Portal Orzeczeń Sądu Okręgowego w Warszawie

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 13 lutego 2025 r.

Sąd Okręgowy w Warszawie, I Wydział Cywilny w składzie:

Przewodniczący: SSO Bożena Chłopecka

Protokolant: Jakub Wojdyna

po rozpoznaniu w dniu 13 lutego 2025 r. w Warszawie na rozprawie

sprawy z powództwa (...) sp. z o.o. z siedzibą w K.

przeciwko Skarbowi Państwa - Ministrowi Obrony Narodowej

o zapłatę

I.  zasądza od Skarbu Państwa - Ministra Obrony Narodowej na rzecz (...) sp. z o.o. z siedzibą w K. kwotę 158 188,95 zł (sto pięćdziesiąt osiem tysięcy sto osiemdziesiąt osiem złotych i 95/100) wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od:

1)  kwoty 37.658,54 zł od dnia 14 stycznia 2016r. do dnia zapłaty,

2)  kwoty 28.349,29 zł od dnia 20 lutego 2016r. do dnia zapłaty,

3)  kwoty 2.575,62 zł od dnia 20 lutego 2016r. do dnia zapłaty,

4)  kwoty 5.845,14 zł od dnia 3 marca 2016r. do dnia zapłaty,

5)  kwoty 7.908,90 zł od dnia 18 marca 2016r. do dnia zapłaty,

6)  kwoty 36.434,54 zł od dnia 30 marca 2016r. do dnia zapłaty,

7)  kwoty 39.416,92 zł od dnia 2 maja 2016r. do dnia zapłaty,

II.  ustala, że pozwany ponosi koszty postępowania w całości, z tym, że ich wyliczenie pozostawia referendarzowi sądowemu.

Sygn. akt: IC 740/23

UZASADNIENIE

W pozwie z dnia 25 września 2017 roku skierowanym przeciwko Skarbowi Państwa-Ministrowi Obrony Narodowej powód (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w K. wniósł o wydanie nakazu zapłaty w postępowaniu upominawczym zobowiązującego stronę pozwaną do zapłaty na rzecz strony powodowej kwoty 158 188,95 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie, w tym od kwot:

a)  37 658,54 zł od dnia 14 stycznia 2016 roku do dnia zapłaty;

b)  28 349,29 zł od dnia 20 lutego 2016 roku do dnia zapłaty;

c)  2 575,62 zł od dnia 20 lutego 2016 roku do dnia zapłaty;

d)  5 845,14 zł od dnia 3 marca 2016 roku do dnia zapłaty;

e)  7 908,90 zł od dnia 18 marca 2016 roku do dnia zapłaty;

f)  36 434,54 zł od dnia 31 marca 2016 roku do dnia zapłaty;

g)  39 416,92 zł od dnia 2 maja 2016 roku do dnia zapłaty;

oraz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego oraz opłaty skarbowej od udzielonego pełnomocnictwa – w ciągu dwóch tygodni od dnia doręczenia nakazu.

W uzasadnieniu pozwu powód wskazał, iż kwota dochodzona pozwem stanowi należne mu wynagrodzenie za dostawę materiałów eksploatacyjnych w związku z realizacją zawartej przez strony umowy nr (...) z dnia 8 kwietnia 2015 roku. Ponadto powód zarzucił pozwanemu bezpodstawne i zarazem sprzeczne z Umową naliczenie kar umownych z tytułu rzekomo nienależytego wykonania przez powoda Umowy /pozew k. 2-58/.

Zarządzeniem Przewodniczącego z dnia 29 września 2018 roku stwierdzono brak podstaw do wydania nakazu zapłaty w postępowaniu upominawczym i skierowano sprawę do rozpoznania w trybie zwykłym /zarządzenie k. 288/.

Pozwany Skarb Państwa –Minister Obrony Narodowej w odpowiedzi na pozew z dnia 24 listopada 2017 roku wniósł o oddalenie powództwa w całości oraz o zasądzenie od powoda na rzecz Skarbu Państwa zwrotu kosztów postępowania, w tym zwrotu kosztów zastępstwa procesowego na rzecz Skarbu Państwa-Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej według norm przepisanych.

Pozwany Skarb Państwa w uzasadnieniu swojego stanowiska zakwestionował powództwo, co do zasady jak i co do wysokości. Zaprzeczył wszelkim twierdzeniom powoda, które nie zostaną przez niego wyraźnie przyznane w toku postępowania. Ponadto pozwany podniósł zarzut potrącenia wskazując, iż wierzytelność powoda, której dochodzi on pozwem o zapłatę z dnia 2 września 2017 r., została skutecznie potrącona przez pozwanego z wierzytelnością pozwanego, wynikającą z naliczonych względem powoda kar umownych oraz wierzytelności z tytułu roszczenia o zwrot kosztów zakupu materiałów, które nie zostały dostarczone przez powoda (noty obciążeniowe nr (...), (...), (...), (...), (...), opiewające łącznie na kwotę 158.188,99 zł — w każdej z not obciążeniowych było jednocześnie zawarte wezwanie do zapłaty w terminie 3 dni od daty doręczenia noty; pomimo upływu wskazanych w notach terminów, powód nie uiścił należności objętych notami). Dodał, iż oświadczenie o potrąceniu zostało powodowi złożone w piśmie z dnia 28 października 2016 roku /odpowiedź na pozew k. 305-321/.

Wyrokiem z dnia 14 grudnia 2021 roku wydanym w sprawie oznaczonej sygn. akt IC 1005/17 Sąd Okręgowy w Warszawie oddalił powództwo w całości oraz ustalił, że (...) Sp. z o.o. w K. ponosi koszty postępowania w całości z tym, że ich rozliczenie pozostawia referendarzowi sądowemu /wyrok k. 617/.

Na skutek apelacji powoda Sąd Apelacyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 29 marca 2023 roku wydanym w sprawie IACa 353/22 uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi Apelacyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania, pozostawiając temu Sądowi rozstrzygnięcie o kosztach postępowania apelacyjnego /apelacja k. 638-663, wyrok z uzasadnieniem k. 720-731/.

Ponownie rozpoznając sprawę Sąd Okręgowy w Warszawie ustalił następujący stan faktyczny:

W wyniku przetargu nieograniczonego prowadzonego w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego na dostawę materiałów eksploatacyjnych do drukarek, urządzeń wielofunkcyjnych i kserokopiarek strona pozwana- Skarb Państwa-Minister Obrony Narodowej wyłoniła ofertę strony powodowej jako najkorzystniejszej. W następstwie tego wyboru w dniu 8 kwietnia 2015 r. strony zawarły umowę nr (...), której przedmiotem była dostawa materiałów eksploatacyjnych do drukarek laserowych, atramentowych i urządzeń wielofunkcyjnych (§ 1 ust. 1 Umowy) / dowód: Umowa z zał. k. 62-78/.

Na podstawie § 1 ust. 3 pkt 1 i 2 Umowy, strona powodowa zobowiązała się do dostawy produktów fabrycznie nowych, opakowanych hermetycznie, nieregenerowanych, nieużywanych, niepoddanych procesowi ponownego napełniania, demontażu lub wymiany jakichkolwiek elementów, których wszystkie elementy nie wchodziły pierwotnie w całości, ani w części w skład innych materiałów. Przez określenie „fabrycznie nowy” na gruncie Umowy należało rozumieć produkty wykonane z nowych elementów, bez śladów uszkodzenia, w oryginalnych opakowaniach producenta z widocznym logo, symbolem produktu i terminem przydatności do użytku, posiadające wszelkie zabezpieczenia szczelności zbiorników z tonerem/tuszem. W § 1 ust. 3 pkt 15 Umowy wskazano, że toner wraz z kasetą nie mogą pochodzić z procesu regeneracji i być wtórnie użyte w dostarczonym materiale eksploatacyjnym. Zgodnie z § 1 ust. 16 Umowy, dostarczane materiały miały być oryginalne lub równoważne (a zatem pochodzące od producentów autoryzowanych przez producentów konkretnych drukarek bądź przez producentów produkujących zamienniki dla produktów producentów autoryzowanych).

Zgodnie z § 1 ust. 5 Umowy (...) Sp. z o.o. w K. (Wykonawca) zobowiązany był do sukcesywnej dostawy przedmiotu zamówienia w miarę zgłaszanego zapotrzebowania w terminie nie dłuższym niż | 3 dni robocze od zgłoszenia (telefonicznego, faksem lub drogą elektroniczną) po wcześniejszym uzgodnieniu z Zamawiającym (pozwany SP-MON). Transport zamówienia miał zostać dostarczony na adres Departamentu Administracyjnego Ministerstwa Obrony Narodowej przy ul. (...) w W.. Zgodnie z § 1 ust. 7 zd. 2 Umowy przyjęcie bez zastrzeżeń przez Zamawiającego materiałów eksploatacyjnych stanowiło podstawę do wystawienia przez Wykonawcę faktury, a postanowienie to zostało powtórzone w § 6 ust. 3 Umowy. Zapłata wynagrodzenia za zrealizowane zamówienie miała nastąpić przelewem na rachunek Wykonawcy (strony powodowej) w terminie 14 dni od daty otrzymania faktury (§ 7 ust. 6 Umowy).

Powód zobowiązał się ponadto, że w przypadku niezgodności dostarczonych materiałów co do asortymentu, ilości lub jakości, niezwłocznie, nie później niż w terminie 3 dni roboczych, dostarczy pozwanemu na własny koszt materiały zgodne z Umową (§ 3 ust. 2 Umowy). Podobnie w przypadku ujawnienia wad jakościowych po przyjęciu materiałów, powód zobowiązał się do ich wymiany na wolne od wad, na własny koszt, niezwłocznie, nie później niż w terminie 3 dni roboczych od daty zgłoszenia wad. Po bezskutecznym upływie wskazanego terminu, pozwanemu przysługiwało prawo zakupu materiałów eksploatacyjnych tożsamych co do rodzaju i ilości zgłoszonych wadliwych materiałów eksploatacyjnych, a powód zobowiązany był do zwrotu kosztów brutto zakupu tych materiałów, z zachowaniem prawa pozwanego do naliczania kar umownych (§ 3 ust 3 Umowy).

Na podstawie § 8 ust 1 pkt 3 i 4 Umowy, powód zobowiązał się do zapłaty na rzecz pozwanego kar umownych w wysokości 0.2 % wartości brutto Umowy, tj. 821.180,46 zł, za każdy dzień opóźnienia w przypadku :

a)  przekroczenia terminu realizacji Umowy, określonego w § 1 ust. 5 Umowy lub

b)  przekroczenia terminu wymiany materiałów, o których mowa w § 3 ust. 2 i 3 dotkniętych wadą na wolne od wad.

Zgodnie z § 8 ust. 2 pkt 5 Umowy, pozwany uprawniony był do dokonania potrącenia naliczonych kar umownych bezpośrednio z faktur wystawionych przez
powoda / dowód: Umowa z zał. k. 62-78/.

Do swojej oferty złożonej w postępowaniu przetargowym w wyniku, którego strony zawarły Umowę, strona powodowa dołączyła certyfikat ISO, z którego wynikało, że będzie dostarczać materiały marki S. (...), produkowane przez producenta zamienników (...) s.c. / dowód: certyfikat zgodności k.323-324/.

Na podstawie zawartej umowy Zamawiający (MON) składał zamówienie, w którym wskazywał zapotrzebowanie na konkretnie modele produktów (tuszy i tonerów). Zamówienia oznaczone były terminem realizacji do 3 dni / dowody: zeznania świadka Ł. T. k. 559v.-561oraz M. Z. k. 561-562v./

W ramach zawartej pomiędzy stronami umowy powodowa Spółka przeprowadziła 16 dostaw. Pierwsze 4 dostawy zostały zrealizowane bez żadnych problemów. Przy piątej dostawie podczas kontroli stanu magazynu materiałów eksploatacyjnych w dniu 29 września 2015 r. pracownik pozwanego M. M. ujawnił, że tonery do urządzenia (...) i (...) ((...)- 9szt. (...)– 10 szt., (...) - 11 szt. (...) - 11 szt.) są tonerami regenerowanymi (tzn. takimi, w procesie wytwarzania których zostały wykorzystane gotowe elementy pochodzące z już użytych materiałów eksploatacyjnych). Nieprawidłowości dotyczyły tonerów (...) - 9 szt. (...) - 10 szt., (...) - 11 szt., (...) - 11 szt.

Pozwany poinformował powoda o wskazanych nieprawidłowościach, wzywając go jednocześnie do wymiany wadliwego sprzętu w ciągu 3 dni roboczych, tj. do dnia 2 października 2015 roku / dowody: notatka M. M. z dnia 1 października 2015 roku k. 326-327, korespondencja mailowa pomiędzy stronami k. 328-330/.

Strona powodowa w mailu z dnia 30 września 2015 r. zapewniła pozwanego, że dołoży wszelkich starań, by jak najszybciej wymienić zareklamowane materiały. Ponadto w piśmie z dnia 30 września 2015 r. powód podniósł, że wynikła sytuacja ma charakter epizodyczny i wynika z błędu ludzkiego, przyznając tym samym, że dostarczyła materiały niezgodne z Umową. W związku z powtarzającymi się uchybieniami po stronie powoda w zakresie realizacji Umowy, pozwany wezwał go do należytego wykonywania Umowy pismem z dnia 2 października 2015 r. / dowody: pismo k. 361, zeznania świadka Ł. T. k. 559-561, zeznania świadka M. Z. k. 561-562v./.

Strona powodowa nie miała możliwości wjazdu na teren magazynu pozwanego bez specjalnej przepustki. Aby można było dostarczyć towar, w pierwszej kolejności pozwany składał zamówienie i wyrażał zgodę na dostarczenie towaru. Następnie strona powodowa zobowiązana była ustalić konkretny dzień i godzinę oraz wskazać dane osoby dostarczającej towar. Strona pozwana wymagała, aby przy każdej dostawie była obecna osoba wskazana w Umowie, tym samym nie było możliwe dostarczanie towaru za pośrednictwem kuriera. W przypadku, kiedy pozwany zgłaszał reklamację tonerów pracownicy powoda nie mieli możliwości wjechania na magazyn i sprawdzenia towarów. Mogli jedynie przywieźć nowy towar i zabrać uszkodzony / dowody: korespondencja mailowa k. 114, zeznania świadków Ł. T. k. 559-561 i M. Z. k. 561-562v./.

W wyniku reklamacji z dnia 29 września 2015 r., powód dnia 2 października 2015 r. dostarczył wymienione materiały eksploatacyjne, które zdaniem pozwanego były w całości niezgodne z Umową. Dostarczone materiały nie były hermetycznie zapakowane i brak było możliwości jednoznacznego określenia ich producenta. Pozwany wskazywał, iż nie można jednoznacznie identyfikować producenta, gdyż na opakowaniu zewnętrznym widnieje logo firmy (...), a na kasecie z tonerem widnieją dwa logotypy firm (...) i (...). Pracownicy powodowej Spółki Ł. T. i M. Z. pod odebraniu partii wadliwych zdaniem pozwanego tonerów udali się na pobliski parking w centrum handlowym i podjęli się samodzielnego usunięcia z tonerów naklejek (...). O powyższych czynnościach został poinformowany przedstawiciel pozwanego M. M.. Po ściągnięciu pozostałości naklejek (wyczyszczeniu kleju) przez pracowników strony powodowej towar został ponownie przyjęty. Materiały zgodne z Umową zostały dostarczone przez powodową spółkę dnia 12 października 2015 r. / dowody: notatka z dokumentacją zdjęciową k. 362-381, notatka k. 382, protokół k. 384, protokół k. 385, zeznania świadka Ł. T. i M. Z. k. 561-562v./

W wyniku reklamacji z dnia 30 września 2015 r., powód dnia 5 października 2015 r. dostarczył wymienione materiały eksploatacyjne, które zdaniem pozwanego był w części niezgodne z Umową. Z 87 sztuk materiałów eksploatacyjnych pozwany odebrał 37 sztuk. Materiały, których odbioru odmówiono były zdaniem pozwanego tonerami regenerowanymi, z jednym tylko wyjątkiem toneru, który był uszkodzony. Pracownik pozwanego nie umiał wskazać, na jakiej podstawie twierdzi, iż są to tonery regenerowane. Materiały zgodne z Umową zostały dostarczone przez powoda dnia 28 października 2015 r. W wyniku reklamacji powód dostarczył pozwanemu tonery oryginalne, gdyż producent na tę chwilę nie posiadał zamienników. Strona powodowa podkreśliła, iż dostarcza produkty oryginalne, mimo większych kosztów i w celu utrzymania poprawnej współpracy pomiędzy kontrahentami / dowód: korespondencja email k. 386-395/.

Wadliwe materiały zostały odebrane przez powoda dnia 6 października 2015 r. / dowody: protokół k. 384, notatka k. 396-397/.

W związku z opóźnieniem w dostawie towarów objętych reklamacja z dnia 29 września 2015 r. o 6 dni, pozwany naliczył karę umowną na podstawie § 8 ust. 1 pkt 4 Umowy w wysokości 9.854,16 zł (nota nr (...) z dnia 16 października 2015 r.) / dowód: nota k. 398/.

W związku z opóźnieniem w dostawie towarów objętych reklamacją z dnia 30 września 2015 r. o 17 dni, pozwany naliczył stronie powodowej karę umowną na podstawie § 8 ust. 1 pkt 4 Umowy w wysokości 27.920,12 zł (nota nr (...) z dnia 4 listopada 2015 t.) / dowód: nota k. 399, notatka k. 400-401, protokół odbioru k. 402i k. 403/.

W dniu 28 października 2015 roku strona pozwana złożyła zamówienie nr 5 na dostawę materiałów eksploatacyjnych. W dniu 2 listopada 2015 roku strona powodowa dostarczyła materiał, który został przez strony pozwaną przyjęty. Strona pozwana w protokole odbioru z dnia 2 listopada 2015 roku wskazała, że tonery model: (...) 2 szt., (...) 1 szt., oraz toner model (...) do drukarki D. (...) ((...)) 3 szt. są regenerowane. Natomiast w zakresie tonerów: (...) 20 szt., (...) 15 szt.; (...) 15 szt. oraz (...) 15 szt. podnosiła, że są to tonery nowe, ale ze zdrapywanymi naklejkami. Zamówienie nr 5 dotyczyło 188 produktów (35 pozycji z protokołu z dnia 28 października 2015) na kwotę łączną 46 435,99 zł (28 349,29 zł dot. faktury VAT (...) + 18 086,70 zł dot. materiałów nieprzyjętych (wyliczenie wg zamówienia (...)) / dowody: mail wraz z zamówieniem nr 5 k. 126-127, protokół odbioru k. 125/.

Materiały dostarczone tego dnia były częściowo niezgodne z Umową. Materiały ujęte pod pozycjami (...) protokołu zamówienia i odbioru stanowiły tonery regenerowane, zaś materiały ujęte pod pozycjami (...) stanowiły tonery ze zdrapywaną naklejką z napisem (...). Pod naklejkami (...) znajdowały się znaki identyfikacyjne innych produktów. Również opakowania, w których dostarczano materiały pochodziły od innych produktów (potwierdzały to napisy na opakowaniach, które były zaklejone. Oznaczenie (...) i numer seryjny były ręcznie napisane na tych produktach, nie były to oznaczenia o charakterze oryginalnym i trwałym, które identyfikowałyby pochodzenie dostarczonych materiałów. W związku z powyższym, pozwany złożył kolejną reklamację / dowody: korespondencja e-mail k. 405-407, protokół k. 419, notatka k. 420, protokół k. 421-423, korespondencja e-mail k. 424-427/.

Materiały dostarczone w wyniku reklamacji dnia 5 listopada 2015 r. również były zdaniem pozwanego wadliwe. Nie dostarczono materiałów widniejących pod pozycjami (...) protokołu odbioru z dnia 6 listopada 2015 r. do reklamacji z dnia 2 listopada 2015 r., zaś materiały widniejące pod pozycjami (...) i (...) były niezgodne z §1 ust. 3 pkt 1 Umowy (brak należytego oznakowania, usuwane naklejki, widoczne ślady użytkowania) / dowody: protokół k. 421-423/.

Strona powodowa, pomimo upomnień ze strony pozwanego nie uznała reklamacji pozwanego. Pozwany wprowadzał bądź nowe warunki dostaw bądź coraz bardziej rygorystyczne warunki tych dostaw. Strona pozwana nie chciała przyjąć produktów oryginalnych. Odmawiano przyjęcia produktów jednej z dostaw bez stosownego uzasadnienia z równoczesnym przyjęciem tego samego produktu w innej dostawie bez żadnych zastrzeżeń. Ponadto wymagano przetarcia śladów po naklejkach, zaś przy innych dostawach produkty z naklejką zostały przyjmowane. Ponadto strona pozwana zwróciła się o naprawę drukarek rzekomo uszkodzonych przez tonery dostarczane przez stronę powodową. Zaś strona powodowa pokrywała koszty naprawy tych drukarek / dowody: pismo k. 433-434, pismo k. 453, pismo k. 454, pismo k. 455, pismo k. 456 , zeznania Z. T. przesłuchanej w charakterze strony powodowej k. 542-543 i k. 607-608, zeznania świadka Ł. T. k. 559v. -561 i M. Z. k. 561-562v /.

W związku z powyższym, pozwany na podstawie § 3 ust. 3 i § 8 ust. 1 pkt 4 Umowy zakupił tożsame materiały eksploatacyjne od (...) s.c. z siedzibą w O. za cenę 35.011,95 zł (nota nr (...)z dnia 29 grudnia 2015 r.). Jednocześnie naliczona została względem powódki kara umowna na podstawie § 8 ust. 1 pkt 4 Umowy za 51 dni opóźnienia, czyli 83.760,36 zł (nota nr (...) z dnia 9 lutego 2016 r.). Ostatecznie zareklamowane przez pozwanego materiały dostarczone przez powoda, zostały przez niego odebrane / dowody: faktura VAT k. 457, notatka k. 458-459, nota k. 460, pismo k. 461, protokół k. 462, notatka k. 463-464, nota k. 465/.

Dnia 8 stycznia 2016 r. pozwany złożył Zamówienie nr (...) na 11 sztuk materiałów eksploatacyjnych z terminem dostawy na dzień 13 stycznia 2016 roku.

W dostawie zrealizowanej dnia 13 stycznia 2016 r. brak było 8 sztuk materiałów eksploatacyjnych, wobec czego pozwany wezwał powoda do ich dostarczenia do dnia 18 stycznia 2016 r. Dnia 14 stycznia 2016 r. powód dostarczył jedynie 4 z 8 brakujących materiałów eksploatacyjnych oraz toner (...), który nie był objęty zamówieniem. Dostawa została w całości zrealizowana w dniu 19 stycznia 2016 r. / dowody: korespondencja e-mail k. 467-471, protokół k. 472, protokół k. 473-474, protokół k. 475, protokół k. 476, protokół k. 478-479/.

W związku z opóźnieniem w realizacji Zamówienia nr(...), pozwany na podstawie § 8 ust. 1pkt 4 Umowy naliczył karę umowną w kwocie 1.642,36 zł za jeden dzień opóźnienia, objętą notą obciążeniową nr (...) z dnia 9 lutego 2016 r. / dowody: notatka k. 477, nota k. 480/.

Wierzytelność pozwanego objęta notą obciążeniową nr (...) potrącona została z wierzytelnością powoda objętą fakturą VAT nr (...) z dnia 1 lutego 2016 roku na kwotę 6.232,41 zł.

Do końca stycznia 2016 roku z ramienia pozwanego odpowiedzialnym za realizację Umowy był Pan M. M.. Po jego odejściu z Ministerstwa Obrony Narodowej obowiązki te przejął Pan J. P. / dowody: zeznania świadka M. M. k. 594-594v., zeznania świadka L. P. k. 594-595v., zeznania świadka J. P. k. 595v./

W dalszym okresie współpraca pomiędzy stronami w związku z zawartą Umową przebiegała bezproblemowo / dowody: zeznania Z. T. przesłuchanej w charakterze strony powodowej k. 542-543 i k. 607-608, zeznania świadków Ł. T. 559v-561, M. Z. k. 561-562v., J. P. k. 595v./.

Strony ustaliły łączną maksymalną wartość przedmiotu umowy na kwotę 821.180,46 zł, która w trakcie jej wykonywania została obniżona jednostronnie przez pozwanego do kwoty 594.405,21 zł / dowód: zeznania Z. T. przesłuchanej w charakterze strony powodowej k. 542-543 i k. 607-608/. Ostateczne przyjęcie bez zastrzeżeń przez stronę pozwaną produktów eksploatacyjnych stanowiło dla (...) Sp. z o.o. w K. podstawę do wystawienia faktur VAT:

a) FS (...) z dnia 14-12-2015 wystawiona na kwotę 37 658,54 zł

b) FS (...) z dnia 20-01-2016 wystawiona na kwotę 28 349,29 zł

c) FS (...) z dnia 20-01-2016 wystawiona na kwotę 2 575,62 zł

d) FS (...) z dnia 01-02-2016 wystawiona na kwotę 6 232,41 zł (do zapłaty pozostała kwota 5845,14 zł;

e) FS (...) z dnia 16-02-2016 wystawiona na kwotę 7 908,90 zł ;

f) FS (...) z dnia 29-02-2016 wystawiona na kwotę 36 434,54 zł

g) FS (...) z dnia 31-03-2016 wystawiona na kwotę 67 345,70 zł (do zapłaty pozostała kwota 39 416,92 zł).

Łączna wartość niezapłaconych przez powoda faktur wynosiła 158.188,95 zł.

W dniu 20 października 2016 roku (...) Sp. z o.o. z siedzibą w K. skierowała do pozwanego wezwanie do zapłaty kwoty 158.88,95 zł wraz z odsetkami w wysokości 6.798,97 zł / dowód: wezwanie wraz z dowodem potwierdzenia odbioru k. 101-102/.

W odpowiedzi na wezwanie w piśmie z dnia 28 października 2016 roku pozwany wskazał, iż zgodnie z zapisami umowy z dnia 8 kwietnia 2015 roku wykonawca jest zobowiązany do zapłaty zamawiającemu kar umownych w przypadkach określonych w umowie oraz zwrotu kosztów zakupu materiałów u innego kontrahenta. Dodał, iż Zamawiający wystawił noty obciążeniowe (nr (...), (...), (...), (...), (...), (...)), które zostały potrącone bezpośrednio z faktur wyszczególnionych w wezwaniu do zapłaty. Tak więc przesłane wezwanie do zapłaty należy uznać za bezzasadne / dowód: pismo k. 107-108/.

W dniu 16 grudnia 2016 roku (...) Sp. z o.o. w K. skierowała do pozwanego Skarbu Państwa-Ministerstwa Obrony Narodowej ostateczne wezwanie do zapłaty wymagalnej wierzytelności w łącznej kwocie 164.758,39 zł kwestionując w całości zasadność oraz wysokość wystawionych przez pozwanego not obciążeniowych / dowód: pismo wraz z dowodem nadania k. 103-106/.

Do chwili obecnej pozwany Skarb Państwa-Minister Obrony Narodowej nie uregulował należności za wystawione przez powoda faktury /okoliczności bezsporne/.

Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie powołanych dowodów z dokumentów, złożonych do akt niniejszej sprawy, których prawdziwość i wiarygodność nie była kwestionowana przez strony niniejszego postępowania, a Sąd nie znalazł podstaw, by czynić to z urzędu.

Sąd ocenił wiarygodność i moc zebranych dowodów według własnego przekonania uwzględniając zasady logicznego rozumowania wskazania wiedzy i doświadczenia życiowego (art. 233 § 1 k.p.c.).

Sąd dokonał ustaleń faktycznych również na podstawie zeznań świadków Ł. T., M. Z., J. P. przyznając im walor wiarygodności w przeważającym zakresie. Zeznania świadków były jasne, spójne i logiczne, w przeważającym stopniu korespondują z pozostałym materiałem dowodowym zebranym w sprawie i wzajemnie się uzupełniają. Zeznania tych osób korespondowały ze sobą oraz z pozostałym zebranym w sprawie materiałem dowodowym. Pozwoliły one potwierdzić okoliczności wskazywane przez stronę powodową oraz ujawnione w treści pism, że powodowa spółka, na każde zastrzeżenia co do przedmiotu wykonywanej umowy starała się reagować prawidłowo np. poprzez wymianę zepsutych tonerów, bądź też usunięcie naklejek (tak jak to życzyła sobie strona pozwana). Ponadto z zeznań tych wynikało, że początkowo pozwany wielokrotnie przyjmował tonery (tusze) z umieszczoną na nich naklejką (...), potem je kwestionował, a po zmianie u pozwanego osoby odpowiedzialnej za odbiór tuszy pracownik pozwanego nie zgłaszał żadnych zastrzeżeń dotyczących umieszczania naklejek na dostarczanych produktach.

W ocenie Sądu zeznania świadków B. B., L. P., M. M. będących pracownikami pozwanego, okazały się nieprzydane dla poczynienia istotnych w sprawie ustaleń faktycznych. Świadkowie ci bowiem w zasadzie nie potrafili przywołać żadnych bliższych okoliczności związanych z realizacją umowy stron.

Pozostałe (a nie ujęte wyżej) zaprezentowane przez strony dowody, nie stanowiły w ocenie Sądu wartościowego materiału dowodowego pozwalającego na poczynienie istotnych w sprawie ustaleń faktycznych.

Sąd Okręgowy zważył co następuje:

Powództwo w niniejszej sprawie zasługiwało na uwzględnienie.

Na wstępie należy wskazać, iż stosownie do treści art. 386 § 6 k.p.c. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w uzasadnieniu wyroku sądu drugiej instancji wiążą sąd, któremu sprawa została przekazana. Tym samym, treść rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie jest pochodną postawy procesowej stron procesu oraz wytycznych Sądu Apelacyjnego, które są wiążące dla Sądu I instancji.

Istotnym zagadnieniem powstałym na kanwie niniejszego sporu było ustalenie czy strona pozwana była uprawniona do naliczenia kary umownej stosownie do treści § 8 umowy nr (...) z dnia 8 kwietnia 2015 roku, a w konsekwencji, czy doszło do skutecznego potrącenia należności dochodzonej przez powoda w niniejszym postępowaniu.

Zgodnie z treścią art. 483 § 1 k.c. można zastrzec w umowie, że naprawienie szkody wynikłej z niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania niepieniężnego nastąpi przez zapłatę określonej sumy. Dłużnik, godząc się na karę umowną, bierze tym samym na siebie gwarancję jego wykonania. Treścią zastrzeżenia kary umownej jest zobowiązanie się dłużnika do zapłaty wierzycielowi określonej kwoty pieniężnej w razie niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania. Zapłata kary umownej stanowi niejako automatyczną sankcję przysługującą wierzycielowi w stosunku do dłużnika w wypadku niewykonania przez niego lub nienależytego wykonania zobowiązania z przyczyn, za które dłużnik odpowiada

Mimo automatyzmu w przedmiocie konieczności zapłacenia kary umownej w razie wystąpienia okoliczności uzasadniających jej naliczanie przyjąć trzeba, że w pewnych sytuacjach dłużnik będzie zwolniony od obowiązku jej zapłaty. Skoro przesłanką uzasadniającą zwolnienie dłużnika z odpowiedzialności z tytułu niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania jest wykazanie, że przyczyną takiego stanu rzeczy są okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi, to przyjąć trzeba, że analogiczne zasady obowiązują w odniesieniu do omawianego dodatkowego zastrzeżenia umownego. Dłużnik zatem będzie zwolniony z obowiązku zapłaty kary umownej, jeżeli wykaże, że przyczyną niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania uzasadniające naliczanie kary umownej są okoliczności, za które nie ponosi odpowiedzialności.

Zakres odpowiedzialności z tytułu kary umownej pokrywa się bowiem z zakresem ogólnej odpowiedzialności kontraktowej dłużnika z art. 471 k.c., gdy od przewidzianego tym przepisem odszkodowania kara umowna różni się tylko tym, że przysługuje ona niezależnie od poniesionej szkody (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 11 stycznia 2008 roku, sygn. akt V CSK 362/07, OSP 2012, z. 7-8, poz. 76, także wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 21 sierpnia 2013 roku, sygn. I ACa 334/13).

Przenosząc powyższe rozważania na grunt przedmiotowej sprawy należało ustalić, czy doszło do ziszczenia przesłanki określonej w § 8 umowy w postaci opóźnienia w wykonaniu przedmiotu zamówienia z tym jednak zastrzeżeniem, iż odpowiedzialność za opóźnienie spoczywała na wykonawcy, tj. stronie powodowej w niniejszym postępowaniu.

W świetle zgromadzonego materiału dowodowego, a w szczególności w oparciu o wnioski płynące z zeznań Z. T. – przesłuchanej w charakterze strony powodowej, a także z zeznań świadków Ł. T. i M. Z., które to wnioski Sąd w całości podziela i przyjmuje za własne wynika, iż opóźnienie w dostarczeniu tonerów stanowiących przedmiot zamówienia umowy nr (...) z dnia 8 kwietnia 2015 roku wynikało z szeregu okoliczności i niemożliwe jest przypisanie odpowiedzialności za ich powstanie wyłącznie jednej ze stron. Podkreślenia wymaga, iż zarówno przedmiot zamówienia, jego zakres nie pozwala na jednoznaczne wskazanie konkretnych uchybień, które doprowadziły do powstania opóźnienia, w szczególności brak podstaw do przypisania każdemu z tym uchybień określonej wartości czasowej powstałego opóźnienia. Należy przy tym wskazać, iż pozwany nie współpracował z powodową Spółką przy wykonywaniu postanowień Umowy i stosował dowolną interpretację postanowień Umowy, uzależnioną od stanowiska osoby odpowiedzialnej za odbiór. Po zmianie personalnej na tym stanowisku, nie dochodziło do kwestionowania towaru i dokonywano jego odbioru bez żadnych zastrzeżeń, chociaż był to ten sam towar, w taki sam sposób i przy takich samych oznaczeniach, co wykazało przeprowadzone postępowanie dowodowe.

Mając powyższe na względzie należy wskazać, iż powodowa Spółka wykonywała Umowę w sposób prawidłowy i terminowy zgodnie z zamówieniami składanymi przez stronę pozwaną. Poprzez zastrzeżenia pozwanego co do jakości towarów strona powodowa nie była w zwłoce czy też w opóźnieniu z jej wykonaniem ze swojej winy lub wskutek własnego działania bądź zaniechania. Zgodnie z zapisami Umowy powodowa Spółka mogła dostarczyć pozwanemu tonery oryginalne albo ich zamienniki. Toteż Sąd uznał, iż dostawa w dniu 5 października 2015 roku bądź też 7 października 2015 roku w postaci dostarczenia towarów oryginalnych nie stanowiła nienależytego wykonania Umowy, a była zgodna z Umową i dawała pozwanemu korzyści (gdyż pozwany otrzymywał tonery oryginalne zamiast zamienników), a to na pewno nie naruszało postanowień Umowy, ani ustawy Prawo Zamówień Publicznych.

Po drugie umieszczenie na tonerach przez producenta naklejek z napisem (...) , która to naklejka wg wskazań producenta umożliwiała jego regionalizację nie stanowiło zdaniem Sądu wady tego produktu, tym samym brak było podstaw do kwestionowania wymogów określonych w Umowie dla tego towaru. W okresie, za który zostały naliczone kary umowne za umieszczenie na tonerach (tuszach) naklejek (...) pozwany niejednokrotnie przyjmował towar z tymi naklejkami, a po zmianie osoby odpowiedzialnej za odbiór zamówień tego typu zastrzeżenia w ogóle nie miały miejsca. Pracownicy powodowej Spółki dokładali osobistych starań, aby zadowolić Zamawiającego klienta i na wyraźne żądanie pracownika pozwanego samodzielnie usuwali te naklejki na parkingu przy centrum handlowym. Dalej należy wskazać, że czynienie zarzutów, że tonery zawierające ślady po usuwaniu naklejek są wadliwe, czy też nie spełniają wymogów oznaczonych w Umowie jest bezzasadne, gdyż jak wskazano wyżej pracownicy powodowej Spółki podejmowali te działania na życzenie klienta.

W konsekwencji Sąd uznał za zasadne, dokonanie kompleksowej oceny zaistniałych opóźnień z uwzględnieniem ich wpływu na poszczególne etapy realizacji przedmiotu Umowy. Sąd uznał, iż realizacja poszczególnych etapów zamówień, chociażby z uwagi na systematykę pracy zamawiającego oraz dostawcy, pozostawała w ścisłym związku ze sobą. Uprawnione jest tym samym przyjęcie, iż dostarczanie towarów następowało sekwencyjnie i niemożliwe było, ażeby prowadzona była jednoczesna weryfikacja zgodności towarów ze złożonym zamówieniem oraz z Umową. Z uwagi na specyfikę pracy Ministerstwa Obrony wejście na teren magazynu nie było możliwe, dopiero po uzyskaniu odpowiedniego zezwolenia (przepustki) strona powodowa mogła zweryfikować poprawność i stan towaru dopiero po odebraniu go z magazynu pozwanego.

Powyższa konstatacja uprawnia do przyjęcia, iż powstałe opóźnienia w dostarczaniu towarów nie leżą li tylko po stronie powoda, zaś przyjęcie za stroną pozwaną, iż opóźnienia powstałe w toku realizacji Umowy stanowiące podstawę do naliczenia kar umownych jako nieznajdujące odzwierciedlenia w materiale dowodowym, jest całkowicie nieuprawnione. Należy również wskazać, iż brak było podstaw do dokonania zakupu tuszy na koszt powoda, a pozwany nie miał podstaw do żądania zwrotu środków za zakup materiałów eksploatacyjnych do drukarek u innego kontrahenta poza trybem zamówień publicznych.

W ocenie Sądu należało uwzględnić również podniesiony przez stronę powodową zarzutu o rażącej niewspółmierności kary umownej. Sąd dostrzega, iż zarzut ten podniesiony był jedynie na wypadek nieuwzględnienia argumentacji co do niezawinionych przez powoda okoliczności powstania opóźnień, jednakże strona powodowa podniosła również, iż wysokość kary obliczonej za każdy dzień jest niewspółmiernie wysoka, a nadto przedmiot zamówienia został wykonany w całości i rzetelnie, choć obiektywnie z uchybieniem terminowi.

Ocenę, czy kara w danym przypadku jest rażąco wygórowana w rozumieniu przepisu art. 484 § 2 k.c. należy dokonać w kontekście całokształtu okoliczności sprawy, a zatem uwzględniając nie tylko wysokość powstałej szkody w związku z niewykonaniem zobowiązania, ale przede wszystkim przedmiot umowy, okoliczności, na jakie kara umowna została zastrzeżona, cel tej kary, sposób jej ukształtowania, okoliczności, w jakich doszło do sytuacji uzasadniającej naliczenia kary, czy wagę i zakres nienależytego wykonania umowy. Stosując instytucję miarkowania, sąd powinien mieć też na względzie podstawowe funkcje kary umownej, jakimi są funkcja stymulująca wykonanie zobowiązania, funkcja represyjna w postaci sankcji za niewykonanie lub nienależyte wykonanie umowy oraz funkcja kompensacyjna, polegająca na naprawieniu szkody, jeśli wierzyciel ją poniósł.

Dostrzec również należy, iż naliczenie kary umownej nastąpić mogło wyłącznie wskutek zawinionego opóźnienia powstałego ze strony wykonawcy. Tym samym należało przyjąć, iż zastrzeżenie kary umownej w wysokości określonej w umowie stanowić miało czynnik mobilizujący powoda do zachowania należytej staranności i niedopuszczenia do powstania zawinionych opóźnień.

Wzorzec należytej staranności ujęty w art. 355 § 2 k.c. oznacza, że staranność wymagana w stosunkach danego rodzaju będzie musiała być uwzględniana w odniesieniu do wiedzy, doświadczenia i umiejętności praktycznych, jakie wymagane są od przedsiębiorcy podejmującego się określonej działalności. Wysoki stopień staranności wymaganej od dłużnika wynika bezpośrednio z faktu, że oczekiwania osoby zawierającej z nim umowę zazwyczaj są wyższe niż w stosunku do osoby, która nie prowadzi danej działalności zawodowo. Ustawodawca zakłada więc, że osoba ta nie tylko ma większą wiedzę i doświadczenie niż osoba nieprowadząca takiej działalności, ale jest od niej rzetelniejsza i ma większą zdolność przewidywania.

Rekapitulując powyższe należy stwierdzić, iż w ocenie Sądu w okolicznościach przedmiotowej sprawy doszło do nieuprawnionego naliczenia kary umownej. Strona powodowa bowiem dostatecznie wykazała, że do opóźnienia w dostawie tuszy i tonerów do drukarek dla pozwanego (a więc nienależytego wykonania zobowiązania) doszło na skutek okoliczności, za które powód nie ponosi odpowiedzialności i których nie mógł przewidzieć (pozwany miał bowiem zastrzeżenia co do jakości towaru i jego zgodnością ze specyfikacją wynikającą z zawartej Umowy, zaś powód starał się dostosować do stawianych mu wymagań i naprawiał wszystkie usterki zgodnie z żądaniem pozwanego). Brak było zatem podstaw do obciążenia powodowej Spółki karami umownymi objętymi notami obciążeniowymi nr (...), (...), (...), (...), (...) z tytułu nienależytego wykonanania zobowiązania.

Uznając bezzasadność złożonego przez pozwanego oświadczenia o potrąceniu kwot objętych notami obciążeniowym z roszczenia o zapłatę faktur z tytułu prawidłowego wykonanania umowy Sąd zasądził od pozwanego na rzecz powoda kwotę 158.188,95 zł tytułem nieuiszczonego wynagrodzenia wynikającego ze złożonych pozwanemu faktur VAT.

O żądaniu odsetkowym Sąd orzekł na podstawie art. 481 § 1 i 2 k.c.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawi art. 98 § 1 k.p.c. stosownie do odpowiedzialności za wynik procesu, uznając że powód wygrał proces w całości. Stosownie do art. 108 § 1 k.p.c. szczegółowe wyliczenie kosztów Sąd pozostawił referendarzowi sądowemu po uprawomocnieniu się wyroku.