Portal Orzeczeń Sądu Okręgowego w Warszawie

Formularz UK 2

Sygnatura akt

IX Ka 815/22

Załącznik dołącza się w każdym przypadku. Podać liczbę załączników:

2

1.  CZĘŚĆ WSTĘPNA

1.1. Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji

Wyrok Sądu Rejonowego dla Warszawy – Woli w Warszawie z dnia 24 marca 2022 r., sygn. III K 555/20

1.2. Podmiot wnoszący apelację

☒ oskarżyciel publiczny albo prokurator w sprawie o wydanie wyroku łącznego

☐ oskarżyciel posiłkowy

☐ oskarżyciel prywatny

☐ obrońca

☒ oskarżony albo skazany w sprawie o wydanie wyroku łącznego

☐ inny

1.3. Granice zaskarżenia

1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia

☒ na korzyść

☐ na niekorzyść

☒ w całości

☐ w części

☐

co do winy

☐

co do kary

☐

co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

1.3.2. Podniesione zarzuty

Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji

☐

art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

☐

art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany
w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada
prawu

☒

art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

☒

art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,
jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

☐

art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

☒

art. 439 k.p.k.

☐

brak zarzutów

1.4. Wnioski

☒

uchylenie

☒

zmiana

2.  Ustalenie faktów w związku z dowodami przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy

2.1. Ustalenie faktów

2.1.1. Fakty uznane za udowodnione

Lp.

Oskarżony

Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi

Dowód

Numer karty

2.1.2. Fakty uznane za nieudowodnione

Lp.

Oskarżony

Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi

Dowód

Numer karty

2.2. Ocena dowodów

2.2.1. Dowody będące podstawą ustalenia faktów

Lp. faktu z pkt 2.1.1

Dowód

Zwięźle o powodach uznania dowodu

2.2.2. Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów
(dowody, które sąd uznał za niewiarygodne oraz niemające znaczenia dla ustalenia faktów)

Lp. faktu z pkt 2.1.1 albo 2.1.2

Dowód

Zwięźle o powodach nieuwzględnienia dowodu

3.  STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków

Lp.

Zarzut

Apelacja Prokuratora:

-naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. art. 55 § 1 k.p.k. w zw. z art. 14 § 1 k.p.k. (zasadny),

-naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7 k.p.k. i art. 410 k.p.k. (przedwczesny);

Apelacja oskarżonej:

- naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. art. 17 § 1 pkt 9 k.p.k. w zw. z art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k. (zasadny),

- naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. art. 7 k.p.k., art. 410 k.p.k. (przedwczesny),

-naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. art. 6 k.p.k. w zw. z art. 332 § 11 pkt 2 i 3 k.p.k. i art. 399 § 1 k.p.k.,

-błędu w ustaleniach faktycznych (przedwczesny).

☐ zasadny

☐ częściowo zasadny

☐ niezasadny

Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny

Apelacje Prokuratora i oskarżonej zasługiwały na uwzględnienie w zakresie podniesionego zarzutu wskazującego na wystąpienie bezwzględnej przyczyny odwoławczej.

W pierwszej kolejności należy zaznaczyć, że zgodnie utrwalonym orzecznictwem Sądu Najwyższego praz Sądów Apelacyjnych nie ulega wątpliwości, że pokrzywdzonym w rozumieniu karno-procesowym może być jedynie ten, kogo przestępstwo dotyka bezpośrednio, naruszając jego dobro prawne, chronione przez obrażony przez sprawcę przepis lub zagrażając w ten sposób temu dobru (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 27 marca 2019 r., sygn. II KO 18/19).

Przepis art. 23 ustawy o dostępie do informacji publicznej wprowadza sankcję za niewykonanie określonymi przepisami obowiązków związanych z udzieleniem informacji o takim charakterze. Adresatem tej normy są organy władzy publicznej oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, na który został nałożony obowiązek udzielenia informacji publicznej. Organ zatem dopuszcza się zaniechania, a tym samym naraża na określoną w przepisie sankcję, w sytuacji nieudostępnienia informacji zgodnie ze złożonym przez zainteresowanego wnioskiem, jak również nie wykonując określonego w ustawie obowiązku. Wobec powyższego należy stwierdzić, iż przepis ten ma charakter formalny, a nie skutkowy. Zgodzić przy tym należy się ze skarżącymi, że dobro prawne chronione tym przepisem ma charakter ogólny, a jest nim transparentność i jawność życia publicznego. Przepis ten zatem nie chroni dóbr o charakterze indywidualnym przysługującym określonym podmiotom, a zatem zachowanie polegające na nieudostępnieniu informacji publicznej stypizowane w art. 23 ustawy o dostępnie do informacji publicznej w istocie nie narusza i nie zagraża dobru prawnemu określonej osoby lub podmiotu.

Zaznaczenia wymaga, że w art. 1 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej zaznaczono, że informację publiczną stanowi każda informacja o sprawach publicznych. Informacja publiczna odnosi się do sfery funkcjonowania państwa i jego organów, dotyczącego interesów szerszej grupy obywateli lub gospodarowania mieniem publicznym. Przedmiotem informacji publicznej jest zatem cała działalność organów władzy publicznej. Nośnikiem informacji publicznej może być zatem każdy dokument, który został wytworzony, przekształcony i odtworzony przez organy władzy publicznej, jest przez nie przechowywany lub odnosi się do nich. Zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem Sądów administracyjnych informacja publiczna to każda informacja dotycząca sfery faktów i danych publicznych, a więc każda wiadomość wytworzona lub odnosząca się do władz publicznych, a także wytworzona lub odnosząca się do podmiotów realizujących funkcje publiczne w zakresie wykonywana przez nie zadań publicznych i gospodarowania przez nie mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa; informacja ta musi dotyczyć sfery istniejących faktów i danych (por. wyrok NSA z 25.03.2003 r., sygn. II SA 4559/02, wyrok NSA z 12.12.2006 r., sygn. I OSK 123/06, wyrok WSA w Warszawie z dnia 26.09.2007 r., II SA/Wa/06, wyrok WSA w Olsztynie z dnia 26.10.2017 r., II SAB/OI/85/17). Art. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej statuuje zasadę powszechności dostępu do informacji publicznej, która oznacza, że prawo do takiej informacji przysługuje każdemu. Zaznaczenia wymaga, że art. 2 ust. 2 zakazuje żądania wykazania interesu prawnego lub faktycznego od osoby wnioskującej o udzielenie informacji publicznej, choć art. 3 i 5 ustawy o dostępie do informacji publicznej wskazuje na pewne ograniczenia w tym zakresie. Zgodzić zatem należy się ze stanowiskiem, że prawo do uzyskania informacji publicznej to jedno z podstawowych praw człowieka, które nie powinno być ograniczone, a człowiek ma prawo poznawać otaczającą go rzeczywistość oraz wyciągać z niej wnioski, co oznacza, że nie można żądać, aby uprawienie wynikające z natury człowieka, w jakikolwiek sposób uzasadniał. Prawo dostępu do informacji publicznej w piśmiennictwie sądowym i orzecznictwie kwalifikowane jest jako konstytucyjne publiczne prawo podmiotowe, które stanowi wyraz najsilniejszego ukształtowania pozycji prawnej jednostki wobec wspólnoty publicznoprawnej, gdyż wyposaża podmiot tego prawa w przysługujące wobec wspólnoty publicznoprawnej roszczenia. Nie ma wątpliwości, że zgodnie z treścią art. 2 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej cel, dla którego dana osoba lub pomiot chce informację uzyskać, z tego punktu widzenia jest obojętny (por. wyrok NSA z 22.11.2013 r., sygn. I OSK 1748/13). Nie jest zatem możliwe uzależnianie prawa do informacji publicznej, a tym samym ograniczenia obowiązku jej udzielenia od przyczyny, dla której wnioskodawca tej informacji się domaga (por. wyrok NSA z 28.11.2013 r., I OSK 1599/13). Orzecznictwo Sądów administracyjnych zatem konsekwentnie uznaje, że o zaliczeniu określonej informacji do kategorii informacji publicznej i jej udostępnieniu decyduje charakter informacji; natomiast ewentualny sposób wykorzystania udostępnionych informacji nie może być przedmiotem oceny podmiotu zobowiązanego, którego jedynym obowiązkiem jest udzielenie informacji.

Jednocześnie nie ulega wątpliwości, że sprawami publicznymi nie będą konkretne i indywidualne sprawy, zwłaszcza o charakterze prywatnym określonej osoby lub podmiotu niebędącego władzą publiczną lub innym podmiotem wykonującym zadania publiczne (por. wyrok NSA z 25.06.2002 r., sygn. II SA/Ka 655/02). W zakresie pojęcia sprawa publiczna wchodzą wszystkie działania lub zaniechania osób tworzących skład osobowy organów władzy publicznej, jak i tych osób, które w zakresie wynikającym z powierzenia lub porozumienia uczestniczą w procesie realizacji powierzonych im zadań i kompetencji publicznoprawnych, w znaczeniu organizacyjnym, materialnym i formalnym. Określenie sprawy jako publicznej wskazuje zatem na to, że jest to sprawa ogółu i koresponduje w znacznym stopniu z pojęciem dobra wspólnego. Zgodnie z orzecznictwem Sądów administracyjnych nie można przy pomocy ustawy o dostępie do informacji publicznej starać się o uzyskanie informacji w sprawie własnej, z żądania udostępnienia informacji publicznej musi bowiem wynikać interes obiektywny, a nie subiektywny. Prawo do uzyskania informacji publicznej oznacza, że wnioskodawca ma interes prawny wzmocniony roszczeniem o uzyskanie informacji publicznej. Interes prawny ma zatem charakter obiektywny. Interes prawny istnieje bowiem wówczas, gdy zgłaszane żądanie oparte jest na normie prawnej, a konieczność jego obiektywnego charakteru oznacza, że o istnieniu interesu prawnego nie decyduje przekonanie wnioskodawcy, a ocena ustawodawcy. Jeżeli zatem przedmiotem wniosku o udzielenie informacji publicznej jest realizacja subiektywnego indywidualnego interesu podmiotu, który go składa, to wniosek ten z tego powodu nie dotyczy spawy publicznej (por. wyrok NSA z dnia 28.11.2021 r., sygn. III OSK 4568/21, wyrok NSA z 9.11.2021 r., sygn. III OSK 3907/21). Podkreślenia ponownie wymaga, że w celu uzyskania informacji publicznej dany podmiot dąży do zachowania jawności życia publicznego czy uzyskania informacji mającej znaczenie dla większej grupy osób. Oznacza to, że informacja publiczna nie może mieć znaczenia wyłącznie indywidualnego i być istotna z punktu widzenia wnioskodawcy i w taki sposób zmierzać do realizacji jego interesów. Celem uzyskania informacji publicznej jest troska o dobro publiczne, jakim jest prawo do przejrzystego państwa i jego struktur, przestrzegania prawa przez podmioty życia publicznego, jawność działania administracji i innych organów władzy publicznej (por. wyrok NSA z dnia 23.11.20116 r., sygn. I OSK 1601/15). Konstytucyjne prawo do informacji publicznej służy realizacji jednej z podstawowych wartości państwa demokratycznego, tj. jawności działania instytucji publicznej, a zatem jego celem jest zapewnienie społecznej kontroli nad organami władzy publicznej. Biorąc pod uwagę powyższe Sąd odwoławczy stoi na stanowisku, że choć każdy podmiot ma prawo do uzyskania informacji publicznej celem realizacji konstytucyjnego prawa do informacji publicznej, które stanowi także jedno z podstawowych praw człowieka, to jednak czyn stypizowany w art. 23 ustawy o dostępie do informacji publicznej godzi jedynie w dobo ogólne, o którym mowa powyżej, a nie narusza dóbr indywidualnych podmiotu wnioskującego o udzielenie informacji publicznej. Dobrem prawnym chronionym bowiem przez art. 23 ustawy o dostępie do informacji publicznej jest dobro natury ogólnej, a nie indywidualne interesy i prawa z nim związane. Indywidualne prawo każdego podmiotu do wnioskowania o uzyskanie informacji publicznej nie jest, w ocenie Sądu odwoławczego, dobrem chronionym przez powołany przepis ustawy o dostępie do informacji publicznej. Przewidziane w art. 23 ustawy sankcje za nieudzielenie informacji publicznej przez podmiot zobowiązany godzą bowiem w dobro prawne natury ogólnej jak transparentność i jawność życia publicznego, przestrzeganie prawa przez podmioty i organy władzy publicznej, troska o dobro publiczne. Indywidualne prawo każdego podmiotu do ubiegania się o udzielenie informacji publicznej powoduje w ocenie Sądu odwoławczego, że wnioskodawca o udzielenie takiej informacji jest niejako pośrednikiem w celu realizacji powołanych powyżej dóbr natury ogólnej, a jego prawo do występowania o udzielenie takiej informacji w istocie nie jest bezpośrednio zagrożone ani naruszone poprzez nieudzielenie informacji o takim charakterze przez podmiot zobowiązany. Niezrealizowanie obowiązku udzielenia informacji publicznej przez podmiot zobowiązany jedynie pośrednio godzi zatem w dobro indywidualne wnioskodawcy. Nieudzielenie informacji publicznej przez podmiot zobowiązany nie narusza bowiem w żaden sposób prawa wnioskodawcy do występowania z żądaniem o udzielenie informacji publicznej. Uznanie danego podmiotu za pokrzywdzonego w rozumieniu art. 49 § 1 i 2 k.p.k. uzależnione jest przede wszystkim od ustalenia bezpośredniego naruszenia danym czynem zabronionym dobra konkretnego podmiotu. Zaznaczenia przy tym wymaga, że zgodnie ze stanowiskiem Sądu Najwyższego wyrażonym w uzasadnieniu postanowienia z dnia 24 sierpnia 2016 r., sygn. I KZP 5/16 – skoro w myśl art. 49 § 1 k.p.k. dobro prawne pokrzywdzonego ma zostać naruszone przez czyn zabroniony bezpośrednio, to nie może być mowy o identyfikowaniu przedmiotu ochrony prawa karnego z naruszeniem dobra prawnego określonego w prawie cywilnym, jak choćby w przypadku dóbr określonych w art. 23 k.c. Dla ustalenia statusu pokrzywdzonego istotna jest reguła odwołująca się do konieczności prawidłowego ustalenia przedmiotu ochrony danego czynu zabronionego.

Mając na uwadze powyższe rozważania, Sąd odwoławczy przyznał rację skarżącym, iż Stowarzyszenia (...) w sprawie niniejszej nie ma statusu pokrzywdzonego, a zatem Stowarzyszenie nie było podmiotem uprawnionym do złożenia subsydiarnego aktu oskarżenia w sprawie niniejszej, w rozumieniu art. 55 § 1 k.p.k. Zupełnie obojętnym dla ustalenia możliwości wniesienia subsydiarnego aktu oskarżenia jest okoliczność, iż Stowarzyszenie zostało na etapie prowadzonego postępowania przygotowawczego pouczone o takim uprawnieniu.

Wobec powyższego należało uznać, że w sprawie wystąpiła bezwzględna przesłanka odwoławcza, o której mowa w art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k, gdyż przedmiotowy akt oskarżenia był niedopuszczalny w chwili jego wniesienia jako złożony przez osobę nieuprawnioną, co skutkowało już na tym etapie zasinieniem negatywnej przesłanki procesowej, w rozumieniu art.17 § 1 pkt 9 k.p.k. (brak skargi uprawnionego oskarżyciela) i powinno skutkować umorzeniem postępowania. Zaznaczenia także wymaga, że wstąpienie do przedmiotowej sprawy prokuratora nie spowodowało konwalidowania uchybienia w postaci wniesienia aktu oskarżenia przez osobę nieuprawnioną. Stwierdzić bowiem trzeba, że uprawniony oskarżyciel posiłkowy inauguruje postępowania sądowe poprzez wniesienie subsydiarnego aktu oskarżenia i jest nosicielem samoistnej skargi, nadto popiera własne oskarżenie, do którego przystąpił prokurator. Taki oskarżyciel posiłkowy wnosząc subsydiarny akt oskarżenia nie wstępuje w prawa oskarżyciela publicznego – jest niezależną stroną postępowania, która nabyła uprawnienia do realizowania funkcji oskarżyciela. Wstąpienie prokuratora do postępowania zainicjowanego wniesieniem subsydiarnego aktu oskarżenia, zgodnie z treścią art. 55 § 4 k.p.k. toczy się z oskarżenia publicznego, które to sformułowanie w ocenie Sądu odwoławczego jest równoznaczne z „toczy się z urzędu”, gdyż uprawnienie do kierowania subsydiarnych aktów oskarżenia dotyczy wyłącznie czynów ściganych z oskarżenia publicznego.

Zgodnie z treścią art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k. niezależnie od granic zaskarżenia i podniesionych zarzutów oraz wpływu uchybienia na treść orzeczenia, Sąd odwoławczy na posiedzeniu uchyla zaskarżone orzeczenie, jeżeli m.in. zachodzi jedna z okoliczności wyłączających postępowanie, m.in. art. 17 § 1 pkt 9 k.p.k, tj. braku skargi uprawnionego oskarżyciela. Przepis art. 439 k.p.k. określa tzw. bezwzględne przyczyny odwoławcze. Stwierdzenie uchybienia uznanego przez ustawę za bezwzględna przyczynę odwoławczą nakłada na Sąd odwoławczy obowiązek uchylenia orzeczenia bez prawa badania związku przyczynowego pomiędzy uchybieniem a treścią orzeczenia. Dostrzeżenie przez Sąd odwoławczy jednej z przyczyn określonych w art. 439 k.p.k., zobowiązuje ten Sąd do uchylenia orzeczenia niezależnie od granic zaskarżenia i podniesionych zarzutów.

Zgodnie z art. 17 § 1 pkt 9 k.p.k. nie wszczyna się postępowania a wszczęte umarza w przypadku braku skargi uprawnionego oskarżyciela.

Wystąpienie takiej wady postępowania musiało skutkować, zgodnie z art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k., uchyleniem wyroku i umorzeniem postępowania opartym na wadliwej skardze.

Wobec powyższego, Sąd odwoławczy, korzystając z rozwiązania przewidzianego w art. 436 k.p.k., ograniczył się do stwierdzenia wystąpienia bezwzględnej przyczyny odwoławczej określonej w art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k. w zw. z art. 17 § 1 pkt 9 k.p.k., bowiem stwierdzenie wystąpienia bezwzględnego uchybienia było wystarczające dla wydania orzeczenia Rozpoznanie zatem pozostałych zarzutów podniesionych w apelacjach należało uznać za przedwczesne.

Wniosek

Apelacja Prokuratora:

- o uchylenie wyroku i umorzenie postepowania na podstawie art. 17 § 1 pkt 9 k.p.k. (zasadny),

- o zmianę wyroku i uniewinnienie oskarżonej (przedwczesny);

Apelacja oskarżonej:

- o uchylenie wyroku i umorzenie postepowania na podstawie art. 17 § 1 pkt 9 k.p.k. (zasadny),

- o zmianę wyroku i uniewinnienie oskarżonej (przedwczesny);

☒ zasadny

☐ częściowo zasadny

☐ niezasadny

Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny.

Z uwagi na podzielenie zarzutów w zakresie wystąpienia bezwzględnej przyczyny odwoławczej z powodu braku skargi uprawnionego oskarżyciela wnioski o uchylenie wyroku i umorzenie postepowania na podstawie art. 17 § 1 pkt 9 k.p.k. należało uwzględnić. Pozostałe wnioski w zakresie zmiany wyroku i uniewinnienia oskarżonej, Sąd odwoławczy potraktował jako przedwczesne, zgodnie z zasadną wskazaną w art. 436 k.p.k.

4.  OKOLICZNOŚCI PODLEGAJĄCE UWZGLĘDNIENIU Z URZĘDU

1.

Zwięźle o powodach uwzględnienia okoliczności

5.  ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU ODWOŁAWCZEGO

5.1. Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji

1.

Przedmiot utrzymania w mocy

Zwięźle o powodach utrzymania w mocy

5.2. Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji

1.

Przedmiot i zakres zmiany

Zwięźle o powodach zmiany

5.3. Uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji

5.3.1. Przyczyna, zakres i podstawa prawna uchylenia

1.1.

☒ art. 439 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia

W niniejszej sprawie stwierdzono zaistnienie przesłanki, o której mowa w art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k. w zw. z art. 17 § 1 pkt 9 k.p.k., o czym szerzej była mowa w punkcie 3 formularza uzasadnienia sekcja „zarzut” i „wniosek”.

2.1.

Konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości

☐ art. 437 § 2 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia

3.1.

Konieczność umorzenia postępowania

☐ art. 437 § 2 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia i umorzenia ze wskazaniem szczególnej podstawy prawnej umorzenia

4.1.

☐ art. 454 § 1 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia

5.3.2. Zapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania

5.4. Inne rozstrzygnięcia zawarte w wyroku

Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

Przytoczyć okoliczności

6.  Koszty Procesu

P unkt rozstrzygnięcia z wyroku

Przytoczyć okoliczności

2

O kosztach procesu orzeczono na podstawie art.. 632 pkt 2 k.p.k. w zw. z art. 640 § 1 k.p.k. mając na uwadze udział prokuratora w sprawie, który w ocenie Sądu odwoławczego działał na podstawie art. 55 § 4 k.p.k, gdyż czynności procesowe podejmowane przez prokuratora w toku postepowania sądowego wskazywały na taki właśnie tryb jego przystąpienia, niezależnie od powoływanej podstawy prawnej jego działania (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 26.02.2020 r., sygn. I KZP 4/20, postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 17.02.2021 r., sygn. IV Kz 9/21).

7.  PODPIS