Portal Orzeczeń Sądu Okręgowego w Warszawie

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 18 września 2024 r.

Sąd Okręgowy w Warszawie, XVII Wydział Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów
w składzie:

Przewodniczący –

SSO Maciej Kruszyński

po rozpoznaniu 18 września 2024 r. w Warszawie

na posiedzeniu niejawnym

sprawy z odwołania Syndyka masy upadłości (...) sp. z o.o. w upadłości w W.

przeciwko Prezesowi Urzędu Regulacji Energetyki

o wymierzenie kary pieniężnej

na skutek odwołania Syndyka masy upadłości (...) sp. z o.o. w upadłości w W. od decyzji Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki z 23 października 2023 roku, numer (...). (...).(...)

1.  zmienia decyzję w pkt 2 w ten sposób, że określa karę pieniężną w minimalnej wysokości tj - (...) ((...));

2.  oddala odwołanie w pozostałej części,

3.  zasądza od (...) sp. z o.o. w upadłości z siedzibą w W. na rzecz Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki kwotę 720 (słownie: siedemset dwadzieścia) złotych z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego, od dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku do dnia zapłaty, tytułem zwrotu kosztów procesu.

SSO Maciej Kruszyński

Sygn. akt XVII AmE 79/24

UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 23 października 2023 r. znak: (...). (...) (...) (...)) Prezes Urzędu Regulacji Energetyki (dalej jako: „Prezes URE, „pozwany”) działając na podstawie art. 168 pkt 1 oraz art. 169 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o odnawialnych źródłach energii (Dz. U. z 2023 r. poz. 1436 z późn. zm. – dalej: „ustawa OZE”) w związku z art. 170 ust. 1 ust. 2 pkt 1 i ust. 2a, art. 174 ust. 1 ustawy OZE oraz w związku z art. 52 ust. 1, art. 59 pkt 2 ustawy OZE i § 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Energii z dnia 11 sierpnia 2017 r. w sprawie zmiany wielkości udziału ilościowego sumy energii elektrycznej wynikającej z umorzonych świadectw pochodzenia potwierdzających wytworzenie energii elektrycznej z odnawialnych źródeł energii w latach 2018-2019 (Dz. U. z 2017 r. poz. 1559 – dalej: „rozporządzenie ME”) oraz na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 z późn. zm. - dalej: „Kpa”) i art. 90 ust. 1 ustawy OZE, po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego w sprawie wymierzenia kary pieniężnej przedsiębiorcy (...) Sp. z o.o. w upadłości z siedzibą w W., w imieniu i na rachunek którego działa P. L. - syndyk masy upadłości (...) sp. z o.o. w upadłości, orzekł, że:

1.  przedsiębiorca: (...) Sp. z o.o. w upadłości z siedzibą w W., w imieniu i na rachunek którego działa Pan P. L. - Syndyk masy upadłości (...) Sp. z o.o. w upadłości, nie przestrzegał za rok 2019, określonego w art. 52 ust. 1 ustawy OZE (w brzmieniu obowiązującym do dnia 30 września 2023 r.), w zakresie, o którym mowa w art. 59 pkt 2 ustawy OZE (w brzmieniu obowiązującym do dnia 30 września 2023 r.) z uwzględnieniem § 2 pkt 2 rozporządzenia ME, obowiązku uzyskania i przedstawienia do umorzenia Prezesowi Urzędu Regulacji Energetyki świadectw pochodzenia energii elektrycznej wytworzonej z biogazu rolniczego od dnia wejścia w życie rozdziału 4 ustawy OZE, tj. od dnia 1 lipca 2016 r. wydanych odpowiednio dla energii elektrycznej lub biogazu rolniczego, wytworzonych w instalacjach odnawialnego źródła energii znajdujących się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub zlokalizowanych w wyłącznej strefie ekonomicznej, na zasadach określonych w art. 47 ustawy OZE, w terminie do dnia 30 czerwca 2020 r.;

2.  za niewywiązanie się z obowiązku opisanego w punkcie pierwszym wymierzył przedsiębiorcy: (...) Sp. z o.o. w upadłości z siedzibą w W., w imieniu i na rachunek którego działa Pan P. L. - Syndyk masy upadłości (...) Sp. z o.o. w upadłości, karę pieniężną w kwocie 56 414,86 zł tj. w wysokości (...) % przychodu uzyskanego przez ww. przedsiębiorcę w 2018 r. z działalności koncesjonowanej polegającej na obrocie energią elektryczną.

(decyzja Prezesa URE z dnia 23.10.2023 r. k. 6-10v akt sąd.)

Odwołanie od decyzji Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki wniósł Syndyk masy upadłości (...) sp. z o. o. w upadłości z siedzibą w W., zaskarżając ją w części, tj. co do punktu drugiego i zarzucił jej:

I.  błędy w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia, które miały wpływ na wynik sprawy, poprzez:

1.  niezasadne ustalenie, że naruszenie nie jest znikome, podczas gdy zakres działalności spółki w 2019 r. oraz wysokość zaległości wynikającej z nieuiszczenia przez spółkę opłaty zastępczej, o której mowa w art. 52 ust. 1 pkt 2 ustawy o OZE, a także fakt, iż spółka zaprzestała naruszania prawa, a nałożenie kary pieniężnej w sytuacji ogłoszonej upadłości, stanu trwałej niewypłacalności spółki, braku prowadzenia działalności koncesjonowanej oraz zakończenia prowadzenia spraw spółki przez osoby nią zarządzające w 2019 r., czyni nałożenie kary niezasadnym. Dodatkowo, okoliczności będące podstawą nałożenia kary nie mogły doprowadzić do kłopotów w funkcjonowaniu rynku obrotu energią w Polsce. Powyższe prowadzi do uznania, że stopień naruszenia, którego dopuściła się spółka, był znikomy;

2.  brak poczynienia wystarczających ustaleń w przedmiocie przychodu osiągniętego przez spółkę w 2022 r. oraz poprzez pominięcie przez Prezesa URE dowodu ze sprawozdania finansowego za 2022 r., stanowiącego załącznik da pisma syndyka z dnia 23 maja 2023 r., podczas gdy dokument ten został złożony przez syndyka wraz z pismem z dnia 23 maja 2023 r., co nie mogło skutkować wydaniem decyzji i wymierzeniem kary na podstawie przychodu spółki osiągniętego w 2018 r., gdyż Organ miał wiedzę o przychodzie za 2022 r. oraz o diametralnej zmianie sytuacji finansowej spółki, wynikającej z zaistnienia stanu jej niewypłacalności, a także o różnicy pomiędzy przychodami spółki uzyskanymi w 2018 i 2022 r. W konsekwencji, doszło do naruszenia przepisów postępowania, tj. wskazanego powyżej błędnego zastosowania art. 170 ust. 2a ustawy OZE.

II.  naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, w tym:

1.  art. 174 ust. 7 ustawy OZE poprzez jego niezastosowanie i nieodstąpienie od wymierzenia kary, w sytuacji kiedy zaistniały przesłanki, o których mowa w tym przepisie, tj. zakres naruszeń przepisów ustawy był znikomy, a spółka zaprzestała naruszania prawa i nie prowadzi już działalności na rynku regulowanym energii elektrycznej, a nadto za nałożeniem kary nie stoją względy prewencji szczególnej i ogólnej;

2.  art. 170 ust. 2a ustawy OZE poprzez jego błędne zastosowanie w sytuacji, kiedy ustalenie przychodu spółki za rok kalendarzowy poprzedzający rok nałożenia kary pieniężnej było możliwe na podstawie sprawozdania finansowego przedłożonego przez syndyka wraz z pismem z dnia 23 maja 2023 r.

Wobec powyższego, odwołująca spółka wniosła o:

1.  zmianę zaskarżonej decyzji w części, tj. w zakresie jej punktu 2, poprzez określenie, że na podstawie przepisu art. 174 ust. 2 ustawy OZE odstępuje się od wymierzenia spółce kary finansowej; ewentualnie o:

2.  zmianę zaskarżonej decyzji w części, w zakresie jej punktu 2, poprzez określenie, że ze względu na brak przychodu osiągniętego przez Spółkę w poprzednim roku podatkowym, tj. w roku 2022 nie jest możliwe wymierzenie Spółce kary pieniężnej, co prowadzi do odstąpienia od wymierzenia kary pieniężnej; ewentualnie o:

3.  uchylenie zaskarżonej decyzji w części, tj. w zakresie jej punktu 2, i przekazanie jej Prezesowi U RE do ponownego rozpoznania.

Odwołująca wniosła również o zasądzenie od Prezesa URE na rzecz Syndyka kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, w każdej z powyższych sytuacji.

(odwołanie Syndyka masy upadłości (...) Sp. z o. o. w upadłości z siedzibą w W. z dnia 13.11.2023 r. wraz z załącznikami k. 12-36 akt sąd.)

W odpowiedzi na odwołanie Prezes URE wniósł o jego oddalenie i zasądzenie na jego rzecz zwrotu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

(odpowiedź Prezesa URE na odwołanie z dnia 6.06.2024 r. k. 49-56v akt sąd.)

Sąd Okręgowy w Warszawie – Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów ustalił następujący stan faktyczny:

Decyzją Prezesa URE z dnia 25 października 2012 r. nr (...), została (...) sp. z o.o. udzielona koncesja na obrót energią elektryczną, obowiązująca od dnia 31 października 2012 r. do dnia 31 października 2022 r. (okoliczności bezsporne)

1 lutego 2019 r. Prezes URE wydał informację nr (...)w sprawie sposobu realizacji obowiązku, o którym mowa w art. 52 ust. 1 ustawy o odnawialnych źródłach energii w 2019 r., zaś 7 lutego 2020 r. również wydał informację w sprawie sposobu realizacji ww. obowiązku, jednakże za rok 2020 (Informacja nr (...)).

(Informacja Prezesa URE nr (...) z 1.02.2019 r. k. 1-1v akt adm.. Informacja Prezesa URE nr (...) z 7.02.2020 r. k. 2-4 akt adm.)

Pismem z dnia 20 kwietnia 2022 r. Prezes URE wezwał (...) Sp. z o. o. w upadłości z siedzibą w W., w imieniu i na rachunek którego działa P. L. – Syndyk masy upadłości (...) Sp. z o. o. w upadłości do przekazania m.in. informacji o dokonanej w latach 2019-2020 sprzedaży energii elektrycznej oraz realizacji obowiązku w zakresie uzyskania i przedstawienia do umorzenie Prezesowi Urzędu Regulacji Energetyki świadectw pochodzenia względnie uiszczenia opłaty zastępczej.

(pismo Prezesa URE z dnia 20.04.2022 r. k. 5-7v akt adm.)

Pismem datowanym na dzień 17 maja 2022 r. syndyk przedstawił informacje dotyczące dokonanej przez przedsiębiorcę w latach 2019-2020 sprzedaży energii elektrycznej.

Z przedstawionych wyjaśnień wynikało, że spółka w 2019 r. dokonała sprzedaży energii elektrycznej odbiorcom końcowym w ilości 28 641,506 MWh, z wyłączeniem energii elektrycznej do odbiorców przemysłowych, o których mowa w art. 52 ust 2 pkt 1 ustawy OZE.

(pismo syndyka z dnia 17.05.2022 r. wraz z załącznikami k. 8-11v akt adm.)

Przedsiębiorca za okres od dnia 1 stycznia 2019 r. do dnia 31 grudnia 2019 r. nie przedstawił Prezesowi URE do umorzenia świadectw pochodzenia lub świadectw pochodzenia biogazu rolniczego ani nie uiścił opłaty zastępczej na konto Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej.

(okoliczności bezsporne)

Pismem z dnia 20 kwietnia 2023 r. Prezes URE zawiadomił syndyka masy upadłości (...) Sp. z o. o. w upadłości z siedzibą w W. o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego we sprawie wymierzenia przedsiębiorcy (...) Sp. z o. o. w upadłości z siedzibą w W. kary pieniężnej w związku z ujawnieniem możliwości niezrealizowania za 2019 r. obowiązków w zakresie uzyskania i przedstawienia do umorzenia Prezesowi URE świadectw pochodzenia lub świadectw pochodzenia biogazu rolniczego. Pozwany poinformował przedsiębiorcę, że dokonał on w 2019 r. sprzedaży energii elektrycznej odbiorcom końcowym w ilości 28 641,506 MWh i był on obowiązany do realizacji obowiązku o którym mowa w art. 52 ust 1 ustawy OZE, w zakresie, o którym mowa w § 2 pkt 2 rozporządzenia ME, na ilość 143,207 MWh. Jednocześnie, wezwał syndyka do przedłożenia dokumentów mających związek ze sprawą m.in. działań, jakie podjął przedsiębiorca w związku z istniejącym za 2019 r. obowiązkiem; do udzielenia wszelkich wyjaśnień i informacji mogących mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia niniejszego postępowania a także informacji związanych z sytuacją finansową przedsiębiorstwa.

(pismo Prezesa URE z dnia 20.04.2023 r. k. 12-15 akt adm.)

Przychody przedsiębiorcy z działalności objętej koncesją za rok 2018 r. wyniosły(...) zł.

(formularz w sprawie opłaty koncesyjnej za rok 2018 k. 63 akt adm.)

W 2022 r. przedsiębiorca nie osiągnął przychodu.

(rachunek zysków i strat przedsiębiorcy za rok 2022 k. 24 akt adm., k. 44 akt adm.)

14 czerwca 2023 r. Prezes URE zawiadomił syndyka masy upadłości (...) Sp. z o. o. w upadłości z siedzibą w W. o zakończeniu postępowania administracyjnego. Poinformował stronę o możliwości zapoznania się z zebranym materiałem dowodowym i złożeniem ewentualnego stanowiska w sprawie.

(pismo Prezesa URE z dnia 14.06.2023 r. k. 46-47 akt adm.)

Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie dokumentów zebranych w postępowaniu administracyjnym oraz twierdzeń stron przedstawionych w pismach procesowych. Sąd przyznał moc dowodową wszystkim zebranym w sprawie dokumentom, które nie były przez strony kwestionowane i nie budziły wątpliwości Sądu.

Sąd Okręgowy w Warszawie – Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 52 ust. 1 ustawy OZE, przedsiębiorstwo energetyczne, odbiorca końcowy, odbiorca przemysłowy oraz towarowy dom maklerski lub dom maklerski, są obowiązane:

1.  uzyskać i przedstawić do umorzenia Prezesowi URE świadectwo pochodzenia lub świadectwo pochodzenia biogazu rolniczego wydane:

a.  odpowiednio dla energii elektrycznej lub biogazu rolniczego, wytworzonych w instalacjach odnawialnego źródła energii znajdujących się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub zlokalizowanych w wyłącznej strefie ekonomicznej lub

b.  na podstawie ustawy - Prawo energetyczne lub

2.  uiścić opłatę zastępczą, obliczoną w sposób określony w art. 56 ustawy OZE, w terminie do dnia 30 czerwca 2020 r.

Opłata zastępcza stanowi przychód Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej i uiszcza się ją na rachunek bankowy ww. funduszu w terminie do dnia 30 czerwca każdego roku, za poprzedni rok kalendarzowy (art. 68 ustawy OZE).

Wspomniane podmioty zobowiązane są do uzyskania i przedstawienia do umorzenia Prezesowi URE świadectw pochodzenia lub świadectw pochodzenia biogazu rolniczego w przypadku, gdy którakolwiek z średnioważonych cen praw majątkowych wynikających ze świadectw pochodzenia lub świadectw pochodzenia biogazu rolniczego będzie niższa od wartości jednostkowej opłaty zastępczej określonej w art. 56 ustawy OZE.

Stosownie do art. 59 pkt 2 ustawy OZE (w brzmieniu obowiązującym do dnia 30 września 2023 r.), z uwzględnieniem § 2 pkt 2 rozporządzenia ME, obowiązek o którym mowa w art. 52 ust. 1 ustawy OZE (w brzmieniu obowiązującym do dnia 30 września 2023 r.), uznaje się za spełniony przez podmioty, o których mowa w art. 52 ust. 2 ustawy OZE, jeżeli za 2019 r. udział ilościowy sumy energii elektrycznej wynikającej z umorzonych świadectw pochodzenia potwierdzających wytworzenie energii elektrycznej z biogazu rolniczego od dnia 1 lipca 2016 r. lub ekwiwalentnej ilości energii elektrycznej wynikającej z umorzonych świadectw pochodzenia biogazu rolniczego, lub uiszczonej opłaty zastępczej w:

a)  ilości energii elektrycznej sprzedanej odbiorcom końcowym niebędącym odbiorcami przemysłowymi, o których mowa w art. 52 ust. 2 pkt 1 ustawy OZE, albo

b)  całkowitej ilości energii elektrycznej wynikającej z zakupu energii elektrycznej na własny użytek, na podstawie transakcji zawieranych we własnym imieniu na giełdzie towarowej lub na rynku organizowanym przez podmiot prowadzący na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej rynek regulowany, albo

c)  całkowitej ilości energii elektrycznej wynikającej z zakupu energii elektrycznej wynikającej z zakupu energii elektrycznej na własny użytek, na podstawie transakcji zawieranych poza giełdą towarową lub rynkiem, o którym mowa w lit. b, będących przedmiotem rozliczeń prowadzonych w ramach giełdowej izby rozrachunkowej przez spółkę prowadzącą giełdową izbę rozrachunkową, przez Krajowy Depozyt Papierów Wartościowych S.A. lub przez spółkę, której Krajowy Depozyt Papierów Wartościowych S.A. przekazał wykonywanie czynności z zakresu zadań, o których mowa w art. 48 ust. 2 ustawy o obrocie instrumentami finansowymi, albo

d)  całkowitej ilości energii elektrycznej wynikającej z zakupu energii elektrycznej na podstawie transakcji zawieranych na zlecenie odbiorców końcowych na giełdzie towarowej lub na rynku organizowanym przez podmiot prowadzący na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej rynek regulowany, albo

e)  ilości energii elektrycznej zakupionej na własny użytek – wynosi 0,50 %.

W niniejszej sprawie bezsporne było, że w 2019 r. spółka dokonała sprzedaży energii elektrycznej odbiorcom końcowym w ilości 28 641,506 MWh, z czego łączna ilość energii objętej obowiązkami w zakresie uzyskania i przedstawienia do umorzenia świadectw pochodzenia wynosiła 143,207 MWh (28 641,506 MWh x 0,50 %). Przedsiębiorca za okres od 1 stycznia 2019 r. do 31 grudnia 2019 r. nie przedstawił Prezesowi URE do umorzenia świadectw pochodzenia energii elektrycznej, jak również nie uiścił opłaty zastępczej na konto Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej. Wspomniana wysokość opłaty zastępczej w niniejszej sprawie wynosi 42 966,39 zł.

Warto jednocześnie nadmienić, iż odwołująca spółka zaskarżyła w odwołaniu tylko i wyłącznie punkt drugi decyzji tj. rozstrzygnięcie w zakresie wysokości wymierzonej kary pieniężnej spółce. Należy więc przyjąć, iż decyzja Prezesa URE w zakresie punktu pierwszego stała się prawomocna.

Spółka zarzuciła organowi niezastosowanie i nieodstąpienie od wymierzenia kary pieniężnej na podstawie art. 174 ust 2 ustawy OZE, w sytuacji gdy zaistniały przesłanki, o których mowa w tym przepisie, tj. zakres naruszeń przepisów ustawy był znikomy, a spółka zaprzestała naruszania prawa i nie prowadzi już działalności na rynku regulowanym energii elektrycznej, a nadto, za nienałożeniem kary stoją względy prewencji szczególnej i ogólnej.

Odpowiedzialność za niedopełnienie obowiązków zawartych w art. 52 ustawy OZE ma charakter odpowiedzialności obiektywnej. Charakterystyczne dla tego typu odpowiedzialności jest jej „oderwane od konieczności stwierdzania winy i innych okoliczności sprawy, wystarczy jedynie ustalenie samego faktu naruszenia prawa lub wymogów decyzji administracyjnej” (patrz wyrok TK z dnia 5 maja 2009 r., sygn. akt P 64/07, Legalis nr 127021). Odpowiedzialność obiektywna zatem wiąże się z zaistnieniem danego zdarzenia, które jest kwalifikowane przez ustawę jako naruszenie obowiązujących norm prawnych, a więc dla nałożenia kary pieniężnej wystarczy stwierdzenie stanu niezgodności zachowania adresata danej normy prawnej z jej treścią. W konsekwencji, w ocenie Sądu, Prezes URE słusznie uznał, że już sama okoliczność braku przedstawienia do umorzenia świadectw pochodzenia lub świadectw pochodzenia biogazu rolniczego wydanych odpowiednio dla energii elektrycznej lub biogazu rolniczego, ewentualnie nieuiszczenie opłaty zastępczej, stanowi podstawę do nałożenia kary.

Reasumując, skoro przedsiębiorca miał możliwość uzyskać i przedstawić do umorzenia świadectwa pochodzenia (art. 52 ust 1 ustawy OZE), ewentualnie uiścić opłatę zastępczą to zachodziły podstawy do nałożenia na niego kary, o jakiej mowa w art. 168 pkt 1 ustawy OZE (karze pieniężnej podlega ten, kto nie przestrzega obowiązku uzyskania i przedstawienia do umorzenia Prezesowi URE świadectw pochodzenia lub świadectw pochodzenia biogazu rolniczego w terminie określonym w art. 67 ust. 2 ustawy OZE oraz na zasadach określonych w art. 47 ustawy OZE albo nie uiszcza opłaty zastępczej, w terminie określonym w art. 68 ust. 2 ustawy OZE).

Zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie nie zachodziły podstawy do odstąpienia od wymierzenia kary pieniężnej, o jakiej mowa w art. 174 ust 2 ustawy OZE (Prezes URE może odstąpić od wymierzenia kary, jeżeli zakres naruszeń jest znikomy, a podmiot zaprzestał naruszania prawa lub zrealizował obowiązek). W szczególności nie można w niniejszej sprawie uznać, że przedsiębiorca zaprzestał naruszania prawa bądź zrealizował obowiązek. Przedsiębiorca nie przedstawił świadectw do umorzenia, względnie nie uiścił opłaty zastępczej. Już sama ta okoliczność stanowi niedopełnienie obowiązku – przesłankę nałożenia kary pieniężnej na podstawie art. 168 ustawy OZE. Okoliczności sprawy nie dają podstaw do przyjęcia, że po stronie spółki doszło do zaprzestania naruszenia prawa. Nie zostało wykazane, aby spółka przedstawiła świadectwa pochodzenia do umorzenia lub uiściła opłatę zastępczą. Podstawy odstąpienia od wymierzenia kary zachodzą tylko wtedy gdy podmiot zaprzestał naruszania prawa lub zrealizował obowiązek.

Sąd nie podziela argumentacji spółki, jakoby o zaprzestaniu naruszenia miało świadczyć zaprzestanie prowadzenia działalności koncesjonowanej. Naruszenie jakiego dopuściła się spółka wiązało się z nieprzedstawieniem świadectw pochodzenia energii elektrycznej do umorzenia, ewentualnie z uiszczeniem opłaty zastępczej i tylko w kontekście tych obowiązków należy oceniać działania i zaniechania strony.

Wspomnieć należy, że przesłanka zaprzestania naruszenia musi wystąpić łącznie z przesłanką znikomej wagi naruszenia prawa. Brak spełnienia chociażby jednej z ww. przesłanek wyklucza obowiązek zastosowania instytucji odstąpienia od wymierzenia kary. Jest to bowiem przesłanka, która powinna być spełniona łącznie z zaprzestaniem naruszania prawa lub zrealizowaniem obowiązku. Zatem, skoro przedsiębiorca nie spełnił jednej z łącznych przesłanek to wyklucza to możliwość odstąpienia od nałożenia kary. Tym samym, zarzut przedsiębiorcy (art. 174 ust. 2 ustawy OZE) nie mógł prowadzić do oczekiwanego rezultatu w postaci odstąpienia od wymierzenia kary orzeczonej w punkcie drugim decyzji.

Pozostałe zarzuty odnosiły się do naruszenia przez Prezesa URE art. 170 ust. 2a ustawy OZE. Zdaniem spółki, Prezes URE błędnie zastosował ów przepis, podczas gdy ustalenie przychodu spółki za rok kalendarzowy poprzedzający nałożenie kary pieniężnej było możliwe na podstawie sprawozdania finansowego za rok 2022. Z tym zarzutem koresponduje zarzut błędu w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia, tj. brak poczynienia ustaleń w przedmiocie przychodu osiągniętego przez spółkę w 2022 r., co – w ocenie odwołującej – skutkowało wydaniem decyzji i wymierzeniem kary na podstawie przychodu spółki osiągniętego w 2018 r.

W pierwszej kolejności Sąd wziął pod rozwagę czy wysokość wymierzonej spółce kary pieniężnej odpowiada warunkom określonym w art. 174 ust. 1 ustawy OZE, tj. czy ustalając wysokość kary pieniężnej organ uwzględnił zakres naruszeń, powtarzalność naruszeń lub korzyści finansowe możliwe do uzyskania z tytułu naruszenia. Ocena w tym zakresie, ocena w ww. zakresie winna być powiązana z wytycznymi wymiaru tej kary określonymi w art. 170 ustawy OZE.

Zgodnie z art. 170 ust. 2 pkt 1 ustawy OZE, wysokość kary pieniężnej wymierzonej w przypadku określonym w art. 168 pkt 1 ustawy OZE, za nieprzestrzeganie obowiązku określonego w art. 52 ust. 1 ustawy OZE nie może być niż kwota obliczona według wzoru zawartego w treści ww. przepisu, zgodnie z którym kwotę nieuiszczonej opłaty zastępczej należy pomnożyć przez współczynnik 1,3. Brzmienie tego przepisu wskazuje, że ustawodawca przewidział w nim sankcję w minimalnej wysokości. Zaś art. 170 ust. 1 ustawy OZE określa maksymalną wysokość kary i stanowi, że wysokość kary pieniężnej wymierzonej w przypadkach określonych w art. 168 pkt 1-5, 9a oraz 10 nie może być wyższa niż 15% przychodu ukaranego podmiotu, osiągniętego w poprzednim roku podatkowym, a jeżeli kara pieniężna jest związana z działalnością gospodarczą wykonywaną na podstawie koncesji albo wpisu do rejestru działalności regulowanej, wysokość kary nie może być wyższa niż 15% przychodu ukaranego przedsiębiorcy, wynikającego z prowadzonej działalności koncesjonowanej albo działalności wykonywanej na podstawie wpisu do rejestru działalności regulowanej, osiągniętego w poprzednim roku podatkowym. I w tak określonych granicach powinna być wymierzona kara pieniężna. Jak wcześniej wspomniano, kara powinna uwzględniać wytyczne określone w art. 174 ust. 1 ustawy OZE tj. zakres naruszeń, powtarzalność naruszeń lub korzyści finansowe możliwych do uzyskania z tytułu naruszenia. Innymi słowy, zarówno Prezes URE jak i Sąd, mają możliwość miarkowania kary, jednakże w granicach jej wysokości minimalnej jak i maksymalnej, określonej ww. przepisami.

W przypadku gdy przed wydaniem decyzji o nałożeniu kary pieniężnej w zakresie nieprzestrzegania obowiązku, o którym mowa w art. 168 pkt 1 ustawy OZE, z jakichkolwiek przyczyn nie można ustalić przychodu za rok kalendarzowy poprzedzający rok nałożenia kary pieniężnej lub dokonanie tych ustaleń jest znacząco utrudnione, Prezes URE, nakładając karę pieniężną, uwzględnia ostatni ustalony przychód wynikający z prowadzonej działalności koncesjonowanej albo działalności wykonywanej na podstawie wpisu do rejestru działalności regulowanej osiągnięty przez ukarany podmiot (art. 170 ust. 2a ustawy OZE).

W niniejszej sprawie, Prezes URE, na podstawie danych zgromadzonych w aktach administracyjnych ustalił, że przedsiębiorca dokonał w 2019 r. sprzedaży energii elektrycznej w ilości 28 641,506 MWh i w związku z tym było obowiązany do realizacji obowiązku, o którym mowa w art. 52 ust. 1 ustawy OZE w ilości 143,2072 MWh. Obliczona w oparciu o te dane opłata zastępcza wyniosła 42 966,39 zł i była to wysokość w sprawie bezsporna. Stosując wzór z art. 170 ust. 2 ustawy OZE kara minimalna wynosiła (...)zł. ((...)zł).

Odnosząc się do kwestii wysokości wymierzonej kary pieniężnej wspomnieć należy, iż spółka stała na stanowisku, że z uwagi na brak przychodu za rok 2022 nie było możliwe wymierzenie jej kary pieniężnej (również w wysokości minimalnej). Sąd doszedł do przekonania, że regulacje prawne stanowiące podstawę rozstrzygnięcia o wysokości nałożonej kary pieniężnej, uzasadniały wymierzenie tej kary w wysokości minimalnej tj. w kwocie (...) zł.

Jak już wcześniej wspomniano, kara pieniężna nie mogła być niższa niż 130 % opłaty zastępczej (art. 170 ust. 2 pkt 1 ustawy OZE), nawet, gdy przychody ukaranego podmiotu są tak niskie, że 15 % z tych przychodów nie przekracza równowartości 130 % opłaty zastępczej. Ponadto, podstawy do wymierzenia spółce kary pieniężnej w minimalnej wysokości zachodzą również wtedy, gdy podmiot nie uzyskał żadnego przychodu w roku poprzedzającym nałożenie kary.

Ustawodawca w przepisie art. 170 ustawy OZE wyznaczył granice wysokości, w jakich powinna znajdować się wymierzana kara pieniężna. Art. 170 ust 2 pkt 1 ustawy OZE mówi o dolnej granicy wysokości kary, zaś art. 170 ust 1 ustawy OZE wyznacza górną granicę wysokości wymierzonej kary pieniężnej. Wspomniane przepisy mają na celu ograniczać wysokość kary, ale nie służą jej całkowitemu zniesieniu.

Wskazać należy, że ani Prezes URE, ani Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów, nie mają możliwości miarkowania wysokości kary poniżej pułapu określonego w przepisach. Zatem, niezależnie od uzyskania lub braku przychodu w roku poprzedzającym wydanie decyzji, w przypadku stwierdzenia naruszenia przepisów ustawy, Prezes URE jest zobligowany do nałożenia kary pieniężnej co najmniej w wysokości minimalnej, zaś jej ewentualne podwyższenie jest uzależnione od sytuacji finansowej (ekonomicznej) przedsiębiorcy.

Pozwany podwyższył karę minimalną z (...) zł. na 56 414,86 zł. z uwagi na fakt, że przedsiębiorca za rok 2016 nie wypełnił przedmiotowego obowiązku i został z tego powodu ukarany przez Prezesa URE decyzją z dnia 10 grudnia 2019 r. (znak: (...). (...) (...), (...)). W ocenie Sądu, powyższa okoliczność nie mogła doprowadzić do podwyższenia kary pieniężnej. Oceniając zakres naruszeń, Prezes URE wskazał, iż przedsiębiorca nie zrealizował obowiązku, o którym mowa w art. 52 ust. 1 ustawy OZE w zakresie, o którym mowa w art. 59 pkt 2 ustawy OZE z uwzględnieniem § 2 pkt 2 rozporządzenia ME w odniesieniu do wolumenu energii elektrycznej sprzedanej odbiorcom końcowym – tj. 28 641,506 MWh.

Podwyższając karę pieniężną Prezes URE odniósł się przychodu z działalności koncesjonowanej uzyskanego w 2018 r., ustalając ją na poziomie 56 414,86 zł, tj. (...) % tegoż przychodu.

Ustawodawca określając w ustawie OZE sztywne granice nałożenia kary pieniężnej pozostawił Prezesowi URE pewien luz decyzyjny. Wskazać należy, że to właśnie pozwany kształtuje politykę wymiaru kar wobec przedsiębiorców popełniających delikty administracyjne, zaś Sąd, jedynie wyjątkowo może w tak określoną sankcję ingerować. Oznacza to, że Sąd rozpoznający odwołanie od decyzji organu, jest władny zmienić tę decyzję, jakkolwiek ku temu konieczne jest wykazanie, że pozwany organ przekroczył zasady uznania administracyjnego w stopniu uzasadniającym miarkowania kary administracyjnej.

Jak już wspomniano, wysokość kary pieniężnej - jeśli kara jest związana z działalnością gospodarczą wykonywaną na podstawie koncesji albo wpisu do rejestru działalności regulowanej - nie może być wyższa niż 15% przychodu ukaranego przedsiębiorcy, wynikającego z prowadzonej działalności koncesjonowanej albo działalności wykonywanej na podstawie wpisu do rejestru działalności regulowanej, osiągniętego w poprzednim roku podatkowym. Oznacza to, że Prezes URE wydając decyzję w 2023 r. powinien odnieść się do przychodu osiągniętego przez przedsiębiorcę w poprzednim roku podatkowym, tj. 2022 r. Wraz z pismem datowanym na 23 maja 2023 r. (k. 17 akt adm. i nast.) syndyk masy upadłości przedstawił informacje ukazujące sytuację finansową spółki. W oparciu o ten dowód, możliwe było ustalenie, że w 2022 r. spółka nie osiągnęła przychodu, a w konsekwencji niedopuszczalne było wymierzenie kary pieniężnej ponad jej minimalny pułap.

Przepis art. 170 ust 2a ustawy OZE, obliguje organ do uwzględnienia ostatniego ustalonego przychodu z działalności koncesjonowanej lub z działalności wykonywanej na podstawie wpisu do rejestru działalności regulowanej osiągnięty przez ukarany organ, tylko gdy z jakichkolwiek przyczyn nie jest możliwe ustalenie przychodu za rok kalendarzowy poprzedzający rok nałożenia kary pieniężnej lub dokonanie tych ustaleń jest znacząco utrudnione. Chodzi tu zatem o faktyczne przeszkody w uzyskaniu danych finansowych za rok poprzedzający wydanie decyzji np. odmowa wskazania danych obrazujących sytuację majątkową.

W niniejszej sprawie zaskarżona decyzja została wydana w 2023 r., zatem przychód, który powinien zostać uwzględniony przy wymierzeniu odwołującej kary, powinien odnosić się do roku poprzedzającego tj. do roku 2022. W świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, brak było podstaw do uznania, jakoby ustalenie wysokości przychodu osiągniętego przez spółkę w 2022 r. było niemożliwe lub znacząco utrudnione. Zarówno organ, na etapie wydawania zaskarżonego rozstrzygnięcia, jak i Sąd w dacie wyrokowania, mieli możliwość weryfikacji wysokości przychodu spółki osiągniętego w 2022 r., na podstawie złożonego przez syndyka sprawozdania finansowego spółki. Materiał dowodowy zgromadzony w sprawie, wskazuje, że brak było jakiegokolwiek przychodu. Oznacza to, że organ, nakładając karę pieniężną, uwzględniając brak przychodu za 2022 r., winien w świetle art. 170 ust. 2 ustawy OZE wymierzyć karę w wysokości minimalnej. Reasumując, na możliwość oparcia wysokości kary o przychód inny, niż osiągnięty w roku poprzedzającym wydanie decyzji, poza przypadkami gdy przychodu tego nie można ustalić lub jest to znacznie utrudnione, nie pozwala brzmienie regulacji art. 170 ust. 2a ustawy OZE.

Wskazać należy, że w odniesieniu do reguł podwyższania kary minimalnej na podstawie ustawy OZE, należy zwrócić szczególną uwagę na sytuację ekonomiczną przedsiębiorcy, która jest przesłanką wymierzenia kary pieniężnej w górnej granicy i ustala się ją w odniesieniu do przychodu osiągniętego w poprzednim roku podatkowym, poprzedzającym wymierzenie tej kary.

Reasumując, Sąd uznał iż w niniejszej sprawie nie zachodzą podstawy do odstąpienia od wymierzenia kary pieniężnej określone w art. 174 ust. 2 ustawy OZE. W tej sytuacji brak było również możliwości odstąpienia od jej wymierzenia lub określenia poniżej pułapu określonego w art. 170 ust. 2 ustawy OZE, który określa sposób obliczenia kary w minimalnym zakresie.

W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 479 ⁵³ § 2 k.p.c. decyzję w części zmienił, zaś w pozostałym oddalił odwołanie jako niezasadne na podstawie art. 479 ⁵³ § 1 k.p.c.

O kosztach procesu rozstrzygnięto w oparciu o art. 100 k.p.c. Sąd obciążył tylko powoda obowiązkiem zwrotu wszystkich kosztów pozwanemu, gdyż ten uległ tylko w nieznacznej części żądaniu powoda. Zasądzone zatem od powoda na rzecz pozwanego koszty obejmowały jedynie koszty wynagrodzenia pełnomocnika procesowego pozwanego w wysokości 720 zł, ustalone na podstawie § 14 ust. 2 pkt 3 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 265).

SSO Maciej Kruszyński