Portal Orzeczeń Sądu Okręgowego w Warszawie

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 2 września 2025 r.

Sąd Okręgowy w Warszawie, XVII Wydział Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów
w składzie:

Przewodniczący –	SSO Monika Pawłowska
Protokolant –	st. sekr. sąd. Joanna Preizner-Offman

po rozpoznaniu w dniu 2 września 2025 r. w Warszawie

na rozprawie

sprawy z odwołania (...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w N.

przeciwko Prezesowi Urzędu Regulacji Energetyki

od decyzji Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki z dnia 6 lutego 2025 r., znak: (...)

o wymierzeniu kary pieniężnej

I.  zmienia zaskarżoną decyzję w punkcie 2. w ten sposób, że każdą z czterech kar pieniężnych określonych w literach a-d punktu 2. decyzji w kwocie po 10 000 zł (dziesięć tysięcy złotych) obniża do kwoty po 2 500 zł (dwa tysiące pięćset złotych), co stanowi łącznie 10 000 zł (dziesięć tysięcy złotych),

II.  oddala odwołanie w pozostałej części;

III.  koszty postępowania poniesione przez strony wzajemnie między stronami znosi.

SSO Monika Pawłowska

Sygn. akt. XVII AmE 53/25

UZASADNIENIE

Prezes Urzędu Regulacji Energetyki, (dalej: organ, pozwany, Prezes URE, Prezes Urzędu) , decyzją z 6 lutego 2025 r., nr (...). (...) (...), wydaną na podstawie art. 56 ust. 1 pkt 12b w zw. z art. 56 ust. 2, ust. 4, ust. 6 i 6a ustawy z 10 kwietnia 1997 r. – Prawo energetyczne (Dz.U. z 2024 r. poz. 266 ze zm.) oraz w związku z art. 104 ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r. poz. 572) i art. 30 ust. 1 ustawy – Prawo energetyczne, po przeprowadzeniu wszczętego z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie wymierzenia kary pieniężnej przedsiębiorcy: (...) sp. z o.o. z siedzibą w N., (dalej: odwołująca, skarżąca, spółka, powódka, przedsiębiorca), w związku z nieprzekazaniem w terminie sprawozdania o rodzajach oraz ilości wytworzonych, przywiezionych i wywiezionych paliw ciekłych, a także ich przeznaczeniu za miesiące od czerwca do września 2023 r., orzekł:

1.  że przedsiębiorca nie zachował terminu na przekazanie za pośrednictwem portalu (...) sprawozdania o rodzajach oraz ilości wytworzonych, przywiezionych i wywiezionych paliw ciekłych, a także ich przeznaczeniu od czerwca do września 2023 r.

Prezes Urzędu Regulacji Energetyki za działanie opisane w ww. pkt 1. wymierzył przedsiębiorcy cztery kary pieniężne, tj.:

a.  10 000 zł (dziesięć tysięcy złotych) za niezłożenie w terminie sprawozdania za czerwiec 2023 r.,

b.  10 000 zł (dziesięć tysięcy złotych) za niezłożenie w terminie sprawozdania za lipiec 2023 r.,

c.  10 000 zł (dziesięć tysięcy złotych) za niezłożenie w terminie sprawozdania za sierpień 2023 r.,

d.  10 000 zł (dziesięć tysięcy złotych) za niezłożenie w terminie sprawozdania za wrzesień 2023 r.

(decyzja Prezesa URE z 6.02.2024 r., k. 6 – 13 akt sądowych)

U podstaw wydania przedmiotowej decyzji leżało niewywiązanie się przez powódkę z ustawowego obowiązku przedłożenia Prezesowi Urzędu Regulacji Energetyki miesięcznych sprawozdań, o których mowa w art. 43d ust. 1 Prawa energetycznego, w okresie od czerwca do września 2023 r.

(...) sp. z o.o. wniosła odwołanie od powyższej decyzji, zaskarżając ją w całości i zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego z:

1.  art. 43d Prawa energetycznego w zw. z art. 56 ust. 6 tej ustawy, poprzez nieuwzględnienie przez organ, że spółka pozostawała w błędzie co do konieczności i terminu przedkładania sprawozdań z działalności, tym bardziej przez wzgląd na fakt, że spółka nie posiadała koncesji na obrót paliwami ciekłymi, a była wyłącznie wpisana do rejestru podmiotów przywożących; przy czym niezłożenie sprawozdań w okresie od czerwca do września 2023 r. nastąpiło po upływie sześciu miesięcy składania przez spółkę sprawozdań zerowych, a powódka nie złożyła tych sprawozdań z uwagi na uzasadniony błąd co do braku obowiązku ich składania po upływie sześciu miesięcy przedkładania zerowych sprawozdań;

2.  art. 56 ust. 6 Prawa energetycznego, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i nieuwzględnienie przez organ wszystkich dyrektyw wymiaru kary, tj. stopnia szkodliwości czynu, stopnia zawinienia oraz dotychczasowego zachowania spółki, jak też jej możliwości finansowych; chociaż wysokość kary pieniężnej za niezłożenie sprawozdania ma charakter stały, to w ocenie powódki, organ winien, przed wydaniem decyzji w sprawie, przeanalizować dotychczasowe zachowanie spółki w kontekście wykonywania obowiązków określonych ustawą, tj. regularnego i terminowego składania sprawozdań w okresie przed wszczęciem postępowania w przedmiocie wykreślenia spółki z rejestru. Powódka ponadto zarzuciła Prezesowi URE nieuwzględnienie, przy ocenie społecznej szkodliwości czynu jako wyższy niż znikomy, wszystkich okoliczności wymienionych we wskazanym artykule, jako koniecznych do wzięcia pod uwagę przy takiej ocenie, a także że spółka uzupełniła wymagane sprawozdania i nie prowadziła rejestrowanej działalności w opisanym okresie, tj. nie przywoziła paliw, które wpływałoby negatywnie na system zgłoszeń;

3.  art. 56 ust. 1 pkt 12b Prawa energetycznego w zw. z art. 56 ust. 6a Prawa energetycznego, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i wymierzenie spółce kary pieniężnej w miejsce odstąpienia od wymierzenia kary, pomimo że powódka podjęła czynności mające na celu zaprzestanie naruszania prawa, składając zaległe sprawozdania w przewidzianej formie, w ramach portalu (...), co w ocenie skarżącej, powinno wpłynąć na ocenę stopnia społecznej szkodliwości czynu jako znikomego.

Ponadto powódka zarzuciła organowi błąd w ustaleniach faktycznych, w szczególności:



poprzez błędne ustalenie, że zachowanie powodowej spółki, tj. niewypełnienie obowiązku polegającego na złożeniu sprawozdań w okresie od czerwca do września 2023 r., cechowało się szkodliwością czynu w stopniu wyższym niż znikomy, pomimo tego, że spółka pozostawała w błędzie co do konieczności złożenia sprawozdań z prowadzonej działalności, będąc w przekonaniu, że wraz z upływem sześciu miesięcy składania sprawozdań zerowych taki obowiązek przestaje mieć do niej zastosowanie;



poprzez nieuwzględnienie, w ramach czynionych ustaleń faktycznych, że spółka (chociaż w innej, niż przewidziana przepisami prawa, formie) uzupełniła w grudniu 2024 r., sprawozdania za okres od czerwca do września 2023 r., co w ocenie powódki powinno zostać przez organ uwzględnione przy ocenie zachowania spółki w kontekście społecznej szkodliwości czynu, spółka bowiem wykazała się aktywnym dążeniem do zaprzestania naruszenia prawa;



poprzez nieuwzględnienie, że przed wszczęciem postępowania o wykreślenie z rejestru, spółka wykonywała swoje obowiązki terminowo, składając sprawozdania w odpowiedniej formie i za pośrednictwem odpowiedniej platformy, co powinno zostać uwzględnione przez organ w kontekście oceny zachowania powodowej spółki jako szkodliwego społecznie w stopniu wyższym niż znikomy;



poprzez nieuwzględnienie, że spółka pomimo wpisu do rejestru podmiotów przywożących składała sprawozdania o wartości „0”.

Mając na względzie powyższe zarzuty, powódka wniosła o:



uchylenie zaskarżonej decyzji w całości.

Na wypadek nieuwzględnienia powyższego wniosku, spółka wniosła o:



zmianę zaskarżonej decyzji , poprzez zmiarkowanie nałożonej kary pieniężnej do kwoty 1 zł (jeden złoty).



zasądzenie od pozwanego na rzecz powódki zwrotu kosztów postępowania, w tym zwrotu kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych (odwołanie z 26 lutego 2025 r., k. 15 – 19 akt sądowych).

W odpowiedzi na odwołanie, organ wniósł o oddalenie odwołania i zasądzenie od powódki na rzecz pozwanego kosztów postępowania według norm przepisanych.

Prezes URE zaprzeczył wszelkim twierdzeniom powódki, w szczególności, że:



zaskarżona decyzja narusza przepisy ustawy – Prawo energetyczne;



niewłaściwie ocenił przesłanki odstąpienia od wymierzenia kary oraz dokonał błędnych ustaleń faktycznych.

W ocenie pozwanego brak jest także podstaw do zmiany wysokości wymierzonej kary.

(odpowiedź na odwołanie z 29.04.2025r. k. 91 – 97 akt sądowych)

Na rozprawie 2 września 2025 r., Sąd dopuścił dowód z zeznań świadka T. W. (na fakty wskazane w odwołaniu), który zeznał, że spółka przestała składać sprawozdania po rozmowie z konsultantem z URE ( mającej miejsce w marcu lub kwietniu 2023 r.), który poinformował, że po sześciu miesiącach od składania sprawozdań z wartością przywozu równą „0” przedsiębiorca zostanie wykreślony z rejestru, a ponieważ ostatnie 6 sprawozdań spółki wykazywało przywóz zerowy, to po tym czasie spółka przestała wysyłać sprawozdania. Podczas tej rozmowy telefonicznej świadek został zapewniony, że postępowanie o wykreślenie rozpocznie się z urzędu. Świadek zeznał także, że nie doczytał, iż dodatkowo wymagana jest decyzja Prezesa Urzędu o wykreśleniu z rejestru. Sprawa dotycząca wykreślenia z rejestru została wszczęta w lipcu, natomiast decyzję o wykreśleniu spółka otrzymała 1 września 2023 r. Ostatnie sprawozdanie złożone przez spółkę było za maj 2023 r., podczas gdy działalność w przedmiotowym zakresie została zakończona już kilka miesięcy wcześniej. W ocenie przedsiębiorstwa, obowiązek przesyłania sprawozdań ustał z końcem maja, kiedy to został wysłany ostatni raport.

Sąd Okręgowy w Warszawie – Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów ustalił następujący stan faktyczny.

(...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w N. jest spółką prawa handlowego, wpisaną do rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego, prowadzonego przez Sąd Rejonowy dla Krakowa-Śródmieścia w Krakowie pod numerem: (...). Przedmiotem przeważającej działalności spółki jest hurtowa sprzedaż wyrobów chemicznych.

(okoliczność bezsporna, odpis KRS, k. 22 – 29 akt sądowych)

Decyzją organu z 29 grudnia 2022 r. przedsiębiorca został wpisany do Rejestru Podmiotów Przywożących prowadzonego przez Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki pod nr (...) i figurował w nim do 20 września 2023 r., tj. do czasu, kiedy został wykreślony z ww. rejestru z urzędu. W związku z powyższym, na mocy art. 43d ustawy – Prawo energetyczne, przedsiębiorca od grudnia 2022 r. do września 2023 r., posiadał obowiązek przedkładania comiesięcznych sprawozdań o rodzajach oraz ilości wytworzonych, przywiezionych i wywiezionych paliw ciekłych, a także ich przeznaczeniu, w terminie do 20. dnia od dnia zakończenia miesiąca, którego dotyczy sprawozdanie.

(okoliczność bezsporna).

Przedsiębiorca składał wymagane sprawozdania, choć za ostatnie 6 miesięcy w sprawozdaniach figurowała wartość 0, co oznaczało, że nie przywoził on w tym okresie paliw. W związku z tym wiosną 2023 r. pracownik spółki (...) skontaktował się telefonicznie z pracownikiem urzędu i uzyskał informację, że wobec tego spółka z urzędu zostanie wykreślona z rejestru. W związku z informacją o wykreśleniu spółka zaprzestała składania sprawozdań, począwszy od czerwca 2023 r.

(dowód – zeznania świadka T. W.).

Pismem z 30 września 2024 r., Przedsiębiorca został zawiadomiony o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie wymierzenia kary pieniężnej w związku z nieprzekazaniem w terminie sprawozdania, o którym mowa w art. 43d ust. 1 ustawy – Prawo energetyczne, od czerwca do września 2023 r. Przedsiębiorca został ponadto wezwany do złożenia wyjaśnień na temat przyczyn nieprzekazywania w terminie sprawozdań od czerwca do września 2023 r. oraz zobowiązany do przekazania przedmiotowych sprawozdań za pośrednictwem portalu (...). Omawiane pismo zawierało także zawiadomienie o włączeniu do materiału dowodowego sprawy decyzji z 29 grudnia 2023 r., na mocy której spółka uzyskała wpis w rejestrze podmiotów przywożących oraz decyzji z 20 września 2023 r., na mocy której przedsiębiorca z urzędu został wykreślony z rejestru podmiotów przywożących.

(pismo Prezesa URE z 30.09.2024 r., k. 1 – 2v akt administracyjnych)

W piśmie z 4 listopada 2024 r., przedsiębiorca poinformował m. in., że w 2023 r. zaniechał prowadzenia działalności polegającej na przywozie paliw ciekłych.

(pismo powódki z 4.11.2024 r., k. 11 akt administracyjnych)

Z kolei w piśmie z 9 grudnia 2024 r. przedsiębiorca, w drodze wyjaśnień przyczyn niewywiązania się z obowiązku sprawozdawczego w terminie, wskazał na błędną interpretację art. 32d ust. 3 ustawy z 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne (Dz.U. 1997 Nr 58 poz. 348), zgodnie z którą Prezes URE, w drodze decyzji, wykreśla z rejestru podmiot przywożący, który w okresie kolejnych sześciu miesięcy nie dokonał przywozu paliw ciekłych. Tym samym, z uwagi na przekazanie od grudnia 2022 r. do maja 2023 r. sprawozdań zawierających wartości „0”, przedsiębiorca zakładał, że po sześciu miesiącach, w których nie dokonał przywozu paliw ciekłych, zostanie automatycznie wykreślony z rejestru podmiotów przywożących. Przedsiębiorca przesłał ponadto sprawozdania, sporządzone w wersji papierowej na nieaktualnym wzorze, za miesiące od czerwca do września 2023 r.

(dowód: pismo Powódki z 9.12.2024 r., k. 23 – 32 akt administracyjnych)

Prezes URE pismem z 18 grudnia 2024 r., zawiadomił przedsiębiorcę o zakończeniu postępowania dowodowego w sprawie wymierzenia kary pieniężnej. Jednocześnie spółka została poinformowana, co składa się na zebrany materiał dowodowy oraz o możliwości złożenia ewentualnych dodatkowych uwag i wyjaśnień.

(pismo Organu z 18.12.2024 r., k. 33 – 33v akt administracyjnych)

6 lutego 2025 r. Prezes URE wydał decyzję zaskarżoną przez spółkę w niniejszym postępowaniu.

Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie dokumentów złożonych w trakcie postępowania administracyjnego i sądowego, których autentyczność nie była podważana przez żadną ze stron postępowania, jak też w oparciu o niekwestionowane twierdzenia stron.

Dla wyjaśnienia motywacji spółki, która składając cyklicznie wymagane sprawozdania nagle przestała je składac, przydatne okazały się zeznania świadka T. W., które sąd uznał w całości za wiarygodne.

Sąd postanowił pominąć wniosek powoda o przesłuchanie przedstawiciela strony powodowej na podstawie art. 235 ² § 2 pkt 2 i 5 k.p.c. W toku postępowania administracyjnego prezes zarządu powódki powoływała się bowiem na to, że osobą, która zajmowała się raportami i jest zorientowana w temacie jest pracownik T. W., a nie ona (k. 11 akt administracyjnych).

Sąd zważył, co następuje.

Brak było podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji, jak też brak było podstaw do uwzględnienia żądań powódki w zakresie zmiany decyzji poprzez odstąpienie od wymierzenia kary lub jej obniżenie do wnioskowanej kwoty 1 zł. Zaistniały jednak przesłanki uzasadniające obniżenie nałożonych kar, ale nie aż w takim zakresie, jak wnioskowała powódka.

Spółka była podmiotem przywożącym w rozumieniu art. 3 pkt 12c Prawa energetycznego, bowiem decyzją Prezesa URE z 29 grudnia 2022 r., przedsiębiorca ten został wpisany do Rejestru Podmiotów Przywożących, prowadzonego przez Prezesa URE pod nr (...)i figurował w nim do 20 września 2023 r., kiedy mocą decyzji organu został z przedmiotowego rejestru wykreślony. W związku z powyższym, powódka objęta była obowiązkiem sprawozdawczym, o którym mowa w art. 43d ust. 1 Prawa energetycznego od grudnia 2022 r. do września 2023 r.

Stosownie do art. 43d ust. 1 ustawy – Prawo energetyczne, w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji, przedsiębiorstwo energetyczne posiadające koncesję na wytwarzanie paliw ciekłych lub koncesję na obrót paliwami ciekłymi z zagranicą, a także podmiot przywożący stosownie do swojej działalności, przekazuje Prezesowi URE miesięczne sprawozdanie o rodzajach oraz ilości wytworzonych, przywiezionych i wywiezionych paliw ciekłych, a także ich przeznaczeniu – w terminie 20 dni od dnia zakończenia miesiąca, którego dotyczy sprawozdanie.

Obecnie, na mocy regulacji z art. 43d ust. 1b ustawy – Prawo energetyczne, sprawozdanie o którym mowa wyżej, przekazuje się w formie dokumentu elektronicznego, opatrzonego kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym lub podpisem osobistym za pośrednictwem portalu (...).

W niniejszej sprawie, przedsiębiorca nie przekazał w terminie sprawozdań za pośrednictwem portalu (...), za okres od czerwca do września 2023 r., za co organ wymierzył spółce karę pieniężną w wysokości, o której mowa w art. 56 ust. 2h pkt 4 ustawy – Prawo energetyczne, tj. 10 000 zł za każdy miesiąc uchybienia.

Sprowadzanie do Polski paliw ciekłych jest działalnością regulowaną, której szczegółowe warunki określa rozporządzenie Ministra Aktywów Państwowych z 27 listopada 2019 roku (ze zm., Dz.U. 2021 poz. 2336). Uchybienie ustawowym obowiązkom wobec państwa, a takim jest obowiązek sprawozdawczy, wiąże się z przewidzianymi prawem sankcjami. Zgodnie z art. 56 ust. 1 pkt 12b ustawy Prawo energetyczne, karze pieniężnej podlega ten, kto nie przekazuje w terminie sprawozdania, o którym mowa w art. 43d tej ustawy.

W ocenie Sądu, sankcja wymierzona przez organ regulacyjny za brak sprawozdań od czerwca do września 2023 r., została wymierzona zgodnie z literą obowiązującego prawa i brak było podstaw do odstąpienia od jej wymierzenia. Popełniony czyn wypełnił bowiem wszystkie znamiona deliktu administracyjnego. Należy też dodać, że chodziło o profesjonalny obrót. W takiej sytuacji Prezes Urzędu Regulacji Energetyki jest zobowiązany przez ustawodawcę, mocą regulacji z art. 56 ust. 1 pkt 12b w zw. z art. 56 ust. 2h pkt 4 Prawa energetycznego, nałożyć administracyjną karę pieniężną na przedsiębiorcę, który uchybił obowiązkowi sprawozdawczemu.

Z uwagi na powyższe, zarzut powódki dotyczący naruszenia art. 56 ust. 6 Prawa energetycznego nie zasługiwał na uwzględnienie. Ustalona bowiem przez ustawodawcę kara, mocą regulacji z art. 56 ust. 2h pkt 4 Prawa energetycznego, ma charakter stały, co oznacza, że organ nie ma możliwości samodzielnego jej miarkowania. Miarkowanie kary w oparciu o kryteria z art. 56 ust. 6 Prawa energetycznego jest możliwe jedynie w przypadkach, w których wysokość kary pieniężnej pozostawiona została przez ustawodawcę uznaniu administracyjnemu, co związane jest z określeniem „widełek” jej dolnej i górnej granicy (por. wyrok Sądu Najwyższego z 15.10.2024 r., III SK 47/13, Legalis nr 1086887). Natomiast kara za naruszenie obowiązku z art. 43d ust. 1 Prawa energetycznego określona została w sposób sztywny. W myśl art. 56 ust. 2h pkt 4 ww. ustawy, kara ta wynosi 10.000 zł za każde naruszenie. Oznacza to, że Prezes URE nie ma możliwości obniżenia tej kary, skoro została ona expressis verbis wyrażona w ustawie. Stwierdzając niedopełnienie przez przedsiębiorcę obowiązku sprawozdawczego, Prezes Urzędu jest zatem zobowiązany do nałożenia na dany podmiot kary pieniężnej w stałej wysokości, określonej na kwotę 10.000 zł. Dla wymierzenia kary nie ma więc znaczenia ocena stopnia szkodliwości czynu, stopnia zawinienia, dotychczasowego zachowania powoda, czy jego możliwości finansowych. Niezłożenie w każdym ze wskazanych miesięcy sprawozdania, stanowi tu odrębny delikt administracyjny.

Sankcje administracyjne, które stosowane są automatycznie, z mocy ustawy, mają znaczenie przede wszystkim prewencyjne. Z założenia mają dyscyplinować przedsiębiorców, toteż muszą być dotkliwe. Administracyjne kary pieniężne, są to środki, których celem jest mobilizowanie podmiotów do terminowego i prawidłowego wykonywania obowiązków na rzecz państwa. Nakładane są z tytułu winy obiektywnej, tj. w oparciu o sam fakt naruszenia normy sankcjonowanej, co samo w sobie uzasadnia zarzut niezachowania należytej ostrożności wymaganej w warunkach profesjonalnego obrotu gospodarczego.

Taką normą sankcjonowaną w przedmiotowej sprawie jest art. 43d ust. 1 ustawy – Prawo energetyczne. Kreuje ona obowiązek terminowego składania sprawozdań o rodzajach oraz ilości wytworzonych, przywiezionych i wywiezionych paliw ciekłych, a także ich przeznaczeniu. Odpowiedzialność za naruszenie realizowana jest w trybie kodeksu postępowania administracyjnego, a niekiedy w trybie ordynacji podatkowej (por. D. Szumiło-Kulczycka, Prawo administracyjno-karne, Kraków 2004, s. 196). Oznacza to, że sankcja administracyjna nie jest karą w rozumieniu przepisów prawa karnego, a przesłanką konstruowania odpowiedzialności różnej od odpowiedzialności karnej jest tu legitymacja ustawodawcy do represjonowania naruszeń prawa z tytułu samej niesubordynacji wobec porządku prawnego, czyli w oderwaniu od warunków czynu, winy, podziałów na klasyczne rodzaje odpowiedzialności i także poza ustawami karnymi (tzw. obiektywna koncepcja odpowiedzialności) (por. B. Mik, Charakter prawny odpowiedzialności podmiotów zbiorowych w świetle ustawy z 28 października 2002 r., "Przegląd Sądowy", nr 7-8/2003, s. 67).

Z uwagi na powyższe twierdzenia spółki o błędnej interpretacji, czy o niewiedzy, co do wykładni przepisów, nie zwalniają przedsiębiorstwa z odpowiedzialności. Dokonanie przez powódkę czynu określonego w art. 56 ust. 1 pkt 12b Prawa energetycznego, jest bowiem wystarczającą przesłanką do wymierzenia kary pieniężnej.

Podnoszony przez spółkę zarzut w związku z niezastosowaniem przez Prezesa URE instytucji odstąpienia od wymierzenia kary, w przypadku sankcji za okres czerwiec - wrzesień 2023 r., także nie zasługiwał na uwzględnienie. Zgodnie z art. 56 ust. 6a Prawa energetycznego, możliwość zastosowania przez organ instytucji odstąpienia od wymierzenia kary wymaga kumulatywnego spełnienia dwóch przesłanek i występuje wtedy, kiedy stopień szkodliwości czynu jest znikomy oraz kiedy podmiot zaprzestał naruszania prawa lub zrealizował obowiązek.

Wydając decyzję administracyjną w niniejszej sprawie, Prezes Urzędu Regulacji Energetyki wziął pod uwagę wszystkie okoliczności i uznał, że stopień szkodliwość czynu powódki był wyższy niż znikomy. O ile można przyjąć, że zachowanie powódki nie było działaniem celowym, to jednak było zaniedbaniem, które z punktu widzenia interesu państwowego, jest poważnym deliktem. Niedopełnienie obowiązków sprawozdawczych niewątpliwie utrudniło pozwanemu bieżącą realizację jego ustawowych zadań w przedmiocie nadzoru i kontroli rynku paliw. Nie można umniejszać tego naruszenia przez to, że sprawozdania za ten okres wskazywały wartość „0”. Zważywszy na kwartalne raporty składane przez prezesa o globalnej ilości przywiezionych paliw, zaniechanie trwające dłużej niż trzy miesiące mogłoby wypaczać informacje zawarte w raportach Prezesa URE.

Ponadto, celem obowiązku sprawozdawczego nie jest jedynie sporządzenie przez Prezesa URE kwartalnych raportów, służy on również jako narzędzie kontroli oraz podstawowe źródło informacji o funkcjonowaniu konkretnych podmiotów na rynku paliw ciekłych w zakresie prowadzonych przez przedsiębiorców działalności. Terminowo nadsyłane sprawozdania miesięczne, jako podstawowe źródło informacji, są elementem niezwłocznego reagowania organu na ewentualne nieprawidłowości. Brak natomiast tego typu informacji płynących z rynku, w połączeniu z nawarstwianiem się problemu w związku z podobnymi uchybieniami innych przedsiębiorców, ma negatywny skutek w zakresie monitoringu działalności przedsiębiorców, prowadząc do zafałszowania sprawozdawczości organu.

W odniesieniu do kolejnej przesłanki z art. 56 ust. 6a Prawa energetycznego, wymagającej zaprzestania naruszania prawa lub zrealizowania obowiązku, podkreślić trzeba, że realizacja obowiązku sprawozdawczego jest ograniczona ustawowym terminem, którego przekroczenie stanowi naruszenie zagrożone karą pieniężną.

Brak jest możliwości zrealizowania ww. obowiązku w innym terminie. Zgodnie z linią orzeczniczą SOKiK, podkreślić należy, że realizacja ustawowego obowiązku ma charakter materialny, w związku z czym wykonanie czynności po terminie jest bezskuteczne i nie może być traktowane jako wykonanie obowiązku (por. wyrok z 8.03.2022 r. sygn. XVII AmE 27/20). W kontekście niniejszej sprawy nie można też mówić o zaprzestaniu naruszania prawa.

Ponadto, co istotne, to fakt, że z treści art. 56 ust. 6a Prawa energetycznego wynika jedynie „możliwość” zastosowania instytucji odstąpienia od wymierzenia kary przez organ, nie zaś obowiązek – nawet, gdy obie konieczne przesłanki są kumulatywnie spełnione. Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów podziela argumentację Sądu Apelacyjnego w Warszawie zawartą w wyroku z 26 lipca 2016 r., sygn. akt VI ACa 799/15, zgodnie z którą prawdą jest, że omawiany przepis przyznaje Prezesowi Urzędu Regulacji Energetyki kompetencję do odstąpienia od wymierzenia kary pieniężnej, jeśli spełnione są przesłanki w nim wymienione. Niemniej, mimo zaistnienia tych przesłanek decyzja Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki o odstąpieniu od wymierzenia kary, na podstawie art. 56 ust. 6a Prawa energetycznego, nie jest obligatoryjna. Zaistnienie wskazanych w przepisie przesłanek nie obliguje organu do skorzystania z uprawnienia przewidzianego w tym przepisie. Prezes Urzędu Regulacji Energetyki działa bowiem w tym zakresie w ramach tzw. „uznania administracyjnego”, co nie wyklucza negatywnego rozstrzygnięcia dla przedsiębiorcy nawet przy spełnieniu wymaganych przesłanek analizowanego przepisu (por. wyrok SA z 26.07.2016 r., sygn. VI ACa 799/15).

W konsekwencji, skuteczne podniesienie zarzutu naruszenia art. 56 ust. 6a Prawa energetycznego wymaga, przy kumulatywnym spełnieniu obu jego przesłanek, dodatkowego wykazania przekroczenia przez organ granic przyznanego mu ustawowo „uznania administracyjnego”. W ramach tzw. „luzu decyzyjnego” organ albo odnajduje podstawy dla odstąpienia od wymierzenia kary, albo nie odnajduje, co wpisuje się charakter działalności organu regulacyjnego. Pomimo pewnego zakresu kontroli Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, sprawowanej nad organem regulacyjnym jakim jest Prezes URE, trzeba mieć na względzie, że zadaniem SOKiK nie jest kształtowanie polityki prowadzonej przez organ. Z tych to względów, niezbędnym dla skuteczności zarzutu z art. 56 ust. 6a Prawa energetycznego jest m.in. wykazanie wykroczenia przez organ poza ramy uznaniowości, co w niniejszej sprawie nie zostało wykazane przez powódkę.

Wskazać w tym miejscu należy, że spółka działając w obrocie gospodarczym jako profesjonalista, ma obowiązek śledzenia przepisów prawnych, które regulują ogólne zasady funkcjonowania przedmiotu jej działalności gospodarczej. W orzecznictwie powszechnym przedstawiany jest pogląd, zgodnie z którym od podmiotów zawodowo działających w obrocie gospodarczym wymagany jest podwyższony stopień staranności, związany z koniecznością zachowania wyższych standardów niż zwyczajowo przyjęte (por. wyrok SOKiK z 20.05.2021 r. sygn. akt XVII AmE 73/20, także wyrok SOKiK z 30.06.2015 sygn. akt XVII AmE 49/14). Zwiększone oczekiwania wobec przedsiębiorców dotyczą umiejętności, wiedzy, skrupulatności i rzetelności, zapobiegliwości oraz zdolności przewidywania. W powyższym zawiera się również znajomość obowiązujących przepisów prawa, jak też następstw z niego wynikających w zakresie prowadzonej działalności gospodarczej. Ocena tej staranności jest zatem surowsza od staranności ogólnie wymaganej, ponieważ stopień wymaganej staranności ulega podwyższeniu (por. wyrok Sądu Najwyższego z 22.09.2005 r., sygn. akt IV CK 100/05, także wyrok SA w Poznaniu z 8.03.2006 r., sygn. akt I ACa 1018/05).

Ponadto powódka zarzuciła organowi opisane w początkowej części uzasadnienia błędy w ustaleniach faktycznych i naruszenie przepisów k.p.a, który to zarzut nie zasługiwał na uwzględnienie. Co do zasady, zgodnie z utrwalonym w judykaturze poglądem, powoływanie się na naruszenie przepisów postępowania administracyjnego w postępowaniu przed Sądem Ochrony Konkurencji i Konsumentów (poza pewnymi wyjątkami), jest bezskuteczne (por. wyrok SA z 9.02.2024 r., VII Aga 1012/23). SOKiK bowiem dokonuje samodzielnej oceny okoliczności sprawy na podstawie zebranego materiału dowodowego, dlatego zarzuty w przedmiocie błędnych ustaleń faktycznych pozostają z reguły bez wpływu na ocenę zasadności odwołania i zawartych w nim wniosków.

W ocenie Sądu, okoliczności rozpatrywanej sprawy dały natomiast podstawy do zmiarkowania kary nałożonej na spółkę w świetle wytycznych orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z 17 października 2024 r., w sprawie o sygn. P 3/23. W przywołanej wyżej sprawie TK stwierdził, że art. 56 ust. 2h pkt 4 w zw. z art. 56 ust. 1 pkt 12b ustawy z 10 kwietnia 1997 r. — Prawo energetyczne (Dz.U. z 2024 r. poz. 266, ze zm.) w zakresie, w jakim uniemożliwia sądowi powszechnemu miarkowanie kary pieniężnej za złożenie po terminie sprawozdania, o którym mowa w art. 43d ust. 1 powołanej ustawy, jest niezgodny z art. 2 w zw. z art. 10 ust. 1 i 2 oraz art. 175 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Abstrahując od rozważań natury konstytucyjnej, stwierdzić należy, że rozstrzygnięcie to jest trafne. Także Sąd Najwyższy kilkakrotnie potwierdził, że sądy powszechne posiadają kompetencję do odmowy zastosowania przepisu ustawy, uznawanego przez nie za niekonstytucyjny i mogą wyrokować z pominięciem takiego przepisu, stosując bezpośrednio Konstytucję (por. postanowienie z 26.05.1998 r., III SW 1/98, wyrok z 19.04. 2000 r., II CKN 272/00).

Należy przypomnieć, że zgodnie z art. 479 ⁴⁶ pkt 1 k.p.c. to do Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów należy rozpatrywanie odwołań od decyzji Prezesa URE. W sytuacji jednak, w której ustawodawca określa karę pieniężną za delikt administracyjny w jednej tylko wysokości, rozpatrywanie odwołań od decyzji Prezesa URE ma charakter iluzoryczny, zwłaszcza gdy dotyczą one, tak jak w niniejszej sprawie, jedynie wysokości kary. Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów nie miałby bowiem w takiej sytuacji możliwości zmiany wysokości kary wymierzonej sprawcy deliktu administracyjnego, bo jest ona sztywno określona w ustawie. Jest to jednak trudne do pogodzenia z normami wynikającymi z art. 10 w zw. z art. 175 ust 1. Konstytucji RP.

Art. 56 ust. 6a p.e. bardzo wąsko określa granice w których możliwe jest odstąpienie od wymierzenia kary. Tymczasem odpowiedzialność administracyjna w rozważanej sytuacji zbliża się swoim charakterem do odpowiedzialności karnej, która opiera się przede wszystkim na indywidualizacji tejże odpowiedzialności.

Przyjęta w Sądzie Ochrony Konkurencji i Konsumentów praktyka, rezerwuje możliwość zastosowania miarkowania kary stałej w szczególnie uzasadnionych przypadkach, gdzie brana jest pod uwagę zarówno wysokość kary, kryterium dochodowe jak i okoliczności danej sprawy.

Art. 189d. k.p.a. określa dyrektywy wymiaru administracyjnej kary pieniężnej, a więc:

1.  wagę i okoliczności naruszenia prawa, w szczególności potrzebę ochrony życia lub zdrowia, ochrony mienia w znacznych rozmiarach lub ochrony ważnego interesu publicznego lub wyjątkowo ważnego interesu strony oraz czas trwania tego naruszenia;

2.  częstotliwość niedopełniania w przeszłości obowiązku albo naruszania zakazu tego samego rodzaju co niedopełnienie obowiązku albo naruszenie zakazu, w następstwie którego ma być nałożona kara;

3.  uprzednie ukaranie za to samo zachowanie za przestępstwo, przestępstwo skarbowe, wykroczenie lub wykroczenie skarbowe;

4.  stopień przyczynienia się strony, na którą jest nakładana administracyjna kara pieniężna, do powstania naruszenia prawa;

5.  działania podjęte przez stronę dobrowolnie w celu uniknięcia skutków naruszenia prawa;

6.  wysokość korzyści, którą strona osiągnęła, lub straty, której uniknęła;

7.  w przypadku osoby fizycznej - warunki osobiste strony, na którą administracyjna kara pieniężna jest nakładana.

Dodatkowo przy orzekaniu przez sąd o wysokości kary, pod kątem jej ewentualnego zmiarkowania, sąd musi wyważyć to, aby uwzględniała ona realia finansowe danego przedsiębiorcy, ale nadal pozostawała dla niego dolegliwa ze względu na jej prewencyjne funkcje.

W kontekście rozpatrywanej sprawy, dopuszczalne i zasadne było rozważanie możliwości zmiarkowania kary pieniężnej wymierzonej powódce. Sąd dał bowiem wiarę temu, że stan faktyczny niniejszej sprawy był taki, jak wskazuje spółka powodowa, tj. że uchybienie wynikło z błędnych wniosków wyciągniętych przez powódkę na podstawie konsultacji telefonicznej z Urzędem, o czym świadczy nagłe odstąpienie od składania sprawozdań, które wcześniej były terminowo składane. Ponadto, decyzja Sądu o zmiarkowaniu kary wiązała się z tym, że spółka rzetelnie wywiązywała się ze swojego obowiązku, tj. przez 6 miesięcy wykazywała przywóz na poziomie „0” w ustawowo przewidzianym terminie. Odstąpienie od składania sprawozdań było natomiast, w ocenie Sądu, działaniem w usprawiedliwionym przekonaniu, że obowiązek ten ustał, gdyż z urzędu zostanie wykreślona z rejestru. Nie ulega wątpliwości, że ww. informacje, uzyskane w konsultacji telefonicznej, spółka winna potwierdzić przed podjęciem jakichkolwiek działań. Niemniej, do tego czasu nie sposób zarzucić spółce lekceważącego podejścia do obowiązku sprawozdawczego.

W ocenie Sądu, okoliczności rozpatrywanej sprawy nie dały podstaw do odstąpienia od wymierzenia kary, gdyż nie ulega wątpliwości, że to naruszenie zaistniało, jako wynik swego rodzaju niefrasobliwości przedsiębiorstwa. Kara, zgodnie z wolą ustawodawcy, musi być dla przedsiębiorcy dolegliwa na tyle, aby w przyszłości nie popełnił on już podobnego deliktu. Nie może to być kara symboliczna. Przy czym w ocenie Sądu „dolegliwość” kary należy oceniać na poziomie sumarycznym, co oznacza, że suma poszczególnych kar ma być wystarczająco uciążliwa. Przedmiotowa kara w łącznej wysokości 10.000 zł za cztery miesiące braku terminowych sprawozdań, o których mowa w art. 43d ust. 1 Prawa energetycznego, w ocenie Sądu jest wystarczająco dolegliwa, aby spełnić swoją represyjną oraz zapobiegawczą rolę.

Z uwagi na powyższe, w oparciu o art. 479 ⁵³ § 2 k.p.c. Sąd zmienił zaskarżoną decyzję w pkt 2. sentencji wyroku w ten sposób, że każdą z czterech kar pieniężnych określonych w literach a – d punktu 2. decyzji w kwocie po 10.000 zł (dziesięć tysięcy złotych) obniżył do kwot po 2.500 zł (dwa tysiące pięćset złotych), co stanowi łącznie 10.000 zł (dziesięć tysięcy złotych).

Na podstawie art. 479 ⁵³ § 1 k.p.c. Sąd w pkt 2. sentencji wyroku oddalił odwołanie w pozostałej części.

O kosztach postępowania Sąd orzekł w pkt 3. sentencji wyroku, znosząc wzajemnie koszty postępowania między stronami w oparciu o przepis art. 100 k.p.c.

SSO Monika Pawłowska