Portal Orzeczeń Sądu Okręgowego w Warszawie

POSTANOWIENIE

Dnia 11 lutego 2025 r.

Sąd Okręgowy w Warszawie VIII Wydział Karny w składzie:

Przewodniczący: Sędzia Dariusz Łubowski

Protokolant: Dariusz Markowski

z udziałem Prokuratora Piotra Stasiaka

po rozpoznaniu sprawy S. K.

poszukiwanego czerwoną notą I.władz Republiki Tadżykistanu o sygn. (...) z dnia 7 maja 2024 r. w celu przeprowadzenia postępowania karnego

podejrzanego o popełnienie przestępstwa z art. 247 paragraf 4 punkt b tadżyckiego kodeksu karnego mogącego być odpowiednikiem art. 286 § 1 w związku z art. 294 § 1 polskiego kodeksu karnego

wniosku Prokuratora Prokuratury Okręgowej w W.o wydanie postanowienia w przedmiocie prawnej dopuszczalności przekazania ściganego

na podstawie art. 604 § 1 pkt 5 i 7 k.p.k.

postanawia:

1.  stwierdzić prawną niedopuszczalność wydania S. K. , obywatela Tadżykistanu, ur. (...) w D. (Tadżykistan), legitymującego się Kartą Pobytu RP o nr (...) ważną do dnia 03/06/2025 roku – władzom Republiki Tadżykistanu w celu przeprowadzenia postępowania karnego w zakresie objętym tym wnioskiem;

2.  kosztami postępowania obciążyć Skarb Państwa.

UZASADNIENIE

S. K. jest poszukiwany czerwoną notą Interpolu władz Republiki Tadżykistanu o sygn.(...) z dnia 7 maja 2024 r. w celu przeprowadzenia postępowania karnego.

W ramach toczącego się postepowania ścigany podejrzany jest o to, że w grudniu 2009 roku w celu przywłaszczenia dużej ilości mienia dla siebie i ponadto podstępem, wykorzystując zaufanie, po uprzednich konsultacjach ze swoim bratem R. K. wykorzystując zaufanie obywatela S. S., podstępem zażądał od niego pieniędzy w wysokości 150 000 dolarów amerykańskich za import produktów konfekcyjnych, obiecując, że wskazane pieniądze zostaną zwrócone jak najszybciej z zyskiem. S. S. wierząc w fałszywe obietnice R. K. i S. K.. na ulicy (...) w D. przekazał pieniądze w kwocie 150 000 dolarów amerykańskich na rzecz S. K. co stanowi 655 500 somoni (waluta krajowa), w celu dokonania przywozu produktów konfekcyjnych i osiągnięcia zysku. R. K. i S. K., otrzymawszy pieniądze nie podjęli żadnych działań w celu przywozu produktów konfekcyjnych zaś pieniądze wydali na swoje osobiste interes} czym działali na szkodę S. S., tj. o czyn z art. 247 paragraf 4 punkt b tadżyckiego kodeksu karnego mogącego być odpowiednikiem art. 286 § 1 w związku z art. 294 § 1 polskiego kodeksu karnego.

Ścigany został zatrzymany w dniu 28 sierpnia 2024 roku o godzinie 02:00 przez funkcjonariuszy Komisariatu Policji W. (...)na podstawie czerwonej noty I.opublikowanej w dniu 7 maja 2024 r., a poprzedzonej decyzją o tymczasowym aresztowaniu ściganego wydaną przez Sąd w D.w dniu 20 września 2019 roku.

Ścigany nie przyznał się do popełnienia zarzucanego mu czynu.

Postanowieniem z dnia 28 sierpnia 2024 r. Prokurator Prokuratury Okręgowej w W.zastosował wobec ściganego środek zapobiegawczy w postaci dozoru Policji z obowiązkiem stawiennictwa 1 raz w tygodniu w Komisariacie Policji W. (...)

W dniu 17 stycznia 2025 r. Prokurator Prokuratury Okręgowej w W.wniósł o wydanie postanowienia w przedmiocie wniosku państwa obcego i o stwierdzenie prawnej niedopuszczalności wydania ściganego władzom Republiki Tadżykistanu.

Sąd zważył, co następuje.

Oceniając prawną dopuszczalność wydania ściganego władzom Tadżykistanu, Sąd zbadał, czy nie zachodzą przesłanki odmowy wydania osoby ściganej, o których mowa w art. 604 § 1 k.p.k., gdyż tylko one powodują niedopuszczalność ekstradycji. Natomiast przeszkody wskazane w art. 604 § 2 k.p.k. nie są skierowane do sądu, a wyłącznie do Ministra Sprawiedliwości, który podejmuje ostateczną decyzję w przedmiocie wydania.

W niniejszej sprawie bez wątpienia zachodzi bezwzględna przesłanka prawnej niedopuszczalności wydania ściganego stypizowana w art. 604 § 1 pkt 5 i 7 k.p.k., albowiem zachodzi uzasadniona obawa, że w państwie żądającym wydania może dojść do naruszenia wolności i praw ściganego.

Oceniając przesłankę z art. 604 § 1 pkt 5 k.p.k., należy mieć na względzie określony w art. 87 ust. 1 Konstytucji RP katalog źródeł powszechnie obowiązującego prawa w Rzeczypospolitej Polskiej. W sytuacji gdy ekstradycja pozostaje w sprzeczności z tymi aktami normatywnymi, należy ją uznać za niedopuszczalną (tak Hofmański, Sadzik, Zgryzek, Kodeks, t. 3, 2012, s. 715). Ustawodawca pozostawił sądowi orzekającemu w przedmiocie wniosku państwa obcego o wydanie osoby ściganej swobodę orzekania w tym sensie, że jest on władny stwierdzić, czy z obowiązujących przepisów prawa, w tym wiążących Polskę dwu- i wielostronnych traktatów międzynarodowych, wynika in concreto dopuszczalność czy niedopuszczalność wydania tej osoby państwu wnioskującemu (postanowienie SN z 29.07.1997 r., II KKN 313/97, OSNKW 1997/9–10, poz. 85). Niewątpliwie w tej sytuacji wydanie ściganego, któremu realnie grozi naruszenie podstawowych praw określonych w Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, stanowiłoby rażące naruszenie przepisów prawa, tak krajowego jak i międzynarodowego.

Zgodnie z art. 604 § 1 pkt 7 k.p.k. wydanie jest niedopuszczalne, jeżeli zachodzi uzasadniona obawa, że w państwie żądającym wydania może dojść do naruszenia wolności i praw osoby wydanej.

Ustawodawca w przepisie art. 604 § 1 pkt. 7 k.p.k. w zasadzie nie ograniczył katalogu wolności i praw jednostki, których obawa naruszenia skutkować powinna uznaniem wydania za niedopuszczalne, choć niewątpliwie w grę będą wchodzić przede wszystkim wolności i prawa związane ze sferami, w które ingerować może postępowanie karne lub wykonawcze prowadzone przeciwko osobie wydanej. Chodzi tu zarówno o wolności i prawa gwarantowane w Konstytucji RP, jak i w aktach prawa międzynarodowego, przede wszystkim w Europejskiej Konwencji Praw Człowieka i Podstawowych Wolności (dalej EKPC) . W literaturze wskazuje się, że państwo wydające jest odpowiedzialne na mocy EKPC za skutek swojej decyzji ekstradycyjnej polegający na naruszeniu praw człowieka w państwie wzywającym, niezależnie od tego, czy państwo wzywające jest związane EKPC, czy też nie. Wobec powyższego należy stwierdzić, że z samej EKPC wynika niedopuszczalność ekstradycji, jeżeli miałaby ona doprowadzić do naruszenia wolności i praw osoby ściganej. W konsekwencji w każdej rozpoznawanej sprawie ekstradycyjnej - niezależnie od katalogu przeszkód ekstradycyjnych przewidzianych w umowie ekstradycyjnej mającej w niej zastosowanie - konieczne jest zbadanie, czy nie zachodzą przeszkody ekstradycyjne mające swe źródło w przepisach EKPC (np. art. 3 EKPC). Obowiązek taki wynika bezpośrednio z normy art. 55 ust. 4 Konstytucji RP oraz unormowań EKPC. Wydanie bowiem osoby ściganej do państwa, w którym stanęłaby ona przed wysokim ryzykiem naruszenia praw człowieka i wolności samo w sobie stanowiłoby naruszenie EKPC (por. SN IV KK 422/10, LEX nr 846391; SA w Katowicach II AKz 87/11, LEX nr 846513; SA w Lublinie II AKz 339/07, LEX nr 357215). Nie ulega również wątpliwości, że ekstradycja jest niedopuszczalna jeżeli istniałoby niebezpieczeństwo stosowania tortur w toku postępowania w państwie wzywającym, bicia przez funkcjonariuszy tego państwa, przetrzymywania w bardzo małej lub przeludnionej celi (zob. pkt 82 uzasadnienia wyroku ETPC z 7 czerwca 2007 r., G. przeciwko Rosji, skarga nr 38411/02). W doktrynie podnosi się także, że nawet potencjalna możliwość użycia niedozwolonych sposobów przesłuchania powinna skutkować odmową wydania, o ile prawdopodobieństwo tego, w konkretnym przypadku, jest znaczne. Europejski Trybunał Praw Człowieka w skrócie ETPC nie wykluczył w swoim orzecznictwie również możliwości, że należałoby wyjątkowo odmówić wydania, gdyby doszło lub mogło dojść do istotnego naruszenia w państwie wzywającym prawa do rzetelnego procesu zagwarantowanego w art. 6 EKPC (pkt 113 uzasadnienia wyroku z 7 lipca 1989 r., S. przeciwko Wielkiej Brytanii, skarga nr 14038/88).

Do uznania ekstradycji za prawnie niedopuszczalną z uwagi na niezachowanie gwarancji respektowania przez kraj wzywający normy konwencyjnej przewidzianej w art. 3 EKPC konieczne jest wykazanie istnienia rzeczywistego ryzyka niezachowania tej normy w konkretnym wypadku i do konkretnej, a więc objętej wnioskiem o ekstradycję osoby (SN II KK 146/03, LEX nr 80295). Prawdopodobieństwo poddania osoby ściganej traktowaniu sprzecznemu z wymaganiami EKPC, a zatem także tymi ujętymi w art. 3, jest stopniowalne. W tej sytuacji muszą istnieć określone fakty, które potwierdzają istnienie rzeczywistego ryzyka traktowania danej osoby sprzecznie z treścią art. 3 EKPC. Istnienie ryzyka złego traktowania, przez pryzmat art. 3 EKPC, musi być oceniane w odniesieniu do tych faktów, które są znane w czasie postępowania ekstradycyjnego (SA w Lublinie II AKz 2/06, LEX nr 168030).

Ustalenie zasadności obaw, o których mowa w art. 604 § 1 pkt 7 k.p.k., wymaga dowodów, które pozwalają stwierdzić, że taka praktyka jest stosowana lub była w przeszłości stosowana w kraju żądającym wydania. W pierwszej kolejności powinny być to oficjalne dokumenty sporządzane przez specjalne międzynarodowe organy powołane do kontroli przestrzegania zakazów stosowania tortur, międzynarodowe organy ochrony praw człowieka, jak również organizacje pozarządowe zajmujące się ochroną praw człowieka. Przy rozpoznawaniu konkretnej sprawy o ekstradycję, z punktu widzenia prawnej dopuszczalności materiały przedstawione przez (...), zdaniem Sądu mogą rzutować na treść opinii sądu, w taki stopniu w jakim odnieść je można do osób objętych wnioskiem państwa wzywającego (SA w Warszawie II AKz 76/97, Apel.-W-wa 1997, nr 3, poz. 12). Sformułowanie "uzasadniona obawa", użyte w art. 604 § 1 pkt 7 kpk, oznacza taki poziom prawdopodobieństwa, które - po pierwsze, wynika z ujawnionych faktów lub informacji o faktach, a po drugie - które w wystarczającym stopniu pozwala na obiektywną ocenę realności zagrożenia w państwie wzywającym (SA w Lublinie II AKz 114/05, OSA 2007, z. 9, poz. 44; SN IV KK 422/10, LEX nr 846391).

Organizacje zajmujące się przestrzeganiem praw człowieka niejednokrotnie wskazywały na zjawisko stosowania tortur wobec osób ściganych (raport (...) Return to Torture: Extradition, forcible return and removals to Central Asia – (...)).

Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd doszedł do przekonania, że sytuacja jaka panuje obecnie w Tadżykistanie, stosowane techniki prowadzenia postępowań nie dają gwarancji, że po wydaniu ściganego nie będzie on narażony na tortury lub nieludzkie traktowanie. Dlatego też Sąd w oparciu o art. 604 § 1 pkt 5 i 7 k.p.k. stwierdził niedopuszczalność wydania ściganego władzom Tadżykistanu.

Mając powyższe na uwadze, orzeczono jak na wstępie.