Portal Orzeczeń Sądu Okręgowego w Warszawie

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 20 października 2025 r.

Sąd Okręgowy w Warszawie I Wydział Cywilny w następującym składzie:

Przewodniczący: sędzia Agnieszka Sidor-Leszczyńska

Protokolant: sekretarz sądowy Karolina Stańczuk

po rozpoznaniu w dniu 20 października 2025 r. w Warszawie

na rozprawie

sprawy z powództwa Spółdzielni Mieszkaniowej (...)w W. w restrukturyzacji

przeciwko H. L.

o ustalenie

I.  oddala powództwo;

II.  zasądza od pozwanej H. L. na rzecz powoda Spółdzielni Mieszkaniowej (...)w W. w restrukturyzacji tytułem zwrotu kosztów procesu kwotę
8 333 zł (osiem tysięcy trzysta trzydzieści trzy złote) wraz z odsetkami, w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego, za czas od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty, a w pozostałym zakresie nie obciąża pozwanej obowiązkiem zwrotu na rzecz powoda części poniesionych kosztów procesu;

III.  nakazuje pobrać na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Warszawie od pozwanej H. L. kwotę 3 590,37 zł (trzy tysiące pięćset dziewięćdziesiąt złotych trzydzieści siedem groszy) tytułem zwrotu wydatków wyłożonych tymczasowo ze Skarbu Państwa, a w pozostałym zakresie nie obciąża pozwanej obowiązkiem zwrotu poniesionych wydatków;

IV.  nakazuje zwrócić ze Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Warszawie na rzecz powoda Spółdzielni Mieszkaniowej (...)w W. w restrukturyzacji kwotę 1 500 zł (jeden tysiąc pięćset złotych), uiszczoną w dniu 18 czerwca 2025 r. i zaksięgowaną pod pozycją: (...) tytułem niewykorzystanej zaliczki na poczet wynagrodzenia biegłego.

Sygn. akt: I C 1594/21

UZASADNIENIE

Pozwem z dnia 8 kwietnia 2021 r. (data stempla pocztowego – k. 41v) Spółdzielnia Mieszkaniowa (...)w restrukturyzacji wniosła o orzeczenie wobec pozwanej H. L. wygaśnięcia przysługującego pozwanej spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu mieszkalnego nr (...) położonego w W. przy ul. (...)oraz o zasądzenie zwrotu kosztów procesu.

W uzasadnieniu pozwu wskazano, że pozwana H. L. zawarła w dniu 24 listopada 2009 r. z powodową spółdzielnią umowę o ustanowienie spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu mieszkalnego nr (...) położonego w W. przy ul. (...) i zgodnie z § 4 umowy zobowiązała się do terminowego uiszczania opłat związanych z korzystaniem z lokalu w terminie do 10-go dnia każdego miesiąca kalendarzowego. Pozwana nie wnosiła jednak systematycznie opłat za używanie lokalu i zadłużenie za okres od dnia zawarcia umowy do 28 lutego 2021 r. wraz z należnymi odsetkami na tę datę wynosiło 42 386,67 zł, przy czym część należności została zasądzona na rzecz powódki prawomocnymi orzeczeniami Sądu Rejonowego dla Warszawy-Woli w Warszawie w sprawach o sygn. I Nc 1106/19, I Cupr 145/06, I Nc 4256/09 i I Nc 4049/08.

Podstawą prawną żądania był art. 11 ust. 1 ¹ ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych (Dz. U. z 2018 r. poz. 845 ze zm.) z uwagi na utrzymujące się zadłużenie pozwanej, wielokrotnie przewyższające zaległość 6-miesięczną, z tytułu braku pokrywania opłat określonych w art. 4 ust. 1 cytowanej ustawy (pozew – k. 3 - 5).

Pozwana H. L. w odpowiedzi na pozew z dnia 14 września 2021 r. (data stempla pocztowego – k.122v) wniosła o oddalenie powództwa oraz zasądzenie zwrotu kosztów procesu. Podniosła, że w lokalu nr (...) położonym w W. przy ul. (...)zamieszkuje wraz z synem B. L.. Lokal nabyła na skutek umowy nr (...) i uiściła wówczas cały wymagany wkład mieszkaniowy. Lokal ten był uprzednio przydzielony jej matce G. M., z którą zamieszkiwała od chwili urodzenia. Matka pozwanej zmarła 30 sierpnia 2005 r. W chwili nabycia tytułu prawnego do lokalu oraz przyjęcia pozwanej w poczet członków spółdzielni na koncie lokalu istniało zadłużenie sięgające kwoty 30 000 zł, które wygenerowała jej matka.

Wskazała, że powodowa spółdzielnia dwa dni po zawarciu umowy nr (...) podjęła pierwsze próby zmierzające do wykluczenia pozwanej z grona członków spółdzielni, bowiem w dniu 26 listopada 2009 r. Rada Nadzorcza podjęła uchwałę nr (...) o wykluczeniu pozwanej ze spółdzielni. Po wszczęciu postępowania odwoławczego, a następnie na skutek wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 5 sierpnia 2011 r. sygn. akt I C 1117/10 ww. uchwała oraz uchwała Walnego Zgromadzenia Spółdzielni, która utrzymywała uchwałę o wykluczeniu w mocy, zostały uchylone co potwierdził oddalając apelację spółdzielni wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 12 kwietnia 2012 r. sygn. akt I ACa 1118/11. Pomimo powyższego, spółdzielnia w dalszym ciągu podejmowała w stosunku do pozwanej działania nakierowane na wykluczenie jej z grona członków spółdzielni, co skutkowało koniecznością wystąpienia przez pozwaną w stosunku do powódki z pismem o zaprzestanie podejmowania jakichkolwiek działań zmierzających do ponownego wykluczenia jej ze spółdzielni. Dalej pozwana podniosła, że pomimo regulowania należności bieżących, jak i tych zaległych, zostało w Spółdzielni wyznaczone kolejne posiedzenie w dniu 22 kwietnia 2013 r., na którym ponownie podjęto uchwałę numer (...) w przedmiocie wykluczenia pozwanej z grona członków spółdzielni, od której to uchwały pozwana po raz kolejny się odwołała. Walne Zgromadzenie Członków Spółdzielni Mieszkaniowej (...) podjęło na skutek powyższego uchwałę numer (...) utrzymującą w mocy zaskarżoną uchwałę o wykluczeniu pozwanej ze spółdzielni. Ponownie pozwana wystąpiła do sądu z żądaniem uchylenia uchwały numer (...) oraz poprzedzającej jej uchwały numer (...) w przedmiocie wykluczenia jej z grona członków spółdzielni, co również zostało uwzględnione, a dowodem tego jest prawomocny wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 24 listopada 2015 roku sygn. akt XXV C 1146/13. Pozwana podniosła, że po nieudanych próbach wykluczenia jej jako członka spółdzielni, powódka poprzez wszczęcie przedmiotowego postępowania stara się doprowadzić do wygaśnięcia spółdzielczego lokatorskiego prawa pozwanej do lokalu działając tym samym wbrew celowi funkcjonowania spółdzielni mieszkaniowej. Pozwana wskazała, że jako spadkobierca G. M. wchodząc w spółdzielcze lokatorskie prawo do lokalu mieszkalnego weszła również w istniejące już wysokie zadłużenie związane z opłatami za ów lokal i pomimo swoich skromnych możliwości zarobkowych i majątkowych sukcesywnie dokonywała wpłat na poczet zaległości oraz na poczet bieżących kosztów eksploatacji lokalu. Podniosła, że jej jedynym źródłem dochodu jest świadczenie emerytalne w kwocie 2 382,14 zł, z czego, po dokonanych potrąceniach egzekucyjnych na rzecz powódki jako wierzyciela, pozostaje jej na bieżące utrzymanie kwota 1 665 zł, z których to pieniędzy dodatkowo stara się wpłacać środki na konto lokalu.

Pozwana wskazała, że wraz z synem przez lata dokonali wpłat na konto lokalu, niekiedy wpłaty sięgały kwot rzędu 5000 zł, 1000 zł czy 2000 zł, co potwierdza, że każdą nadwyżkę w miarę swych możliwości przeznaczali na spłatę zadłużenia.

Mając powyższe okoliczności na uwadze, w ocenie pozwanej, roszczenie powinno podlegać oddaleniu z uwagi na art 5 k.c., albowiem w jej przekonaniu żądanie powoda co do stwierdzenia utraty przez pozwaną tytułu prawnego do lokalu oraz konieczność opróżnienia lokalu przez pozwaną i jej syna sprzeczne jest z zasadami współżycia społecznego, bowiem stanowi nadużycie prawa, które nie powinno korzystać z ochrony (odpowiedź na pozew – k. 61-70).

W toku procesu pozwana zakwestionowała stan zadłużenia wskazany przez powodową spółdzielnię (k. 173, 247), co wiązało się z przeprowadzeniem dowodu z opinii biegłego sądowego z zakresu rachunkowości.

W toku toczącego się postępowania pozwana sukcesywnie regulowała na rzecz powódki opłaty bieżące za lokal oraz spłacała narosłe zadłużenie.

Ostatecznie na rozprawie w dniu 20 października 2025 r. pełnomocnik powoda oświadczył, że na dzień 20 października 2025 r. pozwana nie zalega z żadnymi należnościami na rzecz powódki, co uzasadnia oddalenie powództwa. Wskazał, że wobec zmiany okoliczności zaistniałych w toku procesu, nie popiera powództwa, lecz podtrzymuje wniosek o zasądzenie pełnego zwrotu kosztów procesu, gdyż powództwo było początkowo zasadne, a uwzględniając sytuację pozwanej strona powodowa zezwalała na wydłużenie toku postępowania, by umożliwić pozwanej spłacenie zaległości, a tym samym umożliwić pozwanej utrzymanie tytułu prawnego do lokalu (k. 507-508).

Na ww. rozprawie pozwana podtrzymała wniosek o oddalenie powództwa oraz wniosła o nieobciążanie kosztami procesu. Wskazała, że spłaciła całość zadłużenia z pomocą syna, który nadal pomaga jej finansowo, gdyż sama utrzymuje się z niewysokiej emerytury. Podniosła, że jest osobą schorowaną a zasądzenie wysokich kosztów procesu związanych z tą sprawą na rzecz powódki spowoduje, że popadnie w kolejne zadłużenie, którego nie będzie w stanie spłacić (k. 508).

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

Pozwana H. L. wraz z synem B. L. zajmuje lokal mieszkalny nr (...) położony w W. przy ul. (...), znajdujący się w zasobach powódki Spółdzielni Mieszkaniowej (...)w restrukturyzacji z siedzibą w W..

Spółdzielcze lokatorskie prawo do ww. lokalu przysługiwało matce pozwanej - G. M., która zmarła 30 sierpnia 2005 r.

H. L. wystąpiła z dniem 7 sierpnia 2006 r. z wnioskiem o przyjęcie w poczet członków Spółdzielni Mieszkaniowej (...) w W..

Wyrokiem z dnia 23 lipca 2009 r. Sąd Rejonowy dla Warszawy-Woli w Warszawie oddalił powództwo Spółdzielni Mieszkaniowej (...) o eksmisję H. L. wskazując, że dotąd nie został rozpoznany jej wniosek o przyjęcie w poczet członków spółdzielni.

Pismem z dnia 24 września 2009 r. spółdzielnia zawiadomiła pozwaną o przyjęciu jej w poczet członków.

(okoliczności bezsporne, dodatkowo ustalenia zawarte w wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 12 kwietnia 2012 r., sygn. akt I ACa 1118/11 – k. 98-101)

Umową nr (...) z dnia 24 listopada 2009 r. Spółdzielnia Mieszkaniowa (...)w W. ustanowiła na rzecz H. L. spółdzielcze lokatorskie prawo do lokalu nr (...) mieszczącego się w budynku przy ul. (...) w W.o łącznej powierzchni użytkowej 29,70 m ^{( 2)}.

Pozwana w całości wniosła wkład mieszkaniowy (§ 2 umowy). Strony określiły, że ustanowione prawo wygasa z chwilą ustania członkostwa oraz w innych przypadkach określonych w ustawie z dnia 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych (§ 6 umowy). Pozwana zobowiązała się m.in. stosować do wewnętrznych aktów prawnych powódki, jak również do zapisów ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych, a w szczególności uiszczać terminowo opłaty na pokrycie kosztów związanych m.in. z eksploatacją i utrzymaniem lokalu (§ 3 i § 4 umowy) .

(okoliczność bezsporna, dodatkowo umowa z dnia 24 listopada 2009 r. –k.27-29)

Uchwałą nr (...) z dnia 26 listopada 2009 r. rada nadzorcza postanowiła wykluczyć H. L. ze spółdzielni wobec uporczywego uchylania się od wykonywania istotnych zobowiązań, a w szczególności zalegania z opłatami związanymi z eksploatacją i utrzymaniem nieruchomości w częściach przypadających na jej lokal oraz związanych z eksploatacją i utrzymaniem nieruchomości stanowiących mienie spółdzielni. W uchwale wskazano, że na dzień 23 listopada 2009 r. zadłużenie wynosiło 18.484,01 zł.

H. L. w dniu 5 stycznia 2010 r. wniosła odwołanie od ww. uchwały, kwestionując uporczywe uchylanie się od obowiązków członka spółdzielni. Walne Zgromadzenie Członków Spółdzielni Mieszkaniowej (...)po rozpatrzeniu odwołania H. L., zaskarżoną uchwałę rady nadzorczej utrzymało w mocy.

Na skutek powództwa H. L. Sąd Okręgowy w Warszawie w sprawie I C 1117/10 wyrokiem z dnia 5 sierpnia 2011 r. uchylił uchwałę nr (...)z dnia 28 czerwca 2010 r. Walnego Zgromadzenia Spółdzielni Mieszkaniowej (...) w W. oraz uchwałę Rady Nadzorczej Spółdzielni Mieszkaniowej (...)w W. nr (...) z dnia 26 listopada 2009 r.

Sąd Apelacyjny w Warszawie wyrokiem z dnie 12 kwietnia 2012 r. w sprawie I ACa 1118/11 oddalił apelację pozwanej spółdzielni od ww. wyroku (wyrok – k. 98).

(okoliczności bezsporne, dodatkowo odpis wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 5 sierpnia 2011 r. sygn. akt I C 1117/10 – k. 95, oraz odpis wyroku wraz uzasadnieniem Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 12 kwietnia 2012 r., sygn. akt I ACa 1118/11 – k. 98-101)

Spółdzielnia Mieszkaniowa (...)w W. podjęła w 2013 r. kolejne działania zmierzające do wykluczenia H. L. z grona członków spółdzielni. Na skutek powództwa H. L. Sąd Okręgowy w Warszawie w sprawie sygn. akt XXV C 1146/13 wyrokiem z dnia 24 listopada 2015 r. uchylił uchwałę nr (...) Walnego Zgromadzenia Członków Spółdzielni Mieszkaniowej Koło w W. obradującego w dniach 4, 5, 6, 11, 12 i 13 czerwca 2013 r. oraz uchwałę Rady Nadzorczej Spółdzielni Mieszkaniowej (...) w W. nr (...) z dnia 22 kwietnia 2013 r.

(okoliczności bezsporne, dodatkowo wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 24 listopada 2015 r. sygn. akt XXV C 1146/13 – k. 102)

Wyrokiem z dnia 14 grudnia 2006 r. Sąd Rejonowy dla Warszawy-Woli w Warszawie w sprawie I Cupr 145/06 zasądził od H. L. na rzecz Spółdzielni Mieszkaniowej(...)w W. kwotę 11.397,31 zł wraz z ustawowymi odsetkami od 7 czerwca 2006 r. do 14 grudnia 2006 r. i zasądzoną należność rozłożył na 11 rat miesięcznych; z tytułu kosztów procesu zasądził od pozwanej na rzecz powódki kwotę 2 715 zł.

(okoliczność bezsporna, dodatkowo wyrok Sądu Rejonowego dla Warszawy-Woli w Warszawie z dnia 14 grudnia 2006 r. sygn. akt I Cupr 145/06 – 34).

Nakazem zapłaty z dnia 8 maja 2008 r. Sąd Rejonowy dla Warszawy-Woli w Warszawie w sprawie I Nc 4049/08 zasądził od H. L. na rzecz Spółdzielni Mieszkaniowej(...) w W. kwotę 5 526,01 zł wraz z ustawowymi odsetkami od 28 kwietnia 2008 r. do dnia zapłaty oraz koszty procesu w kwocie 1 467 zł.

(okoliczność bezsporna, dodatkowo nakaz zapłaty Sądu Rejonowego dla Warszawy-Woli w Warszawie z dnia 8 maja 2008 r. sygn. akt I Nc 4049/08 –k.35).

Nakazem zapłaty z dnia 14 kwietnia 2009 r. Sąd Rejonowy dla Warszawy-Woli w Warszawie w sprawie I Nc 4256/09 zasądził od H. L. na rzecz Spółdzielni Mieszkaniowej (...) w W. kwotę 3 444,85 zł wraz z ustawowymi odsetkami od 9 lipca 2009 r. do dnia zapłaty oraz koszty procesu w kwocie 642 zł.

(okoliczność bezsporna, dodatkowo nakaz zapłaty Sądu Rejonowego dla Warszawy-Woli w Warszawie z dnia 14 kwietnia 2009 r. sygn. akt I Nc 4256/09 –k.33).

Nakazem zapłaty z dnia 27 lutego 2019 r. Sąd Rejonowy dla Warszawy-Woli w Warszawie w sprawie I Nc 1106/19 zasądził od H. L. na rzecz Spółdzielni Mieszkaniowej (...) w W. kwotę 8 249,77 zł wraz z ustawowymi odsetkami od 19 lutego 2019 r. do dnia zapłaty oraz koszty procesu w kwocie 1 292 zł.

(okoliczność bezsporna, dodatkowo nakaz zapłaty Sądu Rejonowego dla Warszawy-Woli w W. z dnia 27 lutego 2019 r. sygn. akt I Nc 1106/19 –k.32).

Według zestawienia zadłużeń sporządzonego przez Spółdzielnię Mieszkaniową(...)w W. z dnia 28 lutego 2021 r. pozwana H. L. zaległa ze spłatą na rzecz spółdzielni w łącznej kwocie 29 308,15 zł, w tym zadłużenie zasądzone wyrokiem i nakazami zapłaty w sprawach o sygn. akt I Cupr 145/06, I Nc 4049/08, I Nc 4256/09 i I Nc 1106/09 dotyczyło kwoty 22 807,69 zł, a zadłużenie tzw. bieżące dotyczyło kwoty 6 500,46 zł. (dowód: zestawienie zadłużeń na dzień 28 lutego 2021 r – k. 15).

Nakazem zapłaty z dnia 9 września 2016 r. Sąd Rejonowy dla Warszawy-Woli w Warszawie w sprawie I Nc 6006/16 zasądził od H. L. na rzecz Spółdzielni Mieszkaniowej (...) w W. kwotę 2 158,93 zł wraz z ustawowymi odsetkami od 2 września 2016 r. do dnia zapłaty oraz koszty procesu w kwocie 947 zł (nakaz zapłaty w postępowaniu upominawczym – k. 358).

(okoliczność bezsporna, dodatkowo nakaz zapłaty Sądu Rejonowego dla Warszawy-Woli w Warszawie z dnia 9 września 2016 r. sygn. akt I Nc 6006/16 –k.358)

Nakazem zapłaty z dnia 27 września 2021 r. Sąd Rejonowy dla Warszawy-Woli w Warszawie w sprawie sygn. akt I Nc 4836/21 zasądził od H. L. i B. L. solidarnie na rzecz Spółdzielni Mieszkaniowej (...) w W. kwotę 9 061,51 zł wraz z ustawowymi odsetkami od 17 sierpnia 2021 r. do dnia zapłaty oraz koszty procesu w kwocie 1 717 zł, przy czym następnie wyrokiem z dnia 16 listopada 2022 r. Sąd Rejonowy dla Warszawy-Woli w Warszawie w sprawie I C 5165/21 zasądził od H. L. i B. L. solidarnie na rzecz Spółdzielni Mieszkaniowej (...)w W. kwotę 9 061,51 zł wraz z ustawowymi odsetkami od 17 sierpnia 2021 r. do dnia zapłaty i nie obciążył pozwanych obowiązkiem zwrotu kosztów procesu.

(okoliczność bezsporna, dodatkowo nakaz zapłaty Sądu Rejonowego dla Warszawy-Woli w Warszawie z dnia 27 września 2021 r. sygn. akt I Nc 4836/21 –k.361 oraz wyrok Sądu Rejonowego dla Warszawy-Woli w Warszawie z dnia 16 listopada 2022 r. sygn. akt I C 5165/12 – k. 360).

Nakazem zapłaty z dnia 10 sierpnia 2022 r. Sąd Rejonowy dla Warszawy-Woli w Warszawie w sprawie II Nc 1552/22 zasądził od H. L. i B. L. solidarnie na rzecz Spółdzielni Mieszkaniowej (...)w W. kwotę 2 638,63 zł wraz z ustawowymi odsetkami od 14 kwietnia 2022 r. do dnia zapłaty oraz koszty procesu w kwocie 817 zł.

( okoliczność bezsporna, dodatkowo nakaz zapłaty Sądu Rejonowego dla Warszawy-Woli w Warszawie z dnia 10 sierpnia 2022 r. sygn. akt II Nc 1552/22 –k.362)

Na dzień 30 września 2023 r. zadłużenie pozwanej wobec spółdzielni wynosiło 34 085,96 zł, z tego kwota 22 357,02 zł przypadała na nakazy zapłaty z lat 2006, 2008, 2019 i 2022.

(dowód: opinia uzupełniająca biegłego sądowego U. P. – k. 343 – 344).

Postanowieniem z dnia 30 grudnia 2023 r. Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym dla Warszawy-Woli w Warszawie M. N. w sprawie Km (...) zakończył postępowanie egzekucyjne wobec pozwanej prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego w postaci nakazu zapłaty Sądu Rejonowego dla Warszawy-Woli w Warszawie wydanego w sprawie II Nc 1552/22, wskazując, że świadczenie pieniężne zostało w całości wyegzekwowane.

(okoliczność bezsporna, dodatkowo odpis postanowienia ze sprawy Km (...) – k. 404)

Postanowieniem z dnia 20 marca 2025 r. Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym dla Warszawy-Woli w Warszawie M. Ś. w sprawie Km (...) zakończył postępowanie egzekucyjne wobec pozwanej prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego w postaci nakazu zapłaty Sądu Rejonowego dla Warszawy-Woli w Warszawie wydanego w sprawie II Nc 4256/09, wskazując, że świadczenie pieniężne zostało w całości wyegzekwowane.

(okoliczność bezsporna, dodatkowo odpis postanowienia ze sprawy Km (...) – k. 422-423)

Według zestawienia zadłużeń sporządzonego przez Spółdzielnię Mieszkaniową (...)w W. z dnia 30 kwietnia 2025 r. pozwana H. L. zaległa ze spłatą na rzecz spółdzielni w łącznej kwocie 23 030,77 zł, w tym zadłużenie zasądzone wyrokiem i nakazami zapłaty dotyczyło kwoty 13 255,70 zł, a z tytułu odsetek – 9 775,07 zł, a były egzekwowane w sprawach Km (...), Km (...), Km (...) przez komornika sądowego M. Ś. oraz w sprawie Km (...) przez komornika sadowego M. N..

(dowód: zestawienie zadłużeń na dzień 30 kwietnia 2025 r. – k. 430).

Na dzień 29 września 2025 r. zostały zakończone postępowania egzekucyjne Km (...), Km (...) i Km (...) dotyczące tytułów wykonawczych wydanych w sprawach o sygn. I Cupr 145/06, I Nc 4049/08 i I Nc 1106/19. Pozostawała jeszcze wymagana należność w kwocie 550,19 zł wynikająca z wyroku wydanego w sprawie I C 5162/21 (oświadczenie powoda zawarte w piśmie procesowym z dnia 29 września 2025 r. - k. 505-506, odpisy postanowień z dnia 27 sierpnia 2025 r. o zakończeniu egzekucji w sprawach Km (...), Km (...) i Km (...)- k. 495,496 i 497).

Postanowieniem z dnia 2 września 2025 r. Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym dla Warszawy-Woli w Warszawie M. N. w sprawie Km (...) zakończył postępowanie egzekucyjne wobec pozwanej prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego w postaci wyroku Sądu Rejonowego dla Warszawy-Woli w Warszawie wydanego w sprawie I C 5165/21, wskazując, że świadczenie pieniężne zostało w całości wyegzekwowane.

(okoliczność bezsporna, dodatkowo odpis postanowienia ze sprawy Km (...)– k. 500-502)

Aktualna miesięczna wysokość opłat za lokal nr (...) położony w budynku przy ul. (...)w W. we wrześniu 2025 r. wynosiła 755,89 zł.

(okoliczność bezsporna, dodatkowo oświadczenie powoda – k. 506).

Na dzień 20 października 2025 r. pozwana H. L. nie zalegała z żadnymi należnościami na rzecz powodowej spółdzielni.

(zgodne oświadczenie stron złożone na rozprawie – k. 507).

H. L. ma 66 lat. Utrzymuje się z emerytury. W 2010 r. zdiagnozowano u niej guza macicy, którego usunięcie wymagało usunięcia narządu rodnego (zaświadczenie lekarskie – k. 107). W 2021 r. powódka z tytułu świadczeń emerytalnych uzyskała łącznie przychód w kwocie 36 602,70 zł, co odpowiadało miesięcznej kwocie brutto 3 050,22 zł (zeznanie o wysokości osiągniętego dochodu – k. 286 – 290). Nie posiada oszczędności. Wszelkie środki pieniężne przeznacza na bieżące utrzymanie, skromne wyżywienie i leki (oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania – k. 253a-255).

Postanowieniem z dnia 11 października 2022 r. Sąd Okręgowy w Warszawie zwolnił pozwaną H. L. od kosztów sądowych w części, tj. od uiszczenia zaliczki na wynagrodzenie biegłego w wysokości 1 500 zł (postanowienie - k. 294).

Sąd ustalił powyższy stan faktyczny na podstawie zebranych i przeprowadzonych w sprawie dowodów, które poddano ocenie zgodnie z art. 233 § 1 k.p.c. Sąd dokonał oceny wiarygodności i mocy dowodów według własnego przekonania, na podstawie wszechstronnego rozważenia zebranego materiału. Dokonując powyższych ustaleń faktycznych Sąd oparł się przede wszystkim na dowodach w postaci dokumentów znajdujących się w aktach sprawy.

Dowodom w postaci dokumentów urzędowych Sąd dał wiarę w zakresie tego, co zostało w nich urzędowo zaświadczone (art. 244 k.p.c.), zaś dokumentom prywatnym wyłącznie co do tego, że osoba podpisana na dokumencie złożyła oświadczenie zawarte w jego treści (art. 245 k.p.c.). Prawdziwość dokumentów, z których przeprowadzono dowód, nie budziła uzasadnionych wątpliwości Sądu i nie była kwestionowana przez strony.

W oparciu o dokumenty znajdujące się w aktach sprawy Sąd ustalił okoliczność zajmowania przez pozwaną lokalu, zawartej miedzy stronami umowy, braku regulowania należnych opłat, prowadzonych postępowań i zapadłych rozstrzygnięć.

W toku procesu Sąd dopuścił dowód z opinii biegłego sądowego ds. rachunkowości, albowiem sporne pozostawały okoliczności dotyczące wykazania rzeczywistego zadłużenia pozwanej wobec powodowej spółdzielni, które wynikały z licznych prowadzonych postępowań egzekucyjnych i braku informacji w zakresie sposobu księgowania należności przekazywanych przez komorników sądowych. Nadto wg pozwanej istniały wątpliwości w zakresie sposobu naliczania przez powodową spółdzielnię odsetek ustawowych za opóźnienie, a które to powiększały jej dług. W ocenie Sądu opinie zostały sporządzone rzetelnie, zgodnie ze standardami przyjętymi przy opracowywaniu tego rodzaju dokumentów oraz z uwzględnieniem zasad logiki i wiedzy powszechnej. Twierdzenia biegłego zawarte w opinii poparte są rzeczową, logiczną i spójną argumentacją, a wnioski sformułowano w sposób przystępny i zrozumiały. Opinia zawierała ponadto uzasadnienie wymagane przepisem art. 285 § 1 k.p.c. W ocenie Sądu opinia pozwoliła w sposób jednoznaczny ustalić okoliczności wymagające wiedzy specjalnej. Równocześnie nie zachodziły żadne powody osłabiające zaufanie do wiedzy, kompetencji, doświadczenia czy bezstronności sporządzającego ją biegłego.

Sąd pominął przy czynieniu ustaleń faktycznych sprawy zeznania świadków M. R. i B. L., uznając, że zeznania te dotyczyły w części okoliczności bezspornych, zaś w części, wobec zmiany okoliczności sprawy, straciły na znaczeniu procesowym wobec zmiany stanu faktycznego, który Sąd miał na uwadze, zgodnie z art. 316 k.p.c., w dacie zamknięcia rozprawy,

Sąd Okręgowy zważył co następuje:

Powództwo na datę zamknięcia rozprawy, wobec zmiany istotnych okoliczności sprawy, które nastąpiły w toku procesu, nie zasługiwało na uwzględnienie.

W niniejszej sprawie powódka domagała się stwierdzenia wygaśnięcia przysługującego pozwanej spółdzielczego lokatorskiego prawa do zajmowanego przez nią lokalu.

Zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 845 z późn. zm.), członkowie spółdzielni, którym przysługują spółdzielcze prawa do lokali, są obowiązani uczestniczyć w pokrywaniu kosztów związanych z eksploatacją i utrzymaniem nieruchomości w częściach przypadających na ich lokale, eksploatacją i utrzymaniem nieruchomości stanowiących mienie spółdzielni przez uiszczanie opłat zgodnie z postanowieniami statutu.

Natomiast w myśl art. 11 ust. 1 ¹ cytowanej ustawy, w przypadku zaległości z zapłatą tych opłat za co najmniej 6 miesięcy, rażącego lub uporczywego wykraczania osoby korzystającej z lokalu przeciwko obowiązującemu porządkowi domowemu albo niewłaściwego zachowania tej osoby czyniącego korzystanie z innych lokali lub nieruchomości wspólnej uciążliwym, spółdzielnia może w trybie procesu żądać orzeczenia przez sąd o wygaśnięciu spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu mieszkalnego. Jeżeli podstawą żądania orzeczenia o wygaśnięciu spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu mieszkalnego jest zaleganie z zapłatą opłat, nie można orzec o wygaśnięciu spółdzielczego lokatorskiego prawa do tego lokalu, jeżeli najpóźniej przed zamknięciem rozprawy przed sądem pierwszej instancji, a jeżeli wniesiono apelację - przed sądem drugiej instancji członek spółdzielni uiści wszystkie zaległe opłaty.

Porządkująco należy przypomnieć, że wygaśnięcie prawa lokatorskiego jest konsekwencją prawną jego niezbywalnego i osobistego charakteru jako prawa majątkowego do używania mieszkania.

Okoliczności niniejszej sprawy w większości – poza kwestią wysokości zadłużenia pozwanej - nie były sporne między stronami. Z treści zawartej przez strony umowy oraz z przytoczonych wyżej przepisów bezsprzecznie wynika, iż pozwana była zobowiązana do regulowania na rzecz powódki opłat związanych m.in. z eksploatacją i utrzymaniem zajmowanego lokalu. Powyższe zobowiązanie nie budziło wątpliwości między stronami. Pozwana przyznała, iż po pierwsze z uwagi na przejęcie w 2009 r. lokalu z dużym zadłużeniem wygenerowanym przez jej matkę, a następnie z uwagi na stan zdrowia i brak środków pieniężnych, istotnie nie uiszczała regularnie na rzecz powódki należnych opłat. To doprowadziło do stwierdzenia wymagalnych należności orzeczeniami sądowymi, które z kolei powódka kierowała do egzekucji sądowej. Te działania zaś zwiększały zadłużenie pozwanej wobec konieczności ponoszenia dodatkowo kosztów egzekucyjnych.

Jedną z przesłanek wystąpienia przez Spółdzielnię na mocy art. 11 ust. 1 ¹ powyższej ustawy z żądaniem orzeczenia przez sąd o wygaśnięciu spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu mieszkalnego jest zaległość z zapłatą opłat za okres co najmniej 6 miesięcy. Niezależnie więc od przyjęcia daty początkowej zaległości, mając na względzie niekwestionowany brak dokonywania opłat, należało uznać, że w dacie wytoczenia powództwa po stronie pozwanej powstała zaległość z regulowaniem opłat przez co najmniej 6 miesięcy, a tym samym występowała jedna z przesłanek uregulowanych w art. 11 ust. 1 ¹ powyższej ustawy, wobec czego powódka była uprawniona do wystąpienia z przedmiotowym roszczeniem.

W toku procesu pozwana dokonała spłaty całości zadłużenia wobec powodowej spółdzielni, zatem na dzień zamknięcia rozprawy, tj. 20 października 2025 r. nie zachodziły już podstawy do uwzględnienia powództwa. Ziścił się bowiem warunek określony w zdaniu drugim art. 11 ust. 1 ¹ ustawy, który zabrania orzekania o wygaśnięciu spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu mieszkalnego, jeżeli najpóźniej przed zamknięciem rozprawy przed sądem pierwszej instancji, członek spółdzielni uiści wszystkie zaległe opłaty.

Z tych przyczyn Sąd orzekł, jak w pkt I. wyroku.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 102 k.p.c.

Zgodnie z art. 102 k.p.c., w wypadkach szczególnie uzasadnionych sąd może zasądzić od strony przegrywającej tylko część kosztów albo nie obciążać jej w ogóle kosztami.

Ustawodawca, konstruując sformułowanie "wypadki szczególnie uzasadnione", w sposób zamierzony oparł się na zwrocie niedookreślonym, co pozwala organowi stosującemu prawo dokonać we własnym zakresie oceny, czy należy zastosować zasadę ogólną, czy odstąpić od niej z powodu szczególnej sytuacji strony z uwzględnieniem okoliczności danej sprawy. Ocena sądu, czy faktycznie zachodzi "wypadek szczególnie uzasadniony", ma charakter czysto dyskrecjonalny (stanowi dyskrecjonalną władzą sędziowską), jest oparta na swobodnym uznaniu, kształtowanym własnym przekonaniem oraz oceną okoliczności rozpoznawanej sprawy - jest przejawem tzw. prawa sędziowskiego, które pozostawia sądowi orzekającemu rozstrzyganie o zastosowaniu przesłanki z art. 102 k.p.c. z odwołaniem się do jego kompetencji, bezstronności, doświadczenia i poczucia sprawiedliwości (por. wyrok Sądu Najwyższego z 10 kwietnia 2024 r., II PSKP 69/22, Lex 3703585, postanowienia Sądu Najwyższego: z 1 grudnia 2011 r., sygn. I CZ 26/11, z 25 sierpnia 2011 r., sygn. II CZ 51/11).

Orzecznictwo sądowe opowiada się za interpretacją, iż szczególne okoliczności, o których mowa w art. 102 k.p.c., dotyczą zarówno samego przebiegu procesu, jak i okoliczności pozostających poza postępowaniem, takich jak np. stan majątkowy, czy sytuacja życiowa stron (por. postanowienie SN z 17 kwietnia 2013 r., V CZ 124/12, LEX nr 1341727, postanowienie Sądu Najwyższego z 13 grudnia 2007 r., sygn. I CZ 110/07). W orzecznictwie Sądu Najwyższego do szczególnie uzasadnionych przypadków zaliczono m.in. sprawy dotyczące stosunku prawnego, który może zostać ukształtowany tylko mocą wyroku sądu, choćby strony były całkowicie zgodne (postanowienia SN: z 25 marca 1970 r., II CZ 14/70, OSNCP 1970/11, poz. 211; z 11 września 1973 r., I CZ 122/73, OSNCP 1974/5, poz. 98; z 15 marca 1982 r., I CZ 30/82, LEX nr 8403).

Jak wynika z ujawnionych w sprawie okoliczności pozwana H. L. znajduje się w trudnej sytuacji życiowej i majątkowej. Chcąc utrzymać lokal, w którym zamieszkiwała od 1973 r. do śmierci matki w 2005 r., zawarła umowę o ustanowieniu spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu i podjęła się spłaty zadłużenia, o którym wcześniej, tj. przed śmiercią matki, nie wiedziała. W 2009 r. przy podpisaniu umowy stan zadłużenia za lokal wynosił 18 484,01 zł.

Tu należy wskazać, że w 2009 r. minimalne wynagrodzenie za pracę wynosiło 1 276 zł (Dz. U. z 2012 r., poz. 1026), zatem stan zadłużenia przekraczał 14-krotność minimalnego miesięcznego wynagrodzenia (18 484,01 zł : 1 276 zł = 14,48), co wskazywało na wysoką skalę zadłużenia (w wysokości przekraczającej roczne przychody wyliczane przy minimalnym wynagrodzeniu za pracę /1 276 zł x 12 = 15 312 zł/).

Dodatkowo w 2010 r. u pozwanej wykryto guz, co wpłynęło na konieczność leczenia, a w związku z powyższym pogorszyło sytuację zdrowotną pozwanej.

Pozwana wykazała licznymi dowodami, że starała się spłacać zadłużenie, także przy pomocy finansowej syna B., stąd też zdarzały się wpłaty rzędu 5 000 zł, 2 000 zł i 1 000 zł. Niestety prowadzone postępowania egzekucyjne generowały dla niej dodatkowe koszty, a stąd też nie była w stanie szybciej zaspokoić roszczeń powodowej spółdzielni. Finalnie w toku procesu pozwana spłaciła całość zadłużenia i na bieżąco reguluje opłaty za lokal, co udało jej się osiągnąć przy pomocy syna, co do którego też stwierdzono w 2020 r. upadłość konsumencką.

Zarówno stan majątkowy pozwanej, jak i jej syna, był zły, tak, iż nie byli oni w stanie spłacać na bieżąco wszystkich zobowiązań. Powyższe znajduje potwierdzenie w postaci postanowienia Sądu dotyczącego ogłoszenia upadłości B. L. (k. 103-104).

Pozwana utrzymuje się ze świadczenia emerytalnego, które nie przekracza minimalnego wynagrodzenia za pracę (aktualnie 4 666 zł brutto), wynosi niewiele ponad 3 tysiące brutto, co pozwala tylko na bieżące zaspokojenie potrzeb, bez możliwości poczynienia oszczędności. Perspektywy zwiększenia dochodów przez pozwaną są obecnie żadne, w szczególności z uwagi na jej wiek i stan zdrowia.

Mając powyższe na uwadze, Sąd uznał, że obciążenie pozwanej kosztami procesu w pełnym zakresie (13 733 zł na rzecz powoda i kwoty 5 090,37 zł na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Warszawie) spowoduje - zdaniem Sądu, że pozwana po raz kolejny popadnie w zadłużenie, które może być podstawą do wytoczenia kolejnego powództwa lub też kolejnego obciążenia kosztami egzekucyjnymi, pomniejszając niewysokie dochody pozwanej, a co z kolei może wpłynąć na brak możliwości zaspokojenia bieżących potrzeb. Przy tym Sąd miał na uwadze, że pozwana nie podejmowała żadnych działań utrudniających postępowanie w sprawie, a wręcz przeciwnie, dążyła do uregulowania wszelkich należności (po weryfikacji sposobu ich wyliczenia), by móc skupić się spokojnym zamieszkiwaniu i uniknięciu kłopotów finansowych w przyszłości.

Należy też wskazać, że przedmiotowa sprawa jest specyficzna, gdyż o wygaśnięciu spółdzielczego lokatorskiego prawa pozwanej mógł orzec tylko Sąd i strony nie miały możliwości zakończenia jej w drodze ugody sądowej, a co z kolei dawałoby uprawnienie Sądowi do zwrotu połowy opłaty od pozwu (por. art. 79 ust. 1 pkt 3c ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych).

Z tych przyczyn Sąd uznał, że pozwana winna zwrócić powodowej spółdzielni część poniesionych kosztów, tj. uiszczoną opłatę od pozwu w kwocie 8 316 zł oraz poniesioną opłatę skarbową od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł. Tym samym Sąd zasądził od pozwanej na rzecz powódki kwotę 8 333 zł, natomiast nie obciążał pozwanej obowiązkiem zwrotu kosztów procesu w części dotyczącej zasądzenia wynagrodzenia za reprezentację powódki przez jej pełnomocnika w osobie radcy prawnego, które w niniejszej sprawie wyniosłyby zgodnie z § 2 pkt 6) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U.2023.1935) kwotę 5 400 zł. Obciążenie pozwanej pełnymi kosztami dochodzonymi przez powoda w kwocie 13 733 zł, przy uwzględnieniu jej niewysokiego dochodu, należało uznać za nadmierne i w okolicznościach niniejszej sprawy pozostające w sprzeczności z zasadami słuszności.

Mając powyższe na uwadze orzeczono, jak w pkt II. sentencji, uznając za właściwe obciążenie pozwanej kosztami procesu odpowiadającymi kwocie 8 333 zł.

Od kosztów tych Sąd zasadził odsetki z tytułu opóźnienia w myśl art. 98 § 1 ¹ k.p.c.

Na podstawie art. 113 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych w zw. z art. 102 k.p.c. Sąd nakazał pobrać od pozwanej na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Warszawie kwotę 3 590,37 zł na którą składa się część wydatków poniesionych w sprawie tymczasowo przez Skarb Państwa na wynagrodzenie powołanego w sprawie biegłego. W zakresie kwoty 1 500 zł, która także była wydatkowana na wynagrodzenie biegłego, Sąd nie obciążał pozwanej, m.in. wobec uprzedniego postanowienia o zwolnieniu pozwanej w tej części z kosztów sądowych. Z tych przyczyn orzeczono, jak w pkt III. wyroku.

Na podstawie art. 80 ust. 1 w zw. z art. 84 ust. 2 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, Sąd zwrócił powodowej spółdzielni kwotę 1 500 zł tytułem niewykorzystanej zaliczki na opinię biegłego, o czym orzeczono w pkt IV. wyroku.

Sędzia Agnieszka Sidor-Leszczyńska