Portal Orzeczeń Sądu Okręgowego w Warszawie

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Warszawa, dnia 22 października 2025 roku

Sąd Okręgowy w Warszawie I Wydział Cywilny

w składzie:

Przewodniczący sędzia Marcin Polit

Protokolant August Jarzyna

po rozpoznaniu w dniu 26 września 2025 roku w Warszawie

na rozprawie

sprawy z powództwa A. W. (1)

przeciwko (...) sp. z o.o. w W.

o zapłatę

I.  zasądza od pozwanego (...) sp. z o.o. w W. na rzecz powódki A. W. (1) kwotę 134 424,71 zł (sto trzydzieści cztery tysiące czterysta dwadzieścia cztery złote i siedemdziesiąt jeden groszy) wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 27 sierpnia 2024 roku do dnia zapłaty;

II.  oddala powództwo w pozostałej części;

III.  zasądza od pozwanego (...) sp. z o.o. w W. na rzecz powódki A. W. (1) kwotę 7 400 (siedem tysięcy czterysta) złotych tytułem zwrotu kosztów procesu, w tym kwotę 5 400 (pięć tysięcy czterysta) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego – z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się niniejszego orzeczenia do dnia zapłaty;

IV.  nakazuje pobranie od pozwanego (...) sp. z o.o. w W. na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Warszawie kwoty 5 347 (pięć tysięcy trzysta czterdzieści siedem) złotych tytułem nieuiszczonych kosztów sądowych.

Sygn. akt I C 777/23

UZASADNIENIE

Pozwem wniesionym w dniu 23 czerwca 2023 roku (data stempla pocztowego – k. 16) wniesionym przeciwko pozwanemu (...) sp. z o.o. w W., powódka A. W. (1) wniosła o zasądzenie od pozwanego na rzecz powódki kwoty 146 925,98 zł „z odsetkami od dnia 9 lipca 2019 roku do dnia zapłaty”. Żądana kwota dochodzona była tytułem świadczenia nienależnego i stanowi sumę wyegzekwowaną od powódki na podstawie tytułu wykonawczego, który został pozbawiony wykonalności (pozew – kk. 7-18).

W odpowiedzi na pozew z dnia 26 sierpnia 2024 roku pozwany wniósł o oddalenie powództwa w całości. W uzasadnieniu pozwany podniósł, że tytuł egzekucyjny – nakaz zapłaty wydany w sprawie o sygn. III Nc 125/11 nadal istnieje i jest prawomocny, a ponadto że to pozwany był osobą poszkodowaną na skutek sfałszowania poręczenia weksla, który stanowił podstawę wydania nakazu zapłaty (odpowiedź na pozew – kk. 95-97).

Sąd ustalił następujący stan faktyczny.

Nakazem zapłaty w postępowaniu nakazowym z dnia 10 maja 2011 roku wydanym w sprawie o sygn. III Nc 125/11 Sąd Okręgowy w Warszawie III Wydział Cywilny, na skutek pozwu wniesionego w dniu 18 kwietnia 2011 roku, przez (...) sp. z o.o. z siedzibą w W., nakazał pozwanym T. W. i A. W. (1), aby zapłacili solidarnie na rzecz powoda (...) sp. z o.o. z siedzibą w W. kwotę 133 083,89 zł wraz z ustawowymi odsetkami liczonymi od dnia 28 marca 2011 roku do dnia zapłaty oraz kwotę 5 264 zł tytułem kosztów procesu, w terminie dwóch tygodnia od doręczenia nakazu albo wnieśli w tymże terminie zarzuty. Nakaz zapłaty jest prawomocny z dniem 29 września 2011 roku.

Podstawą wydania nakazu zapłaty był weksel własny T. W. z dnia 18 kwietnia 2008 roku na zlecenie (...) sp. z o.o. z siedzibą w W. na kwotę 133 083,89 zł, płatny do dnia 27 marca 2011 bez protestu w W. w siedzibie Banku (...) S.A. W jego treści stwierdzono, że A. W. (1) udzieliła za weksel poręczenia.

Postanowieniem z dnia 29 czerwca 2012 roku ww. Sąd nadał klauzulę wykonalności ww. nakazowi zapłaty wydanemu w postępowaniu nakazowym (akta III Nc 125/11: nakaz zapłaty – k. 17; kopia weksla wraz z poręczeniem – kk. 5-5v.; oryginał weksla – k. 110; postanowienie z 29.06.2012 – k. 106).

A. W. (1) nie poręczyła przedmiotowego weksla, a do jego sfałszowania przyznał jej się jej mąż T. W., który również ukrywał przed żoną kierowaną do niej korespondencję. Następnie była wobec niej toczona wieloletnia egzekucja i czynności windykacyjne. T. W. został zamordowany (zeznania powódki – protokół k. 152v.).

Przeciwko T. W. i A. W. (1) na podstawie ww. tytułu egzekucyjnego było prowadzone postępowanie egzekucyjne w sprawie o sygn. Km (...). W ramach tego postępowania od dłużniczki A. W. (1) została wyegzekwowana kwota 134 424,71 zł na rzecz wierzyciela (...) sp. z o.o. z siedzibą w W., a także kwota 12 305,28 zł tytułem opłaty egzekucyjnej oraz 195,99 zł tytułem kosztów postępowania egzekucyjnego (zaświadczenie o dokonanych wpłatach z 28.10.2021 – kk. 10-12, a ponadto akta Km (...)).

W toku postępowania karnego w sprawie o sygn. III K 164/13 ustalono, że zwrot „poręczam” oraz podpis (...) nie zostały wykonane ręką A. W. (1). Ustalono, że autorem obu ww. był T. W.. Ponadto w toku postępowania karnego T. W. przyznał się, że podpisał weksel oraz na odwrotnej jego stronie napisał własnoręcznie słowa: (...), a także że o podpisaniu weksla A. W. (1) nie miała wiedzy.

Wyrokiem Sądu Okręgowego w Białymstoku III Wydział Karny z dnia 20 listopada 2013 roku T. W., oskarżony o to, że w bliżej nieustalonym czasie nie wcześniej niż w dniu 1 kwietnia 2008 roku i nie później niż 18 kwietnia 2008 roku w Ł. przy ul. (...) działając w krótkich odstępach czasu, w wykonaniu z góry powziętego zamiaru, zawierając umowy leasingu operacyjnego nr K (...) i nr K (...) z (...) sp. z o.o. z siedzibą w W. przy ul. (...), dokonał podrobienia dwóch weksli własnych in blanco poprzez nakreślenie na odwrocie weksli (...), przy czym czyn ten stanowi wypadek mniejszej wagi – tj. o czyn z art. 310§3 k.k. w zw. z art. 12 k.k., został uznany za winnego popełnienia zarzucanego mu czynu i za to został skazany na karę 2 lat pozbawienia wolności, przy czym wykonanie orzeczonej kary pozbawienia wolności Sąd Okręgowy warunkowo zawiesił na okres próby wynoszący 3 lata, a także została wymierzona oskarżonemu kara grzywny. Wyrok uprawomocnił się w dniu 15 stycznia 2014 roku (akta III K 164/13: opinia biegłego z zakresu kryminalistycznego badania dokumentów – kk. 118-128; wyjaśnienia oskarżonego T. W. – kk. 210-211, kk. 259-260; wyrok z 29.11.2013 – kk. 263-263v.).

A. W. (1) złożyła do Sądu Okręgowego w Warszawie w dniu 10 marca 2014 roku skargę o wznowienie postępowania w sprawie o sygn. III Nc 125/11. Postanowieniem z dnia 29 lipca 2014 roku Sąd Okręgowy w Warszawie III Wydział Cywilny w sprawie o sygn. III C 314/14 odrzucił ww. skargę o wznowienie postępowania. Postanowieniem z dnia 4 grudnia 2014 roku Sąd Apelacyjny w Warszawie oddalił zażalenie skarżącej A. W. (2) (akta III C 314/14: postanowienie z 29.07.2014 – kk. 57-61; postanowienie z 4.12.2014 – kk. 121-126).
Pozwem z dnia 1 czerwca 2016 roku A. W. (1) wniosła o pozbawienie wykonalności tytułu wykonawczego w postaci nakazu zapłaty w postępowaniu nakazowym z dnia 10 maja 2011 roku w sprawie o sygn. III Nc 125/11. Wyrokiem z dnia 11 października 2018 roku w sprawie o sygn. XXV C 1401/17 Sąd Okręgowy w Warszawie XXV Wydział Cywilny oddalił powództwo i orzekł o kosztach procesu.

Na skutek apelacji powódki A. W. (1), wyrokiem z dnia 8 lipca 2019 roku Sąd Apelacyjny w Warszawie VI Wydział Cywilny Odwoławczy w sprawie o sygn. VI ACz 357/19 w pkt I zmienił zaskarżony wyrok z dnia 11 października 2018 roku, sygn. XXV C 1401/17:

1)  w punkcie pierwszym w ten sposób, że pozbawia wykonalności nakaz zapłaty wydany w postępowaniu nakazowym przez Sąd Okręgowy w Warszawie, III Wydział Cywilny w dniu 21 kwietnia 2011 r., III Nc 125/11, zaopatrzony w klauzulę wykonalności postanowieniem Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 29 czerwca 2012 r., wobec A. W. (1) w całości,

2)  w punkcie drugim orzekł o kosztach procesu na rzecz A. W. (1).

Sąd Apelacyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 8 lipca 2019 roku „kontynuowanie przez wierzyciela egzekucji na podstawie tytułu wykonawczego w postaci prawomocnego nakazu zapłaty, od którego nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, w sytuacji gdy po powstaniu tytułu egzekucyjnego wydano prawomocny wyrok skazujący za przestępstwo podrobienia na dokumencie stanowiącym podstawę do wydania nakazu zapłaty w postaci weksla słowa <poręczam> oraz podpisu awalisty, przy świadomości wierzyciela co do istnienia wyroku sądu karnego, narusza zasady współżycia społecznego określone w art. 5 k.c., a przez to stanowi zdarzenie będące podstawą pozbawienia wykonalności tytułu wykonawczego, o którym mowa w art. 840§1 pkt 2 k.p.c. (…) Postępowanie pozwanej egzekwującej od powódki świadczenie zasądzone prawomocnym nakazem zapłaty jest sprzeczne z nakazem kierowania się przez podmioty prawa cywilnego dobrymi obyczajami i dobrą wiarą, a także przekonaniem, że dbając o swój interes nie krzywdzą innych. Okoliczność powoływana przez pozwanego, że T. W. jest mężem A. W. (1) nie ma znaczenia dla faktu popełnienia na jej niekorzyść przestępstwa.” (akta XXV C 1407/17: pozew – kk. 4-9; wyrok z 11.10.2018 – k. 137; apelacja – kk. 160-163; wyrok SA z 8.07.2019 – kk. 224-225; uzasadnienie wyroku z 8.07.2019 – kk. 246-247).

Podobnie w sprawie o sygn. II Nc 7465/11 Sąd Rejonowy dla Warszawy Mokotowa w Warszawie II Wydział Cywilny w dniu 21 kwietnia 2011 roku wydał nakaz zapłaty w postępowaniu nakazowym, w którym nakazał, aby pozwani T. W. i A. W. (1) zapłacili solidarnie powodowi (...) sp. z o.o. w W. kwotę 64 645,67 zł, a także koszty procesu. Podstawą wydania nakazu zapłaty był weksel własny T. W. z dnia 18 kwietnia 2008 roku na zlecenie (...) sp. z o.o. z siedzibą w W. na kwotę 64 645,67 zł, płatny do dnia 27 marca 2011 bez protestu w W. w siedzibie Banku (...) S.A. Również i w jego treści stwierdzono, że A. W. (1) udzieliła za weksel poręczenia. Na skutek wniesionych zarzutów sprawa była rozpoznawana w postępowaniu zwykłym pod sygn. I C 560/12. Sąd Rejonowy postanowieniem z 21.03.2012 dopuścił dowód z opinii biegłego grafologa na okoliczność ustalenia, czy zwrot (...) na odwrocie weksla wystawionego przez T. W. został nakreślony przez pozwaną A. W. (1), czy tez przez inną osobę. Biegły stwierdził, że zwrot ten nie został zakreślony przez A. W. (1). Wyrokiem z dnia 19 czerwca 2012 roku w sprawie I C 560/12 Sąd Rejonowy dla Warszawy-Mokotowa w Warszawie Wydział I Cywilny uchylił nakaz zapłaty w postępowaniu nakazowym z dnia 21 kwietnia 2011 roku w sprawie II Nc 7465/11 w stosunku do pozwanej A. W. (1) i oddalił powództwo w stosunku do A. W. (1) (pkt 1) oraz utrzymał w mocy przedmiotowy nakaz zapłaty w stosunku do pozwanego T. W. (pkt 2). Wyrok jest prawomocny z dniem 21 sierpnia 2012 roku (akta II Nc 7465/11: kopia weksla – k. 18; nakaz zapłaty – k. 19; zarzuty – kk. 34-37; postanowienie z 21.03.2012 – k. 115; opinia biegłego grafologa – kk. 120-123; wyrok z 19.06.2012 – kk. 159-160).

Sąd ustalił stan faktyczny w oparciu o wymienione dowody z dokumentów, przedłożone do akt sprawy, które należało uznać za wiarygodne, a strony nie kwestionowały ich prawdziwości. Przede wszystkim również Sąd dopuścił dowody z dokumentów znajdujących się w wymienionych aktach spraw dołączonych: spraw prowadzonej przed Sądem Okręgowym w Warszawie pod sygn. III Nc 125/11 (wraz z aktami egzekucyjnymi sprawy o sygn. Km (...)), III C 314/14 oraz XXV C 1401/17, sprawy prowadzonej przed Sądem Rejonowym dla Warszawy-Mokotowa w Warszawie pod sygn. I C 560/12 oraz sprawy prowadzonej przed Sądem Okręgowym w Białymstoku pod sygn. III K 164/13. Posiłkowo Sąd oparł się także na dowodzie z przesłuchania strony powodowej. Okoliczności faktyczne były zresztą między stronami bezsporne, a spór dotyczył jej oceny prawnej.

Sąd zważył, co następuje:

Powództwo zasługiwało na uwzględnienie co do zasady, choć co do wysokości nie w całości, a w przeważającej części. Istotą sprawy było rozstrzygnięcie, czy tytuł egzekucyjny – prawomocny nakaz zapłaty, który został pozbawiony wykonalności, stanowi w dalszym ciągu istniejącą w obrocie prawnym podstawę prawną do skutecznego dochodzenia świadczenia pieniężnego. Strona powodowa domagała się zwrotu wyegzekwowanego już na podstawie ww. tytułu egzekucyjnego świadczenia, jako świadczenia nienależnego, zaś strona pozwana utrzymywała, że skoro jest to prawomocny nakaz zapłaty, niewzruszony skargą o wznowienie postępowania i wiążący strony, to pozwany ma podstawę do zachowania wszystkich wyegzekwowanych od powoda sum ani nie występuje w sprawie świadczenie nienależne. Zdaniem pozwanego, prawomocny nakaz zapłaty jest tytułem dla świadczenia i z samego faktu pozbawienia wykonalności nakazu zapłaty nie wynika niezasadność ani obowiązek zwrotu już wyegzekwowanego roszczenia – wyrok podejmowany na zasadzie art. 840 k.p.c. ma charakter ex nunc i nie skutkuje w zakresie kwot już wyegzekwowanych. Argumentacja strony pozwanej nie jest jednak trafna i w piśmiennictwie jest to rozstrzygane jednoznacznie – pozbawienie wykonalności tytułu wykonawczego w wyniku uwzględnienia powództwa przeciwegzekucyjnego (art. 840 i nast. k.p.c.), powoduje, że odpada podstawa prawna świadczenia wyegzekwowanego na podstawie rzeczonego tytułu wykonawczego, przez co same świadczenie staje się nienależne i stanowi to podstawę condictio causa finita. Brak podstawy świadczenia ma w takim wypadku charakter wtórny, jednocześnie to moment odpadnięcia podstawy prawnej świadczenia wyznacza źródło roszczenia z art. 410 k.c., także wówczas, gdy odpadnięcie podstawy wywiera skutek ex tunc (T. Sokołowski [w:] Kodeks cywilny. Komentarz. Tom III. Zobowiązania - część ogólna, wyd. II, red. A. Kidyba, Warszawa 2014, art. 410; P. Księżak, Glosa do wyroku SN z dnia 27 czerwca 2002 r., IV CKN 1166/02, OSP 2004, nr 7-8, s. 96; D. Fuchs, A. Malik [w:] Kodeks cywilny. Komentarz. Tom III. Zobowiązania. Część ogólna (art. 353-534), red. M. Fras, M. Habdas, Warszawa 2018, art. 410). Sąd pogląd ten w pełni podziela, co w konsekwencji powoduje, że uprawnione jest dochodzenie przez powódkę tak sformułowanego roszczenia na podstawie art. 410 pkt 2 k.c. Co więcej, zdaniem Sądu w okolicznościach niniejszej sprawy rozstrzygnięcie odmienne, tj. po myśli strony pozwanej, byłoby rażąco niesprawiedliwe i naruszające zasady współżycia społecznego. Jak stwierdził Sąd Apelacyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 8 lipca 2019 roku w sprawie o sygn. VI ACz 357/19, „kontynuowanie przez wierzyciela egzekucji na podstawie tytułu wykonawczego w postaci prawomocnego nakazu zapłaty, od którego nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, w sytuacji gdy po powstaniu tytułu egzekucyjnego wydano prawomocny wyrok skazujący za przestępstwo podrobienia na dokumencie stanowiącym podstawę do wydania nakazu zapłaty w postaci weksla słowa <poręczam> oraz podpisu awalisty, przy świadomości wierzyciela co do istnienia wyroku sądu karnego, narusza zasady współżycia społecznego określone w art. 5 k.c., a przez to stanowi zdarzenie będące podstawą pozbawienia wykonalności tytułu wykonawczego, o którym mowa w art. 840§1 pkt 2 k.p.c. (…) Postępowanie pozwanej egzekwującej od powódki świadczenie zasądzone prawomocnym nakazem zapłaty jest sprzeczne z nakazem kierowania się przez podmioty prawa cywilnego dobrymi obyczajami i dobrą wiarą, a także przekonaniem, że dbając o swój interes nie krzywdzą innych. Okoliczność powoływana przez pozwanego, że T. W. jest mężem A. W. (1) nie ma znaczenia dla faktu popełnienia na jej niekorzyść przestępstwa.” (uzasadnienie wyroku z 8.07.2019 – kk. 246-247). Co prawda nie sposób nie przyznać w pewnym stopniu racji pozwanemu, iż sfałszowanie podpisu A. W. (2), jako poręczającej weksel, również można zinterpretować jako działanie na szkodę pozwanego, jednak nie może umknąć uwadze fakt, że osobą pokrzywdzoną tym przestępstwem jest przede wszystkim powódka, która w żaden sposób nie partycypowała w pobraniu świadczenia zabezpieczonego wekslem. Słusznie zatem uznał Sąd Apelacyjny w uzasadnieniu wyroku z 8.07.2019, iż prowadzenie w takiej sytuacji egzekucji przeciwko powódce jest rażącym i oczywistym naruszeniem zasad współżycia społecznego, przy czym oczywistym jest, że fakt jedynie formalnego zakończenia postępowania egzekucyjnego nie stanowi dostatecznej realizacji tak wyrażonej argumentacji prawnej i – wbrew twierdzeniom pozwanego – nie można uznać, że pozwany ma uzasadnioną podstawę do zachowania wszystkich już wyegzekwowanych od powódki sum.

Roszczenie co do wysokości uzasadnione jest jednak w części. Jak wskazano wyżej, w ramach postępowania egzekucyjnego prowadzonego pod sygn. Km (...) od dłużniczki A. W. (1) została wyegzekwowana kwota 134 424,71 zł na rzecz wierzyciela (...) sp. z o.o. z siedzibą w W., a także kwota 12 305,28 zł tytułem opłaty egzekucyjnej oraz 195,99 zł tytułem kosztów postępowania egzekucyjnego. Oznacza to, że świadczenie nienależne stanowi jedynie kwota 134 424,71 zł i to taka kwota podlega zasądzeniu od pozwanego na rzecz powódki, zaś w zakresie pozostałej dochodzonej kwoty nie można mówić, by pozwany był bezpodstawnie wzbogacony.

W przedmiocie roszczenia o zasądzenie odsetek ustawowych za opóźnienie Sąd orzekł na podstawie art. 455 k.c., zasądzając je od dnia następnego po dniu sporządzenia odpowiedzi na pozew, tj. od dnia 27 sierpnia 2024 roku. Świadczenie nienależne jest tego rodzaju jest świadczeniem, które nie ma oznaczonego terminu płatności, a zatem po myśli art. 455 k.c. należy je spełnić niezwłocznie po wezwaniu do zapłaty, przy czym nie oznacza to automatycznie, że terminem tym jest dzień następujący po wezwaniu do zapłaty. „Niezwłocznie” nie oznacza bowiem „natychmiast”, ale oznacza termin realny w okolicznościach sprawy – miejsca, czasu, rodzaju i rozmiaru świadczenia (A. Lutkiewicz-Rucińska [w:] Kodeks cywilny. Komentarz aktualizowany, red. M. Balwicka-Szczyrba, A. Sylwestrzak, LEX/el. 2025, art. 455). Sąd uznaje, że czas konieczny na rozważenie zasadności roszczenia i zajęcia na jego temat stanowiska skończył się w momencie sporządzenia odpowiedzi na pozew, w której pozwany zadecydował, że tego roszczenia dobrowolnie nie spełni.

W konsekwencji należało orzec jak w punktach I-II sentencji wyroku.

W przedmiocie kosztów procesu Sąd orzekł jak w punkcie III sentencji wyroku na podstawie art. 98§1, §1 ¹ i §3 k.p.c. oraz art. 100 k.p.c., uznając, że skoro powództwo zostało oddalone w stosunkowo nieznacznej części, to powódce należy się zwrot całości poniesionych kosztów procesu, które stanowiły uiszczona opłata od pozwu w wysokości 2 000 zł oraz koszty zastępstwa procesowego w wysokości 5 400 zł zgodnie z §2 pkt 6 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie.

W przedmiocie nakazania pobrania od pozwanego nieuiszczonej opłaty od pozwu (powódka została w tym zakresie zwolniona od kosztów sądowych) Sąd orzekł jak w punkcie IV sentencji wyroku na podstawie art. 98§1 i art. 100 k.p.c. w zw. z art. 113 ust. 1 u.k.s.c.