Treść orzeczenia XVII AmA 70/23 - Portal Orzeczeń Sądu Okręgowego w Warszawie

XVII AmA 70/23 - zarządzenie, wyrok, uzasadnienie Sąd Okręgowy w Warszawie z 2025-05-07

Sygn. akt XVII AmA 70/23

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 07 maja 2025 r.

Sąd Okręgowy w Warszawie, XVII Wydział Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów
w składzie:

Przewodniczący –	Sędzia SO Małgorzata Wiliński
Protokolant –	sekretarz sądowy Magdalena Ratajczyk

po rozpoznaniu w dniu 07 maja 2025 r. w Warszawie

na rozprawie

sprawy z odwołania (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą we W.

przeciwko Prezesowi Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów

o stwierdzenie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów

na skutek odwołania od decyzji Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 17 maja 2023 r. nr RKT-4/2023

1. oddala odwołanie,

2. zasądza od (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą we W. na rzecz Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów kwotę 720,00 (siedemset dwadzieścia) złotych tytułem kosztów procesu, wraz z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego, za czas od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty.

SSO Małgorzata Wiliński

Sygn. akt: XVII AmA 70/23

UZASADNIENIE

wyroku z dnia 07 maja 2025 r.

Decyzją z 17 maja 2023 roku nr RKT-4/2023 Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (dalej Prezes UOKiK, Pozwany):

I. Na podstawie art. 26 ust. 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2021 r. poz. 275 ze zm.), po przeprowadzeniu wszczętego z urzędu postępowania w sprawie stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów uznał za naruszające zbiorowe interesy konsumentów praktyki stosowane przez (...) sp. z o.o. z siedzibą we W., polegające na:

1. pobieraniu, w całym okresie kredytowania, na podstawie umów kredytu konsumenckiego zawieranych w okresie od 31 marca 2020 r. do 25 stycznia 2021 r. oraz od 26 stycznia 2021 r. do 30 czerwca 2021 r., a których okres spłaty kredytu przypadał odpowiednio po 8 marca 2021 r. lub 30 czerwca 2021 r., pozaodsetkowych kosztów kredytu w wysokości przekraczającej dopuszczalny ustawowy limit określony w obowiązującym do 30 czerwca 2021 r. art. 8d ust. 1, ust. 3 oraz art. 8d ust. 4 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem (...)19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1842 ze zm.) oraz w art. 36a ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim (Dz. U. z 2022 r. poz. 246 ze zm.) w zw. z art. 31zc ww. ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem (...)19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (...)19, co stanowi praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w art. 24 ust. 1 i 2 ww. ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zw. z art. 8f ww. ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem (...)19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, a poprzez to stanowi praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 2 ww. ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów,

2. pobieraniu, w związku z zawartymi umowami kredytu konsumenckiego, zawyżonych odsetek umownych, przekraczających wysokość odsetek maksymalnych, o których mowa w art. 359 § 2¹ ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. kodeks cywilny (Dz. U z 2022 r. poz. 1360 ze zm.), co stanowi praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w art. 24 ust. 1 i 2 ww. ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów,

i nakazał zaniechanie ich stosowania;

II. na podstawie art. 27 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2021 r. poz. 275 ze zm.), po przeprowadzeniu wszczętego z urzędu postępowania w sprawie stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów uznał za naruszające zbiorowe interesy konsumentów praktyki stosowane przez (...) sp. z o.o. z siedzibą we W., polegające na:

1. udzieleniu konsumentom, którzy nie dokonali pełnej spłaty kredytu, kolejnych kredytów w okresie 120 dni od dnia wypłaty pierwszego z kredytów bez uwzględniania w takiej sytuacji maksymalnego limitu pozaodsetkowych kosztów kredytów, wynikających z zawarcia następnych umów, co stanowi naruszenie art. 8e ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem (...)19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1842 ze zm.) oraz art. 36c ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim (Dz. U. z 2022 r. poz. 246 ze zm.), a tym samym stanowi praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w art. 24 ust. 1 i 2 ww. ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów oraz w art. 8f ww. ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem (...)19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych i stwierdza zaniechanie jej stosowania z dniem 16 lipca 2021 r.,

2. naruszaniu obowiązku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji poprzez brak przekazywania konsumentom przed zawarciem umowy kredytu konsumenckiego informacji o jakich mowa w art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim (Dz. U. z 2022 r. poz. 246 zm.) na formularzu informacyjnym, o którym mowa w art. 14 ust. 1 tej ustawy, co stanowi praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 2 ww. ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów,

3. naruszaniu obowiązku udzielania konsumentom w umowach kredytu konsumenckiego rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji poprzez:

A. zaniechanie informowania konsumentów o stopie oprocentowania kredytu, co jest niezgodne z art. 30 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim (Dz. U. z 2022 r. poz. 246 zm.),

B. zaniechanie informowania konsumentów o stopie oprocentowania zadłużenia przeterminowanego, co jest niezgodne z art. 30 ust. 1 pkt 11 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim (Dz. U. z 2022 r. poz. 246 ze zm.),

a tym samym stanowi praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 2 ww. ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów,

i stwierdził zaniechanie stosowania praktyk z pkt. II.[2.] oraz II.[3.] z dniem 1 lutego 2023 r.

III. Na podstawie art. 26 ust. 2 oraz art. 27 ust. 4 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2021 r. poz. 275 ze zm.) określił środek usunięcia trwających skutków naruszenia w zakresie stwierdzonym w pkt I. i II. sentencji niniejszej decyzji, zobowiązując (...) sp. z o.o. z siedzibą we W. do wysłania - w terminie 2 miesięcy od dnia uprawomocnienia się niniejszej decyzji, na koszt (...) sp. z o.o. z siedzibą we W., pisemnej informacji, w formie przesyłki rejestrowanej – listu poleconego, do wszystkich konsumentów, którzy zawarli ze Spółką umowy pożyczki, w sposób czytelny dla odbiorcy (tj. sporządzony z zastosowaniem czcionki Times New Roman koloru czarnego na białym tle w rozmiarze co najmniej 13 punktów) – o następującej treści:

„Szanowna Pani/Szanowny Panie,

informujemy, że decyzją nr RKT-4/2023 z dnia 17 maja 2023 r. Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów uznał, że (...) sp. z o.o. z siedzibą we W. stosuje lub stosowała praktyki naruszające zbiorowe interesy konsumentów, o których mowa w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów z dnia 16 lutego 2007 r. (Dz. U z 2021 r. poz. 275 ze zm.), polegające na:

1. pobieraniu, w całym okresie kredytowania, na podstawie umów kredytu konsumenckiego zawieranych w okresie od 31 marca 2020 r. do 25 stycznia 2021 r. oraz od 26 stycznia 2021 r. do 30 czerwca 2021 r., a których okres spłaty kredytu przypadał odpowiednio po 8 marca 2021 r. lub 30 czerwca 2021 r., pozaodsetkowych kosztów kredytu w wysokości przekraczającej dopuszczalny ustawowy limit określony w obowiązującym do 30 czerwca 2021 r. art. 8d ust. 1, ust. 3 oraz art. 8d ust. 4 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem (...)19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1842 ze zm.) oraz w art. 36a ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim (Dz. U. z 2022 r. poz. 246 ze zm.) w zw. z art. 31zc ww. ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem (...)19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (...)19, co stanowi praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w art. 24 ust. 1 i 2 ww. ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zw. z art. 8f ww. ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem (...)19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, a poprzez to stanowi praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 2 ww . ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów,

2. pobieraniu, w związku z zawartymi umowami kredytu konsumenckiego, zawyżonych odsetek umownych, przekraczających wysokość odsetek maksymalnych, o których mowa w art. 359 § 2¹ ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. kodeks cywilny (Dz. U z 2022 r. poz. 1360 ze zm.), co stanowi praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w art. 24 ust. 1 i 2 ww. ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów,

3. udzieleniu konsumentom, którzy nie dokonali pełnej spłaty kredytu, kolejnych kredytów w okresie 120 dni od dnia wypłaty pierwszego z kredytów bez uwzględniania w takiej sytuacji maksymalnego limitu pozaodsetkowych kosztów kredytów, wynikających z zawarcia następnych umów, co stanowi naruszenie art. 8e ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem (...)19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1842 ze zm.) oraz art. 36c ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim (Dz. U. z 2022 r. poz. 246 ze zm.), a tym samym stanowi praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w art. 24 ust. 1 i 2 ww. ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów oraz w art. 8f ww. ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem (...)19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych,

4. naruszaniu obowiązku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji poprzez brak przekazywania konsumentom przed zawarciem umowy kredytu konsumenckiego informacji o jakich mowa w art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim (Dz. U. z 2022 r. poz. 246 ze zm.) na formularzu informacyjnym, o którym mowa w art. 14 ust. 1 tej ustawy, co stanowi praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 2 ww. ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów,

5. naruszaniu obowiązku udzielania konsumentom w umowach kredytu konsumenckiego rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji poprzez:

a tym samym stanowi praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 2 ww. ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów.

Szczegółowe informacje dostępne są w decyzji Prezesa UOKiK nr RKT-4/2023 z dnia 17 maja 2023 r. opublikowanej na stronie internetowej Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów pod adresem www.uokik.gov.pl. Decyzja jest prawomocna.

(...) sp. z o.o. z siedzibą we W. informuje również, że zgodnie z art. 45 ust. 1 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim (Dz. U. z 2022 r. poz. 246 ze zm.): „W przypadku naruszenia przez kredytodawcę art. 29 ust. 1, art. 30 ust. 1 pkt 1-8, 10, 11, 14-17, art. 31-33, art. 33a i art. 36a-36c konsument, po złożeniu kredytodawcy pisemnego oświadczenia, zwraca kredyt bez odsetek i innych kosztów kredytu należnych kredytodawcy w terminie i w sposób ustalony w umowie”.

Jednocześnie informujemy, iż prawomocne decyzje Prezesa UOKiK mają charakter prejudykatu w postępowaniu sądowym. Oznacza to, że ustalenia Prezesa Urzędu co do faktu stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów są dla sądu wiążące. Nie musi on w tym zakresie prowadzić własnego postępowania dowodowego. Konsumenci mogą się powołać na prawomocną decyzję Prezesa UOKiK, gdy będą chcieli dochodzić swoich praw w sądzie”;

przy czym obowiązek ten powinien zostać zrealizowany z zastosowaniem następujących zasad:

A. w przypadku zmiany nazwy przedsiębiorcy, jego przekształcenia lub przejścia praw i obowiązków na inny podmiot pod jakimkolwiek tytułem, powyższy obowiązek powinien być zrealizowany odpowiednio przez lub za pośrednictwem danego przedsiębiorcy lub jego następcy prawnego, ze wskazaniem nazwy dawnej i nowej;

B. jeśli konsument nie jest już stroną zawartej umowy pożyczki ww. oświadczenie powinno zostać wysłane na ostatni znany przedsiębiorcy adres korespondencyjny;

C. w razie zmiany treści sentencji decyzji lub jej uzasadnienia przez Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów lub sąd powszechny, powyższy obowiązek powinien być zrealizowany zgodnie ze zmienioną treścią decyzji;

IV. na podstawie art. 106 ust. 1 pkt 4 oraz art. 106 ust. 7 pkt 1 w zw. z art. 112 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2021 r. poz. 275 ze zm.) z tytułu naruszenia zakazu, o jakim mowa w art. 24 ww. ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów , w zakresie określonym w pkt. I. i II. sentencji niniejszej decyzji nałożył na (...) sp. z o.o. z siedzibą we W. kary pieniężne, płatne na rzecz budżetu państwa w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się decyzji, w następującej wysokości :

[1.] 21 839 zł (słownie: dwudziestu jeden tysięcy ośmiuset trzydziestu dziewięciu złotych) w zakresie opisanym w pkt. I.[1.] sentencji niniejszej decyzji;

[2.] 17 744 zł (słownie: siedemnastu tysięcy siedmiuset czterdziestu czterech złotych) w zakresie opisanym w pkt. I.[2.] sentencji niniejszej decyzji;

[3.] 10 920 zł (słownie: dziesięciu tysięcy dziewięciuset dwudziestu złotych) w zakresie opisanym w pkt. II.[1.] sentencji niniejszej decyzji;

[4.] 5 096 zł (słownie: pięciu tysięcy dziewięćdziesięciu sześciu złotych) w zakresie opisanym w pkt. II.[2.] sentencji niniejszej decyzji;

[5.] 11 466 zł (słownie: jedenastu tysięcy czterystu sześćdziesięciu sześciu złotych) w zakresie opisanym w pkt. II.[3.] lit. A. i B. sentencji niniejszej decyzji;

V. na podstawie art. 77 ust. 1 i art. 80 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2021 r. poz. 275 ze zm.), oraz na podstawie art. 263 § 1 i art. 264 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 ze zm.) w związku z art. 83 ww. ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów , obciążył (...) sp. z o.o. z siedzibą we W. kosztami postępowania opisanego w pkt. I. i II. sentencji niniejszej decyzji w sprawie stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów w kwocie 64 złotych (słownie: sześćdziesięciu czterech złotych) i zobowiązuje (...) sp. z o.o. z siedzibą we W. do zwrotu tych kosztów Prezes UOKiK w terminie 14 dni od daty uprawomocnienia się niniejszej decyzji.

(decyzja k. 6-27)

Odwołanie od decyzji złożyła (...) sp. z o.o. z siedzibą we W. (dalej także jako: Powódka), zaskarżając ją w całości i zarzucając naruszenie przepisów postępowania:

a) art. 10 k.p.a. tj. zasady czynnego udziału strony w każdym stadium postępowania, poprzez nieuwzględnienie wniosku strony (pisma z dnia 21 kwietnia 2023 r.), o przedłużenie terminu na odpowiedź na zobowiązanie Urzędu, z uwagi na fakt problemów zdrowotnych Prezesa Zarządu, niezatrudniania w podmiocie innych osób, które mogły by przygotować wskazane przez Urząd informacje, co w konsekwencji doprowadziło do uniemożliwienia wskazania przez skarżącego dodatkowych materiałów, które powinny być zaliczone na poczet materiału dowodowego i na podstawie, których powinna zostać wydana decyzja,

b) art. 77 § 1 k.p.a. poprzez nie zebranie całego materiału dowodowego w sposób wyczerpujący i rzetelny, a tym samym nieuwzględnienie przy wydawaniu decyzji okoliczności przemawiających na korzyść przedsiębiorcy, chociażby faktu, że spółka (...) sp. zo.o. z siedzibą we W., udzieliła ostatnią pożyczkę w grudniu 2022 roku i od tego czasu nie udziela już pożyczek, a ponadto została podjęta decyzja o nieudzielaniu pożyczek i zaprzestaniu zupełnie działalności w tym zakresie,

c) rażące art. 7 w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez niezebranie i nierozważenie całego materiału dowodowego, a w konsekwencji niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy – które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż skutkowało uznaniem przez organ, że doszło do naruszenia przepisów ustawy.

Nadto, spółka podniosła, iż nałożona przez Urząd kara pieniężna jest nadmierna. Przy ustalaniu wysokości kary pieniężnej organ w ogóle nie wziął pod uwagę uregulowań kpa, a to art. 189 f kpa. Spółka zaprzestała całkowicie działalności w zakresie udzielania pożyczek gotówkowych konsumentów, współpracowała na całym etapie postępowania administracyjnego, udzielała stosownych wyjaśnień i informacji (k. 40).

Mając na uwadze powyższe zarzuty strona wniosła o:

1. uchylenie zaskarżonej Decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji,

2. rozłożenie kary pieniężnej na miesięczne raty, po 5000 zł każda (k. 40).

Ponadto spółkawniosła o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z przesłuchania strony oraz dokumentów wymienionych w odwołaniu na fakty tam wskazane.

(odwołanie k. 29-103)

W odpowiedzi na odwołanie pozwany wniósł o:

1) oddalenie odwołania w całości,

2) zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego zwrotu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych,

3) oddalenie zgłoszonych w odwołaniu wniosków dowodowych.

(odpowiedź na odwołanie k. 167-176)

Sąd Okręgowy - Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów ustalił następujący stan faktyczny:

(...) sp. z o.o. z siedzibą we W. prowadzi działalność gospodarczą na podstawie wpisu do rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego. Przedmiotem przeważającej działalności są „Pozostałe formy udzielania kredytów”.

Dowód; wydruk informacji odpowiadającej odpisowi aktualnemu z Krajowego Rejestru Sądowego, k. 104-108

Spółka jest także wpisana do rejestru instytucji pożyczkowych prowadzonego przez Komisję Nadzoru Finansowego.

Spółka zawierała umowy pożyczki z konsumentami w lokalu przedsiębiorstwa w K. przy ul. (...), bądź u podmiotów, z którymi spółka współpracuje. Spółka współpracowała z dwoma podmiotami, które były pośrednikami kredytowymi 1. (...) K. Z., NIP: (...), z siedzibą w C., plac (...). (...) J. S., NIP: (...), z siedzibą w (...) (...), ul. (...).

Dowód: pismo powódki z 22 czerwca 2021 r. k. 17-19 akt adm.

Na dzień 10 sierpnia 2022 r. Spółka miała zawartych umów kredytu konsumenckiego z podziałem na lata w następującej liczbie:

Rok	Liczba zawartych umów
2019	13
2020	58
2021	148
2022	77

(okoliczności niesporne)

Spółka, w okresie od 31 marca 2020 r. do 25 stycznia 2021 r. oraz od 26 stycznia 2021 r. do 30 czerwca 2021 r., zawarła z konsumentami umowy kredytu konsumenckiego, których okres spłaty kredytu przypadał odpowiednio po 8 marca 2021 r. lub 30 czerwca 2021 r.

W okresie od 31 marca 2020 r. do 25 stycznia 2021 r. Spółka zawarła z konsumentami (...) umów, z czego(...) umów na dzień 27 lutego 2023 r. było dalej spłacanych przez konsumentów. Z kolei w okresie od 26 stycznia 2021 r. do 30 czerwca 2021 r. zawarto (...) umów kredytu konsumenckiego, z czego (...) umów na dzień 27 lutego 2023 r. było dalej spłacanych przez konsumentów

Dowód; pisma k. 209, 388 akt adm.

W ramach zawartych umów Spółka rozliczała z konsumentami pozaodsetkowe koszty kredytu w wysokości przekraczającej dopuszczalny ustawowy limit, w następujący sposób:

1. Umowa pożyczki nr (...) – zawarta w dniu 30 kwietnia 2020 r.

K - całkowita kwota kredytu – 5000 zł,

n - okres spłaty wyrażony w dniach – 730 dni – 24 miesiące (od 30 kwietnia 2020 r. do 30 kwietnia 2022 r.),

R - liczba dni w roku - 365.

MPKK wyłącznie w oparciu o ukk - MPKK ≤ (K × 25%) + (K × n/R × 30%)

W oparciu o ww. wzór MPKK mogłyby być nie większe lub równe 4250 zł ≤ (5000 x 25 % = 1250) + (5000 x 730/365 x 30 % = 3000).

Pozaodsetkowe koszty kredytu w umowie wyniosły 4250 zł.

Wyliczenia MPKK w oparciu o ustawę COVID-19 oraz ukk:

n - okres spłaty wyrażony w dniach to:

- 312 dni – od 30 kwietnia 2020 r. do 8 marca 2021 r. oraz

- 418 dni – od 9 marca 2021 r. do 30 kwietnia 2022 r.

K – całkowita kwota kredytu – 5000 zł.

MPPK do 8 marca 2021 r. – w oparciu o ustawę COVID-19:

: nie większe lub równe 576,99 zł ≤ [(5000 x 15 % = 750) + (5000 x 730/365 x 6 % = 600)] x 312/730.

MPPK od 9 marca 2021 r. do 30 kwietnia 2022 r. – w oparciu o ukk:

: nie większe lub równe 2433,56 zł ≤ [(5000 x 25 % = 1250) + (5000 x 730/365 x 30 % = 3000)] x 418/730.

MPPK mogłoby być łącznie nie większe lub równe 3010,55 zł, a pozaodsetkowe koszty kredytu w umowie wyniosły 4250 zł.

Dowód; umowa k. 162-169 akt adm.

2. Umowa pożyczki nr (...) – zawarta w dniu 17 lipca 2020 r.

K - całkowita kwota kredytu – 8000 zł,

n - okres spłaty wyrażony w dniach – 1218 dni – 40 miesięcy (od 17 lipca 2020 r. do 17 listopada 2023 r.,

R - liczba dni w roku - 365.

MPKK wyłącznie w oparciu o ukk - MPKK ≤ (K × 25%) + (K × n/R × 30%)

W oparciu o ww. wzór MPKK mogłyby być nie większe lub równe 10008,76 zł ≤ (8000 x 25 % = 2000) + (8000 x 1218/365 x 30 % = 8008,76).

W takiej sytuacji należy się odwołać do uregulowania z art. 36a ust. 2 ukk, zgodnie z którym pozaodsetkowe koszty kredytu w całym okresie kredytowania nie mogą być wyższe od całkowitej kwoty kredytu, czyli 8000 zł.

Pozaodsetkowe koszty kredytu w umowie wyniosły 8000 zł.

Wyliczenia MPKK w oparciu o ustawę COVID-19 oraz ukk:

n - okres spłaty wyrażony w dniach to:

- 234 dni – od 17 lipca 2020 r. do 8 marca 2021 r. oraz

- 984 dni – od 9 marca 2021 r. do 17 listopada 2023 r.

K – całkowita kwota kredytu – 8000 zł.

MPPK do 8 marca 2021 r. – w oparciu o ustawę COVID-19:

: nie większe lub równe 538,27 zł ≤ [(8000 x 15 % = 1200) + (8000 x 1218/365 x 6 % = 1601,75)] x 234/1218.

MPPK od 9 marca 2021 r. do 17 listopada 2023 r. – w oparciu o ukk:

: nie większe lub równe 8085,90 zł ≤ (8000 x 25 % = 2000) + (8000 x 1218/365 x 30 % = 8008,77)] x 984/1218.

MPPK mogłoby być łącznie nie większe lub równe 8624,17 zł.

Z uwagi na fakt, że obliczone w ten sposób pozaodsetkowe koszty kredytu są wyższe od całkowitej kwoty kredytu należy dokonać ich obliczenia proporcjonalnie do okresu obowiązywania poszczególnych regulacji, wg wzoru:

MPKK ≤ [(K × 45% x n/M) + (K × 100% x (M-n)/M)].

Proporcjonalnie obliczone MPPK mogłoby być łącznie nie większe lub równe:

7154,68 zł ≤ [(8000 × 45% x 234/1218 = 691,63) + (8000 × 100% x 984/1218 = 6463,05)]

Dowód: umowa k. 132-137 akt adm.

3. Umowa pożyczki nr (...) – zawarta w dniu 1 lutego 2021 r.

K - całkowita kwota kredytu – 5000 zł,

n - okres spłaty wyrażony w dniach – 1216 dni – 40 miesięcy (od 1 lutego 2021 r. do 1 czerwca 2024 r.),

R - liczba dni w roku - 365.

MPKK wyłącznie w oparciu o ukk - MPKK ≤ (K × 25%) + (K × 1216/R × 30%)

W oparciu o ww. wzór MPKK mogłyby być nie większe lub równe 6247,26 zł ≤ (5000 x 25 % = 1250) + (5000 x 1216/365 x 30 % = 4997,26).

Pozaodsetkowe koszty kredytu w umowie wyniosły 5000 zł.

Wyliczenia MPKK w oparciu o ustawę COVID-19 oraz ukk:

n - okres spłaty wyrażony w dniach to:

- 149 dni – od 1 lutego 2021 r. do 30 czerwca 2021 r. oraz

- 1067 dni – od 1 lipca 2021 r. do 1 czerwca 2024 r.

K – całkowita kwota kredytu – 5000 zł.

MPPK do 30 czerwca 2021 r. – w oparciu o ustawę COVID-19:

: nie większe lub równe 214,37 zł ≤ [(5000 x 15 % = 750) + (5000 x 1216/365 x 6 % = 999,45)] x 149/1216.

MPPK od 1 lipca 2021 r. do 12 sierpnia 2024 r. – w oparciu o ukk:

: nie większe lub równe 5481,77 zł ≤ [(5000 x 25 % = 1250) + (5000 x 1216/365 x 30 % = 4997,26) = 6247,26] x 1067/1216.

MPPK mogłyby być łącznie nie większe lub równe 5696,16 zł.

MPKK ≤ [(K × 45% x n/M) + (K × 100% x (M-n)/M)].

Proporcjonalnie obliczone MPPK mogłoby być łącznie nie większe lub równe:

4663,04 zł ≤ [(5000 x 45% x 149/1216 = 275,70) + (5000 x 100% x 1067/1216 = 4387,33)].

Dowód; umowa k. 89-94 akt adm.

4. Umowa pożyczki nr (...) – zawarta w dniu 12 kwietnia 2021 r.

K - całkowita kwota kredytu – 15000 zł,

n - okres spłaty wyrażony w dniach – 1218 dni – 40 miesięcy (od 12 kwietnia 2021 r. do 12 sierpnia 2024 r.),

R - liczba dni w roku - 365.

MPKK wyłącznie w oparciu o ukk - MPKK ≤ (K × 25%) + (K × n/R × 30%)

W oparciu o ww. wzór MPKK mogłyby być nie większe lub równe 18766,44 zł ≤ (15000 x 25 % = 3750) + (15000 x 1218/365 x 30 % = 15016,44).

Pozaodsetkowe koszty kredytu w umowie wyniosły 15000 zł.

Wyliczenia MPKK w oparciu o ustawę COVID-19 oraz ukk:

n - okres spłaty wyrażony w dniach to:

- 79 dni – od 12 kwietnia 2020 r. do 30 czerwca 2021 r. oraz

- 1139 dni – od 1 lipca 2021 r. do 12 sierpnia 2024 r.

K – całkowita kwota kredytu – 15000 zł.

MPPK do 30 czerwca 2021 r. – w oparciu o ustawę COVID-19:

: nie większe lub równe 275,87 zł ≤ [(15000 x 15 % = 2250) + (15000 x 1218/365 x 6 % = 3003,29)] x 79/1218.

MPPK od 1 lipca 2021 r. do 12 sierpnia 2024 r. – w oparciu o ukk:

: nie większe lub równe 17549,24 zł ≤ [(15000 x 25 % = 3750) + (15000 x 1218/365 x 30 % = 15016,44)] x 1139/1218.

MPPK mogłoby być łącznie nie większe lub równe 17825,11 zł.

MPKK ≤ [(K × 45% x n/M) + (K × 100% x (M-n)/M)].

Proporcjonalnie obliczone MPPK mogłoby być łącznie nie większe lub równe:

14464,91 zł ≤ [(15000 x 45% x 79/1218 = 437,81) + (15000 x 100% x 1139/1218 = 14027,10)].

Dowód; umowa k. 125-131 akt adm.).

W umowach zawieranych przez Spółkę od czerwca 2019 do lipca 2020 r. stosowano następujące postanowienia dotyczące zastrzeganych na rzecz Przedsiębiorcy odsetek kapitałowych:

: „Pożyczka jest oprocentowana w stosunku rocznym w wysokości odsetek maksymalnych (…), o których mowa w art. 359 § 2 [1] Kodeksu cywilnego tj. w wysokości dwukrotności odsetek ustawowych, równych sumie stopy referencyjnej Narodowego Banku Polskiego i 3,5%. Na dzień zawarcia niniejszej umowy stopa oprocentowania pożyczki wynosi 10% (słownie: dziesięć procent) w skali roku (…)” - § 6 umowy,
: „Odsetki, o których mowa w § 6 niniejszej umowy pożyczki naliczane są w okresach miesięcznych i doliczane będą do każdej raty kapitałowej. Opłata z tytułu zwiększonego ryzyka, o której mowa w § 7.3. niniejszej umowy pożyczki naliczana jest jednorazowo tj. z chwilą zawarcia niniejszej umowy pożyczki i jest rozdzielana proporcjonalnie do liczby rat pożyczki i uiszczana przez Pożyczkobiorcę częściowo wraz z każdą ratą kapitałową” - § 8 umowy.
: Z kolei w § 10 zawieranych umów znajdowała się tabela obrazująca koszty jakie ponosić będzie konsument. Poniżej przykładowa tabela dla umowy pożyczki nr (...):

Poz. 1 Całkowita kwota pożyczki w PLN	Poz. 2 Oplata z tytułu zwiększonego ryzyka związanego z udzieleniem pożyczki	Poz. 3 odsetki (10% w stosunku rocznym) od całkowitej kwoty pożyczki za cały okres trwania umowy pożyczki	Poz. 4 Całkowita kwota do zapłaty przez Pożyczkobiorcę na rzecz Pożyczkodawcy w PLN (suma poz. 1+2+3)
5000,00	4250,00	994,00	10 244,00

Dowód; umowy nr (...) – k. 162-169 akt adm., (...) k. 214-220 akt adm., (...) k. 223-229 akt adm., (...) k. 231-237,

Podobne warunki umowy przewidziane są przez Spółkę w umowach pożyczki zawieranych od 3 lipca 2020 r.

Zgodnie z § 2 ust. 1 zawieranych przez Spółkę umów pożyczek: „Pożyczka oprocentowana jest w stosunku rocznym według zmiennej stopy procentowej odpowiadającej dwukrotności sumy stopy referencyjnej Narodowego Banku Polskiego i 3,5 punktów procentowych”.

Z kolei zgodnie z § 1 ust. 1 zawieranych przez Spółkę umów kredytu konsumenckiego: „Pożyczkodawca na wniosek Pożyczkobiorcy udziela mu pożyczki gotówkowej w kwocie […] zł, na okres od dnia zawarcia umowy pożyczki do dnia […], na warunkach określonych w niniejszej Umowie (Umowa)”. Wskazana w tym punkcie kwota „pożyczki gotówkowej” odpowiada całkowitej kwocie kredytu określonej § 3 ust. 2 lit. a) zawieranych umów pożyczki. Równocześnie § 3 ust. 2 lit. b) zawieranych umów pożyczki stanowi o całkowitym koszcie pożyczki, na który składa się: „kwota odsetek naliczonych za cały okres kredytowania”.

Dowód; umowa nr (...) k. 156-160 akt adm., umowa nr (...) k. 150-154 akt adm., umowa nr (...) k. 144-148 akt adm., umowa nr (...) k. 138-142 akt adm., umowa nr (...) k. 125-129 akt adm., (...) k. 240-244 akt adm., (...) k. 245-249 akt adm., (...) k. 250-258, (...) k. 259-261 akt adm., (...) k. 263-265 akt adm.)

Poniższa tabela obrazuje zastrzegane i następnie pobierane przez Spółkę odsetki kapitałowe dla umów pożyczek przy różnej kwocie kredytu i z różną stopą oprocentowania w skali roku z dnia zawarcia umowy:

Lp.	Nr umowy	Kwota kredytu	Okres kredytowania w miesiącach	Kwota odsetek w umowie	Wysokość dopuszczalnych odsetek	Stopa oprocentowania w skali roku z dnia zawarcia umowy
	(...)	5000 zł	24	994,17 zł	537,39	10%
	(...)	8000 zł	40	2044,47 zł	1022,22 zł	7,2%
	(...)	10000 zł	40	2555,54 zł	1277,78 zł	7,2%
	(...)	15000 zł	40	3833,34 zł	1916,67 zł	7,2%
	(...)	6000 zł	40	1533,35 zł	766,67	7,2%
	(...)	3000 zł	40	766,67 zł	383,33 zł	7,2%
	(...)	4000 zł	40	1022,21	511,11 zł	7,2%
	(...)	2000 zł	24	283,87 zł	153,43 zł	7,2%

Dowód: umowy nr (...) – k. 162-169,(...) – k. 132-137, (...) – k. 156-161, (...) – k. 125-131, (...) – k. 52 - 58, (...) – k. 179-187, (...) – k. 25-30, (...) – k. 170-178 akt adm.)

Spółka udzielała konsumentom, którzy nie dokonali pełnej spłaty pożyczki, kolejnych pożyczek w okresie 120 dni od daty wypłaty pierwszej pożyczki.

Poniższa tabela obrazuje przypadki zawarcia umowy kredytu konsumenckiego przez tego samego konsumenta:

Lp.	Nr umowy	Data zawarcia umowy – odpowiednio pierwsza i kolejna umowy	Okres w dniach pomiędzy zawarciem umów	Kwota kredytu	Okres kredytowania w miesiącach	Kwota pkk
	(...)	05.11.2020 r.	11	2000 zł	40	2000 zł
	(...)	16.11.2020 r.	11	2000 zł	40	2000 zł
	(...)	21.01.2021 r.	93	10000 zł	40	10000 zł
	(...)	23.04.2021 r.	93	6000 zł	40	6000 zł
	(...)	05.02.2021 r.	55	10000 zł	40	10000 zł
	(...)	01.04.2021 r.	55	10000 zł	40	10000 zł
	(...)	12.02.2021 r.	59	15000 zł	40	15000 zł
	(...)	12.04.2021 r.	59	15000 zł	40	15000 zł
	(...)	04.03.2021 r.	98	2000 zł	40	2000 zł
	(...)	11.06.2021 r.	98	4000 zł	40	4000 zł
	(...)	10.03.2021 r.	78	6000 zł	40	6000 zł
	(...)	27.05.2021 r.	78	3000 zł	40	3000 zł
	(...)	29.04.2021 r.	77	5000 zł	40	5000 zł
	(...)	15.07.2021 r.	77	3000 zł	24	2550 zł

Zgodnie z postanowieniami umowy (§ 2 ust. 1 i 2) kwota pożyczki była pozostawiana do dyspozycji pożyczkobiorcy w formie przelewu bankowego w terminie do 3 dni roboczych od spełniania warunków wskazanych w umowie oraz dostarczenia niezbędnych dokumentów.

Spółka zaprzestała stosowania praktyki z dniem 16 lipca 2021 r.

Dowód; umowy - załączniki do pisma Spółki z dnia 29 września 2021 r. – k. 46-83, 95-131, 144- 155 akt adm., pismo Spółki z dnia 10 sierpnia 2022 r. – k. 209-213 akt adm.

Spółka nie przedstawiała konsumentom przed zawarciem umowy o kredyt konsumencki na trwałym nośniku, w czasie umożliwiającym zapoznanie się z tymi informacjami, informacji, o których mowa w art. 13 ust. 1 ustawy o kredycie konsumenckim.

Spółka po przeprowadzeniu oceny zdolności kredytowej tworzyła przykładowy harmonogram spłaty, z którego szczegółowo wynikał m.in. okres kredytowania, termin spłaty, całkowita kwota pożyczki, całkowita kwota do spłaty oraz wysokość kosztów pożyczki. Dane te były następnie nanoszone na projekt umowy, który konsument mógł zabrać ze sobą i zapoznać się z nim. Projekt harmonogramu wraz z projektem umowy obowiązywał do ostatniego dnia miesiąca, w którym został przygotowany.

Spółka nie przedstawiła przykładowych projektów umowy wręczonych konsumentom.

Dowód; pismo z dnia 3 grudnia 2021 r. karta nr 201-204 akt adm.).

Spółka w zawieranych od 3 lipca 2020 r. umowach kredytu konsumenckiego nie wskazywała informacji o stopie oprocentowania kredytu (art. 30 ust. 1 pkt 6 ustawy o kredycie konsumenckim).

Zawierane przez Spółkę umowy pożyczki w § 2 ust. 1 określają wyłącznie sposób ustalenia stopy oprocentowania kredytu: „Pożyczka oprocentowana jest w stosunku rocznym według zmiennej stopy procentowej odpowiadającej dwukrotności sumy referencyjnej Narodowego Banku Polskiego i 3,5 punktów procentowych”.

Spółka w zawieranych od 3 lipca 2020 r. umowach kredytu konsumenckiego nie wskazywała informacji o rocznej stopie oprocentowania zadłużenia przeterminowanego (art. 30 ust. 1 pkt 11 ustawy o kredycie konsumenckim).

Zawierane przez Spółkę umowy w § 6 ust. 2 określają wyłącznie sposób obliczenia stopy oprocentowania zadłużenia przeterminowanego: „Za okres opóźnienia w spłacie pożyczki lub spłacie raty lub jej części Pożyczkodawca naliczać będzie odsetki od zadłużenia przeterminowanego (odsetki karne). Stopa odsetek karnych jest zmienna i jest równa dwukrotności wysokości odsetek za opóźnienie”. Zawierane przez Spółkę umowy nie precyzują przy tym ile wynoszą „odsetki za opóźnienie”.

Dowód; Tom I akt adm. umowy k. 46-48, 52-56, 59-63, Tom II akt adm. umowy k. 65-67, 71-75, 77-81, 83-87, 89-93, 95-99, 101-105, 107-111, 113-117, 119-123, 125-129, 132-136, 138-142, 144-148, 150-154, 156-160, 170-174, 179-183, Tom III akt adm. - umowy k. 240-241, k. 245-246, k. 250-252, k. 259-260, k. 263-264, k. 267-268, k. 272-273, k. 277-278, k. 282-283, k. 287-288, k. 292-293, k. 296-297, k. 300-301, k. 309-310, Tom IV akt adm. – umowy k. 393- 394 , k. 396-397, k. 399-400, k. 402-403, k. 405-406, k. 408-409, k. 411-412, k. 414-415, k. 417-418 , k. 420-421, k. 423-424, k. 426-427, k. 429-430, k. 432-433, k. 435-436, k. 438-439).

Spółka w 2021 r., osiągnęła obrót w wysokości (...) zł.

Dowód; pismo z 27 lutego 2023 r. k. 391-392 akt adm.

Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie powołanych powyżej dokumentów złożonych w trakcie postępowania administracyjnego, których autentyczność nie była kwestionowana przez żadną ze stron postępowania.

Sąd Okręgowy w Warszawie – Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów zważył, co następuje:

Odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja jest słuszna oraz ma oparcie w przepisach prawa.

Podstawą prawną do wydania decyzji był art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów z dnia 16 lutego 2007 r. (Dz.U. Nr 50, poz. 331), zgodnie z którym zakazane jest stosowanie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. Przez praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów rozumie się godzące w nie sprzeczne z prawem lub dobrymi obyczajami zachowanie przedsiębiorcy, w szczególności naruszanie obowiązku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji ( ust. 2 pkt 2).

O bezprawności (tj. sprzeczności z prawem lub dobrymi obyczajami) w rozumieniu powołanego przepisu możemy mówić, gdy zachowanie przedsiębiorcy – czyli jego działanie, jak również zaniechanie – jest sprzeczne z powszechnie obowiązującym porządkiem prawnym, a więc zarówno z normami prawnymi, jak również z zasadami współżycia społecznego i dobrymi obyczajami. Bezprawność jest przy tym obiektywnym czynnikiem, a więc niezależna jest od winy i jej stopnia, jak również bez znaczenia jest świadomość istnienia naruszeń. Bezprawność jest także niezależna od wystąpienia szkody. Bezprawne praktyki muszą być ponadto wymierzone w zbiorowe interesy konsumentów, czyli odnosić się do obecnych, przyszłych i potencjalnych konsumentów, a więc naruszać prawa nieograniczonej, bliżej nieokreślonej liczby konsumentów. Interes, który jest chroniony owym przepisem, to interes prawny, rozumiany jako określone potrzeby konsumenta, które zostały uznane przez ustawodawcę za godne ochrony ( zob. Sąd Najwyższy w uzasadnieniu uchwały z 13 lipca 2006r., sygn. akt III SZP 3/06, opubl. OSNP 2007, nr 1-2, poz. 35).

Rozstrzygnięcie wydanej decyzji wskazuje, że (...) sp. z o.o. zarzucono praktyki naruszające zbiorowe interesy konsumentów, które swe źródło miały w naruszeniu obowiązujących przepisów prawa, tj.

- art. 8d ust. 1, ust. 3 oraz art. 8d ust. 4 pkt 1 i 2 i 8f ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem (...)19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1842 ze zm.) oraz w art. 36a ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim (Dz. U. z 2022 r. poz. 246 ze zm.) w zw. z art. 31zc ww. ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem (...)19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (...)19 - punkt I [1] decyzji,

- art. 359 § 2¹ ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. kodeks cywilny (Dz. U z 2022 r. poz. 1360 ze zm.) – punkt I[2] decyzji,

- art. 8e ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem (...)19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1842 ze zm.) oraz art. 36c ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim (Dz. U. z 2022 r. poz. 246 ze zm.) – punkt 2 [1] decyzji,

- w art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim (Dz. U. z 2022 r. poz. 246 zm.) – punkt II [1] decyzji,

- art. 30 ust. 1 pkt 6 i 11 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim (Dz. U. z 2022 r. poz. 246 zm.) – punkt II [2] decyzji.

Zarzuty odwołania koncentrowały się na wskazaniu naruszenia przepisów postępowania administracyjnego tj. art. 10 k.p.a. (i) w związku nieuwzględnieniem wniosku strony o przedłużenie terminu na udzielenie odpowiedzi, art. 77 k.p.a., (ii) poprzez niezebranie wyczerpującego materiału dowodowego oraz (iii) art. 7 i 80 k.p.a. poprzez nierozważenie zgromadzonego materiału dowodowego. W zarzutach tych nie odniesiono się w ogóle do przypisanych spółce naruszeń przywołanych wyżej przepisów ustawowych. Jedynie w uzasadnieniu odwołania przedstawiane zostało stanowisko strony odnoszące się do stosowania formularza informacyjnego ( k. 33 akt sądowych), udzielania konsumentom, którzy nie dokonali pełnej spłaty kredytu, kolejnych kredytów w okresie 120 dni od dnia wypłaty pierwszego z kredytów bez uwzględniania w takiej sytuacji maksymalnego limitu pozaodsetkowych kosztów kredytów, wynikających z zawarcia następnych umów ( k. 34 akt sądowych) oraz wysokości pobieranych odsetek (k . 35-36 akt sądowych). Ostateczne żądanie odwołania wskazywało na konieczność uchylenia decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania ( k. 30 akt sądowych). Wniosek ten został podtrzymany na rozprawie w dniu 07 maja 2025 r., na której strona była reprezentowana przez zawodowego pełnomocnika ( k. 199 akt sądowych). Strona w odwołaniu wskazała nadto, że w przypadku nieuwzględnienia podniesionych zarzutów, z uwagi na trudną sytuację finansową spółki, wnosi o rozłożenie kary pieniężnej na raty po 5.000,00 zł miesięcznie ( k. 40 akt sądowych).

Uwzględniając powyższe, przed odniesieniem się do oceny praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, których popełnienie zarzucono spółce, koniecznym jest wyjaśnienie charakteru postępowania prowadzonego przed Sądem Ochrony Konkurencji i Konsumentów i jego relacji w stosunku do poprzedzającego postępowania administracyjnego.

Odwołanie od decyzji administracyjnej wszczyna cywilne, pierwszoinstancyjne postępowanie sądowe, w którym Sąd dokonuje własnych ustaleń, rozważając całokształt materiału dowodowego. Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów zobowiązany jest więc do wszechstronnego zbadania wszystkich istotnych okoliczności sprawy, przy uwzględnieniu zasad rozkładu ciężaru dowodu i obowiązku stron w postępowaniu dowodowym ( zob. wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 23 lutego 2007 r., sygn. akt VI ACa 952/06). Wniesienie odwołania wszczyna bowiem postępowanie sądowe, w którym sąd rozpoznaje sprawę od nowa, w zakresie przedmiotu sprawy. Sąd na nowo przeprowadza zatem postępowanie dowodowe, gromadząc materiał dowodowy w postępowaniu sądowym, z tego też względu przebieg postępowania administracyjnego nie ma wpływu na ostateczną decyzję podejmowaną przez Sąd. Do odwołującego należy zatem wykazanie, że zaprezentowane przez organ dowody nie pozwalają na konkluzję taką jak w decyzji. Na podstawie tak zebranego materiału dowodowego Sąd dokonuje ustaleń faktycznych oraz dokonuje subsumcji przepisów do ustalonego stanu faktycznego, czego skutkiem jest wydanie rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie ( por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 29 maja 1991 r., sygn. akt III CRN 120/91, Lex nr 3724; postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 października 1998 r., sygn. akt I CKN 265/98, Lex nr 35385; postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 11 sierpnia 1999 r., sygn. akt I CKN 351 /99, Lex nr 38556; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 19 stycznia 2001 r., sygn. akt I CKN 1036/98, Lex nr 52708). Dlatego też w świetle obowiązujących przepisów prawa odwołanie od decyzji organu regulacyjnego powinno zawierać przytoczenie zarzutów, zwięzłe ich uzasadnienie, wskazanie dowodów, a także wniosek o uchylenie albo zmianę decyzji w całości lub w części. Ponadto jak stanowi art. 479⁷⁹ § 2 k.p.c. odwołanie od decyzji Prezesa Urzędu wnosi się za jego pośrednictwem do sądu ochrony konkurencji i konsumentów w terminie miesiąca od dnia doręczenia decyzji.. Treść przywołanych przepisów wskazuje, że termin do wniesienia zarzutów jest określony ustawowo, a to oznacza że zarzuty, które nie zostały przedstawione w odwołaniu nie mogą być później skutecznie podniesione. Jak wyjaśnił Sąd Apelacyjny w Warszawie w wyrok z dnia 26 lutego 2015 r. sygn. akt VI ACa 150/15 ( opubl. system Legalis nr 1241803) uwzględnienie takich zarzutów jest niedopuszczalne i stanowi orzekanie ponad żądanie powoda. Przytoczenie przez odwołującego w odwołaniu zarzutów w stosunku do wydanej decyzji administracyjnej stanowi w istocie żądanie udzielenia ochrony prawnej na drodze sądowej i wytycza zakres przedmiotowy rozpoznania danej sprawy ( por. uzasadnienie wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 9 kwietnia 2010, sygn. akt VI ACa 1195/09, opubl. system Legalis nr 2669322). Oznacza to, że na skutek rozpoznania odwołania sąd może wprowadzić stosowne zmiany, ale jedynie w granicach wyznaczonych odwołaniem i zgodnie z jego żądaniem ( zob. np. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 18 maja 2012 r., sygn. akt III SK 37/11, opubl. OSNAPiUS 2013, nr 11-12, poz. 143, z dnia 13 sierpnia 2013 r., sygn. akt III SK 57/12, opubl. OSNAPiUS 2014, nr 6, poz. 93, z dnia 6 listopada 2013 r., sygn. akt III SK 59/12, opubl. OSNAPiUS 2015, nr 2, poz. 30 i z dnia 5 listopada 2015 r., sygn. akt III SK 55/14, opubl. ZNSA 2016, nr 3, s. 120).

Uchylenie zakażonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, o co wnosiła strona ( k. 30 akt sądowych), jest środkiem ochrony prawnej, gdy Sąd pierwszej instancji stwierdzi uchybienie przez Prezesa Urzędu wymogom proceduralnym, których nie można sanować na etapie postępowania sądowego lub gdy stwierdzi brak kompetencji organu do podjęcia interwencji w danej sprawie (wynikający z braku podstawy prawnej w ogóle). Jeżeli natomiast Sąd stwierdzi, że konkretny obowiązek został przez Prezesa Urzędu ukształtowany wadliwie, bądź nie było podstaw (przesłanek) do nałożenia jednego z wielu obowiązków, wówczas uwzględnienie odwołania powinno prowadzić do odpowiedniej zmiany decyzji Prezesa Urzędu ( zob. wyrok Sądu Najwyższego z 16 kwietnia 2025 r. sygn. akt III SK 7/14).

Celem postępowania przed Sądem Ochrony Konkurencji i Konsumentów nie jest przeprowadzenie kontroli postępowania administracyjnego, ale merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy. Sąd, co wskazano już wyżej, rozpatruje sprawę od nowa, gdyż jest on sądem powszechnym, który rozpoznaje sprawę wszczętą dopiero w wyniku wniesienia odwołania od decyzji Prezesa URE. Zatem nie jest sądem rozstrzygającym sprawę w przedmiocie legalności aktu administracyjnego, tak jak czynią to sądy administracyjne w postępowaniu sądowoadministracyjnym, lecz sądem rozstrzygającym sprawę merytorycznie ( tak wyrok Sądu Najwyższego z 19 września 2009 r. sygn.. akt III SK 5/09, z dnia 14 czerwca 2023 r. sygn. akt II NSKP 41/23, wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 3 września 2015 r., VI ACa 1332/14).

Uwzględniając przedstawioną wykładnię prawa, Sąd uznał, że żaden z zarzutów wskazanych w petitum odwołania nie mógł skutkować uchyleniem decyzji. Ewentualny brak czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym mógł być sanowany przed tutejszym Sądem. Nic nie stało na przeszkodzie, aby przedstawić uzupełniające dowody służące poparciu tez strony. W tej sytuacji nawet gdyby przyjąć, iż w postępowaniu administracyjnym doszło do uchybień proceduralnych to, jako że nie stanowiły one podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji, nie mogły one prowadzić do uchylenia decyzji i nie mogły być przedmiotem postępowania sądowego mającego na celu merytoryczne rozstrzygnięcie sporu. ( por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 29 maja 1991 roku sygn. akt III CRN 120/91 OSNC 1992 Nr 5, poz. 87; postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 października 1998 roku sygn. akt I CKN 265/98 OSP 2000 Nr 5, poz. 68; postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 11 sierpnia 1999 roku sygn. akt 351/99 OSNC 2000 Nr 3, poz. 47; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 19 stycznia 2001 roku sygn. akt I CKN 1036/98 wyrok Sądu Najwyższego z dnia 20 września 2005 roku, sygn. akt III SZP 2/05 OSNP 2006/19-20/312). Podobnie ocenić należało zarzut naruszenia art. 8 w zw. z art. 80 k.p.a.

Na marginesie Sąd zauważa, że na rozprawie w dniu 07 maja 2025 r. pełnomocnik strony poznawanej powołała się na uzasadnienie tut. Sądu do wyroku z dnia 14 listopada 2024 r. sygn. akt XVII AmA 69/23 w sprawie z powództwa (...) sp. z o.o. we W. przeciwko Prezesowi Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów o uznanie postanowień wzorców umów za niedozwolone ( niepubl., nieprawomocny). W odwołaniu od tamtej decyzji spółka podniosła tożsame zarzuty z tymi, które zostały zawarte w odwołaniu ocienianym w niniejszym postępowaniu. W uzasadnieniu Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów, z powołaniem na orzecznictwo, wyjaśnił że uchybienie art. 10 § 1 k.p.a. może stanowić podstawę uchylenia decyzji jedynie wówczas gdy wykaże się, że naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy. Innymi słowy, strona musi wykazać, że gdyby do takiego uchybienia nie doszło, wynik sprawy byłby odmienny (zob. wyrok NSA z 20.06.2023 r., II OSK 2157/20, LEX nr 3604958.). Sam fakt pozbawienia strony czynnego uczestnictwa w toku postępowania administracyjnego nie oznacza, że decyzja taka, choć naruszająca zasadę postępowania administracyjnego będzie musiała zostać uchylona w trybie sądowej kontroli. Uchylenie bowiem takiej decyzji może nastąpić jedynie w sytuacji, gdy strona skarżąca wykaże, że umożliwienie jej wzięcia udziału w postępowaniu, a w szczególności przedsięwzięcie konkretnych czynności procesowych, mogłoby mieć istotny wpływ na treść wydawanej decyzji. A contrario, nie stanowi podstawy do uchylenia decyzji sam brak zawiadomienia strony o toczącym się postępowaniu administracyjnym w sytuacji, gdy jej czynny udział i tak nie mógłby doprowadzić do wydania rozstrzygnięcia odmiennego niż to wydane bez jej aktywnego uczestnictwa. W tak przedstawionej sytuacji uchylenie decyzji, z uwagi na naruszenie art. 10 § 1 k.p.a. nie będzie miało racjonalnych podstaw i mogłoby prowadzić do przewlekłości postępowania ( zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15.03.2024 r., I GSK 287/23, LEX nr 3698708.) To na organie administracji publicznej prowadzącym postępowanie w danej sprawie spoczywa główny ciężar wszechstronnego oraz rzetelnego ustalenia stanu faktycznego sprawy, zebrania i ocenienia dowodów oraz należytego wyjaśnienia powodów ich określonej oceny. Niemniej jednak nie oznacza to, że organ ma obowiązek poszukiwania dowodów mających wykazać zaistnienie okoliczności, których wykazanie leży w interesie strony, która wykazuje się bierną postawą w tym zakresie. Z treści powołanych wyżej przepisów, normujących postępowanie dowodowe, nie można wyprowadzić tego rodzaju wniosku, że to wyłącznie organy administracji publicznej zobowiązane są do poszukiwania środków dowodowych służących poparciu twierdzeń strony, gdy ona środków takich nie przedstawia. Obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego przez organ nie zwalnia bowiem strony postępowania od współdziałania w jego realizacji. Jest to widoczne zwłaszcza wtedy, gdy dany środek dowodowy pozostaje w wyłącznej gestii strony, zaś dotychczasowe twierdzenia organu mają wystarczające oparcie w już zebranym materiale. W praktyce wynikająca z art. 77 § 1 k.p.a. określana jest mianem zasady koniecznego współdziałania organu i strony w wyjaśnieniu istotnych okoliczności sprawy ( wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10.04.2024 r., II GSK 114/21, LEX nr 3718803). Przedstawione poglądy popiera Sąd orzekający w sprawie niniejszej.

Odnosząc się do żądania rozłożenia zasądzonej kary pieniężnej na raty, wyjaśnić trzeba, że katalog rozstrzygnięć tut. Sądu przewidziany został w art. 479 ^31a k.p.c. W myśl jego brzmienia Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów:

- oddala odwołanie od decyzji Prezesa Urzędu, jeżeli nie ma podstaw do jego uwzględnienia,

- odrzuca odwołanie wniesione po upływie terminu do jego wniesienia, niedopuszczalne z innych przyczyn, a także wtedy, gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków odwołania.

- w razie uwzględnienia odwołania zaskarżoną decyzję albo uchyla, albo zmienia w całości lub w części i orzeka co do istoty sprawy.

Procedura cywilna nie przewiduje natomiast rozłożenia orzeczonej decyzją kary na raty. W niniejszym postępowaniu nie ma przy tym zastosowania instytucja z art. 320 k.p.c. (rozłożenie zasądzonego świadczenia na raty), ponieważ dotyczy ona zasądzonych przez sąd cywilny świadczeń o charakterze cywilnoprawnym, nie zaś kary pieniężnej, nałożonej decyzją administracyjną.

Odrębne postępowanie w tym zakresie przewidziane zostało natomiast w art. 113 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, który reguluje, że Prezes Urzędu może na wniosek przedsiębiorcy, osoby zarządzającej lub innych osób, o których mowa w art. 108, odroczyć uiszczenie kary pieniężnej albo rozłożyć ją na raty ze względu na ważny interes wnioskodawcy. Rozstrzygnięcie Prezesa Urzędu w przedmiocie odroczenia uiszczenia kary pieniężnej albo rozłożenia jej na raty następuje w drodze postanowienia, na które nie przysługuje zażalenie. Niezaskarżalność rozstrzygnięcia Prezesa Urzędu oznacza, że oceny przesłanek udzielenia ulgi w spłacie kary pieniężnej dokonuje wyłącznie Prezes, a jego rozstrzygnięcie nie podlegają kontroli sądowej. Tym samym podmiot, którego wniosek nie został pozytywnie rozpatrzony, nie ma możliwości żądania dokonania przez sąd oceny przesłanek dotyczących przyznania ulgi w zapłacie kary pieniężnej ( tak Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów. Komentarz, red. dr hab. Agata Jurkowska-Gomułka, dr hab. Anna Piszcz 2025, opubl. Legalis ).

Przechodząc do merytorycznej treści wydanej decyzji, to w jej pkt I.1 zarzucono stronie pobieranie od konsumentów, w związku z udzielanym im finansowaniem, w całym okresie kredytowania, pozaodsetkowych kosztów kredytu w łącznej kwocie przewyższającej maksymalną wysokość pozaodsetkowych kosztów kredytu konsumenckiego określoną w obowiązującym do dnia 30 czerwca 2021 r. art. 8d ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z (...)19 oraz w art. 36a u.k.k. w zw. z art. 31zc ww. ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z (...)19. Strona zawierała z konsumentami umowy kredytu konsumenckiego w okresie obowiązywania obniżonego limitu pozaodsetkowych kosztów kredytu konsumenckiego na podstawie przepisów ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z (...)19, tj. w okresie od 31 marca 2020 r. do 8 marca 2021 r., który został następnie przedłużony do 30 czerwca 2021 r. w czasie tym zastosowanie miał art. 8d ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z (...)19. Zgodnie z jego brzmieniem obowiązywał limit pozaodsetkowych kosztów kredytu określony według wzoru, który przedstawiał się następująco:

MPKK ≤ (K × 15%) + (K × n/R × 6%)

w którym poszczególne symbole oznaczają:

MPKK – maksymalną wysokość pozaodsetkowych kosztów kredytu,

K – całkowitą kwotę kredytu,

n – okres spłaty wyrażony w dniach,

R – liczbę dni w roku.

Dodatkowo zgodnie z art. 8d ust. 3 ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z (...)19 pozaodsetkowe koszty kredytu konsumenckiego nie mogły być wyższe od 45% całkowitej kwoty kredytu. Zaś stosownie do art. 8d ust. 4 pozaodsetkowe koszty kredytu konsumenckiego wynikające z umowy o kredyt konsumencki nie należały się w części przekraczającej:

1) maksymalne pozaodsetkowe koszty kredytu obliczone w sposób określony w ust. 1 lub 2, lub

2) 45% całkowitej kwoty kredytu.

Z kolei art. 8f ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z (...)19 przewidywał, że naruszenie przepisów, o których mowa m.in. w art. 8d tej ustawy, może stanowić praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w art. 24 ust. 2 u.o.k.i.k. Natomiast na podstawie art. 31zc ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z (...)19, po upływie okresu obowiązywania przepisów zawartych w art. 8d-8f tej ustawy, kredytodawca mógł za pozostały okres obowiązywania umowy pobierać pozaodsetkowe koszty kredytu w wysokości określonej przepisami ustawy kredycie konsumenckim, przewidującej następujące regulacje zawarte w jej art. 36a:

„1. Maksymalną wysokość pozaodsetkowych kosztów kredytu oblicza się według wzoru:

𝑀𝑃𝐾𝐾 ≤ (𝐾 × 25%) + (𝐾 × n/R × 30%)

w którym poszczególne symbole oznaczają:

MPKK - maksymalną wysokość pozaodsetkowych kosztów kredytu,

K - całkowitą kwotę kredytu,

n - okres spłaty wyrażony w dniach,

R - liczbę dni w roku.

2. Pozaodsetkowe koszty kredytu w całym okresie kredytowania nie mogą być wyższe od całkowitej kwoty kredytu.

3. Pozaodsetkowe koszty kredytu wynikające z umowy o kredyt konsumencki nie należą się w części przekraczającej maksymalne pozaodsetkowe koszty kredytu obliczone w sposób określony w ust. 1 lub całkowitą kwotę kredytu.”

Z powyższego wynika, że w przypadku pożyczek zawartych od dnia 31 marca 2020 r., i których okres spłaty przypada po dniu 8 marca 2021 r., a na skutek modyfikacji art. 31zc ust. 1 ustawą zmieniającą z dnia 21 stycznia 2021 r. także w przypadku pożyczek zawartych od dnia 26 stycznia 2021 r., i których okres spłaty przypada po dniu 30 czerwca 2021 r., pożyczkodawca zobowiązany był uwzględnić proporcjonalnie limity pozaodsetkowych kosztów kredytu dla dwóch okresów – pierwszy zg ustawy (...)19, a drugi z ustawy o kredycie konsumeckim.

Tymczasem, jak wynika z ustalonego stanu faktycznego spółka określała pozaodsetkowe koszty w maksymalnej dopuszczalnej wysokości określonej w ustawie o kredycie konsumenckim. Spółka zawyżała zatem, w całym okresie kredytowania, pozaodsetkowe koszty kredytu poprzez nieuwzględnianie regulacji związanych z ograniczeniem pozaodsetkowych kosztów w okresie obwiązywania regulacji z ustawy (...)19. W wypadku umów zawartych na czas przekraczający okres obowiązywania obniżonych limitów z ustawy (...)19, kredytodawca był zobligowany uwzględniać koszty pozaodsetkowe w różnej wysokości, czego nie czynił.

Odwołująca spółka stosowała zatem model finansowania o konstrukcji niekorzystnej dla konsumenta, a korzystnej dla spółki, bo skutkującej możliwością pobierania łącznych kosztów związanych z całością finansowania na zbyt wysokim poziomie, omijającym ustawowe, obniżone limity.

Przedstawione w decyzji ustalenia Prezesa Urzędu we wskazanym zakresie miały zatem swoje odbicie tak w obowiązujących przepisach prawa, jak i zebranym materiale dowodowym.

W przypadku praktyki opisanej w pkt I.2 decyzji należy wskazać, iż faktycznie spółka pobierała, w związku z zawartymi umowami kredytu konsumenckiego, zawyżone odsetki kapitałowe, bo przekraczające wysokość odsetek maksymalnych. Zgodnie z art. 359 § 2¹ k.c. maksymalna wysokość odsetek wynikających z czynności prawnej nie może w stosunku rocznym przekraczać dwukrotności wysokości odsetek ustawowych (odsetki maksymalne). Przy czym art. 359 § 2 k.c. wskazuje, że jeżeli wysokość odsetek nie jest w inny sposób określona, należą się odsetki ustawowe w wysokości równej sumie stopy referencyjnej Narodowego Banku Polskiego i 3,5 punktów procentowych. Wysokość odsetek ustawowych regulują m.in. wydane na podstawie art. 359 § 4 k.c. obwieszczenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie wysokości odsetek ustawowych. Z porównania odsetek stosowanych przez spółkę z odsetkami maksymalnymi wynika teza postawiona na wstępie, co oznacza, że powód działał sprzecznie z normą art. 359 § 2¹ k.c.

Sąd w całości popiera argumentacje Prezesa Urzędu, że konsumenci powinni zostać w umowie kredytowej w sposób jednoznaczny i nie budzący wątpliwości poinformowani o podstawie zastrzeżonych odsetek. Prawa i obowiązki stron wskazać należy w treści umowy, a nie w jej załącznikach, co rodzi określone ryzyko oraz pozostawia pole do odmiennych interpretacji. Nie można przy tym przyjmować, jak to uczyniono w odwołaniu, że konsumenci z uwagi na wysoką świadomość społeczną, powinni zdawać sobie sprawę z celów zapisów umownych (k. 32 akt sądowych). Konsument może przeto podjąć świadomą decyzję tylko i wyłącznie wtedy, kiedy jest należycie poinformowany o swoich prawach i obowiązkach. Dla oceny sprzecznych z prawem działań strony nie ma także znaczenia podnoszona argumentacja dotycząca oszukańczych działań kredytobiorców, oraz ilość postępowań w ramach upadłości osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej tzw. upadłość konsumencka. Jeszcze raz przypomnieć należy, że zasadniczo w świetle treści art. 24 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów do naruszenia zbiorowych interesów konsumentów dochodzi poprzez bezprawne działanie przedsiębiorcy godzące w interesy konsumentów. Tak rozumiany interes konsumentów to interes prawny zakreślony potrzebami konsumenta, które zostały uznane przez ustawodawcę za godne ochrony ( tak Sąd Najwyższy w uzasadnieniu uchwały z 13 lipca 2006r III SZP 3/06, OSNP 2007, nr 1-2, poz. 35). Sprzeczność z prawem ma charakter obiektywny. Kwalifikacja zachowania jako praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów oderwana jest od winy przedsiębiorcy, a nawet jego świadomości. Wystarczające jest wykazanie, że zachowanie przedsiębiorcy narusza przepisy prawa. Nie jest istotne stwierdzenie zamiaru naruszenia interesów konsumentów lub wyrządzenie szkody. Zakaz praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów ma charakter bezwzględny, a w ustawie nie przewidziano przesłanek usprawiedliwiających bezprawne zachowanie przedsiębiorców. Dlatego przyjmuje między innymi się, że okolicznością wyłączającą bezprawność zachowania nie powinna być zgoda pokrzywdzonego, ponieważ przepisy prawa konsumenckiego mają na celu ochronę słabszej strony umowy nawet wtedy, gdy wyraża ona zgodę na związanie się warunkami umownymi ukształtowanymi przez przedsiębiorcę z naruszeniem obowiązujących w tym zakresie przepisów prawa ( zob. wyrok Sądu Najwyższego z 3.10.2013 r., III SK 50/12, Legalis). Tym bardziej więc nie może uzasadniać bezkarności przedsiębiorcy ogóle powoływanie się na rzekome nieuczciwe działania konsumentów, które skierowane były na uzyskania środków pieniężnych, bez zamiaru ich spłaty.

Co do praktyki z pkt II.1 decyzji wskazać trzeba, że spółka udzielała konsumentom, którzy nie dokonali pełnej spłaty pożyczki, kolejnych pożyczek w okresie 120 dni od daty wypłaty pierwszej pożyczki. W takiej sytuacji zastosowanie znalazł art. 36 c ustawy o kredycie konsumenckim oraz art. 8e ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z (...)19.

Zgodnie z pierwszym z przywołanych przepisów w przypadku udzielenia przez kredytodawcę konsumentowi, który nie dokonał pełnej spłaty kredytu, kolejnych kredytów w okresie 120 dni od dnia wypłaty pierwszego z kredytów:

a. całkowitą kwotę kredytu, dla celów ustalenia maksymalnej wysokości pozaodsetkowych kosztów kredytu, o której mowa w art. 36a, stanowi kwota pierwszego z kredytów;

b. pozaodsetkowe koszty kredytu obejmują sumę pozaodsetkowych kosztów wszystkich kredytów udzielonych w tym okresie.

Zgodnie zaś z art. 8e tej ustawy (...)19, obowiązującym do 30 czerwca 2021 r., w przypadku udzielenia przez kredytodawcę lub podmiot z nim powiązany w rozumieniu przepisów rozporządzenia Komisji (WE) nr 1126/2008 z dnia 3 listopada 2008 r. przyjmującego określone międzynarodowe standardy rachunkowości zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 1606/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady (Dz.Urz. UE L 320 z 29.11.2008, str. 1, z późn. zm.), konsumentowi, który nie dokonał pełnej spłaty kredytu, kolejnych kredytów w okresie 120 dni od dnia wypłaty pierwszego z kredytów:

a. całkowitą kwotę kredytu, dla celów ustalenia maksymalnej wysokości pozaodsetkowych kosztów kredytu, o której mowa w art. 8d, stanowi kwota pierwszego z kredytów;

b. pozaodsetkowe koszty kredytu obejmują sumę pozaodsetkowych kosztów wszystkich kredytów udzielonych w tym okresie.

Skoro zatem zastrzegane przez spółkę pozaodsetkowe koszty kredytu w każdej pierwotnie zawartej umowie były równe maksymalnej wysokości pozaodsetkowych kosztów kredytu wyliczonych na podstawie ustawy o kredycie konsumenckim, a zgodnie z art. 36a ust. 2 ustawy pozaodsetkowe koszty kredytu w całym okresie kredytowania nie mogą być wyższe od całkowitej kwoty kredytu, przy czym jak wyżej wskazano, spółka zawyżała pozaodsetkowe koszty kredytu w sytuacji, gdy okres spłaty kredytu przypadał po okresie obowiązywania obniżonych limitów określonych w ustawie (...)19, to Spółka udzielała konsumentowi, który nie dokonał pełnej spłaty kredytu, kolejnych kredytów w okresie 120 dni od dnia wypłaty pierwszego z kredytów, nie uwzględniając w takiej sytuacji maksymalnego limitu pozaodsetkowych kosztów kredytów wynikających z zawarcia następnych umów, sprzecznie z art. 8e ustawy (...)19 oraz art. 36c ustawy o kredycie konsumenckim.

Dla rozstrzygnięcia nie miała znaczenia argumentacja odwołania, że po uwagach Urzędu odnoszących się do naruszenia , przedsiębiorca natychmiast zaprzestał takich działań ( k. 35 akt sądowych).Okoliczność ta była brana pod uwagę przez Prezesa Urzędu i znalazł swe odbicie w pkt II [1] decyzji in fine. W przypadku, gdy przedsiębiorca zaprzestał stosowania praktyki, o której mowa w art. 24, Prezes Urzędu wydaje decyzję o uznaniu praktyki za naruszającą zbiorowe interesy konsumentów i stwierdzającą zaniechanie jej stosowania (art. 27 ust. 2 ustawy). Taka też decyzja była wydana w sprawie, a zaniechanie stosowania zabronionej praktyki uwzględniono jako okoliczność łagodzącą (pkt 167 decyzji) . Prezes Urzędu uwzględnił nadto krótkotrwały okres naruszenia (pkt 163 decyzji). Jeżeli natomiast chodzi o stosunkowo niewielką ilość zawartych z naruszeniem przepisów umów, to Prezes Urzędu w ramach uznania administracyjnego uwzględnił również i tę okoliczność miarkując odpowiednio kare pieniężną.

Jeśli chodzi o praktykę z pkt II.2 decyzji należy podkreślić, że jak stanowi art. 14 ust. 1 ustawy o kredycie konsumenckim kredytodawca lub pośrednik kredytowy przekazuje konsumentowi informacje, o których mowa w art. 13 ust. 1 i 2 ustawy na formularzu informacyjnym dotyczącym kredytu konsumenckiego, którego wzór określa załącznik nr 1 do ustawy. Z kolei przepis art. 13 ust. 1 ustawy w sposób szczegółowy wymienia informacje, które kredytodawca lub pośrednik kredytowy jest zobowiązany podać konsumentowi na trwałym nośniku przed zawarciem umowy. Zachodzi obowiązek przekazania konsumentowi informacji w stosownym czasie przed zawarciem umowy, na trwałym nośniku, a więc albo w formie papierowej, albo na innym materiale lub urządzeniu służącym do przechowywania i odczytywania informacji przez czas odpowiedni do celów, jakim informacje te służą oraz pozwalającym na odtworzenie tych informacji w niezmienionej postaci. Tymczasem spółka dopiero po przeprowadzeniu oceny zdolności kredytowej konsumenta tworzyła dla niego przykładowy harmonogram spłaty, w którym podawała m.in. okres kredytowania, termin spłaty, całkowitą kwotę pożyczki, całkowitą kwotę do spłaty oraz wysokość kosztów pożyczki. Dane te były następnie nanoszone na projekt umowy, który konsument mógł zabrać ze sobą i zapoznać się z nim. Projekt harmonogramu wraz z projektem umowy obowiązywał do ostatniego dnia miesiąca, w którym został przygotowany.

Należy zgodzić się z Prezesem UOKIK, iż naniesienie konkretnych danych do projektu umowy proponowanej konsumentowi nie stanowi realizacji obowiązku z art. 14 ustawy o kredycie konsumenckim. Kwestię prawa do otrzymania projektu umowy oraz rodzaju danych, jakie mają znaleźć się w tym projekcie reguluje art. 12 ustawy, który stanowi, że konsument ma prawo do otrzymania, na wniosek, bezpłatnego projektu umowy o kredyt konsumencki, jeżeli w ocenie kredytodawcy lub pośrednika kredytowego, spełnia on warunki do udzielenia mu kredytu konsumenckiego przez tego kredytodawcę lub pośrednika kredytowego. Projekt umowy powinien zawierać dane konsumenta, o których mowa w art. 30 ust. 1 pkt 1 oraz wszystkie warunki, na których kredyt mógłby zostać udzielony. Z kolei prawo otrzymania przez konsumenta harmonogramu spłaty kredytu i jego zawartość reguluje art. 37 ustawy. Natomiast formularz informacyjny, który ma zostać przekazany przez przedsiębiorcę po myśli art. 14 ma zawierać dane, o których mowa w art. 13 ust. 1 i 2 ustawy o kredycie konsumenckim. Odrębnie unormowane przekazanie konsumentowi formularza informacyjnego stanowi zatem inny obowiązek kredytodawcy i nie jest związany z zawieraniem umowy z konsumentem. Dokument ten pełni bowiem inną rolę niż projekt umowy i ma na celu umożliwienie konsumentowi jedynie porównanie ofert kredytowych. Przedłożenie konsumentowi projektu umowy nie może być zatem traktowane zamiennie, zwłaszcza, że dane z formularza informacyjnego mają służyć tylko wstępnej ocenie warunków, na jakich można otrzymać kredyt u danego przedsiębiorcy bez potrzeby uczestniczenia w procesie weryfikacji zdolności kredytowej i jakichkolwiek czynności formalnych dotyczących ewentualnego związania się umową.

Nie jest przy tym dopuszczalna także modyfikacja wzoru formularza. W przypadku posługiwania się przez kredytodawcę lub pośrednika kredytowego zmodyfikowanym wzorem formularza, obowiązek, o którym mowa w art. 14 ust. 1 ustawy należy uznać za niespełniony ( tak ustawa o kredycie konsumenckim. Komentarz, red. serii prof. dr hab. Konrad Osajda, red. tomu dr Przemysław Mikłaszewicz, red. tomu dr Krzysztof Pacuła, 2024, opubl. Legalis)

Brak wydawania formularza informacyjnego narusza zatem obowiązek udzielania konsumentom rzetelnych, prawdziwych i pełnych informacji, o jakich mowa w art. 13 ust. 1 ustawy na formularzu informacyjnym, o którym mowa w art. 14 ust. 1 ustawy.

Praktyka z pkt II.3.A decyzji odnosi się do braku informacji o stopie oprocentowania kredytu. W świetle art. 30 ust. 1 pkt 6 ustawy o kredycie konsumenckim umowa o kredyt konsumencki, powinna określać nie tylko warunki stosowania stopy oprocentowania kredytu,, okresy, warunki i procedury zmiany stopy oprocentowania, ale także samą stopę oprocentowania kredytu. Tymczasem spółka w umowach pożyczki zawieranych od 3 lipca 2020 r. w § 2 ust. 1 określała wyłącznie sposób ustalenia stopy oprocentowania kredytu w brzmieniu: „Pożyczka oprocentowana jest w stosunku rocznym według zmiennej stopy procentowej odpowiadającej dwukrotności sumy referencyjnej Narodowego Banku Polskiego i 3,5 punktów procentowych”, nie oznaczając konkretnej stopy oprocentowania kredytu. Brak tej informacji pozbawia konsumentów informacji o danym istotnym warunku, na jakim kredyt zostaje udzielony. Tym samym poczynione w tym zakresie ustalenia w decyzji Prezesa urzędu są prawidłowe, a strona nie przedstawiła żadnych argumentów i dowodów służących ich obaleniu.

Praktyka z pkt II.3.B decyzji odnosi się do braku informacji o stopie oprocentowania zadłużenia przeterminowanego. Również w tym przypadku wedle art. 30 ust. 1 pkt 11 ustawy o kredycie konsumenckim umowa o kredyt konsumencki, powinna określać zarówno roczną stopę oprocentowania zadłużenia przeterminowanego, jak i warunki jej zmiany, podczas gdy spółka w umowach pożyczki zawieranych od 3 lipca 2020 r. w § 6 ust. 2 określała wyłącznie sposób jej ustalenia: „Za okres opóźnienia w spłacie pożyczki lub spłacie raty lub jej części Pożyczkodawca naliczać będzie odsetki od zadłużenia przeterminowanego (odsetki karne). Stopa odsetek karnych jest zmienna i jest równa dwukrotności wysokości odsetek za opóźnienie”. Umowa nie precyzuje przy tym ile wynoszą „odsetki za opóźnienie”. Tym samym konsument nie otrzymywał ważnej dla niego informacji w kontekście opłat z tytułu zaległości w spłacie kredytu, mimo, ze ustawa jednoznacznie wskazuje na podanie mu informacji w tym zakresie w umowie.

Bezprawne praktyki muszą być wymierzone w zbiorowe interesy konsumentów. Do naruszenia zbiorowych interesów konsumentów konieczne jest, by działanie przedsiębiorcy zostało skierowane nie do konkretnego adresata, lecz do adresata, którego nie da się z góry oznaczyć indywidualnie, tzn. że każdy konsument, który znalazłby się w takim samym stanie faktycznym, zostałby przez przedsiębiorcę potraktowany identycznie. Godzenie w zbiorowe interesy konsumentów może polegać zarówno na naruszeniu zbiorowych interesów konsumentów, jak i na samym zagrożeniu ich naruszenia. Interes konsumentów, który może być naruszony działaniem przedsiębiorcy, to jedynie interes prawny rozumiany jako określone potrzeby konsumenta uznane przez ustawodawcę za godne ochrony. Oceniając działanie przedsiębiorcy przez pryzmat definicji zawartej w art. 24 ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów należy ustalić, czy jego działania mogą naruszać interesy nieoznaczonego kręgu potencjalnych klientów. Tymczasem opisane praktyki naruszały zbiorowe interesy konsumentów, albowiem nakierowane były na nieograniczony krąg konsumentów- potencjalnych klientów Spółki.

W tym stanie rzeczy uznanie praktyk z pkt I i II.1 decyzji, jako sprzecznych z wymienionymi w decyzji przepisami prawa, za naruszające zbiorowe interesy konsumentów w rozumieniu art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie, a praktyki z pkt II.2 i II.3.A i B Decyzji za naruszające zbiorowe interesy konsumentów w rozumieniu art. 24 ust. 1 i 2 pkt 2 ustawy było prawidłowe.

Z wpisu do Krajowego Rejestru Sądowego nie wynika, aby spółka zawiesiła swoją działalność, czy złożyła wniosek o swoją likwidację. Mimo że twierdzi, iż zaprzestała działalności pożyczkowej, to złożyła w toku postępowania administracyjnego, jak podała, ostatnią umowę pożyczki z 8 grudnia 2022 r. ( k. 488 i n. akt adm.), która jednak zawierała dotychczasowe postanowienia. Stwierdzenie to nie oznacza jednak, że spółce zarzuca się stosowanie niedozwolonych klauzul umownych, czy wzorca umowy określonej treści, ale praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. Wobec zatem tego, że praktyki z pkt I nie zostały wyeliminowane w związku z funkcjonowaniem w obrocie umów, których dotyczą te zarzuty, podstawą do wydania Decyzji w tym zakresie był słusznie art. 26 ust. 1 ustawy o ochronie. W związku zaś z zaprzestaniem stosowania praktyki z pkt II.1 w dniu 16 lipca 2021 r., a praktyk z pkt II.2 i II.3 z dniem 1 lutego 2023 r. podstawą do wydania decyzji w tej części stał się art. 27 ust. 1 i 2 tej ustawy.

Biorąc powyższe pod uwagę istniały podstawy do wdrożenia przez Prezesa UOKIK środka na zasadzie art. 26 ust. 2 i art. 27 ust. 4 ustawy o ochronie. Zgodnie zaś z art. 26 ust. 2 ustawy w decyzji, o której mowa w ust. 1, Prezes Urzędu może określić środki usunięcia trwających skutków naruszenia zbiorowych interesów konsumentów w celu zapewnienia wykonania nakazu, w szczególności zobowiązać przedsiębiorcę do złożenia jednokrotnego lub wielokrotnego oświadczenia o treści i w formie określonej w decyzji. Środki, o których mowa w art. 26 ust. 2 ustawy powinny być proporcjonalne do wagi i rodzaju naruszenia oraz konieczne do usunięcia jego skutków (art. 26 ust. 4). Przepisy te stosuje się odpowiednio w przypadku zaprzestania stosowania niedozwolonych praktyk (art. 27 ust. 4).

W ocenie Sądu zastosowany przez Prezesa Urzędu środek był celowy. Obowiązek poinformowania konsumentów, którzy zawarli ze spółką umowy o wydanej w przedmiotowej sprawie decyzji pozwoli na dotarcie do konsumentów objętych niedozwolonymi praktykami Spółki i uświadomienie ich, że nie powinny mieć miejsca, a także o wynikających z tego faktu konsekwencjach prawnych. Skierowanie do konsumentów pisemnej informacji listem poleconym, dla pewności co do zapoznania z tymi informacjami, będzie pomocne, jeśli konsument miałby podejmować jakiekolwiek kroki prawne, występować na drogę sądową z roszczeniem przeciwko spółce.

Ustalenia odnośnie stosowania przez powódkę zakazanych praktyk wskazywały ponadto na możliwość nałożenia na nią kar pieniężnych. W myśl bowiem art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie Prezes Urzędu może nałożyć na przedsiębiorcę, w drodze decyzji, karę pieniężną w wysokości nie większej niż 10% obrotu osiągniętego w roku obrotowym poprzedzającym rok nałożenia kary, jeżeli przedsiębiorca ten, choćby nieumyślnie, dopuścił się naruszenia zakazu określonego w art. 24 ustawy.

Wobec regulacji dotyczących nakładania kar pieniężnych w ustawie o ochronie konkurencji i konsumentów, w świetle art. 83, który zakłada, że w sprawach nieuregulowanych w ustawie do postępowania przed Prezesem Urzędu stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego , z zastrzeżeniem art. 84, nie było podstaw do zastosowania wskazywanego przez powódkę art. 189f k.p.a. dotyczącego odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej. Z art. 106 ust. 1 ustawy wynika, że kara pieniężna ma charakter fakultatywny, co oznacza, że jej nałożenie nie było obowiązkiem Prezesa Urzędu. Organ rozważył więc kwestię ewentualnego nienakładania kary w ramach przywołanego przepisu. Zdaniem Sądu, Prezes UOKIK podjął trafną decyzję o wymierzeniu kar przedsiębiorcy, biorąc pod uwagę charakter i skutki stosowanych przez niego praktyk. W tym kontekście wymierzenie kar zgodne było z zasadą celowości i proporcjonalności. Nałożenie kary pieniężnej służyć będzie jako środek odstraszający Spółkę od stosowania podobnych praktyk w przyszłości (prewencja indywidualna). Rozstrzygnięcie o karze będzie również wyznacznikiem dla innych profesjonalnych uczestników rynku, że tego typu działania nie mogą być podejmowane - pod rygorem sankcji finansowej (prewencja ogólna).

Nie ma przy tym znaczenia, czy przedsiębiorca dopuścił się naruszeń umyślnie czy nieumyślnie, na profesjonalnych uczestnikach obrotu rynkowego spoczywa bowiem obowiązek dochowania należytej staranności przy ocenie zgodności ich działań z obowiązującymi przepisami prawa.

W tym miejscu zaznaczyć trzeba, że przedsiębiorca dopuścił się różnych praktyk, naruszając różne przepisy różnych ustaw, tak więc należało je potraktować jako odrębne naruszenia implikujące wymierzenie osobnych kar.

Jak wskazuje treść art. 111 ust. 1 pkt 1 ustawy Prezes UOKIK przy ustalaniu wysokości kary pieniężnej, o której mowa w art. 106 ust. 1 pkt 4, powinien uwzględnić w szczególności okoliczności naruszenia przepisów ustawy oraz uprzednie naruszenie przepisów ustawy, a także okres, stopień oraz skutki rynkowe naruszenia przepisów ustawy, przy czym stopień naruszenia Prezes Urzędu ocenia biorąc pod uwagę okoliczności dotyczące natury naruszenia, działalności przedsiębiorcy, która stanowiła przedmiot naruszenia. Oprócz tego w myśl art. 111 ust. 2, ustalając wysokość kar pieniężnych zgodnie z ust. 1 Prezes Urzędu bierze pod uwagę okoliczności łagodzące lub obciążające, które wystąpiły w sprawie. Okoliczności łagodzące zostały wymienione w art. 111 ust. 3, zaś okoliczności obciążające w art. 111 ust. 4 ustawy.

Przepisy nie zawierają wzorów matematycznych, którymi powinien posłużyć się Prezes UOKIK przy ustalaniu wysokości kary pieniężnej, a jedynie zawierają listę okoliczności, które powinien uwzględnić przy jej wymierzaniu. Natomiast w ramach tych uregulowań Prezes UOKiK przyjął zasadę, iż najpierw ustala wysokość kwoty bazowej, biorąc pod uwagę obrót oraz okoliczności wymienione w art. 111 ust. 1 pkt 1, a następnie kwotę bazową podwyższa, jeśli wystąpiły w sprawie okoliczności obciążające lub obniża jeśli wystąpiły okoliczności łagodzące.

Wskazać tu trzeba, że w dacie wydania skarżonej decyzji spółka nie dysponowała danymi finansowymi niezbędnymi do ustalenia obrotu za ostatni rok obrotowy, tj. za 2022 r., stąd w niniejszej sprawie zastosowanie znalazł art. 106 ust. 7 pkt 1 ustawy. Przepis art. 106 ust. 7 pkt 1 stanowi, że w przypadku gdy przedsiębiorca nie dysponuje przed wydaniem decyzji danymi finansowymi niezbędnymi do ustalenia obrotu za rok obrotowy poprzedzający rok nałożenia kary, Prezes Urzędu, nakładając karę pieniężną na podstawie ust. 1, uwzględnia obrót osiągnięty przez przedsiębiorcę w roku obrotowym poprzedzającym ten rok. Tym samym wyjściowy obrót, który posłużył do ustalenia kar został osiągnięty przez Przedsiębiorcę w 2021 r. i wyniósł (...) zł.

Jeśli chodzi o praktykę I.1 należy podkreślić, że miała miejsce w okresie obowiązywania wprowadzonych przez ustawodawcę specjalnych przepisów w związku z epidemią (...)19, które wobec kryzysu finansowego wywołanego tą epidemią miały umożliwić dostęp do tanich kredytów. Tymczasem powódka obeszła te przepisy oferując finansowanie, które doprowadziło do wypaczenia celów ustawy, bo skutkowało obciążeniem konsumentów wysokimi kosztami finansowania. Spółka czerpała z tego tytułu wymierne korzyści dzięki zawyżonym kosztom oferowanego finasowania. W ocenie Sądu przekroczenie pozaodsetkowych kosztów kredytu było celowe, dla uniknięcia niekorzystnego dla spółki ustawowego obniżenia limitów kosztów kredytów, gdyż gwarantowało zwiększone przychody Spółki w sytuacji, gdy ustawa covidowa zmniejszała limity kosztów, jakie mogły być pobierane od konsumentów w okresie epidemii. W ocenie Sądu powodowa Spółka będąc profesjonalnym uczestnikiem rynku regulowanego miała wiedzę co do tego, że podniesienie kosztów finansowania nie powinno mieć miejsca, a zatem jej działanie było umyślne. Natomiast w konsekwencji działanie spółki godziło w ekonomiczne interesy konsumentów. Dodania wymaga, że swoboda prowadzenia działalności gospodarczej nie oznacza jej prowadzenia z naruszeniem zasad uczciwości i szacunku do kontrahenta.

Stosowanie przez przedmiotowej praktyki stanowi bardzo poważne naruszenie przepisów ustawowych. Praktyka była długotrwała, gdyż trwała ponad 3 lata. Co prawda w zasięgu terytorialnym praktyka ograniczona była do obszaru województwa (...), nadto praktyką tą została dotknięta nieliczna grupa konsumentów, jednakże z uwagi na niekorzystne skutki w sferze ekonomicznych interesów konsumentów skutki rynkowe naruszenia przepisów są w tym przypadku znaczne.

Jeśli chodzi o praktykę I.2 należy zauważyć, że zastrzeganie odsetek kapitałowych, przekraczających wysokość odsetek maksymalnych, o których mowa w art. 359 § 2¹ k.c., który musiał być powódce w związku z prowadzoną działalnością znany, jest wynikiem kalkulowania zawyżonej kwoty odsetek, którymi następnie byli obciążani konsumenci w spłacanych przez nich ratach kredytu, co ewidentnie godziło w ich interesy.

Stosowanie przedmiotowej praktyki również stanowi bardzo poważne naruszenie przepisów. Praktyka była długotrwała, gdyż trwała ponad 3 i pół roku. Co prawda w zasięgu terytorialnym praktyka ograniczona była do obszaru województwa (...), jednakże z uwagi na niekorzystne skutki w sferze ekonomicznych interesów konsumentów skutki rynkowe naruszenia przepisów są w tym przypadku znaczne.

W odniesieniu do praktyki II.1 trzeba zauważyć, że powódka naruszała przepisy, które w intencji ustawodawcy miały na celu przeciwdziałać zjawisku spirali zadłużenia. Art. 36c ustawy o kredycie konsumenckim ma bowiem na celu przeciwdziałanie obchodzeniu przez kredytodawców art. 36a, który określa maksymalną wysokość pozaodsetkowych kosztów kredytu. Kwestionowana praktyka stosowana była przez powódkę wobec konsumentów znajdujących się w trudnej sytuacji finansowej skoro jeszcze przed upływem 120 dni od wypłaty pierwszego kredytu, zmuszeni byli zaciągnąć nowe zobowiązanie. Wprawdzie ustawa o kredycie konsumenckim oraz regulacje ustawy (...)19 nie zabraniają kredytodawcom zawierania z konsumentami kolejnych kredytów w okresie 120 dni od dnia wypłaty pierwszego z kredytów, ale przeciwdziałają zjawisku nadmiernego określenia pozaodsetkowych kosztów kredytu, tymczasem powódka będąc profesjonalnym przedsiębiorcą postępowała wbrew tym regulacjom, co znowu przysparzać jej miało korzyści kosztem konsumentów.

Stosowanie przez przedmiotowej praktyki, podobnie jak w przypadku wyżej opisanych, stanowi bardzo poważne naruszenie przepisów. Praktyka była wszak krótkotrwała, gdyż trwała niespełna rok. W zasięgu terytorialnym praktyka ograniczona była do obszaru województwa (...), nadto praktyką tą została dotknięta nieliczna grupa konsumentów, stąd też skutki rynkowe naruszenia przepisów u.o.k.i.k. są w tym przypadku umiarkowane.

W odniesieniu do praktyki II.2 zaznaczenia wymaga, że ustawa o kredycie konsumenckim zakłada informowanie konsumenta o warunkach kredytu przed zawarciem umowy, w sposób swobodny i niewiążący konsumenta, czyli w formie formularza informacyjnego. Natomiast powódka pozbawiała konsumentów tego prawa, przedstawiając im symulacje warunków kredytowych dopiero na dalszym etapie, w projekcie umowy, co należy uznać za zamierzone, bo angażujące konsumenta w proces pozyskania kredytu bez wcześniejszej możliwości zorientowania się przez konsumenta co do warunków umowy i ich porównania z innymi pożyczkodawcami. Działanie to jest wyrazem nierównorzędnego traktowania konsumentów.

Co prawda praktyka była długotrwała, gdyż trwała blisko 3 lata, ale w zasięgu terytorialnym praktyka ograniczona była do obszaru województwa (...), więc ogólnie skutki rynkowe naruszenia przepisów u.o.k.i.k. są w tym przypadku umiarkowane.

W kwestii praktyk II.3.A i B podobnie podniesienia wymaga, że naruszały fundamentalne prawo konsumentów do otrzymania informacji, tu na temat stopy oprocentowania kredytu oraz stopy oprocentowania zadłużenia przeterminowanego, z którego musiała zdawać sobie sprawę powódka. Kwestionowaną praktykę powódka stosowała jako profesjonalista wobec konsumentów będących słabszymi uczestnikami obrotu.

Praktyki były długotrwałe, gdyż trwały ponad 2 i pół roku, ale w zasięgu terytorialnym praktyki ograniczone były do obszaru województwa (...), Spółka zawarła też stosunkowo niewiele umów, których dotyczy naruszenie, zatem ogólnie skutki rynkowe naruszenia przepisów u.o.k.i.k. są w tym przypadku umiarkowane.

W przypadku wszystkich praktyk wystąpiła okoliczność obciążająca jak umyślność naruszenia. W przypadku praktyk z pkt II.1, II.2 i II.3 wystąpiła zaś jedna okoliczność łagodząca w postaci zaniechania stosowania praktyk, z tym, że praktyka z pkt II.1 została zakończona jeszcze przed wszczęciem postępowania, a pozostałe po jego wszczęciu. W tej sytuacji zaprzestanie praktyk miało wpływ na ostateczny wymiar kary.

W ocenie Sądu powyższe zasługiwało na nałożenie kar jakie wyznaczył Prezes UOKIK, tj. w wysokości:

- 21 839 zł za praktykę z pkt I.1, co stanowi (...)% obrotu osiągniętego przez Spółkę w 2021 r.;

- 17 744 zł za praktykę z pkt I.2, co stanowi (...) % obrotu osiągniętego przez Spółkę w 2021 r.;

- 10 920 zł za praktykę z pkt II.1, co stanowi(...) % obrotu osiągniętego przez Spółkę w 2021 r.;

- 5 096 zł za praktykę z pkt II.2, co stanowi (...)% obrotu osiągniętego przez Spółkę w 2021 r.;

- 11 466 zł za praktyki z pkt II.3. A i B, co stanowi (...) % obrotu osiągniętego przez Spółkę w 2021 r.

Kary te nie są nadmiernie wygórowane, biorąc pod uwagę dokonane naruszenia. Tak oszacowane kary spełnią w szczególności swoją funkcję represyjną i prewencyjną, zapobiegając podobnym naruszeniom w przyszłości. Stanowią one sankcję o odpowiednim stopniu dolegliwości, proporcjonalnym do wagi, stopnia naruszenia przepisów ustawy, nie większym niż to niezbędne dla osiągnięcia zamierzonego celu nałożonych kar.

Podsumowując Sąd w pełni podziela stanowisko przedstawione przez pozwanego w uzasadnieniu skarżonej decyzji oraz poszczególne wnioski w niej zawarte. Nadto zdaniem Sądu ustalony przez organ stan faktyczny był prawidłowy i nie wymagał uzupełnienia poprzez przeprowadzenie dodatkowego postępowania dowodowego. Skutkowało to pominięciem zawnioskowanego dowodu z przesłuchania strony na okoliczności wskazane we wniosku dowodowym (k . 30-31 akt sądowych), gdyż okazały się one zbędne dla rozstrzygnięcia. Spółce nie postawiono bowiem zarzutu pobierania odsetek karnych, czy naliczania kosztów egzekucyjnych.

Sąd zauważa, że na rozprawie w dniu 07 maja 2025 r. pełnomocnik strony, w związku z pominięciem wniosku dowodowego, wniósł zastrzeżenie do protokołu w trybie art. 162 k.p.c. Argumentacja związana z tym zastrzeżeniem ograniczona została to stwierdzenia, że „dowód ma ogromne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy” (k . 199 akt sądowych, adnotacja 00:16:34). Natomiast celem regulacji art. 162 k.p.c. jest zapobieganie nielojalności procesowej przez zobligowanie stron do zwracania na bieżąco uwagi sądu na wszelkie uchybienia procesowe w celu ich niezwłocznego wyeliminowania i niedopuszczenie do celowego tolerowania przez strony takich uchybień z zamiarem późniejszego wykorzystania ich w środkach odwoławczych ( zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 4.10.2006 r., II CSK 229/06, Legalis). Chodzi więc o to, by strona podzieliła się z sądem swoim spostrzeżeniem co do - błędnej jej zdaniem - czynności proceduralnej sądu, tak by sąd mógł swój ewentualny błąd niezwłocznie naprawić ( tak Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz red. nacz. dr hab. Piotr Rylski, red. cz. III dr hab. Andrzej Olaś 2024, opubl. Legalis). W ramach zastrzeżenia strona powinna zatem wyjaśnić cel przeprowadzenia dowodu. Za takiego wyjaśnienia Sąd nie uznał twierdzeń zawodowego pełnomocnika strony, które było bardzo lakoniczne i pozostało na poziomie ogólnego stwierdzenia, a w konsekwencji nie mógł faktycznie ocenić ewentualnego uchybienia jakiego się dopuścił, a dalej uchylić wydanego postanowienia dowodowego.

Biorąc powyższe względy pod uwagę Sąd Okręgowy w Warszawie - Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów, nie znajdując podstaw do jego uwzględnienia, oddalił wniesione przez powódkę odwołanie na podstawie art. 479 ^31a § 1 k.p.c.

O kosztach procesu Sąd orzekł na podstawie art. 98 k.p.c., zgodnie z którym strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony (koszty procesu). Z uwagi na oddalenie odwołania, powódkę należało uznać za stronę, która przegrała proces i zasądzić od niej na rzecz pozwanego zwrot kosztów procesu, na które złożyło się wynagrodzenie pełnomocnika w wysokości 720,00 zł ustalone w oparciu o § 14 ust. 2 pkt 3 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 265 ze zm.).

Sędzia SO Małgorzata Wiliński

Sygn. akt XVII AmA 70/23

ZARZĄDZENIE

(...)

Sędzia SO Małgorzata Wiliński

Dodano: 3 września 2025, Opublikował(a): Iwona Lubańska
Podmiot udostępniający informację: Sąd Okręgowy w Warszawie
Osoba, która wytworzyła informację: Małgorzata Wiliński
Data wytworzenia informacji: 7 maja 2025