przewożenia kontenerów pomiarowych, Zamawiający – pismem z dnia 4 sierpnia 2022 r. – przekazał Wykonawcy notę obciążeniową z dnia 3 sierpnia 2022 r. nr (...)/ (...) w wysokości 671 838,30 zł stanowiącej zgodnie z § 8 ust. 1 pkt 1 Umowy 35% wartości brutto niedostarczonych pojazdów. Wezwał jednocześnie Wykonawcę do zapłaty ww. kary umownej w terminie 14 dni od doręczenia wezwania.

Wezwanie zostało doręczone pozwanej Spółce w dniu 12 sierpnia 2022 r.

(dowód: pismo z dnia 4 sierpnia 2022 r., znak: (...) – k. 53; nota nr (...)z dnia 3 sierpnia 2022 r. – k. 54; potwierdzenie nadania z dnia 9 sierpnia 2022 r. – k. 55; śledzenie przesyłek – przesyłek – k. 56)

Pismem z dnia 22 sierpnia 2022 r. Wykonawca odmówił zapłaty ww. kary umownej podtrzymując dotychczasową argumentację koncentrującą się na tym, iż niewykonanie Umowy wynikało z przyczyn obiektywnych i niezależnych od którejkolwiek ze stron Umowy.

(dowód: pismo z dnia 22 sierpnia 2022 r. – k. 57-58)

W związku ze zwłoką w dostarczeniu 2 sztuk pojazdów w terminie wynikającym z Umowy, a następnie zmodyfikowanym Aneksem nr 1, tj. do dnia 20 lipca 2022 r., Zamawiający – pismem z dnia 6 września 2022 r. – przekazał Wykonawcy notę obciążeniową z dnia 2 września 2022 r. nr (...)/ (...) w wysokości 28 793,07 zł stanowiącej zgodnie z § 8 ust. 1 pkt 2 Umowy 0,5% wartości brutto niewykonanej części Umowy za każdy dzień zwłoki. Wezwał jednocześnie Wykonawcę do zapłaty ww. kary umownej w terminie 14 dni od doręczenia wezwania.

Wezwanie zostało doręczone pozwanej Spółce w dniu 9 września 2022 r.

(dowód: pismo z dnia 6 września 2022 r., znak: (...)– k. 59; nota nr (...) z dnia 2 września 2022 r. – k. 60; potwierdzenie odbioru z dnia 9 września 2022 r. – k. 61)

W dniu 23 września 2022 r. Wykonawca ponownie wezwał Zamawiającego do zapłaty kwot naliczonych kar umownych tj. kwoty 671 838,30 zł udokumentowanej notą obciążeniową nr (...)/ (...) oraz kwoty 28 793,07 zł udokumentowanej notą obciążeniową nr (...)/ (...).

Powyższe wezwania zostały doręczone pozwanej Spółce w dniu 28 września 2022 r.

(dowód: wezwanie do zapłaty z dnia 23 września 2022 r., znak: (...) – k. 62; wezwanie do zapłaty z dnia 23 września 2022 r., znak:(...)– k. 63; śledzenie przesyłek – tracking – k. 64-65)

W odpowiedzi na powyższe wezwania pozwana Spółka, w piśmie z dnia 5 października 2022 r., odmówiła zapłaty kar umownych stwierdzając, iż są one pozbawione podstaw prawnych. Pozwana podtrzymała swoje dotychczasowe stanowisko stwierdzając, iż brak możliwości dostarczenia 18 pojazdów wynikał z przyczyn obiektywnych i niezależnych od którejkolwiek ze stron Umowy. Wskazała, iż wobec braku możliwości wyprodukowania zamówionych 18 pojazdów zobowiązanie wygasło na mocy art. 475 § 1 k.c.

Z kolei, odnośnie dostawy pozostałych 2 pojazdów zauważyła, że na mocy Umowy mogła być ona naliczona wyłącznie za zwłokę w realizacji zamówienia. Zaznaczyła przy tym, że z uwagi na opóźnienie w przekazaniu pełnomocnictwa do rejestracji pojazdów nie było możliwe ich przekazanie wcześniej, a Wykonawcy nie sposób obarczać na obecnym etapie skutkami zaniechania Zamawiającego. Podkreśliła, że niedochowanie terminu nie wynikało z przyczyn, za które Wykonawca odpowiadał lecz wynikało z zaniechania Zamawiającego. Dodatkowo, nie jest możliwe obarczanie odpowiedzialnością Wykonawcy, który dołożył należytej staranności celem realizacji przedmiotu zamówienia. Finalnie, Spółka zauważyła, że w sprawie mamy do czynienia z opóźnieniem realizacji zamówienia a nie z jego kwalifikowanym typem a więc zwłoką, a skoro Umowa przewidywała karę umowną za zwłokę to nie ma obecnie podstaw do jej naliczenia.

(dowód: pismo z dnia 5 października 2022 r. – k. 66-66v)

Ostatecznie, pismami z dnia 13 października 2022 r. Zamawiający skierował do Wykonawcy przedsądowe wezwania do zapłaty ww. kwot naliczonych tytułem kar umownych.

Wezwania te zostały odebrane przez pozwaną Spółkę w dniu 29 października 2022 r. i pozostały bez odpowiedzi.

(dowód: przedsądowe wezwanie do zapłaty z dnia 13 października 2022 r., znak (...) (...) – k. 67; przedsądowe wezwanie do zapłaty z dnia 13 października 2022 r., znak: (...) (...) – k. 68; potwierdzenie odbioru z dnia 29 października 2022 r. -69)

Brak wykonania przedmiotowej Umowy w zakresie 18 pojazdów nie spowodował cofnięcia funduszy, lecz wywołał konieczność ponownego przeprowadzenia postępowania przetargowego, a realizacja projektu została wydłużona o rok.

Aneksem nr (...)z dnia 7 lipca 2022 r. do umowy o dofinansowanie nr (...) zawartej pomiędzy Narodowym Funduszem Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej a Skarbem Państwa – Głównym Inspektoratem Ochrony Środowiska wydłużono realizację umowy o pół roku, tj. do 30 czerwca 2023 r., natomiast Aneksem nr (...) zawartym w dniu 11 maja 2023 r. wydłużono realizację umowy o następne pół roku, tj. do dnia 31 grudnia 2023 г.

(dowód: aneks nr(...) z dnia 7 lipca 2022 r. – k. 127-130; aneks nr(...)z dnia 11 maja 2023 r. – k. 131-132)

Powód szukając innych rozwiązań, takich jak dostosowanie pojazdów posiadanych przez (...) Laboratorium (...) do przewożenia zakupionych kontenerów pomiarowych poprzez montaż haka, a także zakup dalmierzy oraz drukarek w zależności od potrzeb danego oddziału (...) Laboratorium (...), jednakże ze względu na zły stan posiadanych samochodów stwierdzono, że tylko 3 auta będące w posiadaniu powoda można w ten sposób dostosować.

Koszt wyposażenia 3 posiadanych już przez powoda pojazdów w haki wyniósł łącznie 4 020,00 zł brutto (1 800,00 zł brutto + 1 270,00 zł brutto + 950,00 zł brutto). Koszt ten został pokryty ze środków unijnych.

(dowód: notatka służbowa/zapotrzebowanie nr (...) – k. 169; zamówienie nr (...)– k. 170; faktura VAT (...) – k. 171; notatka służbowa/zapotrzebowanie nr (...) – k. 173; zamówienie nr (...)– k. 174; faktura nr (...) – k. 175; notatka służbowa/zapotrzebowanie nr (...) – k. 176; zamówienie nr (...) (...)– k. 177; faktura (...) – k. 178; zeznania świadka A. T. złożone na rozprawie w dniu 14 maja 2025 r. – k. 240-242v; zeznania świadka A. G. złożone na rozprawie w dniu 14 maja 2025 r. – k. 242v-244v)

W zakresie pozostałych 15 sztuk pojazdów konieczne stało się ponowne zorganizowanie przetargu. Przetarg przeprowadzony został w trybie podstawowym bez negocjacji pn. „Zakup i dostawa aparatury pomiarowej do monitoringu hałasu. Część 2. Zadanie 2-zakup mobilnych stacji monitoringu hałasu - pojazdy do przewożenia kontenerów pomiarowych w podziale na części (znak sprawy: (...))”. W kolejnym postępowaniu przetargowym powód ograniczył wymagania techniczne pojazdów oraz wymagania samej oferty. W rezultacie przeprowadzenia czterech przetargów dokonał wyboru najkorzystniejszej oferty, a mianowicie tej złożonej przez (...) sp. z o.o. z siedzibą w W..

Za zakup 15 sztuk samochodów powód, dalej korzystając z unijnego dofinansowania, zapłacił 1 889 698,20 zł, a więc o 290 083,20 zł więcej niż wyniósłby koszt 15 pojazdów w ramach realizacji Umowy z pozwaną Spółką (15 × 106 641,00 zł brutto = 1 599 615,00 zł).

(dowód: informacja o wyborze oferty najkorzystniejszej dla I, II, III, IV, V i VI części postępowania – k. 149-151v; faktura VAT nr (...) – k. 152; faktura VAT nr (...) – k. 153; faktura VAT nr (...) – k. 154; faktura VAT nr (...) – k. 155; faktura VAT nr (...) – k. 156; faktura VAT nr (...) – k. 157; faktura VAT nr (...) – k. 158; faktura VAT nr (...) – k. 159; faktura VAT nr (...) – k. 160; faktura VAT nr (...) – k. 161; faktura VAT nr (...) – k. 162; korekta faktury VAT nr (...) – k. 163; faktura VAT nr (...) – k. 164; faktura VAT nr (...) – k. 165; faktura VAT nr (...) – k. 166; faktura VAT nr (...) – k. 167; faktura VAT nr (...) – k. 168; zeznania świadka A. T. złożone na rozprawie w dniu 14 maja 2025 r. – k. 240-242v; zeznania świadka A. G. złożone na rozprawie w dniu 14 maja 2025 r. – k. 242v-244v)

Powyższy stan faktyczny, w przeważającej części bezsporny pomiędzy stronami postępowania, Sąd ustalił na podstawie złożonych do akt sprawy dokumentów. Sąd w całości dał wiarę przedłożonym dokumentom wymienionym w uzasadnieniu, bowiem żadna ze stron nie podważała ich autentyczności, a Sąd nie miał podstaw do kwestionowania ich wiarygodności, bądź zawartej w nich treści z urzędu.

Dokonując ustaleń faktycznych Sąd oparł się również na dowodzie z przesłuchania świadków A. T., A. G., J. S., A. M., B. P. (1), K. W. i K. K. w zakresie wskazanym w ustalonym stanie faktycznym. W ocenie Sądu zeznania te były szczere i wyczerpujące, a przekazane informacje znajdowały potwierdzenie w pozostałym zgormadzonym w sprawie materiale dowodowym. Tworzyły one pełny i spójny obraz przebiegu postępowania przetargowego, wykonania spornej Umowy i kondycji rynku motoryzacyjnego w realiach postpandemicznych. W połączeniu z pozostałym materiałem dowodowym pozwoliły one Sądowi na dokonanie rzetelnej oceny realnych możliwości pozwanej Spółki na wykonanie spornej Umowy przy zachowaniu należytej staranności, a w konsekwencji na rozstrzygnięcie istniejącego pomiędzy stronami postępowania sporu. Co istotne, w tym zakresie kluczowe okazały się zeznania K. K., który nie tylko w sposób jasny i szczegółowy przedstawił realia rynkowe panujące w sektorze motoryzacyjnym w okresie obowiązywania Umowy, ale również opisał mechanizm czynników zakłócających stabilność branży motoryzacyjnej w realiach postpandemicznych. W sposób przekonujący wykazał, iż zarówno producenci, jak i autoryzowani dealerzy – w tym pozwana Spółka – nie posiadali możliwości wpływu na proces produkcji pojazdów wobec wystąpienia obiektywnych przeszkód pozostających poza kontrolą, którejkolwiek ze stron postępowania, a mianowicie globalnego kryzysu na rynku półprzewodników oraz wybuchu wojny w Ukrainie. Z jego zeznań wynikało także, że ani reprezentowana przez niego spółka (...), ani pozwana nie miały przez długi czas wiedzy, jak kształtują się szanse, że zmówione samochody zostaną wyprodukowane. Zeznania te okazały się tym bardziej przydatne skoro K. K. – niezwiązany z żadną ze stron postępowania, opierał je na wiedzy zawodowej i praktycznym doświadczeniu.

Zeznania świadków pozwoliły również lepiej też zrozumieć ich korespondencję mailową oraz wydruki z systemu, w którym przedstawiciele pozwanej Spółki zamówili najpierw 4, a potem pozostałe 16 pojazdów. Na jej podstawie nie można było ustalić, że produkcja samochodów miałaby być zagrożona. Problemem mogło być jedynie dotrzymanie październikowego terminu, a przedstawiciel producenta zachęcał, aby zwlekać z podpisaniem umowy, aby termin dostawy wypadł jak najpóźniej (k. 124v-125). O tym jak niepewna i trudna była w połowie 2021 r. sytuacji, bardzo dobrze świadczy fakt, wynikający z korespondencji mailowej (k. 124v), że z 4 potwierdzonych przez producenta aut, z przewidywanym czasem dostawy na październik 2021 r. w ogóle udało się wyprodukować tylko dwa z nich. Pozostałe dwa, jak i 16 później zamówionych samochodów nigdy nie zostało wyprodukowanych i dostarczonych pozwanej.

Sąd posiłkował się także zeznaniami złożonymi przez A. W. w imieniu pozwanej w niewielkim zakresie wskazanym w ustalonym stanie faktycznym uznając je za rzetelne, jasne, jak również istotne jedynie w tejże części. Sąd oceniając przydatność złożonych zeznań miał na uwadze, że był on bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem toczącego się postępowania, co jak wynika z doświadczenia życiowego, również nie mogło pozostawać bez wpływu na ich treść. Trudno było przy tym nie zauważyć, iż zeznania te nacechowane były znacznym ładunkiem emocjonalnym, pozbawione były konkretów, które pozwalałyby na ustalenie faktów, co uniemożliwiało nadanie im przymiotu obiektywizmu oraz uznanie ich za wiarygodną podstawę ustaleń faktycznych w sprawie.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Powództwo nie zasługiwało na uwzględnienie.

W toku niniejszego postępowania stan faktyczny w przeważającej mierze pozostawał pomiędzy stronami bezsporny. Istota sporu sprowadzała się natomiast do ustalenia czy Skarb Państwa – Główny Inspektor Ochrony Środowiska był uprawniony do obciążenia pozwanej Spółki karami umownymi z tytułu niewykonania przeważającej części Umowy – niedostarczenia 18 pojazdów marki O. (...), oraz z tytułu zwłoki w dostarczeniu 2 sztuk pojazdów w terminie określonym w Umowie i następczo zmodyfikowanym Aneksem nr 1, przy uwzględnieniu nadzwyczajnych okolicznościach towarzyszących wykonaniu spornej Umowy.

W tym miejscu wskazać należy, że zgodnie z art. 483 § 1 k.c., można zastrzec w umowie, że naprawienie szkody wynikłej z niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania niepieniężnego nastąpi przez zapłatę określonej sumy, tzn. kary umownej. Tego rodzaju zastrzeżenie umowne zostało zawarte w § 8 ust. 1 Umowy. Stosownie do jego treści Zamawiający mógł wedle swojego wyboru: 1) odstąpić od niewykonanej lub nienależycie wykonanej części Umowy i żądać zapłaty kary umownej w wysokości 35% wartości brutto niewykonanej lub nienależycie wykonanej części Umowy, albo 2) udzielić Wykonawcy dodatkowego terminu na wykonanie lub należyte wykonanie Umowy i żądać zapłaty kary umownej w wysokości 0,5% wartości brutto niewykonanej lub nienależycie wykonanej części Umowy za każdy rozpoczęty dzień zwłoki, a w razie niedotrzymania przez Wykonawcę wyznaczonego dodatkowego terminu Zamawiający miał prawo odstąpić od Umowy. Oświadczenia w przedmiocie obciążenia pozwanej Spółki karami umownymi zostały złożone przez powoda wpierw – co do kary umownej w wysokości 671 838,30 zł za niewykonanie Umowy w zakresie niedostarczenia 18 sztuk pojazdów – pismem z dnia 4 sierpnia 2022 r., doręczonym pozwanej w dniu 12 sierpnia 2022 r., a kolejno – co do kary umownej w wysokości 28 793,07 zł za zwłoką w dostarczeniu 2 sztuk pojazdów w terminie wynikającym z Umowy, a następnie zmodyfikowanym Aneksu nr 1, tj. do dnia 20 lipca 2022 r. – pismem z dnia 6 września 2022 r., doręczonym pozwanej w dniu 9 września 2022 r.

Kara umowna jest dodatkowym zastrzeżeniem umownym, wprowadzanym do umowy w ramach swobody kontraktowania, mającym na celu wzmocnienie skuteczności więzi powstałej między stronami w wyniku zawartej przez nie umowy i służy realnemu wykonaniu zobowiązania. Kara ta ma różne funkcje, przede wszystkim: dyscyplinującą wobec strony zagrożonej sankcją kary, odszkodowawczą wobec strony, której wierzytelność z tytułu kary przysługuje i gwarancyjno-zabezpieczającą zapewniającą wykonanie umowy w uzgodnionych rygorach (zob. np. wyrok SA w Warszawie z dnia 3 czerwca 2015 r., VI ACa 1682/14, Lex nr 1766079). Ustawowa konstrukcja kary umownej nie opiera się na mechanizmie gwarancyjnym, lecz na ogólnych zasadach odpowiedzialności odszkodowawczej. Karą umowną może zostać obciążona tylko taka strona, która odpowiada za opóźnienie w spełnieniu świadczenia niepieniężnego lub jego niewykonanie. Obowiązek jej zapłacenia nie może natomiast spoczywać na stronie zobowiązanej do spełnienia tego świadczenia, jeżeli opóźnienie lub niewykonanie zostało wywołane przez okoliczności, za które strona nie ponosi odpowiedzialności. Innymi słowy, niezbędną przesłanką dochodzenia kary umownej jest tylko takie niewykonanie lub nienależyte wykonanie zobowiązania, za które dłużnik ponosi odpowiedzialność (art. 471 k.c.). Dłużnik może więc dowodzić, że niewykonanie lub nienależyte wykonanie zobowiązania jest następstwem okoliczności za które nie ponosi odpowiedzialności (zob. np. wyroki SN: z dnia 31 marca 2004 r., III CK 446/02, Lex nr 585806 i z dnia 7 lipca 2005 r., V CK 869/04, Lex nr 150649).

Tym samym pozwana Spółka twierdząc, że nie wykonała części Umowy na skutek zaistnienia okoliczności za które odpowiedzialności nie ponosi, a co do pozostałej części nie popadła w zwłokę, lecz w opóźnienie zwykłe niestwarzające negatywnych dla niej następstw prawnych, powinna była okoliczności te wykazać.

Analiza zebranego w sprawie materiału dowodowego doprowadziła skład orzekający do konstatacji, iż pozwana – stosownie do zasady ciężaru dowodu określonej w art. 6 k.c. – zdołała wykazać przesłanki zwalniające ją z kar umownych ustalonych § 8 ust. 1 pkt 1 i 2 Umowy.

Przed zawarciem spornej Umowy pozwana Spółka – dysponująca doświadczeniem w realizacji podobnych kontraktów – dokonała wstępnej weryfikacji dostępności pojazdów. Uzyskała potwierdzenie producenta ( (...) Sp. z o.o.) co do alokacji 4 sztuk pojazdów o wymaganej specyfikacji. Dopiero więc po pozytywnej weryfikacji możliwości realizacji zamówienia, licząc na zysk, Spółka przystąpiła do kontraktu.

W trakcie realizacji Umowy wystąpiły jednak globalne, powszechne i obiektywne zakłócenia w sektorze motoryzacyjnym będące skutkiem pandemii (...)19 i pogłębione przez wybuch wojny w Ukrainie, w postaci zerwania łańcuchów dostaw, gwałtownego niedoboru półprzewodników oraz przerw produkcyjnych w fabrykach (...).

Dowody z dokumentów branżowych, prasy oraz zeznania świadków – zwłaszcza K. K. – jednoznacznie potwierdziły, że od początku 2022 r. produkcja pojazdów O. (...) w wersji osobowej została wstrzymana, co w sposób oczywisty uniemożliwiło realizację zamówień w skali globalnej. Pozwana nie była w stanie uzyskać wiążących terminów dostaw, a sytuacja pozostawała poza jej kontrolą, a w długim okresie także jej wiedzą.

Brak produkcji pojazdów nie miał charakteru incydentalnego – był powszechnym zjawiskiem dotykającym branżę motoryzacyjną. Pozwana zaś podejmowała wszelkie możliwe czynności zmierzające do realizacji zamówienia, w tym weryfikowała możliwości pozyskania innych, podobnych pojazdów oraz monitorowała komunikaty producenta pozostając z nim w stałym kontakcie. Otrzymała ostatecznie jednak jednoznaczną informację, że dostawa 18 pojazdów nie będzie możliwa.

Z tych przyczyn uznać należało, że niedostarczenie 18 pojazdów pozostawało poza jakąkolwiek możliwością oddziaływania pozwanej. Pozwana wykazała zatem brak winy w rozumieniu art. 471 k.c., ponieważ nawet przy dochowaniu najwyższej staranności przewidzianej dla profesjonalnego uczestnika rynku nie mogła zrealizować świadczenia, które wymagało uprzedniej produkcji i dostarczenia pojazdów przez producenta. Nie można jej przypisać braku staranności, czy nawet lekkomyślności albowiem okoliczności te miały charakter nadzwyczajny i obiektywny.

Dodatkowo, bazując na doświadczeniu życiowym należy zauważyć, iż pozwana – będąc wieloletnim i profesjonalnym uczestnikiem rynku motoryzacyjnego – nie przystąpiłaby do zawarcia tak znacznej umowy, gdyby nie miała uzasadnionego przekonania co do realnej możliwości jej wykonania oraz osiągnięcia ekonomicznego rezultatu w postaci zysku. Tym bardziej, że rezygnując ewentualnie z podpisania umowy, nie ryzykowała utratą wadium, które nie było w tym przypadku przewidziane. Oczywistym jest, że podmiot prowadzący działalność gospodarczą w tej branży kalkuluje ryzyko kontraktowe przed złożeniem oferty, a zawarcie umowy jest zwykle poprzedzone weryfikacją dostępności pojazdów oraz potencjału wykonawczego. Nie sposób zatem racjonalnie przyjąć, aby pozwana celowo zobowiązywała się do świadczenia niemożliwego lub wysoce nieprawdopodobnego, które z góry narażałoby ją na stratę finansową i odpowiedzialność kontraktową. Tym bardziej przemawia to za przyjęciem, że przyczyny niewykonania przeważającej części zobowiązania miały charakter obiektywny, nadzwyczajny i niezależny od jej woli.

Co jednak ważne, pozwanej udało się wykonać sporną Umowę w zakresie 2 pojazdów, przy których rejestracji, ubezpieczeniu, a finalnie dostarczeniu – zdaniem powoda – popadła w zwłokę. Zarzut ten jednak – w świetle ustalonego stanu faktycznego – należało ocenić, jako bezzasadny.

Z materiału dowodowego wynika bowiem, że rejestracja owych pojazdów mogła zostać dokonana wyłącznie na podstawie upoważnienia przygotowanego przez Zamawiającego, które dodatkowo zostało przez niego podpisane dopiero w dniu 18 lipca 2022 r. – przy ustalonym Aneksem nr 1 końcowym terminie Umowy na dzień 20 lipca 2022 r. Nadto, było ono obarczone brakami formalnymi, uniemożliwiającymi dokonanie rejestracji pojazdów posiadających w wyposażeniu haki holownicze w organie administracji. Dopiero po dokonaniu niezbędnych poprawek możliwe było skuteczne przeprowadzenie procedury, czego pozwana dokonała w najkrótszym realnym terminie.

W tej sytuacji stwierdzić należy, że powód, jako wierzyciel, przyczynił się do powstania opóźnienia, a co za tym idzie także w tej części stosunku prawnego łączącego strony postępowania nie można przypisać pozwanej odpowiedzialności.

Mając powyższe na uwadze Sąd przyjął, iż pozwana zarówno w zakresie niewykonania spornej Umowy co do 18 pojazdów, jak i nieterminowej dostawy pozostałych 2 pojazdów, wykazała zaistnienie okoliczności zwalniających ją z konieczności zapłaty kar umownych określonych § 8 ust. 1 pkt 1 i 2 łączącej strony Umowy. To zaś przesądzić musiało o bezzasadności wywiedzionego przez powoda roszczenia.

Na marginesie jedynie Sąd pragnie podkreślić, że w świetle zgromadzonego materiału dowodowego powód, realizując projekt ze środków unijnych, nie poniósł żadnej szkody na własnym majątku w związku z niewykonaniem czy też nienależytym wykonaniem Umowy przez pozwaną. Środki na realizację projektu nie pochodziły bowiem z jego budżetu ani z zasobów, które mogłyby w wyniku zdarzeń objętych sporem zostać uszczuplone. Brak dostawy części pojazdów nie spowodował zatem realnego pogorszenia sytuacji majątkowej powoda, skoro nie zostały wykazane jakiekolwiek wydatki poniesione ze środków własnych, które wymagałyby kompensacji. Zakup pojazdów na podstawie kolejnych przetargów, z uwagi na brak ofert w zakresie pierwotnie przygotowanych dla pozwanej kryteriów, nastąpił na zupełnie innych zasadach, a zatem porównywanie cen samochodów o kilkanaście tysięcy wyższych nie stanowi dowodu poniesienia przez powoda szkody.

Nadto, powód nie wykazał, aby niewykonanie części świadczenia po stronie pozwanej skutkowało utratą dofinansowania, koniecznością zwrotu wykorzystanych środków, bądź powstaniem innego ciężaru finansowego, który obciążałby jego budżet. Stwierdzić więc należy, że powód nie doznał szkody, której naprawienia mógłby dochodzić. Doszło z pewnością do strat społecznych wynikających z tego, że ze znacznym opóźnieniem powód był w stanie podjąć działania związane z monitoringiem hałasu, jednak było to nieuniknione z obiektywnych przyczyn wynikających ze skutków pandemii i wojny w Ukrainie. W konsekwencji żądanie zapłaty kar umownych, pełniących funkcję odszkodowania – dodatkowo przy uwzględnieniu wcześniejszych rozważań – nie jest uzasadnione.

Powództwo podlegało zatem oddaleniu w całości – o czym orzeczono w punkcie I sentencji wyroku.

Biorąc pod uwagę wynik niniejszego postępowania, zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik procesu określoną w art. 98 § 1 k.p.c., kosztami postępowania należało w całości obciążyć powoda. Pozwana zatem, jako strona wygrywająca sprawę, była uprawniona do uzyskania zwrotu poniesionych kosztów procesu.

Koszty te zostały zasądzone w wysokości 18 450 zł brutto – wynikającej z faktury przedstawionej przez pełnomocnika pozwanej (k. 282). Faktura ta została co prawda złożona do akt sprawy już po zamknięciu rozprawy, niemniej nie miało to wpływu na możliwość jej uwzględnienia. Istotnym pozostaje, że w pozwie oraz podczas rozprawy w dniu 13 października 2025 r., przed jej zamknięciem, strona pozwana wyraźnie zapowiedziała jego złożenie. Tym samym należało uznać, że warunek zgłoszenia wniosku o zwrot kosztów procesu, wraz z zapowiedzią przedstawienia dokumentu potwierdzającego ich wysokość, został spełniony przed zamknięciem rozprawy. Z tego względu nie istniały przeszkody do rozliczenia kosztów postępowania na podstawie przedłożonej faktury, która – wraz z potwierdzeniem przelewu dokonanego przez pozwaną Spółkę (k. 283) – pozostaje wiarygodnym i należytym dowodem poniesienia tych kosztów przez stronę pozwaną.

Tym samym, Sąd – w punkcie II sentencji wyroku – zasądził od powoda na rzecz pozwanej tytułem kosztów procesu kwotę 18 450 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie wynikającymi z art. 98 §1 ¹ k.p.c.

Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł, jak na wstępie.

Sędzia Rafał Wagner