Portal Orzeczeń Sądu Okręgowego w Warszawie

WYROK CZĘŚCIOWY

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 18 grudnia 2025 r.

Sąd Okręgowy w Warszawie I Wydział Cywilny w następującym składzie:

Przewodniczący: SSO Ewa Ligoń-Krawczyk

Protokolant: starszy sekretarz sądowy Ewa Kocielnik

po rozpoznaniu w dniu 18 listopada 2025 r. w Warszawie

na rozprawie

sprawy z powództwa K. R.

przeciwko Syndyk Masy Upadłości (...) Bank S.A. z siedzibą w W. - M. K.

o ustalenie

oddala powództwo.

Sygn. akt I C 956/23

UZASADNIENIE

wyroku częściowego z dnia 18 grudnia 2025 r.

Pozwem z dnia 31 grudnia 2019 r. (data stempla pocztowego) skierowanym przeciwko (...) Bank Spółce Akcyjnej z siedzibą w W., K. R. wniósł o:

I.  zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda kwoty 89 028,15 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 29 marca 2019 r. do dnia zapłaty, z uwagi na nieważność umowy kredytu

ewentualnie, jeśli mimo stwierdzenia nieważności umowy kredytu Sąd nie stwierdzi podstaw do uwzględnienia żądania zasądzenia, wniósł o

ustalenie nieistnienia stosunku prawnego wynikającego z umowy kredytu hipotecznego nr (...) zawartej w dniu 23 kwietnia 2008 r. (stwierdzenie nieważności umowy).

Ewentualnie, w przypadku stwierdzenia braku podstaw do uwzględnienia żądań wskazanych w pkt I (a zatem uznania przez Sąd, że umowa kredytu jest ważna), wniósł o:

II.  zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda kwoty 39 892,94 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 29 marca 2019 r. do dnia zapłaty oraz ustalenie, że postanowienia § 1 ust. 1, 4 i 7, § 6 ust, 1 i 14, § 9 ust. 2, § 10 ust. 3, § 14 ust. 3, § 20 ust. 3, 4 i 8 umowy kredytu hipotecznego nr (...) zawartej w dniu 23 kwietnia 2008 r., a także postanowienia § 2- definicja tabeli kursowej, § 19 ust. 5, § 21 ust. 5, § 30 ust. 3, 4 i 9 regulaminu kredytu hipotecznego (...) stanowią niedozwolone postanowienia umowne i nie wiążą powoda (są bezskuteczne wobec powoda) od chwili zawarcia umowy;

Wniósł także o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty oraz opłaty skarbowej od pełnomocnictwa w kwocie 17,00 zł.

W pozwie zawarł również wniosek o udzielenie zabezpieczenia roszczeń poprzez zajęcie wierzytelności o wypłatę środków z rachunku bankowego pozwanego prowadzonego przez Narodowy Bank Polski na kwotę 100 995,15 zł lub zawieszenie obowiązku spłaty rat kapitałowo-odsetkowych wynikającego z umowy kredytu hipotecznego nr (...) zawartej w dniu 23 kwietnia 2008 r. na czas trwania postępowania, tj. od dnia wytoczenia powództwa do dnia uprawomocnienia się wyroku w niniejszej sprawie (pozew o zapłatę wraz z wnioskiem o udzielenie zabezpieczenia – k. 3-21).

Postanowieniem z dnia 3 lutego 2020 r. tut. Sąd oddalił ww. wniosek o zabezpieczenie (postanowienie z dnia 3 lutego 2020 r., sygn. akt I C 24/20 – k. 66).

W odpowiedzi na pozew pozwany Bank wniósł o oddalenie powództwa w całości oraz zasądzenie od strony powodowej na rzecz pozwanego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego z uwzględnieniem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa w wysokości 17,00 zł według norm przepisanych. Nadto, zaprzeczył temu by powodowi przysługiwał interes prawny w powództwie o ustalenie oraz podkreślił, że w dacie zawierania Umowy powód był przedsiębiorcą (odpowiedź na pozew – k. 81-127v).

Pismem procesowym z dnia 28 października 2021 r. (data nadania w UP) powód dokonał zmiany powództwa wnosząc o:

I.  ustalenie nieistnienia stosunku prawnego wynikającego z umowy kredytu hipotecznego nr (...) indeksowanego do CHF zawartej pomiędzy powodem a pozwanym w dniu 23 kwietnia 2008 r. oraz zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda kwoty 101.888,16 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 29 marca 2019 r. do dnia zapłaty, z uwagi na nieważność umowy kredytu;

II.  ewentualnie, w przypadku stwierdzenia braku podstaw do uwzględnienia w całości lub w części żądań wskazanych w punkcie I powyżej (a zatem uznania przez Sąd, że umowa kredytu jest ważna), wnosząc o:

zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda kwoty 42.980,28 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 29 marca 2019 r. do dnia zapłaty oraz ustalenie, że postanowienia § 1 ust. 1, 4 i 7, § 6 ust, 1 i 14, § 9 ust. 2, § 10 ust. 3, § 14 ust. 3, § 20 ust. 3, 4 i 8 umowy kredytu hipotecznego nr (...) zawartej w dniu 23 kwietnia 2008 r., a także § 2- definicja tabeli kursowej, § 19 ust. 5, § 21 ust. 5, § 30 ust. 3, 4 i 9 regulaminu kredytu hipotecznego (...) stanowią niedozwolone postanowienia umowne i nie wiążą powoda (są bezskuteczne wobec powoda) od chwili zawarcia umowy.

Wniósł również o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów opłaty skarbowej od pełnomocnictwa oraz zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty (zmiana powództwa – k. 262-266v).

W odpowiedzi pozwany wniósł o oddalenie powództwa wywiedzionego przez stronę powodową w piśmie z dnia 27 października 2021 r. w całości oraz zasądzenie od strony powodowej na rzecz pozwanego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego z uwzględnieniem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa w wysokości 17,00 zł według norm przepisanych, również co do powództwa wywiedzionego przez stronę powodową w piśmie z dnia 27 października 2021 r. (pismo pozwanego – wykonanie zobowiązania – k. 272-279).

W dalszym toku postępowania stanowiska procesowe stron nie uległy zmianie, natomiast pismem z dnia 17 października 2022 r. (data nadania w UP) powód wniósł o udzielenie zabezpieczenia roszczeń niepieniężnych i uregulowanie na czas toczącego się procesu wzajemnych praw i obowiązków stron procesu poprzez zawieszenie obowiązku spłaty rat kapitałowo-odsetkowych wynikających z umowy kredytu hipotecznego nr (...) indeksowanego do CHF zawartej pomiędzy powodem a pozwanym w dniu 23 kwietnia 2008 r. na czas trwania postępowania, tj. od dnia wytoczenia powództwa do dnia uprawomocnienia się orzeczenia kończącego w niniejszej sprawie oraz zasądzenie od pozwanego solidarnie na rzecz powoda kosztów postępowania zabezpieczającego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych powiększonych o stawkę podatku VAT wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty. Wniósł także o nadanie wyroki, który zapadnie w niniejszej sprawie, rygoru natychmiastowej wykonalności (wniosek powoda o zabezpieczenie oraz o nadanie wyrokowi rygoru natychmiastowej wykonalności – k. 333-335v).

Wniosek powoda o zabezpieczenie został – postanowieniem z dnia 24 października 2022 r. – odrzucony jako niedopuszczalny stosownie do art. 135 ust. 4 Ustawy o Bankowym Funduszu Gwarancyjnym, systemie gwarantowania depozytów oraz przymusowej restrukturyzacji (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 793) .

Zażalenie powoda na ww. rozstrzygnięcie zostało natomiast oddalone postanowieniem tut. Sądu z dnia 22 grudnia 2022 r. wydanym w sprawie o sygn. akt I Cz 260/22 (postanowienie z dnia 24 października 2022 r., sygn. akt I C 24/20 – k. 341; zażalenie – k. 354-357; postanowienie z dnia 22 grudnia 2022 r., sygn.. akt I Cz 260/22 – k. 362).

W związku z wystąpieniem przesłanek uzasadniających zawieszenie niniejszego postępowania Sąd – w dniu 26 września 2023 r. – postanowił w punkcie 1. – zawiesić postępowanie na podstawie art. 174 § 1 pkt 4 k.p.c. ze skutkiem od dnia 20 lipca 2023 r.; 2. – wezwać do udziału w postępowaniu syndyka masy upadłości pozwanego (...) Bank S.A. z siedzibą w W.; 3. – podjąć postępowanie w zakresie powództwa o ustalenie z udziałem syndyka masy upadłości pozwanego oraz 4. – zawiesić postępowanie w zakresie powództwa o ustalenie na podstawie art. 177 § 1 pkt 1 k.p.c. do czasu prawomocnego zakończenia postępowania w sprawie o sygn. akt (...) toczącego się przed Sądem Rejonowym dla m. st. Warszawy (pismo pozwanego – k. 386-386v; postanowienie z dnia 26 września 2023 r., sygn. akt I C 24/20 – k. 402).

Pismem z dnia 10 listopada 2023 r. (data nadania w UP) do sprawy przystąpił syndyk masy upadłości pozwanego Banku wnosząc o pozostawienie sprawy w zawieszeniu (pismo pozwanego syndyka masy upadłości – k. 415-416).

Powyższe orzeczenie – w zakresie pkt 4. – w dniu 27 listopada 2023 r. (data nadania w UP) zaskarżył powód (zażalenie – k. 471-472v).

Postanowieniem z dnia 29 kwietnia 2025 r. Sąd Apelacyjny w Warszawie uchylił zaskarżone postanowienie w zakresie punktu 4 (postanowienie Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 29 kwietnia 2025 r., sygn. akt VI ACz 1668/23 wraz z uzasadnieniem – k. 488-489).

Do czasu zamknięcie rozprawy w dniu 18 listopada 2025 r. strony podtrzymały tak sformułowane stanowiska procesowe (protokół z rozprawy z dnia 18 listopada 2025 r. – k. 517-517v).

Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:

K. R., chcąc się rozliczyć po rozwodzie z byłą żoną, podjął działania celem uzyskania niezbędnych środków. W trakcie poszukiwania najkorzystniejszej oferty zgłosił się do niego doradca klienta z firmy (...) S.A. – B. M., proponując mu ówcześnie najkorzystniejszą ofertę kredytu waloryzowanego kursem CHF z (...) Banku S.A. z siedzibą w K. – (...) Oddziału w Ł. (poprzednika prawnego pozwanego Banku). Przed przystąpieniem do spornej Umowy powód miał świadomość istnienia kursu kupna i kursu sprzedaży waluty obcej, jak również zdawał sobie sprawę z tego, że wzrost kursu CHF wpłynie na wzrost wysokości raty kredytu.

(dowód: zeznania powoda K. R. złożone na rozprawie w dniu 22 października 2021 r. – k. 252v-253)

W dniu 28 marca 2008 r. (data podpisu) K. R. – za pośrednictwem doradcy klienta z firmy (...) S.A. B. M. – złożył do (...) Banku wniosek o kredyt hipoteczny na kwotę 103 220,00 zł indeksowaną kursem waluty CHF na dowolny cel (inny) w kwocie 100 000,00 zł.

W dacie złożenia wniosku powód prowadził działalność gospodarczą pod firmą (...) Wycena i Obrót wykonując zawód rzeczoznawcy majątkowego i osiągając w ostatnim roku podatkowym dochód w wysokości 46 385,33 zł.

We wniosku tym powód wyraził zgodę na przystąpienie do ubezpieczenia na życie oraz odpowiedzialności cywilnej i ochrony prawnej w (...) S.A. na 1 rok, co do których zawnioskował o doliczenie składek do kwoty kredytu.

(dowód: wniosek o kredyt hipoteczny nr (...) z dnia 28 marca 2008 r. – k. 135-138v; wydruk z portalu CEIDG – k. 149; oświadczenie osoby fizycznej prowadzącej działalność gospodarczą – k. 150)

W dniu 23 kwietnia 2008 r. K. R. zawarł z (...) Bank Spółką Akcyjną w K. - (...) Oddziałem w Ł. Umowę kredytu hipotecznego nr (...) indeksowanego do CHF (dalej: Umowa).

Zgodnie z § 1 ust. 1 Umowy bank udzielił kredytobiorcy kredytu w kwocie 103 048,71 zł indeksowanego kursem CHF. Przy założeniu, że całość kredytu uruchomiona zostałaby w dacie sporządzenia Umowy równowartość kredytu wynosiłaby 50 365,94 CHF, rzeczywista równowartość miała zostać określona po wypłacie kredytu. Kredytobiorca oświadczył, iż jest świadomy ryzyka kursowego, związanego ze zmianą kursu waluty indeksowanej w stosunku do złotego, w całym okresie kredytowania i akceptuje to ryzyko.

Stosownie do § 1 ust. 2 Umowy spłata kredytu miała nastąpić w 360 miesięcznych ratach równych kapitałowo-odsetkowych.

Oprocentowanie kredytu było zmienne i na dzień sporządzenia Umowy wynosiło 5,56% w skali roku, na które składała się suma obowiązującej stawki DBCHF i stałej marży Banku, która wynosiła 2,75%. Kredytobiorca oświadczył, że jest świadomy ryzyka wynikającego ze zmiennego oprocentowania, w całym okresie kredytowania i akceptuje to ryzyko (§ 1 ust. 3 Umowy).

Na mocy § 1 ust. 7 Umowy całkowity koszt kredytu na dzień sporządzenia Umowy kredytu wynosił 109 113,00 zł (podana kwota nie uwzględniała ryzyka kursowego). Ostateczna wysokość całkowitego kosztu kredytu uzależniona była od zmian poziomu oprocentowania kredytu w całym okresie kredytowania.

Rzeczywista roczna stopa oprocentowania wynosiła 5,70%. Ostateczna wysokość rzeczywistej rocznej stopy oprocentowania uzależniona była od zmian poziomu oprocentowania kredytu w całym okresie kredytowania (§ 1 ust. 8 Umowy).

Zgodnie z § 1 ust. 10 Umowy Bank miał wypłacić kredyt bezgotówkowo jednorazowo na rachunki podmiotów wskazanych we wniosku o wypłatę, o ile nie było to sprzeczne z postanowieniami Umowy – w terminach i wysokościach określonych w Umowie kredytowej. Za prawidłowe wskazanie we wniosku numerów rachunków odpowiedzialność ponosił wyłącznie kredytobiorca.

Zgodnie z § 2 ust. 1 Umowy kredyt miał być przeznaczony na:

a)  w wysokości 100 000,00 zł na dowolny cel konsumpcyjny na rachunek kredytobiorcy;

b)  w wysokości 515,24 zł na pokrycie składek ubezpieczeniowych, o których mowa w § 4 ust. 1;

c)  w wysokości 2 000,00 zł na uiszczenie opłaty z tytułu ubezpieczenia na życie w (...) S.A. na rachunek (...);

d)  w wysokości 224,32 zł na uiszczenie kosztów związanych z ustanowieniem hipoteki zabezpieczającej spłatę kredytu;

e)  w wysokości 309,15 zł na uiszczenie składki z tytułu Pakietowego Ubezpieczenia na wypadek odmowy ustanowienia hipoteki.

Zabezpieczeniem spłaty kredytu były: hipoteka kaucyjna na rzecz Banku do kwoty stanowiącej 170% kwoty kredytu na nieruchomościach będących własnością K. R., ubezpieczenie z tytułu pakietowego ubezpieczenia na wypadek odmowy ustanowienia hipoteki, przez 3 pierwsze miesiące kredytowania, cesja na rzecz Banku wierzytelności z tytułu umowy ubezpieczenia nieruchomości od ognia, powodzi i innych zdarzeń losowych, weksel in blanco wraz z deklaracją do czasu przedstawienia w Banku odpisu z KW nieruchomości, ubezpieczenie spłaty kredytu na wypadek śmierci lub trwałej niezdolności do pracy (§ 3 Umowy).

Zgodnie z § 6 ust. 1 Umowy Bankowa Tabela kursów walut dla kredytów dewizowych oraz indeksowanych kursem walut, zwana Tabelą Kursów to sporządzona przez merytoryczną komórkę Banku na podstawie kursów obowiązujących na rynku międzybankowym w chwili sporządzenia tabeli i po ogłoszeniu kursów średnich przez NBP, tabela sporządzana miała być o godz. 16.00 każdego dnia roboczego i obowiązywała przez cały następny dzień roboczy.

Stosownie do § 9 ust. 2 Umowy w dniu wypłaty kredytu lub każdej transzy kredytu kwota wypłaconych środków miała być przeliczana do CHF według kursu kupna walut określonego w Tabeli Kursów – obowiązującego w dniu uruchomienia środków.

§ 10 ust. 3 Umowy określał, iż wysokość zobowiązania miała być ustalana, jako równowartość wymaganej spłaty wyrażonej w CHF – po jej przeliczeniu według kursu sprzedaży walut określonego w „Bankowej tabeli kursów walut dla kredytów dewizowych oraz indeksowanych kursem walut obcych” do CHF obowiązującego w dniu spłaty.

Stosownie do § 13 ust. 1-2, 5 Umowy oprocentowanie kredytu było zmienne i ulegało zmianie w pierwszym dniu najbliższego miesiąca następującego po ostatniej zmianie indeksu DBCHF. Indeks DBCHF dla każdego miesiąca obliczany był jako średnia arytmetyczna stawek LIBOR 3m, obowiązujących w dniach roboczych w okresie liczonym od 26 dnia miesiąca, poprzedzającego miesiąc ostatni do 26 dnia miesiąca poprzedzającego zmianę. Indeks DBCHF ulegał zmianie w okresach miesięcznych i obowiązywał od pierwszego dnia miesiąca, jeżeli wartość Indeksu była różna od obowiązującej stawki Indeksu DBCHF o przynajmniej 0,1 punktu procentowego i obowiązywała od pierwszego kalendarzowego dnia miesiąca.

W § 19 ust. 5-6 Umowy ochrona ubezpieczeniowa miała ustawać w przypadku całkowitej spłaty kredytu (za wyjątkiem ubezpieczenia nieruchomości od ognia i innych zdarzeń losowych), wypowiedzenia Umowy kredytu albo w innych przypadkach wskazanych w warunkach umowy ubezpieczenia. Kredytobiorca wyraził zgodę, aby wszelkie koszty i opłaty związane z Programem (...) (...) w trakcie uczestnictwa w Programie, były doliczane do kwoty kredytu w trybie podwyższenia bieżącego salda kredytowego a w przypadku ubezpieczenia nieruchomości od ognia i innych zdarzeń losowych do raty spłaty.

Zgodnie z § 25 ust. 1 Umowy w sprawach nieuregulowanych niniejszą Umową zastosowanie miały przepisy Kodeksu cywilnego, Prawa bankowego oraz Regulaminu do umowy kredytu hipotecznego, stanowiącego integralną część Umowy.

(dowód: Umowa kredytu hipotecznego nr (...) indeksowanego do CHF– k. 26-31v)

Zgodnie z § 19 ust. 5 Regulaminu do umowy kredytu hipotecznego, w przypadku kredytu indeksowanego w walucie obcej kwota raty spłaty obliczana była według kursu sprzedaży dewiz obowiązującym w Banku na podstawie obowiązującej w Banku Tabeli Kursów z dnia wpływu środków.

(dowód: Regulamin produktu kredytu hipotecznego (...) – k. 38-44v)

Uruchomienie kredytu nastąpiło w dniu 6 maja 2008 r. w wysokości 103 048,71 zł, tj. po kursie kupna z danego dnia w wysokości 2,0480 PLN, co stanowiło równowartość kwoty 50 316,76 CHF, w tym:

a)  kwota 100 000,00 zł na dowolny cel konsumpcyjny na rachunek nr (...);

b)  kwota 2 000,00 zł na pokrycie kosztów ubezpieczenia na życie;

c)  kwota 515,24 zł na pokrycie kosztów ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej;

d)  kwota 309,15 zł na pokrycie kosztów ubezpieczenia (...);

e)  kwota 224,32 zł na pokrycie kosztów sądowych.

(dowód: potwierdzenie wypłaty środków z dnia 27 maja 2019 r. – k. 46)

Powód spłacał raty kapitałowo-odsetkowe wyłącznie w PLN. W dalszym ciągu zobowiązany jest do spłacania należności z tytułu spornej Umowy.

(dowód: zeznania powoda K. R. złożone na rozprawie w dniu 22 października 2021 r. – k. 252v-253)

Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie złożonych do akt sprawy dokumentów. Sąd w całości dał wiarę dokumentom wymienionym w stanie faktycznym, bowiem żadna ze stron nie kwestionowała ich autentyczności, a Sąd nie miał podstaw do podważenia ich wiarygodności bądź zawartej w nich treści z urzędu.

Dokonując ustaleń faktycznych Sąd oparł się również częściowo na dowodzie z przesłuchania powoda K. R. w zakresie wskazanym w ustalonym stanie faktycznym. W ocenie Sądu zeznania powoda dotyczące niespełnienia w sposób należyty obowiązków informacyjnych przez pracowników czy to firmy pośredniczącej czy to pozwanego Banku, w tym braku należytego poinformowania go o ryzyku walutowym, sposobie ustalania kursów przez Bank itd. nie znajdują potwierdzenia w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym. Zebrane w sprawie dowody i ustalony stan faktyczny wskazują, że w chwili zawierania Umowy kredytu powód został należycie poinformowany i posiadał pełną świadomość ryzyka walutowego oraz warunków oferowanego kredytu indeksowanego. Powód w oparciu o otrzymane dane i posiadaną wiedzę dokonał własnej analizy opłacalności produktów bankowych i zdecydował się na skorzystanie z ówcześnie najkorzystniejszego dla niego kredytu waloryzowanego walutą CHF.

Ustalając stan faktyczny Sąd nie oparł się na opinii oraz pisemnej opinii uzupełniającej biegłego sądowego z zakresu bankowości inwestycyjnej, rynków finansowych, finansów przedsiębiorstw Ł. K. bowiem wobec toczącego się postępowania upadłościowego pozwanego, a w konsekwencji podjęcia zawieszonego wcześniej postępowania z udziałem syndyka masy upadłości pozwanego jedynie w zakresie powództwa o ustalenie nieważności spornej Umowy dowód ten był istotny dla rozstrzygnięcia tego żądania.

Jednocześnie Sąd postanowieniem z dnia 12 kwietnia 2022 r., na podstawie art. 235 ² § 1 pkt 2 k.p.c., oddalił wniosek strony powodowej o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego oraz wniosek strony pozwanej o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego w pozostałym zakresie, jako nieistotne dla rozstrzygnięcia sprawy oraz z przyczyn jakie legły u podstaw nieuwzględnienia żądania pozwu, o czym w dalszej części uzasadnienia.

Sąd ustalając stan faktyczny nie oparł się na złożonych na piśmie zeznaniach świadka R. D., bowiem o ile przedstawił on posiadaną przez siebie wiedzę dotyczącą realizacji umów kredytowych indeksowanych w CHF zawieranych w pozwanym Banku, opisał stosowane w nim procedury to nie udzielił informacji kluczowych z punktu widzenia istoty sporu, a mianowicie w zakresie prawidłowości pouczenia powoda o ryzyku kursowym, kursie waluty, spreadzie oraz kosztach kredytu.

Podobnie ocenić należało złożone na piśmie zeznania świadka B. M., która nie pamiętała szczegółów towarzyszących zawieraniu tej konkretnej Umowy, które były najistotniejsze dla oceny wywiedzionego przez K. R. roszczenia.

Sąd nie poczynił ustaleń faktycznych w oparciu o pozostałe, niewymienione a przedłożone przez strony dokumenty, pisemne analizy ekonomiczne i raporty, pisma, ekspertyzy, artykuły i inne, które stanowiły dokumenty prywatne przedstawiające stanowiska stron je składających do akt sprawy, nie zawierały natomiast wiążącej Sąd wykładni przepisów prawa, dotyczyły kwestii niezwiązanych z tą konkretną Umową kredytową, a zatem nie stanowiły w niniejszej sprawie faktów mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia (art. 227 k.p.c.). Sąd potraktował je jedynie jako wyraz poglądów wzmacniających argumentację stron postępowania – podobnie jak dołączone orzecznictwo sądów.

Sąd Okręgowy zważył co następuje:

Powództwo o ustalenie podlegało oddaleniu.

Strona powodowa, po ostatecznym zmodyfikowaniu powództwa pismem z dnia 28 października 2021 r. (data nadania w UP), domagała się w niniejszym postępowaniu ustalenia nieistnienia stosunku prawnego wynikającego z umowy kredytu hipotecznego nr (...) indeksowanego do CHF zawartej pomiędzy powodem a pozwanym w dniu 23 kwietnia 2008 r. oraz zasądzenia od pozwanego na rzecz powoda kwoty 101.888,16 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 29 marca 2019 r. do dnia zapłaty, z uwagi na nieważność umowy kredytu. Ewentualnie, w przypadku stwierdzenia braku podstaw do uwzględnienia w całości lub w części żądań wskazanych w punkcie I powyżej (a zatem uznania przez Sąd, że umowa kredytu jest ważna), wnosiła o zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda kwoty 42.980,28 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 29 marca 2019 r. do dnia zapłaty oraz ustalenie, że postanowienia § 1 ust. 1, 4 i 7, § 6 ust, 1 i 14, § 9 ust. 2, § 10 ust. 3, § 14 ust. 3, § 20 ust. 3, 4 i 8 umowy kredytu hipotecznego nr (...) zawartej w dniu 23 kwietnia 2008 r., a także § 2- definicja tabeli kursowej, § 19 ust. 5, § 21 ust. 5, § 30 ust. 3, 4 i 9 regulaminu kredytu hipotecznego (...) stanowią niedozwolone postanowienia umowne i nie wiążą powoda (są bezskuteczne wobec powoda) od chwili zawarcia umowy.

Sąd w niniejszej sprawie zawiesił postępowanie w sprawie na podstawie art. 174 § 1 pkt 4 k.p.c., podejmując postępowanie z udziałem syndyka masy upadłości pozwanego jedynie w zakresie powództwa o ustalenie (postanowienie z dnia 26 września 2023 r., sygn. akt I C 24/20 – k. 402; postanowienie Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 29 kwietnia 2025 r., sygn. akt VI ACz 1668/23 – k. 488).

Zgodnie z przepisem art. 317 § 1 k.p.c. sąd może wydać wyrok częściowy, jeżeli nadaje się do rozstrzygnięcia tylko część żądania lub niektóre z żądań pozwu.

W ocenie Sądu powództwo K. R. skierowane przeciwko (...) Bank S.A. z siedzibą w W., a następnie Syndykowi Masy Upadłości (...) Bank S.A. w upadłości z siedzibą w W. w zakresie żądania o ustalenie nieistnienia stosunku prawnego wynikającego z Umowy nadawało się do rozstrzygnięcia, wobec czego zasadnym było rozstrzygnięcie o tej części powództwa w wyroku częściowym.

Mając powyższe na uwadze, w następstwie dotychczas przeprowadzonego postępowania, Sąd doszedł do przekonania, iż powództwo w ww. zakresie nie zasługiwało na uwzględnienie.

Analizę zgłoszonego powództwa o ustalenie rozpocząć należało od przywołania podstawy dochodzonego przez powoda roszczenia, a więc art. 189 k.p.c. Stosownie do tego przepisu powód może żądać ustalenia przez Sąd istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa, gdy ma w tym interes prawny. Zgodnie z ogólną zasadą wynikającą z art. 6 k.c. strona powodowa powinna wykazać istnienie po jej stronie interesu prawnego. Sąd z urzędu bada interes prawny będący materialno-prawną przesłanką powództwa o ustalenie, a ustalenie jego braku skutkuje oddaleniem powództwa wprost bez analizy żądania strony powodowej.

Interes prawny w rozumieniu art. 189 k.p.c. występuje wówczas, gdy istnieje niepewność stanu prawnego lub prawa; niepewność ta powinna być obiektywna, tj. zachodzić według rozumnej oceny sytuacji, a nie tylko subiektywna, tj. według odczucia powodów. Interes ten należy rozumieć jako potrzebę wprowadzenia jasności co do konkretnego prawa lub stosunku prawnego – w celu ochrony przed grożącym naruszeniem sfery uprawnień powoda (wyrok Sądu Najwyższego z 24 marca 1987 r., sygn. akt III CRN 57/87, OSNPG 1987, Nr 7, poz. 27). Skuteczne powołanie się na interes prawny wymaga wykazania, że oczekiwane rozstrzygnięcie wywoła takie skutki w stosunkach między stronami, w następstwie których ich sytuacja prawna zostanie określona jednoznacznie i tym samym wyeliminowane zostanie ryzyko naruszenia w przyszłości praw powodów. W przypadku, gdy dojdzie już do naruszenia prawa, w związku z którym stronie służy dalej idące roszczenie np. o świadczenie (danie, czynienie, zaniechanie lub znoszenie), wyłączona jest możliwość skutecznego wystąpienia z powództwem o ustalenie, skoro sfera podlegająca ochronie jest w takiej sytuacji szersza, a rozstrzygnięcie o różnicy zdań w stanowiskach stron nabiera charakteru przesłankowego. Takie stanowisko wyraził Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 15 marca 2002 r. sygn. akt: II CKN 919/99 (LEX nr 54376), które Sąd Okręgowy w całości podziela.

Biorąc pod uwagę powyższe rozważania, Sąd doszedł do przekonania, że strona powodowa – wbrew twierdzeniom pozwanego Banku – ma interes prawny w wytoczeniu powództwa o ustalenie. W przedmiotowej sprawie, oceniając interes prawny w powództwie o ustalenie, szczególną uwagę zwrócić należy na fakt, iż stronę powodową oraz pozwany Bank nadal łączy przedmiotowa Umowa kredytu, jak również brak spłaty całości zadłużenia wygenerowanego w oparciu o zawartą między stronami Umowę. W tej sytuacji nie sposób jest przyjąć, że powodowi służy dalej idące roszczenie, w szczególności o przyszłe należności przysługujące Bankowi, które mogłaby ona uiścić na podstawie nieważnej – w jego ocenie – Umowy. Biorąc pod uwagę podnoszone przez stronę powodową twierdzenia o nieważności Umowy, uznać należy, że niepewność sytuacji prawnej powoda została wykazana w sposób uzasadniający rozpoznanie sprawy merytorycznie w zakresie powództwa o ustalenie.

Przechodząc do oceny powództwa – w ww. zakresie, wskazać należy na art. 58 § 1 i 2 k.c., zgodnie z którym czynność sprzeczna z ustawą albo mająca na celu obejście ustawy jest nieważna, chyba że właściwy przepis przewiduje inny skutek, w szczególności ten, iż w miejsce nieważnych postanowień czynności prawnej wchodzą odpowiednie przepisy ustawy. Nieważna jest czynność prawna sprzeczna z zasadami współżycia społecznego.

Istotne z punktu widzenia rozstrzygnięcia sprawy jest również wskazanie przepisów regulujących umowę kredytu bankowego, tj. art. 69 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe (dalej: prawo bankowe). Zgodnie z art. 69 ust. 1 prawa bankowego, w brzemieniu obowiązującym na datę zawarcia umowy kredytowej, przez umowę kredytu bank zobowiązuje się oddać do dyspozycji kredytobiorcy na czas oznaczony w umowie kwotę środków pieniężnych z przeznaczeniem na ustalony cel, a kredytobiorca zobowiązuje się do korzystania z niej na warunkach określonych w umowie, zwrotu kwoty wykorzystanego kredytu wraz z odsetkami w oznaczonych terminach spłaty oraz zapłaty prowizji od udzielonego kredytu. Stosownie do ust. 2 wskazanego przepisu, umowa kredytu powinna być zawarta na piśmie i określać w szczególności: strony umowy, kwotę i walutę kredytu, cel, na który kredyt został udzielony, zasady i termin spłaty kredytu, wysokość oprocentowania kredytu i warunki jego zmiany, sposób zabezpieczenia spłaty kredytu, zakres uprawnień banku związanych z kontrolą wykorzystania i spłaty kredytu, terminy i sposób postawienia do dyspozycji kredytobiorcy środków pieniężnych, wysokość prowizji, jeżeli umowa ją przewiduje, warunki dokonywania zmian i rozwiązania umowy.

W treści art. 69 ust. 2 prawa bankowego wskazano zatem, jakie niezbędne postanowienia powinny być zawsze ujawnione w umowie bankowej. Nie wszystkie z tych elementów stanowią essentialia negotii umowy kredytowej. Elementów konstrukcyjnych tej umowy poszukiwać należy w art. 69 ust. 1 prawa bankowego.

W ocenie Sądu, przedmiotowa Umowa oraz stanowiący jej integralną część Regulamin zgodne są z art. 69 ustawy prawo bankowe i spełniają wszystkie wymogi zawarte w przytoczonym artykule, nie są próbą obejścia przepisów prawa bankowego, jak również nie wypaczają natury umowy kredytu. W przedmiotowej Umowie kwotę udzielonego kredytu ustalono na kwotę 103 048,71 zł indeksowaną kursem CHF (§ 1 ust. 1 Umowy, k. 26). Strona powodowa nie wnosiła przy tym, aby kwotę kredytu wypłacono we franku szwajcarskim. Zdaniem Sądu odpowiadają prawu również postanowienia Umowy odnoszące się do oprocentowania kredytu, w tym wysokość oprocentowania kredytu oraz warunki jego zmiany (§ 1 ust. 3 Umowy, k. 26; § 13 Umowy, k. 28v). Zauważyć też należy, że w dacie podpisania Umowy przepisy prawa bankowego nie przewidywały obowiązku zawarcia w umowie postanowień określających mechanizm tworzenia tabel kursowych, kursów walut, czy też umożliwiających stronie wpływanie na ww. elementy. Zawarcia w Umowie takich postanowień nie domagał się również powód.

Umowa kredytu waloryzowanego mieści się, w konstrukcji ogólnej umowy kredytu bankowego i stanowi jej możliwy wariant (art. 353 ¹ k.c. w zw. z art. 69 ustawy Prawo bankowe). Umowa ta nie jest zatem sprzeczna z art. 358 ¹ § 2 k.c. wedle którego strony mogą zastrzec w umowie, że wysokość świadczenia pieniężnego zostanie ustalona według innego niż pieniądz miernika wartości. Natomiast § 3 tego przepisu stanowi podstawę sądowej waloryzacji świadczeń. Należy wskazać, że przepis art. 69 Prawa bankowego nie należy do przepisów określających w sposób sztywny wysokości świadczenia pieniężnego, w szczególności świadczenia kredytobiorcy, tj. kwoty kredytu, którą powinien zwrócić w wykonaniu zobowiązania wynikającego z umowy kredytu. Z tego względu waloryzacja umowna tego świadczenia była dopuszczalna na podstawie art. 358 ¹ § 2 k.c. Przyjęcie za miernik waloryzacji waluty obcej nie stanowiło również naruszenia bezwzględnie obowiązujących przepisów ani zasad współżycia społecznego. Waloryzacja umowna przy zastosowaniu jako jej miernika waluty obcej wyraża się w tym, że kredytobiorca zwraca kredytodawcy wykorzystaną sumę kredytu, przy czym w związku z kursem waluty obcej suma ta może być wyższa odpowiednio do relacji do waluty obcej. Suma wykorzystana w dniu wykonywania umowy kredytu może mieć bowiem inną wartość rynkową w wyniku indeksacji walutowej. Innymi słowy, kredytobiorca może być zobowiązany do zwrotu bankowi sumy pierwotnie wykorzystanego kredytu (w chwili wykonania umowy przez bank), ale taka wykorzystana suma (w całości lub części) może mieć inną (wyższą) wartość rynkową w okresie spłaty kredytu. Tym samym należy zaznaczyć, że zasada nominalizmu zawarta w artykule 358 ¹ k.c., znajduje rozszerzenie w ustępie 2 wspomnianego artykułu, umożliwiającego waloryzację w drodze umowy (wyrok Sądu Najwyższy z 22 stycznia 2016 r., sygn. akt I CSK 1049/14).

Sąd Najwyższy w uzasadnieniu wyroku z dnia 29 kwietnia 2015 r. (sygn. V CSK 445/14, Lex nr 1751291), który to pogląd Sąd Okręgowy podziela i odnosi do przedmiotowej sprawy, potwierdził, że dopuszczalne jest ułożenie stosunku prawnego w taki sposób, że strony ustalą w umowie inną walutę zobowiązania i inną walutę wykonania zobowiązania. Wspomniany powyżej art. 69 Prawa bankowego statuuje, że waluty samego kredytu oraz waluta jego spłaty nie muszą być tożsame. Tym samym, dopuszczalne jest tworzenie umów realizujących essentialia negotii umowy kredytu przy założeniu spłaty wierzytelności w walucie obcej.

Biorący kredyt, zwłaszcza długoterminowy z przeliczeniem zobowiązań okresowych (rat spłacanego kredytu) według umówionej waluty (klauzula walutowa) ponosi ryzyko polegające albo na płaceniu mniejszych rat w walucie kredytu, albo większych, niż to wynika z obliczenia w tej walucie, gdyż na wysokość każdej raty miesięcznej wpływa wartość kursowa waluty kredytu w stosunku do waloryzacji tego kredytu (wyrok Sądu Najwyższego z 24 maja 2012 r., sygn. akt II CSK 429/11, Legalis nr 526856). Podkreślenia wymaga więc, że istotną konsekwencją umowy kredytu jest brak pewności w zakresie ostatecznego całkowitego jego kosztu zarówno ze strony banku, jak i kredytobiorcy. Dotyczy to także kredytów wyrażonych w PLN, nieindeksowanych do waluty obcej, szczególnie w przypadku zastosowania zmiennego oprocentowania kredytu, zależnego od szeregu czynników, na które kredytobiorca także nie ma wpływu. W przypadku wzrostu oprocentowania w okresie kredytowania, tak samo jak w przypadku zmian na rynku walutowym, które mogą dotykać CHF, kwota wierzytelności wobec banku może ulegać zmianie, jednak nawet wówczas będzie to jedno i to samo zobowiązanie z tego samego tytułu, bez cech innych stosunków zobowiązaniowych. Zjawisko to nie stanowi naruszenia ustawy Prawo bankowe, ani Kodeksu cywilnego w zakresie prawa zobowiązań. Brak ekwiwalentności świadczeń jest więc pozorny, z uwagi na konieczność zachowania wzajemnej wartości waluty PLN i CHF. Nie można oczekiwać od banku (który jako spółka prawa handlowego prowadzi nastawioną na zysk działalność gospodarczą) udzielania kredytów bez umożliwienia mu osiągnięcia korzyści z umowy kredytu, bo tylko wówczas nie dochodziłoby do rozbieżności pomiędzy udzielonym kredytem, a zobowiązaniem do zwrotu wykorzystanego kredytu. Kredytobiorca, niedysponujący własnymi środkami pieniężnymi oraz taki kredytobiorca, który nie zamierza zaangażować posiadanych przez siebie środków finansowych, musi skorzystać z finansowego wsparcia ze strony banku, dla którego umowa kredytu jest źródłem przychodu, tym samym dochodzi do naruszenia równowagi między stroną konsumencką a spółką prawa bankowego. Nie jest to jednak równoznaczne z nieważnością umowy kredytu, ponieważ wykorzystanie mechanizmu waloryzacji nie narusza natury kredytu, gdyż zapewnia kredytodawcy zarobek w zamian za udzielenie kredytu.

W sprawie bezsporne jest, że powód, który co prawda w dacie podpisywania spornej Umowy prowadził działalność gospodarczą, to zawarł ją, jako konsument w rozumieniu art. 22 ¹ k.c. Środki uzyskane ze spornej Umowy zostały bowiem przeznaczone na rozliczenie z byłą żoną. Zgodnie z przywołanym przepisem, konsumentem można być wyłącznie w zakresie czynności prawnych niezwiązanych bezpośrednio z własną działalnością gospodarczą lub zawodową. Decyduje więc brak związku danej czynności z wymienioną działalnością, a nie to, czy taka działalność jest w ogóle prowadzona przez osobę dokonującą czynności prawnej. Do uznania, że mamy do czynienia z konsumentem, wystarczy brak bezpośredniego związku czynności z działalnością gospodarczą lub zawodową; istnienie pośredniego związku nie wyklucza zatem uznania danej osoby za konsumenta (K. Osajda (red.), P. Miklaszewicz, Kodeks cywilny, Komentarz, wyd. 20, 2018, Legalis).

Zawarcie umowy jako konsument nie oznacza jednak „gwarancji satysfakcji”, tj. że umowa – w szczególności taka, która wiąże się z ryzykiem i uzależniona jest od czynników zewnętrznych, niezależnych od stron – będzie ostatecznie zawsze dla konsumenta korzystna. Jak wskazał Sąd Okręgowy w Warszawie w wyroku z dnia 18 kwietnia 2016 r. (sygn. III C 275/15, (...). 2016 nr 10, str. 3) „działanie Państwa w zakresie ochrony konsumentów winno bowiem ograniczać się do ochrony przed działaniami podstępnymi bądź nieuczciwymi, nie mogą oni natomiast oczekiwać, że państwo ochroni ich przed wszelkimi negatywnymi konsekwencjami podejmowanych przez nich decyzji gospodarczych”, który to pogląd Sąd w tym składzie w pełni podziela. Podkreślić należy, że zawarcie umowy w charakterze konsumenta nie oznacza zwolnienia konsumenta z obowiązku dokonania przy zawieraniu umowy oceny rozmiaru zaciąganego zobowiązania i związanych z nim ryzyk. Jednocześnie żadne przepisy nie zabraniają konsumentom zawierania umów wiążących się z ryzykiem, jeżeli są oni gotowi je ponieść. Od konsumenta, należycie dbającego o własne interesy, należy oczekiwać aktywności i dążenia do wyjaśnienia wszelkich wątpliwości czy wszelkich niezrozumiałych kwestii szczególnie w kontekście umowy, która stanowi dla niego zobowiązanie. Jak słusznie wskazał Sąd Apelacyjny w Białymstoku w wyroku z dnia 5 października 2016 r. „w relacjach cywilnoprawnych nie jest dopuszczalne faworyzowanie żadnej ze stron, choćby była konsumentem, kosztem praw profesjonalisty. Trzeba też uwzględnić stale podnoszący się poziom wykształcenia, wiedzy, doświadczenia i świadomości prawnej ogółu społeczeństwa, w tym konsumentów, coraz lepiej przygotowanych do asertywnego uczestnictwa w obrocie prawnym” (wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z 5 października 2016 r., sygn. I ACa 47/16, Legalis nr 1533035). W ocenie Sądu, nie ma podstaw do przyznania stronie powodowej uprzywilejowanej pozycji, w której byłaby zwolniona z obowiązku przejawiania jakiejkolwiek staranności przy dokonywaniu oceny treści zawieranej Umowy i od odpowiedzialności za jej skutki.

Oceny wymaga więc czy przed zawarciem przedmiotowej Umowy powód został w sposób należyty poinformowany o treści umowy o kredyt hipoteczny waloryzowany do waluty obcej i związanych z jej zawarciem ryzykach.

W ocenie Sądu, z materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie – w szczególności treści Umowy (k. 26-31v) wynika, że powód został poinformowany m.in. o ryzyku związanym z zaciągnięciem kredytu hipotecznego waloryzowanego kursem waluty obcej, a przede wszystkim o ryzyku kursowym i tabelach kursowych . Strona powodowa nie wykazała, aby pozwany Bank nie wypełnił względem powoda ciążącego na nim obowiązku informacyjnego w zakresie spornej Umowy. W ocenie Sądu kredytobiorca posiadał pełną i niezbędną wiedzę na temat spłaty rat kredytu, jak również miał świadomość istnienia kursu walutowego, jego wahań i tabel kursowych. Powód został też poinformowany, iż uruchomienie kredytu i spłata rat kredytowych następuje według kursu kupna i sprzedaży waluty obcej, do której waloryzowany jest kredyt. Powyższe wynika przede wszystkim z postanowień Umowy i Regulaminu .

Podnoszone przez stronę powodową zarzuty dotyczące Umowy o kredyt hipoteczny waloryzowanej do waluty CHF wynikają, w ocenie Sądu, ze wzrostu kursu franka szwajcarskiego, na który pozwany Bank nie miał żadnego wpływu i z którego to wzrostu nie odniósł żadnej korzyści. Wzrost kursu CHF wynikał bowiem z działań Centralnego Banku Szwajcarii, który w 2011 r. i 2015 r. doprowadził do uwolnienia sztywnego kursu CHF do innych walut. Zmiana kursu waluty, obiektywnie niekorzystna dla kredytobiorcy, nie może stanowić podstawy do stwierdzenia, że zawarta przez powoda Umowa jest nieważna, a wynikający z niej stosunek nie istnieje.

Powód zdecydował się na wybór ówcześnie najkorzystniejszego dla niego kredytu waloryzowanego kursem waluty obcej, a Bank spełnił względem niego wszelkie wymagane w dacie zawierania Umowy obowiązki informacyjne. Wskazać należy, że trudno jest oczekiwać od banku, by na chwilę zawierania umowy kredytu przedstawiał kredytobiorcy np. symulacje kredytu, w których kurs waluty rośnie o 100 lub 200%. Wystarczające jest, w ocenie Sądu, aby bank poinformował kredytobiorcę o ryzyku kursowym. Ostatecznie każdy kredytobiorca ryzyko to oceni inaczej. Na kredytobiorcy „odważnym”, „ryzykancie” nawet informacja o ryzyku wzrostu kursu waluty o 200% nie zrobi wrażenia, zaś inaczej zareaguje kredytobiorca „ostrożny” i „zapobiegliwy”. Sąd przyjął zatem, że strona powodowa posiadała pełną wiedzę na temat spłaty rat kredytu, to znaczy, że wysokość zadłużenia tytułem zaciągniętego kredytu (koszt kredytu), przeliczona na złotówki na dany dzień, podlega ciągłym wahaniom zgodnie z prawami rynków walutowych, w zależności od aktualnego kursu PLN i CHF, jak również miała świadomość istnienia kursu walutowego, jego wahań i tabel kursowych. Nie ma też wątpliwości, że wybierając zadłużenie w CHF, powód skorzystał, z oprocentowania niższego w porównaniu z kredytem złotowym i tym samym z miesięcznie niższej raty kredytu.

Uznać również należy, iż dopuszczalne było zawarcie z Bankiem umowy o kredyt waloryzowany do waluty obcej.

Przedmiotowa Umowa oraz stanowiący jej integralną część Regulamin nie mogły być zatem uznane za bezwzględnie nieważne w związku z art. 58 k.c., gdyż nie naruszają przepisów prawa, ani nie zmierzają do obejścia ustawy, jak również nie są sprzeczna z zasadami współżycia społecznego.

Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdził, że wywiedzione przez powoda roszczenie o ustalenie nieistnienia stosunku prawnego wynikającego ze spornej Umowy ze względu na jego bezzasadność nie mogło zostać uwzględnione.

Dodatkowo, Sąd pragnie zauważyć, iż orzeczenia w zakresie kosztów procesu nie wydano wobec dyspozycji zawartej w art. 108 § 1 k.p.c., zgodnie z którą sąd rozstrzyga o kosztach w każdym orzeczeniu kończącym sprawę w instancji. Wobec tego, że wyrok częściowy nie jest orzeczeniem kończącym postępowanie w instancji, w wyroku tym nie zamieszcza się orzeczenia o kosztach. Kompleksowe rozstrzygnięcie w tym przedmiocie nastąpi zatem w wyroku końcowym, po przeprowadzeniu postępowania dowodowego dotyczącego nierozstrzygniętej części żądania o zapłatę oraz żądania o ustalenie.

Mając na uwadze powyższe Sąd orzekł, jak na wstępie.