Portal Orzeczeń Sądu Okręgowego w Warszawie

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 9 stycznia 2025 rok

Sąd Okręgowy w Warszawie III Wydział Cywilny

w składzie następującym:

Przewodniczący:	Sędzia SO Mariusz Solka

po rozpoznaniu w dniu 9 stycznia 2025 r. w Warszawie na posiedzeniu niejawnym

sprawy z powództwa Dyrektora Wojewódzkiego Urzędu Pracy w W.

przeciwko pozwanej (...) sp. z o.o. z siedzibą w W.

o zapłatę

orzeka:

1.  zasądza od pozwanej (...) sp. z o.o. z siedzibą w W. na rzecz powoda Dyrektora Wojewódzkiego Urzędu Pracy w W., kwotę 344.920,94 (trzysta czterdzieści cztery tysiące, dziewięćset dwadzieścia, 94/100) złotych wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 10 listopada 2020 roku do dnia zapłaty;

2.  zasądza od pozwanego (...) sp. z o.o. z siedzibą w W. na rzecz powoda Dyrektora Wojewódzkiego Urzędu Pracy w W., kwotę 10.800,00 (dziesięć tysięcy, osiemset) złotych kosztów procesu – wynagrodzenia pełnomocnika wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty;

3.  nakazuje pobrać od pozwanej (...) sp. z o.o. z siedzibą w W. na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Warszawie, opłatę sądową w kwocie 17.247,00 (siedemnaście tysięcy, dwieście czterdzieści siedem) złotych.---

/-/ Sędzia SO Mariusz Solka

Sygn. akt III C 309/24

UZASADNIENIE

wyroku z dnia 09 stycznia 2025r. ( k. 119)

Pozwem wniesionym w postępowaniu upominawczym w dniu 26 lutego 2024 roku ( data nadania k. 57) i skierowanym przeciwko Spółce (...) sp. z o.o. z siedzibą w W. powód Dyrektor Wojewódzkiego Urzędu Pracy w W. domagał się:

1.  orzeczenia nakazem zapłaty wydanym w postępowaniu upominawczym obowiązku zapłaty przez pozwanego na rzecz powoda kwoty 344.920,94 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia 10 listopada 2020 roku do dnia zapłaty,

2.  zasądzenia od pozwanego na rzecz powoda kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty.

W razie wniesienia sprzeciwu od nakazu zapłaty lub stwierdzenia braku podstaw do wydania nakazu zapłaty w postępowaniu upominawczym, powód żądał:

1.  zasądzenia od pozwanego na rzecz powoda kwoty 344.920,94 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia 10 listopada 2020 roku do dnia zapłaty,

2.  zasądzenia od pozwanego na jego rzecz kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty.

W uzasadnieniu pozwu powód wyjaśnił, iż wnioskiem z dnia 17 czerwca 2020 roku pozwana Spółka wystąpiła o przyznanie świadczeń na rzecz ochrony miejsc pracy, o których mowa w art. 15g ustawy z dnia 2 marca 2020 roku o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID -19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych. W efekcie pozytywnie rozpatrzonego wniosku Dyrektor Wojewódzkiego Urzędu Pracy w W. zawarł z pozwaną umowę o wypłatę świadczeń na rzecz ochrony miejsc pracy z środków Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych na dofinansowanie wynagrodzenia pracowników objętych przestojem ekonomicznym lub obniżonym wymiarem czasu pracy w następstwie COVID - 19. Kolejno, wypłacił na rzecz pozwanej jako beneficjenta środki szczegółowo określone w złożonym przez nią wniosku. Przyznane środki pozwana otrzymała w transzach. Ostatnią transzę wypłacono pozwanej dniu 9 października 2020 roku.

Beneficjent zobowiązany był do rozliczenia otrzymanych świadczeń i środków w terminie do 30 dni od upływu terminu dofinansowania, tj. w najpóźniej do dnia 9 listopada 2020 roku. Do dnia 30 października 2020 roku pozwany złożył jedynie częściowe rozliczenie. W wyniku przeprowadzonej kontroli ujawniono zaś, iż nie przedstawił od rozliczenia dowodów dokonania jakiejkolwiek wpłaty na rzecz składek ZUS za miesiące czerwiec i lipiec 2020 roku, a jedynie umowy o odroczenie terminu płatności składek za lipiec i wrzesień 2020 roku.

Powód przypominał, iż dofinansowanie w postaci świadczeń na rzecz ochrony miejsc pracy na podstawie ustawy COVID - 19 przyznawane było ze środków publicznych na wskazany przez ustawodawcę cel. Pozwany zobowiązany był zatem do wykorzystania dotacji zgodnie z celem i na warunkach określonych umową i wnioskiem. Wykorzystanie przez pozwanego dotacji ze środków publicznych (w zakresie składek ZUS) po upływie wyznaczonego terminu stanowi przekroczenie zakresu upoważnienia do dokonywania wydatków ze środków publicznych. Skoro pozwany wykorzystał dotację, a nie zwrócił po terminie przeznaczonym na rozliczenie – to oznacza, iż wykorzystał ją niezgodnie z przeznaczeniem (niezgodnie z warunkami umownymi).

Powód wyliczył łączną kwotę w niniejszej sprawie na 344.920,94 zł, na co składa się kwota należna do zwrotu 259.420, 80 zł, (w tym 138.122,84 zł oraz 121.209,96 zł, które to nie były przez niego wydatkowane w czasie do tego przeznaczonym), a także kwota 85.500,14 zł niewykorzystana w pełnej wysokości w ramach środków przyznanych na dofinansowanie do wynagrodzeń pracowników.

(pozew k. 3-6v.)

Nakazem zapłaty w postępowaniu upominawczym wydanym w dniu 06 marca 2024 roku Sąd Okręgowy w Warszawie nakazał pozwanej (...) sp. z o.o. z siedzibą w W. aby zapłaciła na rzecz powoda Dyrektora Wojewódzkiego Urzędu Pracy w W. kwotę 344.920,94 złotych wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 10 listopada 2020 roku do dnia zapłaty oraz kwotę 7.200,00 złotych tytułem kosztów procesu – wynagrodzenia pełnomocnika, wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się nakazu zapłaty do dnia zapłaty.

( nakaz zapłaty w postępowaniu upominawczym z dnia 06 marca 2024 roku k. 59)

W sprzeciwie od nakazu zapłaty z dnia 29 marca 2024 roku ( data nadania k. 934) pozwana domagała się oddalania powództwa w całości i zasądzenia od powoda na jej rzecz kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Powodowi pozwana zarzuciła błędną interpretację postanowień umowy o przyznaniu wsparcia. Umowa ta nie regulowała bowiem w swej treści w żaden konkretny i szczególny sposób terminów wykorzystania wsparcia na opłacenie składek na ubezpieczenie społeczne. Promowana przez powoda interpretacja umowy nie wynika ani z wykładni językowej ani celowościowej postanowień umowy.

Pozwana zauważyła, iż termin opłacenia składek przez Spółkę (...) za okres czerwiec 2020 roku oraz sierpień 2020 roku został ustalony indywidulanie przez organ pobierający składki ZUS a to na mocy dwóch umów o odroczenie terminu płatności składek. Pozwana zrealizowała obowiązek płatności składek za wspomniane okresy a pracownicy Spółki objęci byli w tych okresach ubezpieczeniem społecznym. Spółka nie posiadała też zaległości w opłacaniu składek – czego organ kontrolujący w ogóle nie uwzględnił. Zdaniem pozwanej w pełni zrealizowała ona cel umowy oraz swoje obowiązki jako pracodawcy - pracownicy otrzymali terminowo swoje wynagrodzenie i objęci byli ubezpieczeniem społecznym.

Powód zdaniem pozwanej pozostaje w błędzie również co do rzekomej kwoty zwrotu 344.920,94 zł. Interpretacja strony powodowej pozostaje bowiem nie tylko wadliwa, ale nie ma też oparcia w żadnej normie prawnej. W pozwie nie powołano żadnych przepisów prawa, które wskazywałby na forsowaną przez stronę powodową tezę. Spółka posiadała zawarte z ZUS umowy, na podstawie których odroczono jej terminy płatności poszczególnych należności wobec tej instytucji. Spółka uiszczając zatem opłaty należne ZUS zgodnie z terminami wynikającymi z układów ratalnych dokonywała płatności jak najbardziej terminowo.

( sprzeciw od nakazu zapłaty k. 59-74)

Aż do czasu zamknięcia rozprawy strony pozostały przy swoich stanowiskach.

(stanowisko końcowe powoda k. 109 -112; stanowisko końcowe pozwanego k. 115 -116)

Sąd Okręgowy, ustalił stan faktyczny:

Wnioskiem z dnia 17 czerwca 2020 roku Spółka (...) sp. o.o. z siedzibą w W. wystąpiła do Dyrektora Wojewódzkiego Urzędu Pracy w W. o przyznanie świadczeń na rzecz ochrony miejsc pracy ze środków Funduszu Zagwarantowanych Świadczeń Pracowniczych na wynagrodzenia pracowników objętych przestojem ekonomicznym albo obniżonym wymiarach czasu pracy, w następstwie wystąpienia COVID-19 – w okresie od 01.06.2020 roku z tytułu obniżonego wymiaru pracy dla 164 pracowników, przysługujących za okres 3 miesięcy z przeznaczeniem na:

a)  dofinansowanie wynagrodzenia pracowników w wysokości 964.722.33 zł,

b)  pokrycie składek na ubezpieczenie społeczne pracowników należnych od pracodawcy od kwoty dofinansowania do wynagrodzenia w kwocie 181.946,94 zł.

Pozwana oświadczyła, iż w związku z powyższym obniżeniem wymiaru czasu pracy w okresie 1 miesiąca liczonego od dnia 01.04.2020 roku jej obroty gospodarcze spadły nie mniej niż o 25% oraz, iż Spółka nie zamierza skorzystać z zwolnienia w opłacaniu składek na ZUS, o którym mowa w ustawie COVID -19.

Załącznikami do wniosku było porozumienie o obniżeniu wymiaru czasu pracy, umowa o wypłatę świadczeń na rzecz ochrony miejsc pracy ze środków Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych oraz wykaz pracowników uprawnionych do świadczeń.

( wniosek k. 9-11)

W efekcie pozytywnie rozpatrzonego wniosku pomiędzy Dyrektorem Wojewódzkiego Urzędu Pracy a Spółką (...) sp. o.o. z siedzibą w W. jako Beneficjentem doszło do zawarcia Umowy o wypłatę świadczeń na rzecz ochrony miejsc pracy z środków na dofinansowanie wynagrodzenia pracowników objętych przestojem ekonomicznym albo obniżonym wymiarem czasu pracy w następstwie wystąpienia COVID - 19.

Zgodnie z zapisem § 1 ust. 1 Umowy Wojewódzki Urząd Pracy, zgodnie z przepisami ustawy z dnia 2 marca 2020 roku o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID- 19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. poz. 374, z późn zm.) zwaną dalej „ustawa” przekazuje Beneficjentowi środki na wypłatę świadczeń określonych przez Beneficjenta szczegółowo we wniosku, zaakceptowanym przez Dyrektora Wojewódzkiego Urzędu Pracy. Środki, o których mowa w ust. 1. Środki te zostaną wypłacone Beneficjentowi w miesięcznych transzach (ilość transz odpowiada ilości miesięcy wskazanych przez Beneficjenta we wniosku) [ust.2].

Zgodnie z zapisem § 2 ust. 1 Umowy Beneficjent zobowiązuje się wykorzystać środki, o których mowa w § 1 ust. 1 na warunkach określonych w niniejszej umowie, zgodnie z celem na jaki je uzyskał określonym we wniosku.

Zgodnie z § 3 ust. 1 Umowy w terminie do 30 dni po upływie okresu, o którym mowa § 2 ust. 2 Beneficjent składa do właściwego Wojewódzkiego Urzędu Pracy.

1.  dokumenty potwierdzanego prawidłowość wykorzystania środków, o których mowa w §1 ust.1,

2.  dokumenty, potwierdzające zatrudnienie pracowników, na których otrzymał świadczenie, przez okres wskazany w § 2 ust. 2.

Zgodnie z § 3 ust. 3 Umowy Beneficjent zobowiązany jest do powiadomienia Dyrektora Wojewódzkiego Urzędu Pracy o istotnych zmianach okoliczności mających wpływ na wysokość wypłacanych świadczeń, w terminie 7 dni roboczych od dnia uzyskania informacji jej wystąpieniu, w szczególności o:

1)  rezygnacji ze wsparcia,

2)  zmianie treści porozumienia, o którym mowa w art.15 g ust. 11 ustawy;

3)  rozwiązaniu umowy o pracę z pracownikiem w okresie pobierania przez pracownika świadczeń, o których mowa w art. 15 g ustawy.

Zgodnie z § 4 ust. 1 Umowy na zasadach określonych w art. 14 ust 3 ustawy z dnia 11 października 2013 roku o szczególnych rozwiązaniach związanych z ochroną miejsc pracy (Dz.U. z 2019 roku poz.669) osoby upoważnione przez Dyrektora Wojewódzkiego Urzędu Pracy mają prawo przeprowadzenia kontroli u Beneficjenta w zakresie przestrzegania postanowień umowy, wydatkowania środków, o których mowa w § 4 ust. 1 zgodnie z warunkami określonymi w umowie i we wniosku oraz w zakresie właściwego udokumentowani i wykorzystania tych środków. Kontrola może być przeprowadzona w terminach, o których mowa w § 2 ust. 2 oraz przez trzy lata do upływu terminu określonego w § 3 zdanie wstępne.

Zgodnie z § 5 ust. 1 Umowy niewykorzystana przez Beneficjenta część środków, o których mowa w § 1 ust. 1, podlega zwrotowi na rachunek bankowy Wojewódzkiego Urzędu Pracy, z którego Beneficjent otrzymał środki w terminie, o którym mowa w § 3 zdanie wstępne.

Zgodnie z § 5 ust. 2 Umowy w razie wykorzystania przez Beneficjenta środków, o których mowa w § 1 ust. 1 niezgodnie z warunkami określonymi w umowy lub we wniosku, Beneficjent zobowiązany jest do zwrotu na rachunek bankowy Wojewódzkiego Urzędu Pracy, z którego otrzymał środki, w terminie określonym w § 3 zdanie wstępne, środków w części wykorzystanej niegodnie z warunkami określonymi w umowie lub we wniosku wraz z odsetkami w wysokości określonej dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków wykorzystanych niezgodnie z warunkami określonymi w umowie lub we wniosku.

Zgodnie z § 9 Umowy - Umowa obowiązywała od dnia przekazania Beneficjentowi pierwszej transzy środków, o których mowa w § 1 ust. 1.

W wykonaniu ww. Umowy powód wypłacił pozwanej przyznane środki w 3 transzach: w dniu 11.08.2020 roku kwotę 382.223,09 PLN, w dniu 09.09.2020 roku kwotę 382.223,09 PLN, w dniu 09.10.2020 roku kwotę 382.223,09 PLN. Łącznie 1.146.669,27 zł.

Termin do którego Beneficjent powinien złożyć rozliczenie upływał z dniem 09.11.2020 roku.

Całość korespondencji stron i czynności związane z zawarciem umowy przybrały postać elektroniczną.

( Umowa stron k. 12-14; potwierdzenie przelewów k. 15; rozliczenie otrzymanych środków k.38-38v.)

Na mocy Umowy nr (...) z dnia 24 sierpnia 2020 roku zawartej pomiędzy Zakładem Ubezpieczeń Społecznych a Spółką (...) Sp. z o.o. w W. ZUS odroczył termin płatności przez Spółkę składek za okres lipiec 2020 roku w ogólnej kwocie 298.668,68 zł, w tym składki na ubezpieczenie społeczne w kwocie 21.596,56 zł do dnia 04.01.2020 roku. ZUS zobowiązał się również do niewszczynania postępowania egzekucyjnego przez okres obowiązywania Umowy w stosunku do składek objętych niniejszą Umową.

Na mocy Umowy nr (...) z dnia 22 października 2020 roku pomiędzy Zakładem Ubezpieczeń Społecznych a Spółką (...) Sp. z o.o. w W. ZUS odroczył zaś termin płatności przez Spółkę składek za okres sierpień 2020 roku w ogólnej kwocie 271.575,77 zł, w tym składki na ubezpieczenie społeczne w kwocie 198.018,98 zł do dnia 15.10.2021 roku. ZUS zobowiązał się również do niewszczynania postępowania egzekucyjnego przez okres obowiązywania Umowy w stosunku do składek objętych niniejszą Umową.

W związku z ww. umowami składki ZUS, pozwana Spółka mimo otrzymania celowego dofinansowanie należne składki opłaciła wedle transz uzgodnionych z ZUS - lecz po terminie określonym w umowie o dofinansowanie.

(Umowa o odroczenie składek z dnia 24 sierpnia 2020 roku k. 90-91v.; Umowa o odroczenie składek z dnia 22 października 2020 roku k. 92-93v.)

Pismem z dnia 07 czerwca 2021 roku powód poinformował pozwaną o przeprowadzeniu wstępnej weryfikacji rozliczenia otrzymanych świadczeń i środków na rzecz ochrony miejsc pracy z Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych i dokumentacji potwierdzającej wykorzystanie otrzymanego dofinansowania zgodnie z przeznaczeniem. Wskazała, iż wstępna weryfikacja została zakończona z wynikiem negatywnym z powodu braku:

- prawidłowo wypełnionego formularza rozliczeniowego wraz z zaświadczeniami, sporządzonego na podstawie wykazu pracowników (należy wypełnić zgodnie z kalkulatorem rozliczeniowym).

- wykazu pracowników / kalkulator rozliczeniowy (wzór dostępny na stronie (...) wraz z instrukcją do przygotowania),

- dokumentów potwierdzających przelewy wynagrodzeń bądź odbiór wypłaty w gotówce (np. wyciąg bankowy) za każdy miesiąc otrzymanego wsparcia (w tym przypadku z miesiąca czerwiec jest 139 przelewów, a pracowników 164),

- zbiorczego potwierdzenia dokonania przelewu z tytułu składek ZUS za każdy miesiąc otrzymywania pomocy w tym przypadku za czerwiec i lipiec 2020 roku,

-zbiorczego potwierdzenia dokonania przelewu z tytułu składek ZUS za każdy miesiąc otrzymywania pomocy, w tym przypadku za czerwiec i lipiec,

- zwrotu niewykorzystanych środków w kwocie…PLN (brak kalkulatora więc nie można stwierdzić czy jest zwrot czy nie).

W wyniku kontroli stwierdzono wykorzystanie środków niezgodnie z warunkami określonymi w umowie lub we wniosku, co jako nieprawidłowość ujawniona w rozliczeniu miało wpływ na kwotę zwrotu w łącznej sumie 344.920,94 zł.

Pismo pozwana odebrała w dniu 16 czerwca 2021 roku.

Dokonaną przez powoda weryfikację potwierdzała karta procesu weryfikacji wstępnej wniosku o przyznanie świadczeń.

Przeprowadzona kontrola rozliczenia wykazała, iż przyznanego dofinansowania w łącznej kwocie 259.420,80 zł tytułem środków przekazanych na pokrycie składek na ubezpieczenia społeczne pracowników za miesiąc czerwiec 2020 roku i sierpień 2020 roku pozwana Spółka nie wydatkowała w czasie do tego zgodnie z Umową stron przeznaczonym. Na powyższą kwotę składa się:

- kwota 138.122,84 zł dofinansowania składek ZUS należnych od danego pracownika Spółki – i potrąconych z wynagrodzenia danego pracownika Spółki,

- kwota 121.297,96 zł dofinansowania składek ZUS należnych od pracodawcy.

Na cele składek ZUS pozwana Spółka zgodnie z Umową wykorzystała jedynie 54.253,01 zł.

Ponadto, z przedstawionego przez Spółkę rozliczenia wynikało, iż m.in. z uwagi na bezpłatne urlopy pracowników nie wykorzystała ona w pełnej wysokości środków przyznanych w ramach dofinansowania do wynagrodzeń pracowniczych. Środki z tego tytułu, które nie zostały spożytkowane zgodnie z ich umownych przeznaczeniem oszacowano na 85.500,14 zł. Na ten cel pozwana spółka spożytkowała faktycznie kwotę 747.495,32 zł.

(pismo powoda z dnia 07.06.2021 roku z potwierdzeniem doręczenia k. 16-17v.; karta procesu weryfikacji k. 18; rozliczenie otrzymanych środków k.38-38v.)

Pismem z dnia 01 września 2023 roku powód stwierdził, iż pozwany Beneficjent dokonał częściowego uzupełnienia wymaganych dokumentów, ponownie wzywając do uzupełnienia stwierdzonych tym razem uchybień.

Pismem dnia 30 października 2023 roku powód wskazał na przeprowadzoną końcową weryfikację rozliczenia otrzymanych świadczeń i środków. Sumę wykorzystanych środków oszacował na kwotę 801.748,33 zł. Jak stwierdził, środki przyznane Spółce na pokrycie składek na ubezpieczenia społeczne pracowników należnych od pracodawcy od kwoty dofinansowania do wynagrodzenia a czerwiec 2020 roku (wypłaconych w lipcu) oraz sierpień 2020 roku (wypłaconych we wrześniu) nie zostały wykorzystane zgodnie z celem określonym we wniosku o przyznane świadczenia. Z załączonych potwierdzeń przelewów do ZUS wynika, iż składki za czerwiec opłacone zostały w dniu 18.02.2021 roku, natomiast za sierpień w dniu 10.11.2021 roku – a więc po terminie.

Łączna kwota do zwrotu wnosi 344.920,94 zł wraz z odsetkami ustawowymi, liczonymi od 1 dnia od upłynięcia umownego terminu na rozliczenie wniosku (tj. do dnia 10.11.2020 roku) winna zostać zwrócona w terminie 7 dni od dnia otrzymania pisma.

(pismo powoda z dnia 01.09.2023 roku z dowodem doręczenia k. 39-41; pismo powoda z dnia 30 października 2023 roku z dowodem doręczenia k. 42-44; symulacje kalkulatora rozliczeniowego k.45-46)

Pisemnym przedsądowym wezwaniem do zapłaty z dnia 13 grudnia 2023 roku powód wezwał pozwaną do zwrotu środków w wysokości 344.920,94 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia 20.10.2020 roku do dnia zapłaty – w terminie 3 dni pod rygorem skierowania sprawy na drogę sądową . Wskazał, iż powyższe wynika z faktu dokonania zapłaty składek na ubezpieczenie społeczne pracowników za okres objęty świadczeniem po terminie rozliczenia wniosku, a jednocześnie zgodnie z terminami płatności określonymi przez ZUS w umowach o odroczenie terminu płatności składek. Innymi słowy -wykorzystania dotacji niezgodnie warunkami zawartej z Dyrektorem Urzędu Pracy Umowy. Beneficjent z mocy § 3 ust 1 i § ust. 1 umowy stron zobowiązany był bowiem do dokonania terminowego rozliczenia otrzymanych środków na dofinansowanie wynagrodzeń z tytułu art. 15 g ustawy COVID -19. Termin ten wynosił 30 dni po upływie okresu pobierania świadczenia, co w przypadku pozwanej przypadło najpóźniej na dzień do 09 listopada 2020 roku. Skoro beneficjent ostatnią transzę środków finansowych na pokrycie składek na ubezpieczenie społeczne pracowników za okres 01.06.2020 roku 31.08.2020 roku otrzymał w dniu 09.10.2020 roku – to do umownego ostatniego dnia (09 listopada 2020 roku) nie wywiązał się on z terminowego rozliczenia.

( przedsądowe wezwanie do zapłaty k. 47-48)

Wnioskiem z dnia 15 grudnia 2023 roku pod zawezwał pozwaną do próby ugodowej. Do ugody stron nie doszło.

(wniosek k. 50-52)

Powyższy stan faktyczny Sąd Okręgowy ustalił na podstawie stanowisk stron oraz złożonych dokumentów, których treść i autentyczność nie była kwestionowana przez strony, nie budziła również wątpliwości Sądu.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Powództwo jako uzasadnione podlegało uwzględnieniu w całości.

Bezspornym w sprawie pozostaje, iż strony postępowania łączyła Umowa o wypłatę świadczeń na rzecz ochrony miejsc pracy ze środków Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych na dofinansowanie wynagrodzenia pracowników objętych przestojem ekonomicznym albo obniżonym wymiarem czasu pracy, w następstwie wystąpienia COVID – 19. Niewątpliwie okresem objętym dofinansowaniem pozostawał okres od 1 czerwca 2020 roku do 31 sierpnia 2020 roku. Zgodnie z art. 15 g ust.17 ustawy o COVID-19 w zw. z art.10 ustawy z dnia 11 października 2013 roku o szczególnych rozwiązaniach związanych z ochroną miejsc pracy dofinansowanie następuje na podstawie umowy przy czym swoje oświadczenie woli pozwana złożyć miała poprzez podpisanie wniosku o przyznanie świadczeń, zaś powód zawarł umowę w sposób konsensualny przez wypłacenie środków (§ 9 umowy).

Osią sporu pozostawała kwestia wypełnienia wymogów celowych i rozliczeniowych nałożonych na pozwaną Spółkę mocą przedmiotowej Umowy. I tak, powód utrzymywał brak wywiązania się z warunków zawartej Umowy, pozwany z powołaniem na odrębne łączące go z ZUS umowy i brak restrykcyjnych uregulowań umownych w umowie z powodem przekonywał o wypełnieniu wszelkich ciążących na nim obowiązków umownych.

W pierwszej kolejności przypomnieć należało, iż zgodnie § 3 ust.1 pkt 1 Umowy i wbrew twierdzeniom pozwanej strony precyzyjnie określiły termin na złożenie dokumentów potwierdzających prawidłowość wykorzystania przyznanych środków. Mianowicie, było to 30 dni po upływie okresu pobierania świadczeń. W kontekście powyższego, za naturalny uznać należy ciąg zdarzeń, w którym to pozwana jako Beneficjent wydatkuje otrzymane środki w okresie dofinansowania na konkretny cel umowny. Następnie, dokonuje ona podsumowania wydatkowych środków i zwraca je wraz z sporządzonym rozliczeniem, przez co w ogóle możliwym staje się zweryfikowanie całej wypłaconej Beneficjentowi kwoty.

Prawdą jest, iż pozwana Spółka mimo braków złożyła rozliczenie środków w terminie. Faktem pozostaje równocześnie, iż dofinansowanie o ochronę roszczeń pracowniczych było przyznawane w okresie, kiedy skutki pandemii COVID -19 były najbardziej odczuwalne dla pracodawców i kiedy w wyniku spadku obrotów gospodarczych zagrożone było wypłacenie wynagrodzeń pracownikom, opłacenie składek ubezpieczeniowych. Wówczas, niewątpliwie to właśnie na ten cel środki otrzymała również pozwana Spółka. Tymczasem, z ustaleń Sądu wprost wynika, iż pozwana dysponując wystarczającą kwotą wsparcia zamiast na bieżąco regulować zobowiązania nie tylko wobec pracowników ale również wobec właściwych organów – otrzymanych na ten cel pieniędzy w tym okresie nie wydatkowała. Z przyczyn obiektywnych (np. urlopy bezpłatne) nie wykorzystała też części dofinansowania przeznaczonego na wynagrodzenia dla pracowników.

Odnośnie kwestii spornych składek ZUS, Sąd stwierdza, iż pozwana jak najbardziej miała możliwość skorzystania z odroczenia płatności składkowych w ZUS, niemniej zawarte w tym zakresie umowy z ZUS nie wywierały żadnego wpływu na zobowiązania pozwanej Spółki jasno wynikając ze spornej Umowy stron. Pozwana skorzystać miała z dofinansowania, które miało pokryć ww. koszty.

Wspomnieć wypada, iż w niniejszym postępowaniu obie strony miały możliwość powoływania dowodów na udowodnienie swoich twierdzeń, jednakże w ocenie Sądu to jedynie powód zdołał przedstawił skuteczne dowody na istnienie swojej wierzytelności oraz jej podstawy. Pozwana nie podołała natomiast merytorycznej obronie przeciwko żądaniom powoda, ograniczając się jedynie do podnoszenia twierdzeń niepopartych żadnymi wiarygodnymi dowodami. Tymczasem, jeżeli twierdzenie istotne dla rozstrzygnięcia sprawy nie zostanie udowodnione, to o merytorycznym rozstrzygnięciu sprawy decyduje rozkład ciężaru dowodu. Ogólną regułę ciężaru dowodów w procesie cywilnym kreuje zaś przepis art. 6 k.c., w myśl którego „ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne”. Jest to podstawowy przepis w tym przedmiocie. Pozostaje on w ścisłym związku i tłumaczony jest w powiązaniu z przepisami z przepisami kodeksu postępowania cywilnego normującymi reguły dowodzenia tj. z art. 232 k.p.c. w myśl którego „strony są zobowiązane wskazywać dowody dla stwierdzenia faktów, z których wywodzą skutki prawne” oraz z art. 227 k.p.c., w myśl którego „przedmiotem dowodu są fakty mające dla rozstrzygnięcia istotne znaczenie”. Art. 6 k.c. w wielu sytuacjach przesądza zatem o sposobie wyrokowania sądu – nie stanowi jednak samodzielnej podstawy rozstrzygnięcia (tak: wyrok SN z dnia 19 listopada 1999r. I PKN 375/97 OSNP 1998/18/537).

W ocenie Sądu pozwana Spółka nie zdołała skutecznie podważyć wynikających z dokonanej przez powoda kontroli okoliczności - iż przyznanego dofinansowania w łącznej kwocie 259.420, 80 zł tytułem środków przekazanych na pokrycie składek na ubezpieczenia społeczne pracowników za miesiąc czerwiec 2020 roku i sierpień 2020 roku pozwana Spółka faktycznie nie wydatkowała w czasie do tego zgodnie z Umową stron przeznaczonym.

Na gruncie zaprezentowanych dowodów, na powyższą kwotę składa się:

- kwota 138.122,84 zł dofinansowania składek ZUS należnych od danego pracownika Spółki – i potrąconych w wynagrodzenia danego pracownika Spółki,

- kwota 121.297,96 zł dofinansowania składek ZUS należnych od pracodawcy.

Rację ma pozwana, iż na zasadzie § 3 ust.1 Umowy Beneficjent wprost zobowiązany był do dokonania rozliczania w terminie 30 dni po upływie okresu pobierania świadczenia, co w niniejszej sprawie oznacza, iż rozliczenie takiego winien dokonać nie późnej niż do dnia 09 lipca 2020 roku. W kontekście powyższego pokreślenia wymaga, iż terminowe „ rozliczenie środków” zważywszy na obowiązek po stronie powoda do ich weryfikacji (jako wydatków ze środków de facto publicznych) pod kątem zgodności, obejmować swym zakresem musiało przekazanie dokumentów potwierdzających prawidłowość wykorzystania tych środków – celowych (przekazanych przecież stricte na wypłatę świadczeń określonych we wniosku pozwanej).

Powyższe prowadzi do oczywistego zdaniem Sądu wniosku, iż w sytuacji uzyskania przez pozwaną Spółkę jako beneficjenta dofinansowania z przeznaczaniem na jasno określony przez strony cel –tu na pokrycie składek na ubezpieczenie społeczne pracowników – Spółka zobowiązana był do czasu złożenia udokumentowanego rozliczenia, wydatkować je na ten cel, a nie z wiadomych jedynie sobie przyczyn nie wypełniać warunków umownych i odraczać płatność składek za pomocą kolejnych umów z ZUS. Powód nie przedstawił do rozliczenia dowodów dokonania jakiejkolwiek wpłaty na rzecz składek ZUS za miesiąc czerwiec i lipiec 2020 roku, natomiast przedstawiał dwie umowy o odroczenie terminu płatności składek za lipiec i wrzesień 2020 roku. Umowa z powodem, na którą świadomie i bez przymusu zgodziła się pozwana w tym zakresie nie przewidywała zaś żadnych wyjątków, a tym bardziej dowolności dysponowania przyznanymi środkami pomocowymi. Z akt sprawy nie wynika również aby pozwana jakkolwiek dopytywała powoda o wpływ uzyskanej przez ZUS prolongaty na losy środków dofinansowania na ten cel.

Uwagę zwraca, iż dofinansowanie w postaci świadczeń na rzecz ochrony miejsc pracy na podstawie ustawy COVID -19 przyznawane było ze środków publicznych, na wskazany przez ustawodawcę cel publiczny. Powyższe miało zatem charakter dotacji w rozumieniu art. 126 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 roku o finansach publicznych, Stąd też podlegać musiało rygorom wydatkowania środków publicznych w niej określonych. Niespornie, przepisy ustawy COVID - 19 wskazywały z jakiego tytułu i komu przysługiwały świadczenia, zasady ich wypłaty oraz przesłanki zwrotu.

Ugruntowany pozostaje już także pogląd orzecznictwa, wskazujący, iż zawarcie umowy przekazującej dotację nie oznacza, że wszelkie stosunki pomiędzy podmiotami będą regulowane przez przepisy prawa prywatnego. I tak, w orzecznictwie Naczelnego Sąd Administracyjnego podkreśla się, że w takim przypadku środki nie tracą swojego publicznego charakteru. Środki przyznane w ramach dotacji mają zatem „znaczony” charakter i podmiot je otrzymujący nie ma swobody w ich wykorzystaniu, chyba, że pozwalają na to przepisy szczególne ( por. uchwała (7) NSA z dnia 24 czerwca 2002 roku, sygn. akt FPS 6/02, wyrok NSA z dnia 24 października 2007 roku , sygn. akt II GSK 198/07).

Na kanwie sprawy niniejszej nie może być wątpliwości, iż również pozwana Spółka z uwagi na „znaczony” charakter tych środków otrzymując dotację zobowiązana była do przeznaczenia tych środków zgodnie zapisami zawartej przez strony umowy. I w przewidzianym do tego terminie. Wydatki na poczet dofinansowywanych w ramach dotacji świadczeń odbywać się powinny w czasie poprzedzającym termin przewidzianym na rozliczenie przekazanego wsparcia. W przypadku pozwanej, wydatkowanie kwot wsparcia poza terminem umownego rozliczenia stanowi zdaniem Sądu podlegające zwrotowi wsparcie niewykorzystane zgodne przeznaczeniem.

Jak zaś wynika z treści § 5 ust. 2 Umowy – Zgodnie z § 5 ust. 2 Umowy w razie wykorzystania przez Beneficjenta środków, o których mowa w § 1 ust. 1 niezgodnie z warunkami określonymi w umowy lub we wniosku, Beneficjent zobowiązany jest do zwrotu na rachunek bankowy Wojewódzkiego Urzędu Pracy, z którego otrzymał środki, w terminie określonym w § 3 zdanie wstępne, środków w części wykorzystanej niegodnie z warunkami określonymi w umowie lub we wniosku wraz z odsetkami w wysokości określonej dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków wykorzystanych niezgodnie z warunkami określonymi w umowie lub we wniosku.

Reasumując, bezspornym terminem rozliczenia beneficjenta był termin 30 dni po upływie okresu dofinansowania, co w sytuacji pozwanej Spółki winno nastąpić do dnia 09 listopada 2020 roku. Powyższego obowiązku odnośnie składek ZUS nie wypełnia w żadnym razie forsowany przez pozwaną i rzekomo wynikający zawartych przez Spółkę z ZUS odroczony termin płatności składek. Poza osią sporu pozostaje jednocześnie, iż powyższych wpłat pozwana mimo otrzymania stosownych celowych środków - w związku z wyłącznie subiektywnie ocenioną przez siebie prolongatą udzieloną przez ZUS, dokonała dopiero w dniu 18.01.2021 roku i 10.11.2021 roku. Powyższe, w ustalonym stanie faktycznym sprawy jakkolwiek nie przekłada się na wypełnienie przez beneficjenta obowiązków określonych terminowo w zawartej przez strony Umowie o wypłatę świadczeń.

Z przyczyn powyższych, w zakresie środków przekazanych na pokrycie składek na ubezpieczenie społeczne za miesiąca czerwiec i sierpień 2020 roku powodowi należy się zwrot w łącznej kwocie 259.420, 80 zł.

W dalszej kolejności oprzeć należało się o treść § 5 ust. 1 Umowy stron, zgodnie z którą niewykorzystana przez Beneficjenta część środków, o których mowa w § 1 ust. 1, podlega zwrotowi na rachunek bankowy Wojewódzkiego Urzędu Pracy, z którego Beneficjent otrzymał środki w terminie, o którym mowa w § 3 zdanie wstępne). Skoro z rozliczenia przedstawionego przez samą Spółkę wprost wynikało, iż nie spożytkowała ona w pełnej wysokości środków przyznanych w ramach dofinansowania do wynagrodzeń pracowniczych w kwocie 85.500,14 zł, to również nie ma wątpliwości, iż w świetle przytoczonego zapisu umownego – pozwana Spółka zobowiązana była do zwrotu powodowi całej tej kwoty.

Z powyższych względów powództwo należało uwzględnić w całości i zasądzić od pozwanej Spółki (...) sp. z o.o. z siedzibą w W. na rzecz powoda Dyrektora Wojewódzkiego Urzędu Prawy w W. kwoty 85.500,14 zł oraz 259.420, 80 zł – łącznie 344.920,94 zł.

O odsetkach Sąd orzekł na podstawie art. 481 k.c., zgodnie z którym jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi (§ 1). Ponadto, jeżeli stopa odsetek za opóźnienie nie była oznaczona, należą się odsetki ustawowe za opóźnienie w wysokości równej sumie stopy referencyjnej Narodowego Banku Polskiego i 5,5 punktów procentowych. Jednakże gdy wierzytelność jest oprocentowana według stopy wyższej, wierzyciel może żądać odsetek za opóźnienie według tej wyższej stopy (§ 2).

I tak, odsetki ustawowe za opóźnienie od zasądzonej na rzecz powoda od pozwanej kwoty 344.920,94 zł Sąd zasądził od dnia 10 listopada 2020 roku do dnia zapłaty. Powyższe łączyć należy z upływem terminu 30 umownych dni od zakończenia okresu pobierania świadczeń i bezskutecznego upływu terminu na złożenie rozliczenia (§ 3 ust. 1 Umowy). Tym samym, skoro ostatnią transzę przyznanych środków pozwana Spółka otrzymała w dniu 09.10.2020r., odsetki należało liczyć od dnia następnego po upływie 30 dni od dnia 09 października 2020 roku, tj. od 10 listopada 2020 roku. Od tej bowiem daty strona pozwana pozostawała w opóźnieniu ze spełnieniem świadczenia.

O powyższym Sąd orzekł w pkt 1 wyroku.

O kosztach procesu Sąd orzekł w pkt 2 wyroku na mocy art. 98 k.p.c., tj. zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik procesu. Na koszty w łącznej kwocie 10.800 zł, którymi Sąd obciążył pozwaną Spółkę (...) sp. z o.o. z siedzibą w W. jako stronę przegrywającą proces w całości składa się koszt wynagrodzenia pełnomocnika po stronie powodowej w kwocie 10.800 zł (§ 2 pkt 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radcowskie).

Efektem przegranej pozwanej Spółki (...) sp. z o.o. z siedzibą w W. było również nakazanie pobrania od Spółki (...) sp. z o.o. z siedzibą w W. na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Warszawie opłaty sądowej w kwocie 17.247 zł, od której powód Dyrektora Wojewódzkiego Urzędu Pracy w W. został ustawowo zwolniony.

O powyższym mowa w pkt 3 wyroku.

Mając powyższe na względzie, Sąd orzekł jak w wyroku.---

/-/ Sędzia SO Mariusz Solka