Portal Orzeczeń Sądu Okręgowego w Warszawie

POSTANOWIENIE

Dnia 6 listopada 2025 r.

Sąd Okręgowy w Warszawie I Wydział Cywilny w składzie:

Przewodniczący: sędzia Rafał Wagner

Sędziowie: sędzia Ewa Ligoń-Krawczyk

sędzia Tadeusz Bulanda

Protokolant: sekretarz sądowy Karolina Stańczuk

po rozpoznaniu w dniu 6 listopada 2025 r. w Warszawie

na rozprawie

sprawy z wniosku B. B. (1)

z udziałem Prokuratora Okręgowego w Warszawie i K. K.

o uchylenie ubezwłasnowolnienia całkowitego K. K.

postanawia:

1.  oddalić wniosek o uchylenie ubezwłasnowolnienia całkowitego orzeczonego postanowieniem z dnia 6 grudnia 2023 r., sygn. akt I Ns 35/23, względem K. K., urodzonej (...) w W., córki M. K. (1) i E. G. z domu G.;

2.  zmienić ubezwłasnowolnienie orzeczone postanowieniem z dnia 6 grudnia 2023 r., sygn. akt I Ns 35/23, względem K. K., urodzonej (...) w W., córki M. K. (1) i E. G. z domu G., z całkowitego na częściowe;

3.  nie obciążać stron kosztami sądowymi poniesionymi tymczasowo przez Skarb Państwa – Sąd Okręgowy w Warszawie.

sędzia Ewa Ligoń-Krawczyk

sędzia Rafał Wagner

sędzia Tadeusz Bulanda

Sygn. akt I Ns 6/25

UZASADNIENIE

postanowienia z dnia 6 listopada 2025 r.

Pismem z dnia 11 lutego 2025 r. (data stempla pocztowego) B. B. (1) – opiekun ubezwłasnowolnionej całkowicie K. K., wniósł o uchylenie ubezwłasnowolnienia całkowitego orzeczonego względem K. K. postanowieniem Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 6 grudnia 2023 r., sygn. akt I Ns 35/23. Ewentualnie, wniósł o zmianę zakresu orzeczonego ubezwłasnowolnienia z całkowitego na częściowe.

W uzasadnieniu wniosku B. B. (1) podał, iż po śmierci matki K. K. przeszła załamanie nerwowe skutkiem czego została przyjęta do szpitala psychiatrycznego bez swojej zgody, w trybie art. 23 ust. 1 ustawy o ochronie zdrowia psychicznego i przebywała w nim do dnia 3 lutego 2025 r. Dodał, że wszczęte zostało również postępowanie o którym mowa w art. 25 ustawy o ochronie zdrowia psychicznego. Zauważył jednak, że stwierdzono brak podstaw do przyjęcia K. K. do szpitala bez jej zgody. Zaznaczył, że wobec K. K. stwierdzono brak cech choroby psychicznej, brak zagrożenia dla siebie oraz dla otoczenia, konieczność wsparcia opieki społecznej. Podkreślił, iż obecnie K. K. zamieszkuje sama w mieszkaniu przy ul. (...) w W., nie korzysta z pomocy osób trzecich, samodzielnie załatwia wszelkie sprawy związane z życiem codziennym. Przyznał, iż cierpi ona z powodu padaczki lekoopornej, co jednak nie uzasadnia utrzymania orzeczonego ubezwłasnowolnienia (wniosek o uchylenie całkowitego ubezwłasnowolnienia lub zmianę na ubezwłasnowolnienie częściowe – k. 4-5).

Na rozprawie w dniu 6 listopada 2025 r. – przed jej zamknięciem – uczestniczka przyłączyła się do wniosku opiekuna. Prokurator zaś wniósł o oddalenie wniosku o uchylenie całkowitego ubezwłasnowolnienia jednocześnie przyłączając się do wniosku o zmianę całkowitego ubezwłasnowolnienia na częściowe ( protokół z rozprawy z dnia 6 listopada 2025 r. – k. 213-213v).

Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:

K. K. od wieku przedszkolnego ma napady padaczkowe, których w dorosłym życiu nie leczyła odpowiednio (np. zmniejszając dawki leków), co skutkowało kolejnymi, czasem ciężkimi napadami padaczkowymi. W czasie licznych hospitalizacji neurologicznych i psychiatrycznych zawsze rozpoznawano padaczkę objawową. W przebiegu tego schorzenia doszło do organicznego uszkodzenia ośrodkowego układu nerwowego, manifestującego się głównie zaburzeniami funkcjonowania, myślenia (spowolnienie, stereotypie, drobiazgowość, lepkość), okresowo też w 2022 r. zaburzeniami urojeniowymi na podłożu organicznym. Od 2023 r. nie stwierdzono objawów psychotycznych – urojeń. Liczne hospitalizacje w 2022 r. oraz 2023 r. były spowodowane bądź nasileniem objawów zaburzeń myślenia i zachowana po napadach padaczkowych, bądź zaburzeń funkcjonowania w postaci zaburzeń odżywiania, bądź zaburzeń funkcjonowania w postaci zaburzeń odżywiania, zdezorganizowanego zachowania, czasem agresji wobec rodziny.

(dowód: opinia sądowo-psychologiczno-psychiatryczna sporządzona przez specjalistę psychiatrę lek. M. G. oraz psychologa klinicznego specjalistę II stopnia E. B. – k. 124-133)

Postanowieniem z dnia 6 grudnia 2023 r. wydanym w sprawie sygn. akt I Ns 35/23 tut. Sąd ubezwłasnowolnił całkowicie K. K. z powodu innego rodzaju zaburzeń psychicznych. W toku tego postępowania została wydana opinia sądowa psychologiczno-psychiatryczna sporządzona przez specjalistę psychiatrę lek. M. G. oraz psychologa klinicznego specjalistę II stopnia E. B., z której wynika, iż rozpoznano u K. K. znaczne organiczne zaburzenia osobowości i funkcjonowania całkowicie znoszące jej zdolność kierowania swoim postępowaniem i prowadzeniem swoich spraw. W opinii tej stwierdzono, że uczestniczka nie jest zdolna do samodzielnego funkcjonowania, wymaga opieki i pomocy osób drugich.

(dowód: opinia sądowa psychologiczn-psychiatryczna sporządzona przez specjalistę psychiatrę lek. M. G. oraz psychologa klinicznego specjalistę II stopnia E. B. w sprawie o sygn. akt I Ns 35/23 – k. 207-219 akt sprawy I Ns 35/23; postanowienie z dnia 6 grudnia 2023 r., sygn. akt I Ns 35/23 – k. 245 akt sprawy I Ns 35/23)

W dniu 9 października 2024 r. zmarła E. K. – matka i dotychczasowa opiekunka prawna K. K.. Tego samego dnia M. K. (2) obawiając się o los siostry, wezwał pogotowie. Uczestniczka nie wyraziła zgody na przyjęcie jej do szpitala wobec czego umieszczono ją w placówce na podstawie art. 23 ustawy o ochronie zdrowia psychicznego. W związku z podjętymi przez M. K. (2) działaniami, uczestniczka nie miała dostępu do dotychczas zajmowanego mieszkania na ul. (...).

Przy przyjęciu i w czasie pobytu w ww. Szpitalu (...) była w pełni zorientowana, w dość dobrym kontakcie słownym, w nastroju obojętnym, afekcie stępiałym. Nie miała omamów i urojeń. Nie przejawiała także myśli i tendencji samobójczych. Nie przejawiała również zachowań agresywnych. Cechował ją obniżony krytycyzm i wgląd, co stanowiło zagrożenie dla jej bezpieczeństwa i zdrowia.

K. K. pozostała w Samodzielnym Wojewódzkim Zespole Publicznych Zakładów (...) w W. (dalej: Szpital) ze względu na brak możliwości powrotu do mieszkania. Brat uczestniczki, po przywiezieniu jej do Szpitala, przejął klucze i odmówił ich wydania, obciążając szpital obowiązkiem opieki nad uczestniczką.

W Szpitalu uczestniczka nawiązała przyjacielską relację z U. B., która była w tym czasie pacjentką szpitala. U. B. pomagała uczestniczce między innymi w przygotowywaniu pism sądowych.

(dowód: pismo (...) Wojewódzkiego Zespołu Publicznych Zakładów (...) w W. z dnia 6 listopada 2024 r. – k. 106-106v; opinia sądowo-psychologiczno-psychiatryczna sporządzona przez specjalistę psychiatrę lek. M. G. oraz psychologa klinicznego specjalistę II stopnia E. B. – k. 124-133, zeznania świadka U. B. złożone na rozprawie w dniu 26 września 2025 r. – k. 183-184, zeznania K. K. złożone na rozprawie w dniu 26 września 2025 r. – k. 185-185v)

Postanowieniem z dnia 9 stycznia 2025 r. Sąd Rejonowy dla Warszawy-Śródmieścia w Warszawie w sprawie o sygn. akt III RNs 591/24 ustanowił dla ubezwłasnowolnionej całkowicie K. K. opiekuna prawnego w osobie adwokata B. B. (1) zobowiązując go do składania sprawozdań z opieki co 6 miesięcy.

(dowód: postanowienie Sądu Rejonowego dla Warszawy-Śródmieścia w Warszawie z dnia 9 stycznia 2025 r., sygn. akt III RNs 591/24 – k. 6; zaświadczenie z dnia 28 stycznia 2025 r. – k. 7)

Postanowieniem z dnia 28 stycznia 2025 r. wydanym w sprawie o sygn. akt III RNs 590/24 Sąd Rejonowy dla Warszawy-Śródmieścia w Warszawie m.in. uznał, że brak było przesłanek z art. 23 ust. 1 i art. 22 ust. 5 Ustawy o ochronie zdrowia psychicznego do przyjęcia w dniu 9 października 2024 r. do szpitala psychiatrycznego K. K. bez jej zgody. Sąd przyjął, w oparciu o opinię sądowo-psychiatryczną specjalisty psychiatry J. J. (1), która nie rozpoznała u badanej K. K. cech choroby psychicznej, a organiczne zaburzenia osobowości u osoby z padaczka i organicznymi zaburzeniami urojeniowymi w wywiadzie i stwierdziła, że wobec posiadanych przez lekarza izby przyjęć informacji wynikających z systemu odnośnie wcześniej stawianych diagnoz: organicznych zaburzeń urojeniowych, organicznych zaburzeń osobowościowych oraz padaczki lekoopornej przyjęcie do szpitala bez wymaganej zgody z art. 23 UoOZP uważa za zasadne o ile jest tak jak stwierdzono w zawiadomieniu do Sądu tj. że pacjentka wypowiadała myśli rezygnacyjne i samobójcze. Przyjęcie do szpitala bez wymaganej zgody z art. 23 UoOZP uważa za niezasadne o ile jest tak jak stwierdzono w formularzu czynności ratunkowych (...), tj. według brata wykazywała myśli rezygnacyjne, mówiła, że sobie nie poradzi. Pacjentka powinna być przyjęta na podstawie art. 22.5 UoOZP o ile w dyspozycji lekarza Izby Przyjęć byłby dokument potwierdzający ubezwłasnowolnienie całkowite. Jak biegły wnioskował brak było takiego dokumentu, przy przyjęciu do szpitala. Według biegłego sama deklaracja brata odnośnie tego faktu nie jest wystarczająca.

(dowód: opinia sądowo-psychiatryczna specjalisty psychiatrii J. J. (2) sporządzona do sprawy o sygn. akt III RNS 590/24 – k. 8-12; postanowienie Sądu Rejonowego dla Warszawy-Śródmieścia w Warszawie z dnia 28 stycznia 2025 r., sygn. akt III RNs 590/24 – k. 13)

W rezultacie działań podjętych przez opiekuna uczestniczki odebrano od M. K. (2) klucze do mieszkania na ul. (...), które do chwili obecnej zajmowane jest przez uczestniczkę. Czynsz za lokal pokrywany jest przez ojca K. K., z którym nie utrzymuje ona stałych kontaktów. Ojciec uczestniczki jest lekarzem i interesował się jej stanem zdrowia w trakcie jej hospitalizacji.

Aktualnie uczestniczka utrzymuje kontakt z U. B., z którą spotyka się często, niemal codziennie. Uczestniczka odwiedza znajomą w miejscu jej zamieszkania. Prowadzą wspólne rozmowy, uczestniczka między innymi opowiada jej o swoich problemach zdrowotnych i planach na przyszłość. Z uwagi na swój wiek znajoma liczy w przyszłości na towarzystwo i pomoc uczestniczki. Była świadkiem napadów padaczkowych uczestniczki i udzielała jej pomocy. Wezwała pogotowie ratunkowe.

Z opiekunem prawnym uczestniczka pozostaje w stałym, ale sporadycznym kontakcie. Założył jej subkonto w ramach rachunku prowadzonej przez siebie kancelarii, do którego wydana została karta, którą przekazał uczestniczce. Uczestniczka samodzielnie rozporządza znajdującymi się na koncie środkami. Aktualnie otrzymuje rentę rodzinną po zmarłej matce w wysokości około 6.000 złotych, którą pomógł jej uzyskać opiekun. Na koncie jest zdeponowanych około 50 000,00 zł. Nie czyni żadnych rozrzutnych wydatków. Ostrożnie i skrupulatnie dokonuje zakupów spożywczych. Sama zorganizowała naprawę zepsutej lodówki.

K. K. sama przygotowuje sobie posiłki. Samodzielnie również ustala i kontroluje częstotliwość wizyt lekarskich – podejmuje decyzje o konieczności zgłoszenia się do lekarza oraz we własnym zakresie dba o regularne i prawidłowe przyjmowanie przepisanych leków, które sama zakupuje.

Chciałaby podjąć zatrudnienie, zakończyć przerwaną edukację na studiach wyższych oraz posiadać partnera życiowego. Planuje prowadzić bloga, w którym opisywała by swoje życie i dzieliłaby się doświadczeniami osoby chorującej na epilepsję. Nie podjęła konkretnych kroków w celu podjęcia pracy czy kontynowania studiów. Nie interesowała się w jaki sposób założyć bloga i jakie konkretne działania powinna w tym kierunku podjąć.

Toczy się postępowanie o podział majątku jej rodziców i postępowanie spadkowe po jej matce, która podobno pozostawiła testament. W skład spadku wchodzą prawdopodobnie udziały w dwóch lokalach, gdzie w jednym z nich mieszka uczestniczka, prawo do lokalu na ul. (...) w W., działka i garaż.

(dowód: wyjaśnienia uczestniczki K. K. złożone na rozprawie w dniu 5 września 2025 r. – k. 165v-166v; zeznania świadka U. B. złożone na rozprawie w dniu 26 września 2025 r. – k. 183-184; zeznania wnioskodawcy B. B. (2) złożone na rozprawie w dniu 26 września 2025 r. – k. 184-185; zeznania K. K. złożone na rozprawie w dniu 26 września 2025 r. – k. 185-185v)

Na badanie w dniu 29 kwietnia 2025 roku uczestniczka stawiła się w ambulatorium znajdującym się w budynku sądu. W czasie badania uczestniczka nawiązała kontakt słowny rzeczowy, odpowiadała na pytania zgodnie z ich treścią. Wypowiadała się spontanicznie i czasem stereotypowo. Była zorientowana do czasu, miejsca, obecnej sytuacji, co do własnej osoby i dość dobrze co do sytuacji zdrowotnej. Nie miała pełnej orientacji co do sytuacji życiowej i finansowej. Orientacja ta miała charakter ogólny. Nastrój i napęd psychoruchowy miała względnie wyrównany, czasem stawała się napięta, rozdrażniona. Po zmianie tematu rozmowy uspokajała się. Nie ujawniała objawów psychotycznych. Okresowo ujawniała podejrzliwość i ksobnie interpretowała pytania biegłych. Ich uwagę zwróciło małe przystosowanie społeczne, brak bliższych więzi emocjonalnych oraz życzeniowe, a nie racjonalne plany na przyszłość. Uczestniczka była niekrytyczna wobec ograniczenia swoich możliwości dotyczących samodzielnego funkcjonowania.

U K. K. stwierdzono istnienie zaburzeń psychicznych w postaci organicznych zaburzeń osobowości i funkcjonowania. Po krótkiej przerwie od kilkumiesięcznej hospitalizacji psychiatrycznej, zmianie sytuacji rodzinnej, funkcjonowanie uczestniczki uległo pewnej poprawnie w porównaniu do 2023 r. Zaburzenia psychiczne znoszą częściowo jej zdolność kierowania swoim postępowaniem i ograniczają jej możliwość prowadzenia własnych spraw. Wymaga ona pomocy innych osób w załatwianiu spraw sądowych, urzędowych, finansowych, zorganizowania i kontroli leczenia. Wysyłanie korespondencji do K. K. jest możliwe, bowiem jest ona wstanie ją przeczytać i zrozumieć zawartą w niej treść.

(dowód: opinia sądowo-psychologiczno-psychiatryczna sporządzona przez specjalistę psychiatrę lek. M. G. oraz psychologa klinicznego specjalistę II stopnia E. B. – k. 124-133)

W okresie od dnia 8 sierpnia 2025 r. do dnia 20 sierpnia 2025 r. uczestniczka przebywała w Szpitalu (...) w W. (dalej: Szpital (...)) – wpierw w SOR, a następnie na Oddziale Neurologii – z rozpoznaniem padaczki o napadach ogniskowych z epizodem wtórnego uogólnienia. Stwierdzono organiczne zaburzenia osobowości, zespół jelita drażliwego oraz zaburzenia mowy o typie jąkania. Podejrzewano także napady rzekomopadaczkowe.

W czasie badania neuropsychologicznego K. K. zachowywała się w sposób dostosowany do sytuacji wykazując obawę o swoją dalszą sytuację bytową. Konsultacja psychiatryczna wykazała jednak rozdrażnienie i niechęć do rozmowy przy jednoczesnym zaprzeczeniu omamów, treści urojeniowych, a także myśli i tendencji samobójczych.

W trakcie pobytu w Szpitalu (...) włączono inny preparat farmakologiczny, po zastosowaniu którego odnotowano wyraźną poprawę stanu pacjentki – stała się ona spokojniejsza oraz chętniej nawiązywała kontakt. W krótkim czasie po wypisie uczestniczki ze Szpitala (...) nastąpiła istotna poprawa, która ostatecznie doprowadziła do osiągnięcia stanu znacznie lepszego niż uprzednio.

(dowód: wyjaśnienia uczestniczki K. K. protokół z rozprawy z dnia 5 września 2025 r. – 165; karta informacyjna leczenia szpitalnego – k. 176-180v; opinia sądowo-psychologiczno-psychiatryczna uzupełniająca sporządzona przez specjalistę psychiatrę lek. M. G. oraz psychologa klinicznego specjalistę II stopnia E. B. – k. 197-201)

Po przebytej hospitalizacji w okresie od dnia 8 sierpnia 2025 r. do dnia 20 sierpnia 2025 r. stan psychiczny uczestniczki nie ulegał istotnym zmianom. Ponowne badanie w dniu 21 października 2025 roku nie wykazało istotnej różnicy stanu psychicznego uczestniczki w porównaniu z badaniem z dnia 29 kwietnia 2025 roku. W trakcie badania w dniu 21 października 2025 roku uczestniczka była w rzeczowym, logicznym kontakcie nie odpowiadając wprost na pytania, gdy ich do końca nie rozumiała lub nie pamiętała faktów czy dat. Stereotypowo powtarzała treści dotyczące matki. Była zorientowana auto i allopsychiczne poza niepełną orientacją w sytuacji prawnej i finansowej. Nastrój i napęd miała w normie, raz się rozdrażniała, szybko się uspokoiła po zmianie tematu rozmowy. Nie ujawniała zaburzeń psychotycznych. Ksobnie interpretowała niektóre pytania biegłych. Stwierdzono, iż nie utrzymuje bliższych więzi emocjonalnych, jedynie minimalne kontakty społeczne. Wykazywała życzeniowe i nieracjonalne plany życiowe. W codziennym funkcjonowaniu wydaje się dość sprawna. Nadal wymaga wsparcia innej osoby.

Po ww. badaniu nadal zaburzenia psychiczne K. K. w postaci organicznych zaburzeń osobowości i funkcjonowania oraz jej obecny stan psychiczny, który nie różni się znacząco w porównaniu z poprzednim badaniem biegłych sądowych, znoszą częściowo jej zdolność kierowania swoim postępowaniem i ograniczają jej możliwości prowadzenia własnych spraw. Uczestniczka wymaga pomocy innych osób w załatwianiu spraw sądowych, urzędowych, finansowych oraz kontroli leczenia. Wysyłanie korespondencji do K. K. jest celowe, jest w stanie ją przeczytać i ogólnie zrozumieć zawartą w niej treść.

(dowód: opinia sądowo-psychologiczno-psychiatryczna uzupełniająca sporządzona przez specjalistę psychiatrę lek. M. G. oraz psychologa klinicznego specjalistę II stopnia E. B. – k. 197-201)

Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie powołanych wyżej dokumentów, których autentyczności i zgodności z rzeczywistym stanem rzeczy nie kwestionowała żadna ze stron postępowania i brak było podstaw do podważenia ich wiarygodności z urzędu.

Zawarta w aktach sprawy dokumentacja medyczna oraz sporządzone w toku postępowania opinia sądowo-psychologiczno-psychiatryczna oraz po ponownej hospitalizacji i załączeniu do akt sprawy nowej dokumentacji medycznej opinia sądowo-psychologiczno-psychiatryczna uzupełniająca psychiatry lek. M. G. oraz psychologa klinicznego specjalisty II stopnia E. B. stanowiły dla Sądu spójny, wzajemnie uzupełniający się materiał dowodowy pozwalający na ustalenie stanu psychicznego uczestniczki, odtworzenie przebiegu hospitalizacji uczestniczki, a także zrozumienie specyfiki jej schorzenia, tj. padaczki, oraz związanych z nią powikłań wpływających na jej codzienne funkcjonowanie.

Opinie te zostały sporządzone przez kompetentne osoby, posiadające dużą wiedzę zarówno teoretyczną, jak i praktyczną z zakresu będącego ich przedmiotem, a nadto zostały wydane na podstawie analizy akt sprawy i badania uczestniczki. Odpowiadały także wymaganiom określonym w Kodeksie postępowania cywilnego, a nadto nie zachodziły żadne powody osłabiające zaufanie do wiedzy, kompetencji, doświadczenia czy bezstronności sporządzających je biegłych.

Materiałem pomocniczym były także przeprowadzone w toku postępowania dowody z zeznań wnioskodawcy, uczestniczki oraz świadka U. B., które – w zakresie wskazanym w ustalonym stanie faktycznym – były jasne i logiczne, jak również znajdowały potwierdzenie w pozostałym materiale dowodowym.

W oparciu o powyższe dowody – zarówno osobowe, jak i dokumentalne, Sąd dokonał wszechstronnej oceny stanu zdrowia uczestniczki, jak również ustalił wpływ choroby na jej zdolność do samodzielnego funkcjonowania w życiu codziennym. Finalnie, dowody te umożliwiły Sądowi merytoryczne odniesienie się do wniosku opiekuna prawnego K. K., zwłaszcza w kontekście możliwości jej funkcjonowania bez wsparcia ze strony innej osoby.

Sąd pominął pozostałe dowody z dokumentów lub kopii dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy, a nie wskazanych powyżej, jako niemających istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Podstawą ubezwłasnowolnienia całkowitego jest przepis art. 13 § 1 k.c., zgodnie z którym osoba, która ukończyła lat trzynaście, może być ubezwłasnowolniona całkowicie, jeżeli wskutek choroby psychicznej, niedorozwoju umysłowego albo innego rodzaju zaburzeń psychicznych, w szczególności pijaństwa lub narkomanii, nie jest w stanie kierować swym postępowaniem.

Podstawą ubezwłasnowolnienia częściowego jest natomiast art. 16 § 1 k.c., stosownie do treści którego osoba pełnoletnia może być ubezwłasnowolniona częściowo z powodu choroby psychicznej, niedorozwoju umysłowego albo innego rodzaju zaburzeń psychicznych, w szczególności pijaństwa lub narkomanii, jeżeli stan tej osoby nie uzasadnia ubezwłasnowolnienia całkowitego, lecz potrzebna jest pomoc do prowadzenia jej spraw.

W myśl art. 559 § 1 oraz 2 k.p.c. Sąd uchyli ubezwłasnowolnienie, gdy ustaną przyczyny, dla których je orzeczono; uchylenie może nastąpić także z urzędu. Sąd może w razie poprawy stanu psychicznego ubezwłasnowolnionego zmienić ubezwłasnowolnienie całkowite na częściowe, a w razie pogorszenia się tego stanu - zmienić ubezwłasnowolnienie częściowe na całkowite.

Zważywszy na powyższe Sąd pragnie zauważyć, że pojęcie „ubezwłasnowolnienia” nie zostało zdefiniowane prawnie; ustawodawca ustalił jedynie jego przesłanki. Konstruując je, posłużył się metodą psychiatryczno-psychologiczną, zastosowaną w przypadku ubezwłasnowolnienia całkowitego, a uzupełnioną o element socjalno-prawny w przypadku ubezwłasnowolnienie częściowego. Co istotne jednak, w wypadku ubezwłasnowolnienia całkowitego ścisła więź przyczynowo-skutkowa zachodzi między stanem psychicznym a sferą wolitywno-emotywną, a w wypadku ubezwłasnowolnienia częściowego niezbędny jest związek między zaburzeniami psychicznymi osoby a potrzebą pomocy do prowadzenia jej spraw.

Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Sądu Najwyższego w obu przypadkach wymagane jest ponadto wystąpienie przesłanki w postaci interesu publicznego oraz interesu osoby, która ma być ubezwłasnowolniona, przy czym interes ten jest inaczej diagnozowany i oceniany w wypadku ubezwłasnowolnienia całkowitego, a inaczej
w wypadku częściowego (por. np. postanowienia z dnia 13 lutego 1953 r., C 3132/52, OSN 1954, nr 1, poz. 15, z dnia 4 12 marca 1954 r., II C 784/53, OSN 1955, nr 1, poz. 11, z dnia 4 maja 1955 r., III CR 209/55, „Nowe Prawo” 1955, nr 12, s. 107, z dnia 13 marca 1962 r., 2 CR 435/61, RPEiS 1962, nr 4, s. 301, z dnia 16 stycznia 1964 r., I CR 32/63, OSNCP 1965, nr 2, poz. 28, z dnia 8 stycznia 1966 r., II CR 412/65, OSNCP 1966, nr 10, poz. 170, z dnia 20 grudnia 1966 r., II CR 434/66, „Biuletyn SN” 1967, nr 1, poz. 8, z dnia 20 listopada 1969 r., I CR 374/69, „Biuletyn SN” 1970, nr 4, poz. 70 lub z dnia 14 lutego 1974 r., I CR 8/74, OSNCP 1975, nr 1, poz. 12).

Przedstawiony opis uzasadnia tezę, że ubezwłasnowolnienie całkowite
i częściowe są – mimo pewnej bliskości, także nazewniczej – aktami odrębnymi
i niezależnymi. Są wprawdzie oparte na zbieżnych, a w niektórych aspektach identycznych przesłankach, niemniej różnią się w sposób istotny celami i skutkami prawnymi. Mają także różne odniesienia podmiotowe. Ubezwłasnowolnienie całkowite bowiem może być orzeczone wobec osób, które ukończyły trzynaście lat, a częściowe wyłącznie w stosunku do osób pełnoletnich. Ubezwłasnowolnienie całkowite prowadzi do utraty zdolności do czynności prawnych i ustanowienia opieki (art. 12 i 13 § 2 k.c.), natomiast ubezwłasnowolnienie częściowe tylko tę zdolność ogranicza, w istocie jednak – i to jest jego celem – przez ustanowienie kuratora zapewnia pomoc osobie ubezwłasnowolnionej w prowadzeniu jej spraw (art. 15 i 16 § 2 k.c.). Można więc przyjąć, że w aspekcie przedmiotowym ubezwłasnowolnienie częściowe odpowiada instytucji „wspomagania podejmowania decyzji przez osobę niepełnosprawną” (por. art. 12 Konwencji Narodów Zjednoczonych o prawach osób niepełnosprawnych, podpisanej przez Polskę dnia 30 marca 2007 r., dotychczas nieratyfikowanej).

W przypadku K. K. jest zdaniem sądu jasne i niebudzące wątpliwości, że o ile jej aktualny stan zdrowia nie zmienił się, bowiem nadal cierpi na padaczkę objawową i powiązane z nią organiczne zaburzenia osobowości, to – zgodnie z wnioskami płynącymi ze sporządzonych w sprawie opinii – doszło do widocznej poprawy w jej codziennym funkcjonowaniu, świadomości istnienia chorób oraz konieczności leczenia w odniesieniu do czasu gdy orzeczono o całkowitym ubezwłasnowolnieniu uczestniczki.

Zebrane w sprawie dowody w sposób jednoznaczny uwidoczniły, że uczestniczka przejawia potrzebę nawiązywania relacji społecznych, zarówno o charakterze przyjacielskim – jak z U. B., oraz tych o charakterze intymnym. Wykazały również, że w sposób racjonalny i oszczędny rozporządza przekazanymi jej przez opiekuna prawnego środkami zgromadzonymi na koncie m.in. w sposób ostrożny i niezbędny dokonując zakupów spożywczych. Potwierdziły, że K. K. samodzielnie monitoruje przebieg swojego leczenia, zgłasza się do lekarzy oraz we własnym zakresie dba o regularne i prawidłowe przyjmowanie przepisanych leków, które samodzielnie zakupuje. Dodatkowo jest w stanie sprostać prostym czynnościom życia codziennego bez stałej asysty osoby trzeciej. Odczuwa potrzebę usamodzielnienia, podjęcia zatrudnienia, kontynowania studiów czy zaistnienia w mediach społecznościowych poprzez założenia bloga, jednak aktualnie plany te są mało konkretne i nie poparte żadnymi działaniami w celu ich realizacji. Opinie biegłych – które Sąd podziela – jednoznacznie wskazały na życzeniowe, nieracjonalne plany życiowe uczestniczki związane z brakiem krytycyzmu wobec obecnej sytuacji i oceny możliwości funkcjonowania. Potwierdziły jej sprawne funkcjonowanie, kładąc jednak nacisk na konieczność wsparcia innej osoby. To zaś jest tym bardziej konieczne, albowiem w toku jest postępowanie spadkowe po zmarłej matce K. K., postępowanie sądowe o dział majątku dorobkowego jej rodziców, to jest sprawy które mają istotny wpływ na jej sytuację bytową i finansową, a co do których uczestniczka nie wykazuje odpowiedniego i odpowiedzialnego zaangażowania, ma niepełną orientację czy wiedzę, mówiąc o tych sprawach na wysokim poziomie ogólności.

Podkreślić w tym miejscu należy, że w sprawie o uchylenie ubezwłasnowolnienia Sąd orzeka wg stanu na datę zamknięcia rozprawy. Celem tego postępowania ustalenie, czy na datę rozstrzygania ustały przesłanki ubezwłasnowolnienia.

Jak ustalono w toku postępowania dotychczasowa opieka sprawowana przez B. B. (2) nad K. K. miała charakter wyłącznie incydentalnego wsparcia i nastąpiła poprawa funkcjonowania dotychczas całkowicie ubezwłasnowolnionej uczestniczki. Uwzględniając jednak omówione wcześniej okoliczności w postaci toczącego się postępowania spadkowego, trudnych relacji rodzinnych oraz perspektywę podejmowania doniosłych decyzji życiowych, a z drugiej strony jej stan zdrowia i stwierdzone zaburzenia psychiczne w postaci organicznych zaburzeń osobowości i funkcjonowania oraz małe przystosowanie społeczne, brak bliższych więzi emocjonalnych i życzeniowe podejście do planów na przyszłość, zasadnym jest, w ocenie Sądu, dalsze udzielanie K. K. wsparcia w podejmowaniu coraz bardziej wymagających i odpowiedzialnych kroków zmierzających do zupełnego usamodzielnienia. To też bezsprzecznie leży w jej interesie koncentrującym się przede wszystkim na uniknięciu niekorzystnych decyzji, czy też sytuacji gdzie mogłoby dojść do próby wykorzystania jej ograniczonego doświadczenia w kontaktach interpersonalnych, prowadzących do uszczuplenia jej stan majątku.

Biorąc powyższe okoliczności pod uwagę Sąd oddalił wniosek o uchylenie ubezwłasnowolnienia całkowitego orzeczonego postanowieniem z dnia 6 grudnia 2023 r., sygn. akt I Ns 35/23, względem K. K.. Jednocześnie uwzględniając fakt, iż obecnie funkcjonowanie uczestniczki uległo pewnej poprawie w porównaniu do stanu z roku 2023 roku sąd zmienił orzeczone ubezwłasnowolnienie z całkowitego na częściowe.

Mając powyższe na uwadze orzeczono, jak w punkcie 1. oraz 2. sentencji postanowienia.

Z uwagi zaś społeczny charakter dotychczas wykonywanej przez wnioskodawcę funkcji opiekuna prawnego K. K., a także życiową sytuację uczestniczki Sąd na podstawie art. 102 k.p.c. postanowił nie obciążać stron kosztami sądowymi poniesionymi tymczasowo przez Skarb Państwa – Sąd Okręgowy w Warszawie, o czym orzekł w punkcie 3. sentencji postanowienia.

Mając powyższe na uwadze, orzeczono jak w sentencji.

Sędzia Rafał Wagner Sędzia Ewa Ligoń-Krawczyk Sędzia Tadeusz Bulanda