Portal Orzeczeń Sądu Okręgowego w Warszawie

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 3 lipca 2025 r.

Sąd Okręgowy w Warszawie, XVII Wydział Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów
w składzie:

Przewodniczący –	SSO Maciej Kruszyński
Protokolant –	Sekr. sądowy Magdalena Ratajczyk

po rozpoznaniu 3 lipca 2025 r. w Warszawie

na rozprawie

sprawy z odwołania (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością S.K.A. w W.

przeciwko Prezesowi Urzędu Regulacji Energetyki

o wymierzenie kary pieniężnej

na skutek odwołania (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością S.K.A. w W. od decyzji Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki z 24 sierpnia 2022 roku, numer (...). (...) (...)

oddala odwołanie.

sędzia Maciej Kruszyński

Sygn. akt XVII AmE 187/23

UZASADNIENIE

Prezes Urzędu Regulacji Energetyki decyzją z 24 sierpnia 2022 r., znak: (...). (...) (...), na podstawie art 63 ust. 1 pkt 5c i ust. 6a, art. 64 ust. 1 pkt 1 i ust. 3 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o zapasach ropy naftowej, produktów naftowych i gazu ziemnego oraz zasadach postępowania w sytuacjach zagrożenia bezpieczeństwa paliwowego państwa i zakłóceń na rynku naftowym (Dz. u. z 2022 r. poz. 1537 i poz.1723) i art, 189d ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm.), po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego w sprawie wymierzenia kary pieniężnej przedsiębiorstwu (...) Sp. z o.o. S.K.A. z siedzibą w W. orzekł, że:

1)  Przedsiębiorstwo nie wywiązało się z obowiązku przekazania w wymaganym terminie do dnia 15 maja 2022 r. informacji o ustalonej wielkości zapasów obowiązkowych gazu ziemnego na okres od dnia 1 października 2022 r. do dnia 30 września 2023 r., Prezesowi URE w celu jej weryfikacji (art. 25 ust. 3 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o zapasach ropy naftowej, produktów naftowych i gazu ziemnego oraz zasadach postępowania w sytuacjach zagrożenia bezpieczeństwa paliwowego państwa i zakłóceń na rynku naftowym (Dz. U. z 2022 r. poz. 1537 z późn. zm.);

2)  za zaniechanie opisane w pkt. 1 wymierzam Przedsiębiorstwu karę pieniężną w kwocie 225 000,00 zł (słownie: dwieście dwadzieścia pięć tysięcy złotych).

Od powyższej decyzji odwołanie złożył (...) Sp. z o.o. S.K.A. z siedzibą w W. zaskarżając ja w całości.

Odwołujący zarzucił zaskarżonej decyzji:

1.  naruszenie przepisów art. 189d k.p.a. poprzez jego niezastosowanie, co skutkowało wymierzeniem kary w sytuacji gdy z okoliczności okolicznościach sprawy wynika, że zachodzą przesłanki wobec, których prawidłowe zastosowanie dyrektyw wymierzania kar administracyjnych określonych w art. 189d k.p.a. skutkowałoby odstąpieniem od wymierzenia kary bądź wymierzeniem kary znacznie niższej;

2.  naruszenie przepisu postępowania tj. art. 189e Ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego [Dz. U. z 1960 r., nr 30, poz. 168 z późn. zm.] - zwada dalej: „k.p.a.", poprzez jego niezastosowanie w sytuacji gdy zgodnie z ustalonym w tym zakresie w sprawie stanem faktycznym zaistniały przesłanki stanowiące o sile wyższej jako wyłączającej karalność powoda za niedopełnienie obowiązku utworzenie i utrzymywania zapasów obowiązkowych gazu ziemnego;

3.  Naruszenie przepisów postępowania tj. zasady zaufania do władzy publicznej określonej w art. 8 k.p.a. poprzez jej niezastosowanie i nie uwzględnienie sytuacji prawnej oraz finansowej powoda w sytuacji gdy z okoliczności sprawy wynika, iż powód nie ze swojej winy nie był w stanie utworzyć i utrzymywać zapasów obowiązkowych gazu ziemnego;

4.  Naruszenie zasady proporcjonalności określonej w art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polski poprzez jej niezastosowanie i nieuwzględnienie okoliczności faktycznych sprawy tj. sytuacji finansowej i prawnej powoda (sytuacja majątkowa powoda wynikała z działania podmiotu trzeciego, na którego wpływ nie miał powód oraz wszczęcia postępowania restrukturyzacyjnego) w sytuacji gdy prawidłowe zastosowanie przedmiotowej zasady skutkowałoby odstąpieniem od wymierzenia kary.

Mając na uwadze wyżej przedstawione zarzuty Odwołujący wniósł o:

1.  uchylenie zaskarżonej decyzji;

2.  na podstawie art. 479 [52a] Kodeksu postępowania cywilnego o skierowanie strony do mediacji w celu ugodowego załatwienia sporu;

3.  przeprowadzenie dowodu z przesłuchania strony z ograniczeniem do strony podwodowej na fakt braku przesłanek do nałożenia kary w związku z niedopełnieniem obowiązku; zaistnienia przesłanki siły wyższej oraz zaistnienia przesłanek, których wzięcia pod uwagę przez pozwanego skutkowałoby odstąpieniem od wymierzenia kary bądź nałożeniem znacząco niższej kary;

4.  dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów z przesłuchania świadków:

a.  K. D.

b.  M. W.

- wszystkich na fakt braku przesłanek do nałożenia kary w związku z niedopełnieniem obowiązku przekazania informacji o ustalonej wielkości zapasów obowiązkowych gazu ziemnego; zaistnienia przesłanki siły wyższej oraz zaistnienia przesłanek, których wzięcie pod uwagę przez pozwanego skutkowałoby odstąpieniem od wymierzenia kary bądź nałożeniem znacząco niższej kary;

c.  T. S. - na fakt utrudniania powrotu do bieżącej działalności powoda; braku decyzji co do wznowienia finansowania powoda; zaistnienia siły wyższej determinującej brak winy powoda w niedopełnieniu obowiązku oraz będącej przesłanką niekaralności powoda;

5.  Przeprowadzenie dowodów z dokumentów na fakty wskazane w uzasadnieniu odwołania;

6.  przeprowadzenie rozprawy również pod nieobecność Spółki;

7.  wyznaczenie i przeprowadzenie rozprawy;

8.  zasądzenie na rzecz Powoda od Pozwanego kosztów procesu według norm przepisanych;

9.  wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji do czasu rozstrzygnięcia sprawy przez Sąd;

ewentualnie:

10.  o zmianę zaskarżonej decyzji i odstąpienie od wymierzenia kary pieniężnej nałożonej na powoda.

W odpowiedzi na odwołanie pozwany Prezes urzędu Regulacji Energetyki wniósł o:

1.  oddalenie odwołania,

2.  pominięcie dowodów z przesłuchania strony oraz przesłuchania świadków K. D. oraz M. W., gdyż dowody te są nieistotne dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, jak też zmierzają jedynie do przedłużenia postępowania,

3.  pominięcie wniosku o dopuszczenie dowodów z dokumentów jako nieistotnych dla rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie i stwierdzonych dokumentami zgromadzonymi w aktach postępowania administracyjnego.

Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:

Przedsiębiorstwo - (...) Sp. z o.o. S.K.A. z siedzibą w W. posiada koncesję na obrót gazem ziemnym z zagranicą z dnia 29 maja 2013 r. Nr (...) oraz wydaną na okres od 1 czerwca 2013 r. do 15 kwietnia 2023 r., koncesję na obrót paliwami gazowymi z dnia 9 kwietnia 2013 r. Nr (...).

(okoliczności bezsporne)

Przedsiębiorstwo w okresie od dnia 1 kwietnia 2021 r. do dnia 31 marca 2022 r. wykonywało działalność na podstawie ww. koncesji.

W związku z powyższym Przedsiębiorstwo posiadało w ww. okresie status przedsiębiorstwa energetycznego w rozumieniu art. 3 pkt 12 lit. a ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. - Prawo energetyczne (Dz. U. z 2022 r. poz. 1385 ze zra.). Zgodnie bowiem z ww. przepisem przez przedsiębiorstwo energetyczne należy rozumieć podmiot prowadzący działalność gospodarczą w zakresie wytwarzania, przetwarzania, magazynowania, przesyłania, dystrybucji paliw albo energii lub obrotu nimi.

Ze sprawozdań (...), jak również z informacji o realizacji umów dotyczących zakupu gazu ziemnego z zagranicy, przedkładanych Prezesowi URE na podstawie art 49c uPE wynika, że w okresie stanowiącym podstawę do wyznaczenia przywozu, na bazie którego Spółka winna była ustalić wielkość wymaganego zapasu obowiązkowego na okres od 1 października 2022r. do 30 września 2023 r. (tj. od 1 kwietnia 2021 r. do 31 marca 2022 r.), Spółka zrealizowała przywóz gazu ziemnego z zagranicy w II kwartale 2021 r.

(Dowód: sprawozdania (...) i sprawozdania - informacje o realizacji umów dotyczących zakupu gazu ziemnego z zagranicy k. 8-12, k. 4-7 akt adm.)

Spółka nie przedstawiła też informacji o przychodach za 2021 r. z działalności polegającej na obrocie paliwami gazowymi, w tym na obrocie gazem ziemnym z zagranicą oraz o sytuacji finansowej Spółki, w ramach niniejszego postępowania.

Przychody Spółki z działalności koncesjonowanej osiągnięte w 2021 r. ustalono na podstawie posiadanych informacji o realizacji umów dotyczących zakupu gazu ziemnego z zagranicy. Na potrzeby niniejszego postępowania wykorzystano przekazane Prezesowi URE przez Spółkę (kopie w aktach niniejszej sprawy):

1)  Informację o realizacji umów dotyczących zakupu gazu ziemnego z zagranicy za I kwartał 2021 r. (tj. od 1 stycznia 2021 r. do 31 marca 2021 r.) z dnia 30 kwietnia 2021 r. Wykazany przywóz wyniósł 96 074,31 MWh.

2)  Informację o realizacji umów dotyczących zakupu gazu ziemnego z zagranicy za II kwartał 2021 r. (tj. od 1 kwietnia 2021 r. do 30 czerwca 2021 r.) z dnia 26 lipca 2021 r. Wykazany przywóz wyniósł 16 495,073 MWh.

3)  Informację o realizacji umów dotyczących zakupu gazu ziemnego z zagranicy za III kwartał 2021 r. (tj, od 1 lipca 2021 r. do 30 września 2021 r.) z dnia 2 grudnia 2021 r. Spółka nie dokonała przywozu w 3 kwartale 2021 r.

W I i II kwartale 2021 r. na (...) dokonano łącznie transakcji w wysokości 11 455 361 MWh w kontraktach (...) (w I kwartale obrót wyniósł 6 673 409 MWh, a II kwartale 2021 r. osiągnął wartość 4 781 952 MWh). Wolumen przywozu Spółki w I i II kwartale 2021 r. (112 569,383 MWh) ilościowo równy jest ok, 1% obrotu giełdowego (...). Stosunkowo wysoka płynność obrotu na rynku dnia następnego, na którym odbywa się handel produktem (...) świadczy o tym, iż w 2021 r. stale istniała możliwość zawierania transakcji z wykorzystaniem produktu i osiągania przychodów, a sam produkt może być wykorzystany jako miarodajny punkt odniesienia.

Przychody Spółki z działalności koncesjonowanej, o których mowa w art. 63 ust. 6a ustawy o zapasach powinny odpowiadać sumie iloczynów ilości gazu ziemnego sprowadzanego przez Spółkę do Polski w poszczególnych kwartałach 2021 r. i średnim cenom gazu ziemnego sprzedawanego na (...) SA ( (...)) w ramach produktu (...) z tych kwartałów 2021 r., w których spółka realizowała przywóz.

Średnie ceny są obliczane na podstawie danych pochodzących z (...) i dotyczących poszczególnych dni, w których realizowany był obrót giełdowy.

Ustalona w powyższy sposób wielkość przychodów z działalności koncesjonowanej w 2021 r., przyjęta do ustalenia wysokości kary pieniężnej z tytułu naruszenia przedmiotowego obowiązku, wynosi (...) zł.

(okoliczność bezsporna, Informację o realizacji umów dotyczących zakupu gazu ziemnego z zagranicy za I, II i III kwartał 2021 r. k. 4-7 akt adm. )

Powyższy stan faktyczny został ustalony w oparciu o bezsporne twierdzenia stron postępowania oraz o dowody z dokumentów zgromadzonych w postępowaniu administracyjnym, które nie były przez żadną ze stron niniejszego postępowania kwestionowane, jak też w ocenie Sądu nie budziły wątpliwości.

Sąd Okręgowy w Warszawie zważył, co następuje.

Odwołanie nie zasługiwało na uwzględnienie.

Prezes URE, w drodze decyzji, dokonuje weryfikacji wielkości zapasu obowiązkowego, ustalonego przez przedsiębiorstwa i podmioty obowiązane na podstawie danych zawartych w sprawozdaniach statystycznych sporządzanych przez te przedsiębiorstwa i podmioty oraz danych przekazanych w trybie art. 49c ust 1 PE.

Obowiązek utrzymania zapasów paliw wprowadzony do ustawy - Prawo energetyczne oraz zawarty w oddzielnym akcie prawnym, jakim jest ustawa z 16 lutego 2007 r. o zapasach ropy naftowej, produktów naftowych i gazu ziemnego oraz zasadach postępowania w sytuacjach zagrożenia bezpieczeństwa paliwowego państwa i zakłóceń na rynku naftowym, jest efektem europejskiej polityki bezpieczeństwa zawartej między innymi w: dyrektywie 73/238/EWG z 24 lipca 1973 r. w sprawie łagodzenia skutków trudności w dostawach surowej ropy naftowej i produktów ropopochodnych 417 , dyrektywie 2006/67/WE z 24 lipca 2006 r. nakładającej na państwa członkowskie obowiązek utrzymywania minimalnych zapasów ropy naftowej lub produktów ropopochodnych 418 , dyrektywie 2003/55/WE z 26 czerwca 2003 r. dotyczącej wspólnych zasad rynku wewnętrznego gazu ziemnego i uchylającej dyrektywę 98/30/WE 419 oraz dyrektywie 2004/67/WE z 26 kwietnia 2004 r. dotyczącej środków zapewniających bezpieczeństwo dostaw gazu ziemnego. Jest to konsekwencja wprowadzania rygorystycznych zasad bezpieczeństwa zaopatrzenia w surowce w skali całej Unii Europejskiej (F. Elżanowski, 6.4. Obowiązek utrzymania zapasów surowców [w:] Polityka energetyczna. Prawne instrumenty realizacji, Warszawa 2008.).

Zgodnie z art. 24 ust 1 i 2 ustawy o zapasach, w celu zapewnienia zaopatrzenia Rzeczypospolitej Polskiej w gaz ziemny oraz minimalizacji skutków:

(i)  zagrożenia bezpieczeństwa paliwowego państwa,

(ii)  wystąpienia sytuacji awaryjnej w sieci gazowej,

( (...))  nieprzewidzianego wzrostu zużycia gazu ziemnego

- przedsiębiorstwo energetyczne wykonujące działalność gospodarczą w zakresie obrotu gazem ziemnym z zagranicą oraz podmiot dokonujący przywozu gazu ziemnego są obowiązani do utrzymywania zapasów obowiązkowych gazu ziemnego, w wielkości odpowiadającej co najmniej 30-dni owemu średniemu przywozowi tego gazu ustalonemu w sposób określony w art. 25 ust 2 albo 5.

W świetle art. 25 ust. 1 ustawy o zapasach, wielkość zapasów gazu ziemnego ustala przedsiębiorstwo energetyczne wykonujące działalność gospodarczą w zakresie obrotu gazem ziemnym z zagranicą i podmiot dokonujący przywozu gazu ziemnego, z uwzględnieniem ust. 5, do dnia 30 kwietnia każdego roku.

Ustęp 2. powołanego przepisu stanowi, że przedsiębiorstwa i podmioty, o których mowa w ust. 1, które w okresie od dnia 1 kwietnia roku ubiegłego do dnia 31 marca danego roku dokonały przywozu gazu ziemnego, ustalają wielkość zapasów obowiązkowych gazu ziemnego na podstawie ilości gazu ziemnego przywiezionego w tym okresie.

Zgodnie zaś z ust. 3 tego przepisu, informacje o wielkości zapasów obowiązkowych gazu ziemnego, ustalonej zgodnie z ust 2, przedsiębiorstwa i podmioty, o których mowa w ust 1, przedkładają do dnia 15 maja każdego roku Prezesowi URE w celu ich weryfikacji.

Zgodnie zaś z treścią art. 25 ust. 4 ustawy o zapasach, zapasy obowiązkowe gazu ziemnego w wielkości zweryfikowanej przez Prezesa URE są utrzymywane w okresie od dnia 1 października danego roku do dnia 30 września kolejnego roku.

Zgodnie z art. 25 ust. 10 ustawy o zapasach, przedsiębiorstwo energetyczne, które wykonywało działalność gospodarczą w zakresie obrotu gazem ziemnym z zagranicą i podmiot, który dokonywał jego przywozu, utrzymują zapasy obowiązkowe gazu ziemnego ustalone zgodnie z ust 2 lub ust. 5, w okresach, o których mowa w tych przepisach, także w przypadku odpowiednio, cofnięcia przez Prezesa URE koncesji na obrót gazem ziemnym z zagranicą lub wygaśnięcia tej koncesji albo zaprzestania przywozu gazu ziemnego.

W świetle powyższego za bezsporny należy uznać fakt uchybienia przez Przedsiębiorstwo obowiązkowi wynikającemu z art. 25 ust. 3 ustawy o zapasach.

Podkreślenia wymaga zatem, że wystarczającą przesłanką do nałożenia na przedsiębiorcę kary w niniejszej sprawie było stwierdzenie braku realizacji przez przedsiębiorcę obowiązku, o którym mowa w art 25 ust 3 ustawy o zapasach. Powód jednocześnie nie udowodnił, że powstałe naruszenie nie pozostaje w związku przyczynowym z jego zachowaniem.

Zarzuty odwołania koncentrowały się w głównej mierze na naruszeniu przez pozwanego przepisów postępowania administracyjnego.

Za utrwalone w judykaturze należy uznać stanowisko, że zasadniczo, tego typu zarzuty są nieskuteczne przez Sądem Ochrony Konkurencji i Konsumentów, ponieważ – jak już wyżej wyjaśniono - Sąd ten nie może ograniczyć sprawy wynikającej z odwołania od decyzji Prezesa Urzędu tylko do funkcji sprawdzającej prawidłowość postępowania administracyjnego, które poprzedza postępowania sądowe. Celem postępowania nie jest przeprowadzenie kontroli postępowania administracyjnego, ale merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy, której przedmiotem jest spór między stronami powstający dopiero po wydaniu decyzji przez Prezesa Urzędu. Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów jest sądem cywilnym i prowadzi sprawę cywilną, wszczętą w wyniku wniesienia odwołania od decyzji Prezesa Urzędu, w tym wypadku Urzędu Komunikacji Elektronicznej, według reguł kontradyktoryjnego postępowania cywilnego, a nie sądem legalności decyzji administracyjnej, jak to czynią sądy administracyjne w postępowaniu sądowo-administracyjnym. Tylko takie odczytanie relacji pomiędzy postępowaniem administracyjnym i postępowaniem sądowym może uzasadniać dokonany przez racjonalnego ustawodawcę wybór między drogą postępowania cywilnego i drogą postępowania sądowo-administracyjnego dla wyjaśnienia istoty sprawy (por. np.: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 29 maja 1991 r., sygn. akt III CRN 120/91; postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 października 1998 r., sygn. akt I CKN 265/98; postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 11 sierpnia 1999 r., sygn. akt I CKN 351/99; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 19 stycznia 2001 r., sygn. akt I CKN 1036/98; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 20 września 2005 r., sygn. akt III SZP 2/05).

Nawet gdyby przyjąć, że w postępowaniu administracyjnym doszło do uchybień proceduralnych, to zarzuty w tym zakresie nie mogą być skuteczne, o ile uchybienia te mogą być sanowane w toku postępowania sądowego mającego na celu merytoryczne rozstrzygnięcie sporu, bowiem tutejszy Sąd zobowiązany jest do wszechstronnego zbadania wszystkich istotnych okoliczności sprawy, przy uwzględnieniu zasad rozkładu ciężaru dowodu i obowiązku stron w postępowaniu dowodowym.

Odnośnie natomiast wskazywanej przez Powoda okoliczności związanej ze złożeniem przez T. S. pozwu o stwierdzenie bezskuteczności umowy zawartej pomiędzy (...) S.A. a (...) ((...)) (...) S.A. (obecni wspólnicy spółki (...) sp. z o.o. - komplementariusza powoda) co miało doprowadzić do ograniczenia finansowania przedsiębiorcy, a tym samym miało wpłynąć zgodnie z twierdzeniami powoda „na tymczasową zdolność do pełnej działalności operacyjnej podmiotu w zakresie działalności objętej koncesją"' nie mogą mają znaczenia wobec obiektywnej odpowiedzialności powoda.

Bezspornie, jak wynika to z dokumentów składających się na akta postępowania administracyjnego, mając na względzie treść art., 25 ust. 2 ustawy o zapasach, w okresie od 1 kwietnia 2021 r. do 31 marca 2022 r. ustawy powód dokonał przywozu ilości gazu ziemnego, albowiem jak wynika z informacji o realizacji umów dotyczących zakupu gazu ziemnego z zagranicy za II kwartał 2021 r. (tj. od 1 kwietnia 2021 r. do 30 czerwca 2021 r.) z dnia 26 lipca 2021 r. przywóz gazu ziemnego wyniósł 16 495,073 MWh (k. 4 akt adm.). Wynika to również ze sprawozdań (...) powoda za okres od początku 2021 r. do końca marca 2021 r. i za okres od początku 2021 r. do końca grudnia 2021 r. (k. 8-11 akt adm.).

Powód spełnił przesłankę dokonania przywozu ilości gazu ziemnego w okresie od 1 kwietnia 2021 r. do 31 marca 2022 r., a zatem zobowiązany był na podstawie art. 25 ust. 3 ustawy o zapasach i do przekazania Prezesowi URE do dnia 15 maja 2022 r. informacji o wielkości zapasów obowiązkowych gazu ziemnego, ustalonej zgodnie z ust. 2 tego artykułu Prezesowi URE.

Z tego obowiązku Powód się nie wywiązał, a zatem oznacza to, że dopuścił się deliktu określonego w art. 63 ust. l pkt 5c ustawy o zapasach.

Przewidziana w tym przepisie kara pieniężna jest karą obligatoryjną, co za tym idzie, do poniesienia odpowiedzialności na podstawie ww. przepisu wystarczające jest zatem samo ustalenie faktu naruszenia sankcjonowanych przepisów, co w niniejszej sprawie jest bezsporne.

Sąd podziela utrwalone już stanowisko judykatury wyrażone chociażby w wyroku SOKiK z dnia 27 marca 2018 r. (sygn. akt XVII AmE 3/16): „Należy bowiem podkreślić, że odpowiedzialność karno-administracyjna ma charakter odpowiedzialności obiektywnej a więc jest niezależna od subiektywnych przesłanek w postaci winy. Ponadto w literaturze prawniczej, w odniesieniu do sankcji administracyjnych, panuje pogląd, że organ jest zobligowany do wszczęcia postępowania w przypadku uzyskania informacji o naruszeniu prawa, które jest zagrożone sankcją administracyjną, wymierzaną w formie władczej oraz w przypadku ustalenia popełnienia deliktu administracyjnego, nie może nie wymierzyć dolegliwości przewidzianej prawem. Represja jest dolegliwością za określony delikt, przy czym przepisy nie zawierają norm dopuszczających uchylenia sankcji w przypadku przywrócenia do stanu poprzedniego przez podmiot dopuszczający się deliktu, pomimo że charakter naruszenia umożliwia usunięcia skutków, bądź przynajmniej ich zniwelowanie. Sankcja jest wówczas przede wszystkim odpłatą za delikt. Sankcja może być nałożona za delikt administracyjny, którego popełnienie poza naruszeniem określonej normy prawa może nie wywołać w sferze stosunków społecznych negatywnych skutków prawnych. Bezprawie przejawia się między innymi w narażeniu na zagrożenie określonych dóbr i wartości prawem chronionych". Podobnie w wyroku z dnia 24 stycznia 2006 r. o sygn. akt SK 52/04, Trybunał Konstytucyjny wskazał, że „w sprawach deliktów administracyjnych przyjmuje się koncepcję winy obiektywnej, tj. opartej na przewadze obiektywnego faktu naruszenia normy sankcjonowanej, który sam w sobie uzasadnia postawienie zarzutu niezachowania należytej ostrożności wymaganej w stosunkach danego rodzaju. (...) Sankcja ta nie jest sankcją w rozumieniu prawa karnego".

Naruszenie obowiązku określonego w art 25 ust 3 ustawy o zapasach jest przesłanką do zastosowania przepisów art 63 ust. 1 pkt 5c oraz art. 64 ust 1 pkt 1 ustawy o zapasach i wymierzenia kary pieniężnej przez Prezesa URE.

Zgodnie z treścią art. 63 ust. 2 pkt 6a ustawy o zapasach, w przypadkach o których mowa w ust. 1 pkt 5c (tu: nieustalenie wielkości zapasów obowiązkowych gazu ziemnego lub nie przedstawienie Prezesowi URE informacji o wielkości zapasów obowiązkowych w celu weryfikacji) kara pieniężna wynosi od 1% do 15% przychodu ukaranego przedsiębiorcy osiągniętego w poprzednim roku podatkowym, a jeżeli kara dotyczy działalności wykonywanej na podstawie koncesji, wysokość kary wynosi od 1% do 15% przychodu ukaranego przedsiębiorcy, wynikającego z działalności koncesjonowanej, osiągniętego w poprzednim roku podatkowym.

Przychód powoda kwota przychodu wynikającego z działalności koncesjonowanej, osiągniętego w 2021 r. wyniósł co najmniej (...) zł, stąd też kara pieniężna nie może być niższa niż (...) zł i nie może być wyższa niż (...) zł.

Nałożona kara pieniężna w kwocie 225 000,00 zł wynosi (...) % przychodu powoda za 2021 r., a więc jest nieznacznie wyższa od poziomu kary minimalnej. Tym samym, niezasadne są zarzuty co do zasadności przemawiającym za znacznym obniżeniem kary pieniężnej.

Podkreślenia wymaga, że wbrew twierdzeniom Powoda, pozwany przy wymierzeniu kary pieniężnej uwzględnił sytuację powoda, jak zaprzestanie działalności koncesjonowanej w drugim kwartale 2022 r., czy prowadzenie postępowania restrukturyzacyjnego oraz złożenie powództwa przeciwko aktualnemu właścicielowi spółki, nie są podstawą do całkowitego wyłączenia odpowiedzialności administracyjnej za popełniony delikt, albowiem nie są to przyczyny prowadzące do jej wyłączenia. Przedsiębiorca wobec podwyższonego względem niego miernika staranności w prowadzonej przez niego działalności koncesjonowanej, powinien zapewnić taką organizację przedsiębiorstwa, aby możliwe było wykonanie ciążących na nim obowiązków wynikających z posiadanej koncesji. Samo naruszenie normy sankcjonowanej uzasadnia postawienie zarzutu niezachowania należytej staranności wymaganej w stosunkach danego rodzaju.

Przy wymiarze kary pieniężnej, należy mieć bowiem na względzie, że powód poprzez niewykonanie ww. obowiązku w terminie nie dochował należytej staranności w rozumieniu art. 355 § 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r.- Kodeks cywilny. Powód jako podmiot prowadzący zawodowo działalność gospodarczą zobowiązany jest do zachowania podwyższonego miernika staranności. Słusznie Sąd I instancji zwrócił uwagę, że „(...) nie jest bez znaczenia, że powód nie jest małym przedsiębiorcą, ale podmiotem o silnej pozycji rynkowej i znaczących dochodach, co wskazuje jednoznacznie, że posiada zasoby finansowe na stałą obsługę prawną, co z kolei pozwala wyeliminować stan niewiedzy po stronie przedsiębiorcy o obowiązujących go regulacjach prawnych''. Jak wskazał też Sąd Apelacyjny w Poznaniu w wyroku z dnia 8 marca 2006 r., sygn. akt I ACa 1018/05, LEX nr 186161 „Należyta staranność dłużnika określana przy uwzględnieniu zawodowego charakteru prowadzonej przez niego działalności gospodarczej uzasadnia zwiększone oczekiwania co do umiejętności, wiedzy, skrupulatności i rzetelności, zapobiegliwości i zdolności przewidywania. Obejmuje także znajomość obowiązującego prawa oraz następstw z niego wynikających w zakresie prowadzonej działalności gospodarczej”. Podobnie: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 22 września 2005 r., sygn. akt IV CK 100/05, wyrok Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 30 czerwca 2015 r., sygn. akt XVII AmE 49/14; z dnia 19 lutego 2018 r., sygn. XVII AmE 21/16; z dnia 10 kwietnia 2018 r., sygn. akt XVII AmE 188/15; z dnia 12 kwietnia 2018 r., sygn. akt XVII AmE 104/15. Zgodnie też z wyrokiem SOKiK z dnia 19 kwietnia 2018 r., sygn. akt XVII AmE 4/16, w przypadku odpowiedzialności, która ma charakter obiektywny, poniesienie jej jest niezależne od rodzaju i stopnia zawinienia.

Powód wykonuje działalność gospodarczą w zakresie obrotu gazem ziemnym z zagranicą, uczestniczy w tworzeniu wspólnego systemu zabezpieczeń przewidzianego na okoliczność zagrożenia bezpieczeństwa paliwowego państwa, wystąpienia sytuacji awaryjnej w sieci gazowej i nieprzewidzianego wzrostu zużycia gazu ziemnego, powinien zatem realizować nałożone na niego obowiązki dotyczące wdrażania środków na rzecz zapewnienia bezpieczeństwa dostaw. Co więcej, Przedsiębiorstwo - jako profesjonalista szczególnego rodzaju, tj. podmiot wykonujący działalność koncesjonowaną w zakresie obrotu gazem ziemnym z zagranicą - powinno znać i w pełni respektować przepisy regulujące wykonywanie tej działalności, a błędy po jego stronie, choćby niezawinione, nie mogą zwalniać go z ponoszenia odpowiedzialności określonej w ustawie.

Na gruncie niniejszej sprawy należy podkreślić, że naruszenie obowiązku utworzenia i utrzymywania zapasów obowiązkowych gazu ziemnego oddziałuje na interes publiczny, przez który w niniejszej sprawie należy rozumieć krajowe bezpieczeństwo dostaw gazu ziemnego, poprzez obniżenie jego poziomu, a co za tym idzie - wagi tegoż naruszenia nie można ocenić jako znikomej. Tym samym należy uznać, że Przedsiębiorstwo w sposób faktyczny obniżyło pewność zasilania odbiorców oraz ograniczyło możliwość reagowania w sytuacji zagrożenia dostaw, a w konsekwencji bezpośrednio naruszyło istotne dobro chronione prawem, jakim jest prawo odbiorców do niezawodnych i przewidywalnych dostaw gazu ziemnego.

Podmiot zobowiązany, będący adresatem normy zawartej w art. 25 ust 3 ustawy o zapasach, powinien ustalić wysokość zapasów obowiązkowych gazu ziemnego oraz przedłożyć ją Prezesowi URE w celu weryfikacji. Celem ww. obowiązku jest zapewnienie utrzymywania przez Przedsiębiorstwo zapasów obowiązkowych gazu ziemnego w wielkościach zweryfikowanych przez Prezesa URE i w terminie określonym w art. 25 ust 4, tj. od dnia 1 października danego roku do dnia 30 września roku kolejnego.

Biorąc pod uwagę okoliczności niniejszej sprawy, Sąd podzielił stanowisko pozwanego organu, który w zaskarżonym rozstrzygnięciu uznał, że Spółka jest obowiązana do utworzenia i utrzymywania zapasów obowiązkowych gazu ziemnego w wielkości zweryfikowanej przez Prezesa URE w okresie od dnia 1 października 2021 r. do dnia 30 września 2022 r.

Co istotne, niedopełnienie przez powoda obowiązku tworzenia i utrzymywania zapasów obowiązkowych gazu ziemnego w terminie wskazanym w decyzji, stanowi okoliczność bezsporną.

Odnośnie zarzutu Powoda i możliwości odstąpienia od wymierzenia kary, o której mowa w art. 189f § 1 k.p.a., należy wskazać, że Prezes URE stosownie do wskazanego przepisu odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli:

1) waga naruszenia prawa jest znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa lub

2) Za to samo zachowanie prawomocną decyzją na stronę została uprzednio nałożona administracyjna kara pieniężna przez inny uprawniony organ administracji publicznej lub strona została prawomocnie ukarana za wykroczenie lub wykroczenie skarbowe, lub prawomocnie skazana za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe i uprzednia kara spełnia cele, dla których miałaby być nałożona administracyjna kara pieniężna.

W przedmiotowej sprawie nie wystąpiły przesłanki, o których mowa w cytowanym przepisie (w pkt 1 i 2). Przy czym podkreślić należy, że przesłanki z pkt 1 muszą zostać spełnione łącznie. W przedmiotowej sprawie powód nie zrealizował obowiązku, a więc nie doszło do zaprzestania prawa. Wobec braku realizacji przesłanek do zastosowania odstąpienia od wymierzenia kary pieniężnej nie było możliwości zastosowania art. 189f § 1 k.p.a.

Odnosząc się natomiast do zarzutów naruszenia art. 189e k.p.a., należy podnieść, że przepis ten stanowi, iż w przypadku gdy do naruszenia prawa doszło wskutek działania siły wyższej, strona nie podlega ukaraniu. Zarzut naruszenia tego przepisu nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż wskazywane przez powoda okoliczności mające przemawiać za wystąpieniem siły wyższej stanowią sytuacje, których źródło nie miało pochodzenia zewnętrznego.

Zdaniem Sądu, prawidłowe było stanowisko pozwanego organu, który uznał iż w sprawie nie wystąpiły okoliczności, które mogłyby zostać określone mianem „ siły wyższej”, co przemawia jednocześnie za nieuwzględnieniem argumentacji przytoczonej dla poparcia piątego zarzutu odwołania. W doktrynie za „siłę wyższą” uznaje się zdarzenie zewnętrzne w stosunku do podmiotu obowiązanego, co oznacza, że pozostaje ono poza kontrolą tego podmiotu, który nie ma żadnego wpływu na jego wystąpienie i skutki. Jest to zdarzenie nadzwyczajne, wyjątkowe, któremu nie można zapobiec i którego nie da się przewidzieć w świetle aktualnego stanu wiedzy i doświadczenia życiowego. Pojęcie to ulega subiektywizacji, zarówno gdy chodzi o wskazane wyżej elementy obiektywne, takie jak zewnętrzność, niemożność przewidzenia i zapobieżenia zdarzeniu, jak również wymóg, aby podmiot obowiązany, pomimo dochowania najwyższej staranności, nie mógł zapobiec zdarzeniu i jego skutkom (A. Wróbel [w:] M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego, LEX/el. 2023, art. 189(e).

Nie można bowiem przyjąć, że zarówno złożenie powództwa przeciwko aktualnemu właścicielowi spółki, jak i postanowienie Sądu Rejonowego dla m. st. Warszawy z dnia 27 kwietnia 2020 r. o otwarciu postępowania restrukturyzacyjnego wobec uprzedniego właściciela Spółki, były zdarzeniami niezależnymi od Spółki.

Również na temat „siły wyższej” wypowiedział się Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów w wyroku z dnia 5 maja 2020 r., sygn. akt XVII AmE 255/19, gdzie wskazał, że „(...] siła wyższa jest najczęściej definiowana jako „zdarzenie zewnętrzne, niemożliwe do przewidzenia (co obejmuje również nikłe prawdopodobieństwo jego zajścia w danej sytuacji] i niemożliwe do zapobieżenia (przy czym w zasadzie chodzi o niemożliwość zapobieżenia nie tyle samemu zjawisku, co jego następstwom]" (J. Pokrzywniak, Klauzula siły wyższej, MoP 2005, Nr 6]. Siła wyższa jest zdarzeniem o charakterze przypadkowym lub naturalnym (żywiołowym], nie do uniknięcia, takim, nad którym człowiek nie panuje. (...] Siłę wyższą należy rozumieć jako zdarzenia i okoliczności, których strona nie mogła przewidzieć lub których nie mogła przezwyciężyć". Z treści odwołania wynika, iż powód stawiając zarzut, że nie mógł zrealizować omawianego obowiązku z powodu siły wyższej, nie wskazuje takich zdarzeń, o których mowa w m.in. w ww. wyroku SOKiK.

Odnosząc się natomiast do zarzutu naruszenia art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, należy stwierdzić, że jest on bezpodstawny.

Zgodnie z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw mogą być ustanawiane tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób. Ograniczenia te nie mogą naruszać istoty wolności i praw.

Powód nie przedstawił w ogóle jakie ograniczenie wolności i prawa powód ma na myśli w niniejszej sprawie. Podkreślenia wymaga, że zaskarżona decyzja dotyczy wymierzenia kary pieniężnej i nie jest decyzją ograniczającą konstytucyjne wolności i prawa, ale decyzją wydaną w oparciu o obowiązujące przepisy prawa, z których wynikają ustawowe ograniczenia dla podmiotów takich jak powód.

Z tych wszystkich względów, na podstawie art. 479 ⁵³ § 1 k.p.c., Sąd orzekł jak w punkcie I. sentencji wyroku.

O kosztach postępowania rozstrzygnięto, zgodnie z wyrażoną w art. 98 § 1 k.p.c., zasadą odpowiedzialności za wynik procesu przyjmując, że powód - jako przegrywający sprawę – zobowiązany jest do zwrotu pozwanemu kosztów procesu, na które złożyło wynagrodzenie pełnomocnika procesowego w wysokości 720 zł, ustalonej na podstawie § 14 ust. 2 pkt 3 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych.

sędzia Maciej Kruszyński