Portal Orzeczeń Sądu Okręgowego w Warszawie

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 13 października 2025 r.

Sąd Okręgowy w Warszawie, I Wydział Cywilny w składzie:

Przewodniczący: sędzia Rafał Wagner

Protokolant: Weronika Erenc

po rozpoznaniu w dniu 17 września 2025 r. w Warszawie na rozprawie

sprawy z powództwa Banku (...) S.A. z siedzibą w G.

przeciwko K. K.

o zapłatę

oraz

z powództwa wzajemnego K. K.

przeciwko Bankowi (...) S.A. z siedzibą w G.

o zapłatę

I.  oddala powództwo Banku (...) S.A. z siedzibą w G.;

II.  zasądza od Banku (...) S.A. z siedzibą w G. na rzecz K. K. tytułem kosztów procesu 10 817 (dziesięć tysięcy osiemset siedemnaście) zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od daty uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty;

III.  zasądza od Banku (...) S.A. z siedzibą w G. na rzecz K. K. w związku z żądaniem zawartym w pozwie wzajemnym kwotę 29 324,28 (dwadzieścia dziewięć tysięcy trzysta dwadzieścia cztery i 28/100) zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od 19 kwietnia 2022 r. do dnia zapłaty;

IV.  w pozostałym zakresie oddala powództwo wzajemne;

V.  zasądza od Banku (...) S.A. z siedzibą w G. na rzecz K. K. tytułem kosztów procesu 4 600 (cztery tysiące sześćset) zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od daty uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty.

Sygn. akt I C 1462/24

UZASADNIENIE

Bank (...) spółka akcyjna z siedzibą w G. w pozwie z dnia 13 grudnia 2021 r. (data stempla pocztowego) skierowanym przeciwko K. K. wniósł o zasądzenie od pozwanej na rzecz powoda kwoty 408 580,42 zł (309 999,98 zł tytułem wypłaconego kapitału oraz 98 580,44 zł tytułem zwrotu bezpodstawnego wzbogacenia w postaci korzystania z udostępnionego kapitału), wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia następującego po dniu doręczenia pozwu do dnia zapłaty.

Strona powodowa wniosła o zasądzenie od pozwanej na rzecz powoda zwrotu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz kosztów opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.

Jako podstawę faktyczną roszczenia strona powodowa wskazała fakt zawarcia z pozwaną umowy kredytu indeksowanego do CHF. Kwota wypłacona pozwanej w ramach kwestionowanego kredytu i żądanie jej zwrotu znajduje uzasadnienie w przepisach o świadczeniu nienależnym oraz bezpodstawnym wzbogaceniu. Bank domagał się zapłaty całości kwoty udostępnionego kapitału kredytu i wzbogacenia za możliwość korzystania z udostępnionego kapitału (pozew – k. 3-17).

W odpowiedzi na pozew pozwana wniosła o oddalenie powództwa w całości oraz o zasądzenie na jej rzecz od strony powodowej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego oraz opłaty skarbowej od pełnomocnictwa według norm przepisanych wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty.

Ponadto pozwana wniosła pozew wzajemny, w którym wniosła o zasądzenie od Banku (...) na jej rzecz kwoty 29 360,28 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od 19 kwietnia 2022 r. do dnia zapłaty oraz zasądzenie na jej rzecz od Banku zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego oraz opłaty skarbowej od pełnomocnictwa według norm przepisanych wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty.

W uzasadnieniu podniosła zarzut umorzenia zobowiązania oraz zarzut przedawnienia roszczeń dochodzonych przez bank (odpowiedź na pozew – k. 237-261).

Bank cofnął pozew w części, tj. w kwocie 98 580,44 zł stanowiącej roszczenie dot. zwrotu wzbogacenia w postaci kosztu korzystania z kapitału (pismo z 3 lipca 2024 r. – k.378-379).

Postanowieniem z 15 czerwca 2025 r. Sąd umorzył częściowo postępowanie o zapłatę z powództwa Banku (...) co do kwoty 98 580,44 zł (postanowienie – k. 383).

Bank cofnął pozew w części tj. wyłącznie co do kwoty 250 237,26 zł stanowiącej część kwoty kapitału kredytu żądanej w pozwie na skutek złożonego oświadczenia o potrąceniu (pismo – k. 386-389v).

Postanowieniem z dnia 17 września 2025 r. Sąd umorzył częściowo postępowanie o zapłatę z powództwa Banku (...) co do kwoty 250 237,26 zł (postanowienie – k. 401).

Do czasu zamknięcia rozprawy stanowiska stron nie uległy zmianie ( protokół – k.391).

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

Dnia 23 listopada 2007 r. została zawarta (sporządzona 12 listopada 2025 r.) umowa kredytu nr (...), na podstawie której (...) Bank S.A. (poprzednik prawny powoda) udzielił K. K. kredytu w kwocie 313 922,40 zł, indeksowanego kursem CHF (§ 1 ust. 1 zdanie pierwsze).

W dniu wypłaty saldo jest wyrażone w walucie do której indeksowany jest kredyt według kursu kupna waluty do której indeksowany jest kredyt, podanego w tabeli kursów kupna/sprzedaży dla kredytów hipotecznych udzielanych przez (...) Bank S.A. opisanej szczegółowo w § 17, następnie saldo walutowe przeliczane jest dziennie na złote polskie według kursu sprzedaży waluty do której indeksowany jest kredyt, obowiązującego zgodnie z § 17 (§ 1 ust. 1 zdanie trzecie i czwarte).

Kredyt przeznaczony jest na pokrycie części budowy samodzielnego lokalu mieszkalnego (§ 1 ust. 2).

Każdorazowo wypłacona kwota złotych polskich zostanie przeliczona na walutę do której indeksowany jest kredyt według kursu kupna waluty kredytu podanego w Tabeli kursów kupna/sprzedaży (...) Bank S.A., obowiązującego w dniu dokonania wypłaty przez bank (§ 7 ust. 2 zdanie czwarte).

Rozliczenie wpłaconej przez Kredytobiorcę kwoty następować będzie w najbliższym terminie płatności. Do wyliczenia wysokości należności Kredytobiorcy wobec Banku stosowany będzie średni kurs złotego do waluty, do której indeksowany jest Kredyt, określony w Tabeli kursów średnich NBP i obowiązujący zgodnie z § 17 ust. 6 w terminie płatności (…) (§ 10 ust. 6).

Do rozliczania transakcji wypłat i spłat Kredytów stosowane są kursy kupna dla kredytów hipotecznych udzielanych przez (...) Bank S.A. walut zawartych w ofercie Banku obowiązujące w dniu dokonania transakcji (§ 17 ust. 1). Kursy kupna określa się jako średnie kursy złotego do danych walut ogłoszone w tabeli kursów średnich NBP minus marża kupna (§ 17 ust. 2). Do wyliczenia kursów kupna dla kredytów hipotecznych udzielanych przez (...) Bank S.A. stosuje się kursy złotego do danych walut ogłoszone w tabeli kursów średnich NBP w danym dniu roboczym skorygowanym o marżę kupna (...) Bank S.A. (§ 17 ust. 3). Obowiązujące w danym dniu roboczym kursy kupna dla kredytów hipotecznych udzielanych przez (...) Bank S.A. walut zawartych w ofercie Banku określane są przez Bank po godz. 15.00 poprzedniego dnia roboczego i wywieszane są w siedzibie Banku oraz publikowane na stronie internetowej (...) Banku S.A. ((...)) (§ 17 ust. 4). Do rozliczania transakcji spłaty kredytu stosowany będzie średni kurs złotego do waluty, do której indeksowany jest kredyt, podany w tabeli kursów średnich NBP, obowiązujący, zgodnie z ust. 6 tego paragrafu, z tym jednak zastrzeżeniem, że do rozliczania zaległych wpłat stosowany będzie średni kurs złotego do waluty, do której indeksowany jest kredyt, podany w Tabeli Kursów Średnich NBP obowiązujący w dniu wpływu środków do Banku (§ 17 ust. 5).

(umowa – k. 50-61)

W dniu 17 marca 2021 r. Sąd Okręgowy w Gdańsku w sprawie o sygn. akt I C 1179/17 z powództwa K. K. przeciwko Bankowi (...) ustalił, iż umowa kredytu nr (...) z 12 listopada 2007 r. jest nieważna oraz zasądził na rzecz K. K. kwotę 196 233,53 zł. Sąd Apelacyjny w Gdańsku oddalił apelację Banku w wyroku z 16 lutego 2022 r. Wyrok jest prawomocny.

(wyrok SO – k. 254-269, wyrok SA – k. 270)

23 marca 2022 r. Bank złożył oświadczenie o potrąceniu wierzytelności przysługującej Bankowi w łącznej kwocie 309 999,98 zł, tj. kwotę odpowiadającą wysokości kapitału z wierzytelnością w kwocie 196 233,53 zł wraz z kwotą 54 003,73 zł odsetek na dzień 16 lutego 2022 r. – łącznie 250 237,26 zł.

(oświadczenie – k. 289-289v)

6 kwietnia 2022 r. K. K. również złożyła oświadczenie o potrąceniu wierzytelności Banku o zwrot kwoty 59 762,72 zł stanowiącej pozostałą do zapłaty część wypłaconego kredytu z przysługującą wierzytelnością w wysokości 89 087,00 zł tytułem roszczenia o zwrot rat spłat kredytu pobranych w okresie od 28 sierpnia 2017 r. do 26 lipca 2021 r. Na skutek potrącenia wierzytelności umarzają się do wysokości wierzytelności niższej, więc Bank pozostaje dłużny K. K. kwotę 29 360,28 zł. Bank otrzymał pismo 11 kwietnia 2022 r.

(oświadczenie – k. 292-292v, potwierdzenie nadania/odbioru – k. 293)

W okresie od 28 sierpnia 2017 r. do 26 lipca 2021 r. K. K. uiściła łącznie na rzecz Banku kwotę 89 087,00 zł tytułem rat kapitałowo-odsetkowych w wykonaniu spornej umowy kredytu. Wpłaty te nie były objęte postępowaniem sądowym w sprawie I C 1179/17.

(lista transakcji – k.294-296)

***

Podstawę ustaleń faktycznych stanowiły wymienione dokumenty, których treść ani autentyczność nie była kwestionowana przez strony. Powyższe dowody były wystarczające dla oceny stanowisk i żądań stron, zaś pozostałe dowody zostały pominięte, ponieważ nie miały istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, a ich przeprowadzenie skutkowałoby zbędnym przedłużeniem postępowania.

Nie miały znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy załączone do akt publikacje, ekspertyzy czy opinie prawne, stanowiące jedynie subiektywną ocenę autora co do rozumienia czy też stosowania określonych instytucji prawnych.

Bank ostatecznie cofnął wniosek o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego (k. 378).

Sąd zważył, co następuje:

Powództwo główne jest niezasadne, natomiast zasadne jest w przeważającej części powództwo wzajemne.

Na mocy prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w Gdańsku sygn. akt I C 1179/17 z dnia 17 marca 2021 r. ustalono nieważność umowy (...) zawartej między stronami, a także zasądzono na rzecz K. K. kwotę 196 233,53 zł wraz ze stosownymi odsetkami tytułem zwrotu uiszczonych na rzecz Banku rat kapitało-odsetkowych do dnia 25 lipca 2017 r.

Na mocy art. 365 § 1 k.p.c. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Wobec powyższego, ustalenia poczynione przez Sąd dotyczące nieważności umowy w powyższym postępowaniu wiążą ustalenia sądu w sprawie niniejszej.

Potrącenie.

Zarzut potrącenia podniesiony przez stronę pozwaną okazał się skuteczny. Oświadczenie o potrąceniu złożone przez pozwaną spełnia wymogi z art. 498-499 k.c., zaś zarzut potrącenia został złożony zgodnie z art. 203 ¹ § 1 pkt 1 k.p.c. Zarzut potrącenia został zgłoszony w piśmie procesowym przy wdaniu się w spór co do istoty sprawy, tj. w odpowiedzi na pozew, która nie zawierała żadnych braków formalnych. Podstawą zarzutu potrącenia jest wierzytelność strony pozwanej z tego samego stosunku prawnego co wierzytelność dochodzona przez powoda (art. 203 ¹ § 1 pkt 1 k.p.c.). Mianowicie obie wierzytelności obejmują roszczenia o zwrot świadczeń nienależnych spełnionych w wykonaniu tej samej nieważnej umowy kredytu. Jest przy tym oczywiste, że nieważność umowy oznacza, że każdej ze stron przysługują osobne wierzytelności o zapłatę, jednak nie oznacza to, że wynikają one z innych stosunków prawnych – w obu wypadkach są to wierzytelności o zwrot świadczeń nienależnych spełnionych w wykonaniu tej samej nieważnej umowy. Obie strony były wobec siebie dłużnikami i wierzycielami, obie wierzytelności miały charakter pieniężny, wierzytelność strony pozwanej była wymagalna i zaskarżalna (art. 498 § 1 k.c.), a ponadto strona pozwana udowodniła, że złożyła wobec powoda oświadczenie o potrąceniu (art. 499 k.c.), które doszło do niego w taki sposób, że mógł zapoznać się z jego treścią (art. 61 § 1 k.c.). Dla skuteczności podniesienia zarzutu potrącenia na podstawie art. 203 ¹ k.p.c. i odbioru takiego oświadczenia wystarczające jest pełnomocnictwo procesowe1, niemniej jednak strona pozwana przedstawiła dowód nadania pisma z oświadczeniem o potrąceniu na adres powoda oraz dowód doręczenia powodowi tego świadczenia. Roszczenie o zwrot świadczenia nienależnego stanowi roszczenie bezterminowe2, a zatem staje się wymagalne po wezwaniu do zapłaty (art. 455 k.c.). Natomiast wierzytelność jest wymagalna w rozumieniu art. 498 § 1 k.c. w terminie wynikającym z art. 455 k.c.3 Roszczenie strony pozwanej było wymagalne po upływie 7 dni od dnia doręczenia oświadczenia o potrąceniu (k. 292). Powód nie kwestionował również faktu, że wierzytelność strony pozwanej była wymagalna w dniu 18 kwietnia 2022 r., a zatem również ta okoliczność była między stronami bezsporna.

W rozpoznawanej sprawie doszło zatem do umorzenia roszczenia materialnoprawnego powoda o zwrot kapitału kredytu, na skutek potrącenia z wierzytelnością pozwanej, obejmującą sumę świadczeń objętych prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w Gdańsku z 17 marca 2021 r. sygn. akt I C 1179/17 wraz z kwotą odsetek 54 003,73 zł, a także wierzytelnością w kwocie 89 087,00 zł tytułem roszczenia o zwrot rat spłaty kredytu pobranych w okresie od 28 sierpnia 2017 r. do 26 lipca 2021 r. Z uwagi na spłatę kredytu przez K. K. ponad kwotę kapitału (309 999,98 zł) niezasadne było powództwo główne w zakresie podtrzymywanym ostatecznie przez Bank.

Przedawnienie.

Umowa kredytu nie jest bezwzględnie nieważna z uwagi na jej sprzeczność z ustawą (art. 58 § 1 k.c.) ani z zasadami współżycia społecznego (art. 58 § 2 k.c.), a wobec tego bieg terminu przedawnienia roszczenia powoda nie rozpoczynał się już w dniu spełnienia przez niego świadczenia wobec pozwanej (wypłaty kredytu) lecz, zgodnie z art. 120 § 1 zdaniem drugim k.c., od dnia następującego po dniu, w którym kredytobiorca zakwestionował względem banku związanie postanowieniami umowy ^.4 . Nie sposób bowiem uznać, aby bank mógł podjąć czynności zmierzające do dochodzenia swojego roszczenia wobec kredytobiorcy we wcześniejszym terminie, skoro uprzednio nie wiedział, że postanowienia umowy kredytu są kwestionowane przez kredytobiorcę, który wywodzi swoje roszczenie restytucyjne z nieważności umowy. Z przeprowadzonych w sprawie dowodów wynika, że najwcześniejszą chwilą, z którą powód uzyskał powyższą wiedzę było doręczenie mu odpisu pozwu kredytobiorcy w 2018 r. W konsekwencji, bieg terminu przedawnieniu rozpoczął się z dniem następującym po tej dacie. Termin przedawnienia roszczenia powoda, jako związanego z prowadzoną przez niego działalnością gospodarczą, wynosił 3 lata (art. 118 k.c.). Bieg terminu przedawnienia roszczenia powoda upływałby zatem z dniem 31 grudnia 2021 r., jednak przed tą datą doszło do przerwania biegu terminu przedawnienia na skutek wniesienia pozwu (art. 123 § 1 pkt 1 k.c.) w dniu 13 grudnia 2021 r. (k. 224). W rezultacie, roszczenie powoda nie jest przedawnione.

Co więcej, pozwana w niniejszej sprawie podniosła zarzut potrącenia. W konsekwencji pozwana w sposób konkludentny zrzekła się zarzutu przedawnienia roszczenia powoda o zwrot równowartości kapitału kredytu (art. 117 § 2 k.c.). Należy bowiem podzielić prezentowane w orzecznictwie i literaturze stanowisko, że „Strona składająca oświadczenie o potrąceniu własnej należności, niezależnie zresztą od jej istnienia i zaskarżalności, własnym działaniem zmierza do zaspokojenia przedawnionego roszczenie, tym bardziej więc akceptuje jego istnienie, wyraża wolę wywiązania się z własnego obowiązku spełnienia takiego świadczenia, świadomie rezygnuje tym samym z możliwości uchylenia się od jego zaspokojenia przez podniesienie zarzutu przedawnienia.”5

Rozliczenie stron.

Nieważność umowy kredytu ex tunc oznacza, że wszystkie świadczenia spełnione na jej podstawie stanowią świadczenia nienależne (condictio sine causa) podlegające zwrotowi na podstawie art. 405 k.c. w zw. z art. 410 § 1 k.c. Powód wypłacił stronie pozwanej łącznie kwotę 309 999,98 zł tytułem uruchomienia kredytu, a zatem powodowi przysługiwała wobec strony pozwanej wierzytelność w tej wysokości. Jednak wierzytelność powoda wygasła w całości na skutek potrącenia.

Na skutek potrącenia wierzytelności Banku w kwocie 59 762,72 zł z wierzytelnością K. K. w kwocie 89 087 zł i umorzenia wierzytelności do wysokości wierzytelności niższej Bank winien jest zapłacić pozwanej kwotę 29 324,28 zł. Taka kwota jest zatem należna K. K. w postępowaniu z powództwa wzajemnego. Zasądzona na rzecz powódki wzajemnej kwota jest nieznacznie niższa od wskazanej w potrąceniu z 6 kwietnia 2022 r. (k. 292) i dochodzonej w ramach pozwu wzajemnego. Różnica ta powstała na skutek omyłki zawartej w potrąceniu, w którym wskazano, że K. K. była winna bankowi 59 7 26,72 zł, podczas gdy prawidłowa kwota to 59 7 62,72 zł (309 999,98 – 250 237,26 zł). Z tego względu powództwo wzajemne co do kwoty 35 zł zostało oddalone.

W zakresie kwoty 1 990 zł, o którą bank pomniejszał wielkość wpłaty dokonanych przez K. K. (pismo procesowe z 24 lipca 2025 r. – k. 388), Sąd ustalił i przyjął do rozliczenia, że pozwany wzajemny nie uwzględnił wpłaty konsumentki z 26 lipca 2021 r. w kwocie 1 990 zł wynikającej z listy transakcji (załącznik nr 8 do odpowiedzi na pozew – k. 294).

Odsetki.

Roszczenie o zwrot świadczenia nienależnego stanowi roszczenie bezterminowe, a zatem staje się wymagalne po wezwaniu do zapłaty (art. 455 k.c.). W sprawie niniejszej, odsetki liczone są po upływie 7 dni od dnia doręczenia oświadczenia o potrąceniu. Pismo zostało doręczone bankowi 11 kwietnia 2022 r., a więc bank popadł w opóźnienie 19 kwietnia 2022 r. i właśnie od tej daty zostały zasądzone od pozwanego odsetki ustawowe za opóźnienie od kwoty zasądzonej na rzecz strony powodowej na podstawie art. 481 § 1 i 2 k.c.

Koszty procesu.

Stosownie do wyniku postępowania głównego, powód został na podstawie art. 98 § 1 i 3 k.p.c. obciążony całymi kosztami postępowania głównego obejmującymi kwoty: 17 zł tytułem równowartości opłaty skarbowej od pełnomocnictwa i kwoty 10.800 zł tytułem kosztów zastępstwa prawnego w stawce wynikającej z § 2 pkt 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie.

Zaś w postępowaniu z powództwa wzajemnego Bank został na podstawie art. 100 zd. 2 k.p.c. obciążony całością kosztów postępowania, gdyż kwota główna dochodzona przez K. K. została zasądzona niemal w całości. Koszty procesu obejmowały kwotę 3 600 zł tytułem kosztów zastępstwa prawnego w stawce wynikającej z § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz opłatę od pozwu w wysokości 1000 zł. Przyjęty sposób rozliczenia kosztów procesu pomiędzy stronami znajduje też swoje potwierdzenie w wyroku TSUE z 27 listopada 2025 r. (C-746/24).

sędzia Rafał Wagner

1 Por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 2.07.2024 r., III CZP 2/24.

2 Por.:

- wyrok Sądu Najwyższego z dnia 3.04.1998 r., III CKN 436/97

- wyrok Sądu Najwyższego z dnia 28.04.2004 r., V CK 461/03.

3 Por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 5.11.2014 r. III CZP 76/14.

4 Por. uchwała pełnego składu Izby Cywilnej Sądu Najwyższego z dnia 25.04.2024 r., III CZP 25/22.

5 Por.:

- wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 10.09.2014 r., I ACa 1720/13,

- postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 11.05.2022 r., I CSK 542/22,

- K. Osajda (red. serii), W. Borysiak (red. tomu), Kodeks cywilny. Komentarz. Wyd. 32, Warszawa 2024, komentarz do art. 117 k.c., pkt 39.