Portal Orzeczeń Sądu Okręgowego w Warszawie

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 19 sierpnia 2025 r.

Sąd Okręgowy w Warszawie XVII Wydział Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów

w składzie:

Przewodniczący: Sędzia SO Monika Pawłowska

Protokolant: st.sekr. sądowy Joanna Preizner-Offman

po rozpoznaniu w dniu 19 sierpnia 2025 r. w Warszawie

na rozprawie

sprawy z odwołania (...) spółki akcyjnej w L.

przeciwko Prezesowi Urzędu Regulacji Energetyki

dotyczącego decyzji z 19 lipca 2022 r., Nr (...), znak: (...)

o wymierzeniu kary pieniężnej

I.  zmienia zaskarżoną decyzję w punkcie 2. w ten sposób, że:

- obniża kary pieniężne wymienione w punkcie 2. litery a-i decyzji do kwot po 2.500 zł (dwa tysiące pięćset złotych) każda,

- ustala, że łączna wysokość kary pieniężnej wymierzonej przedsiębiorcy wynosi 22.500 zł (dwadzieścia dwa tysiące pięćset złotych);

II.  oddala odwołanie w pozostałej części;

III.  koszty postępowania poniesione przez strony wzajemnie znosi.

SSO Monika Pawłowska

Sygn. akt XVII AmE 221/22

UZASADNIENIE

Prezes Urzędu Regulacji Energetyki decyzją z dnia 19 lipca 2022 r., znak: (...). (...) (...), na podstawie art. b6 ust. 1 pkt 12fa w związku z art. 56 ust. 2, ust. 3, ust. 6 i 6a ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. - Prawo energetyczne (Dz.U. z 2022 r. poz. 1385 ze zm.) oraz w związku z art 104 oraz 105 § t ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256 z późn. zm.) i art. 30 ust. 1 ustawy- Prawo energetyczne po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego w sprawie wymierzenia kary pieniężnej Przedsiębiorcy (...) S.A. z siedzibą w L. o nr identyfikacji podatkowej (NIP): (...) w związku z niezachowaniem terminu na złożenie sprawozdania, o którym mowa w art. 43d ustawy - Prawo energetyczne, za miesiące: od stycznia do marca 2020 r. oraz od maja do października 2020 r. orzekł:

1.  że Przedsiębiorca nie zachował terminu na złożenie sprawozdania, o którym mowa w art. 43d ustawy - Prawo energetyczne, za miesiące: od stycznia do marca 2020 r. oraz od maja do października 2020 r. do Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki,

2.  za działanie opisane w pkt 1 wymierzył Przedsiębiorcy karę pieniężną w łącznej wysokości 90.000,00 (dziewięćdziesięciu tysięcy złotych), w tym:

a.  10.000,00 zł (słownie: dziesięć tysięcy złotych) za niezłożenie w terminie sprawozdania o rodzajach oraz ilości wytworzonych, przywiezionych i wywiezionych paliw ciekłych, a także ich przeznaczeniu za miesiąc styczeń 2020 r.,

b.  10.000,00 zł (słownie: dziesięć tysięcy złotych) za niezłożenie w terminie sprawozdania o rodzajach oraz ilości wytworzonych, przywiezionych i wywiezionych paliw ciekłych, a także ich przeznaczeniu za miesiąc luty 2020 r.

c.  10.000,00 zł (słownie: dziesięć tysięcy złotych) za niezłożenie w terminie sprawozdania o rodzajach oraz ilości wytworzonych, przywiezionych i wywiezionych paliw ciekłych, a także ich przeznaczeniu za miesiąc marzec 2020 r.,

d.  10.000,00 zł (słownie: dziesięć tysięcy złotych) za niezłożenie w terminie sprawozdania o rodzajach oraz ilości wytworzonych, przywiezionych i wywiezionych paliw ciekłych, a także ich przeznaczeniu za miesiąc maj 2020 r.

e.  10.000,00 zł (słownie: dziesięć tysięcy złotych) za niezłożenie w terminie sprawozdania o rodzajach oraz ilości wytworzonych, przywiezionych i wywiezionych paliw ciekłych, a także ich przeznaczeniu za miesiąc czerwiec 2020 r.

f.  10.000,00 zł (słownie: dziesięć tysięcy złotych) za niezłożenie w terminie sprawozdania o rodzajach oraz ilości wytworzonych, przywiezionych i wywiezionych paliw ciekłych, a także ich przeznaczeniu za miesiąc lipiec 2020 r.,

g.  10.000,00 zł (słownie: dziesięć tysięcy złotych) za niezłożenie w terminie sprawozdania o rodzajach oraz ilości wytworzonych, przywiezionych i wywiezionych paliw ciekłych, a także ich przeznaczeniu za miesiąc sierpień 2020 r.,

h.  10.000,00 zł (słownie, dziesięć tysięcy złotych) za niezłożenie w terminie sprawozdania o rodzajach oraz ilości wytworzonych, przywiezionych i wywiezionych paliw ciekłych, a także ich przeznaczeniu za miesiąc wrzesień 2020 r.,

i.  10.000,00 zł (słownie: dziesięć tysięcy złotych) za niezłożenie w terminie sprawozdania o rodzajach oraz ilości wytworzonych, przywiezionych i wywiezionych paliw ciekłych, a także ich przeznaczeniu za miesiąc październik 2020 r.

Od powyższej decyzji odwołanie złożył (...) S.A. z siedzibą w L. zaskarżając ją w części, to jest w zakresie pkt 2 decyzji.

Odwołujący zarzucił zaskarżonej decyzji

1.  naruszenie prawa materialnego, to jest:

a)  art. 56 ust. 6a Prawa energetycznego poprzez jego błędną wykładnię i w rezultacie niezastosowanie, poprzez uznanie, iż stopień szkodliwości czynu, którego dopuściła się Spółka w zakresie niezłożenia w odpowiednim terminie sprawozdań, o których mowa w art. 43d Prawa energetycznego za miesiące: styczeń 2020 r. — marzec 2020 r., maj 2020 r. - październik 2020 r. należy ocenić jako znaczny, czym organ przekroczył granice uznania administracyjnego, podczas gdy z okoliczności sprawy wynika, iż należało uznać, że zachowanie Spółki należy zaklasyfikować jako działanie o niskiej szkodliwości, m. in. (i) z uwagi na dobrowolna naprawę sytuacji przed wszczęciem postępowania przez Prezesa URE, (ii) małą ilość przywożonego paliwa ciekłego oraz (iii) na bieżąco realizowała obowiązek sprawozdawczy po dokonaniu naprawy sytuacji,

b)  art. 56 ust. 6 Prawa energetycznego poprzez jego niezastosowanie, polegające na wymierzeniu kary pieniężnej w stopniu nieusprawiedliwionym okolicznościami sprawy poprzez nieprawidłowe przyjęcie znacznej szkodliwości czynu zarzuconego Spółce oraz jednocześnie całkowite pominięcie przy wymiarze kary dotychczasowego zachowania Spółki (dobrowolnej naprawy sytuacji przez Spółkę oraz dalszego bieżącego realizowania obowiązków sprawozdawczych) oraz nieznacznej ilości przywiezionych wyrobów podlegających obowiązkowi sprawozdawczemu,

c)  art. 2 Konstytucji to jest zasady demokratycznego państwa prawa urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej oraz proporcjonalności kary w stosunku do przewinienia, a w szczególności wynikającej z niej zasady zaufania obywateli do państwa poprzez błędną kwalifikację czynu Spółki jako czynu o stopniu szkodliwości wyższym niż znikomy oraz przekroczeniu granic uznania administracyjnego.

Wobec powyższych zarzutów Odwołujący wniósł:

1.  na podstawie art. 479 ⁴⁹ k.p.c. o zmianę zaskarżonej decyzji w części, to jest w zakresie pkt 2 oraz orzeczenie co do istoty sprawy poprzez orzeczenie o odstąpieniu od wymierzenia kary w całości na podstawie art. 56 ust. 6a Prawa energetycznego,

2.  na podstawie art. 98 § 1 k.p.c. oraz art. 98 § 3 k.p.c. o zasądzenie od pozwanego na rzecz Spółki kosztów postępowania według norm prawem przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

W odpowiedzi na odwołanie pozwany Prezes Urzędu Regulacji Energetyki wniósł o:

1)  oddalenie odwołania,

2)  zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów postępowania, w tym zwrotu kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

Sąd Okręgowy w Warszawie – Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów ustalił następujący stan faktyczny:

Przedsiębiorca - (...)S.A. z siedzibą w L. (poprzednio (...) SA.) w przeważającej części swojej działalności jest producentem pozostałych części akcesoriów do pojazdów silnikowych, z wyłączeniem motocykli. Spółka jest częścią grupy kapitałowej (...), która jest międzynarodową firmą produkującą części do samochodów wielu światowych marek. Spółka specjalizuje się w projektowaniu i produkcji elementów wyposażenia samochodowego w czterech kluczowych dziedzinach: fotelach samochodowych, technologiach kontroli emisji spalin, wnętrzach samochodowych oraz rozwiązaniach IT.

(Dowód: KRS – k.3v-5 , k. 22-22-32v, k.33-40v akt adm., okoliczności niesporne)

Spółka dokonuje przywozu z zagranicy wyrobów, o których mowa w Rozporządzeniu z dnia 27 listopada 2019 r.

(Dowód: Wniosek o Wpis do Rejestru Podmiotów Przywożących k. 18-18v. k. 19-19v, k. 20-21 akt adm.)

Spółka przyznała, że uchybiła ustawowemu terminowi na złożenie: wniosku o wpis do rejestru podmiotów przywożących (przed dokonaniem pierwszego nabycia wyrobów), sprawozdania, o którym mowa w art 43d ustawy- Prawo energetyczne (pierwsze za styczeń 2020 r.) oraz informacji o rodzajach i lokalizacji infrastruktury paliw ciekłych wykorzystywanej do prowadzonej działalności.

(Dowód: pismo powoda z 6.05.2022 r. k. 43-45, k. 46-47, k. 48 akt adm.)

Spółka dokonywała przywozu smarów o kodach CN: (...) oraz (...), które są zużywane w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą Spółki, wykorzystywane podczas procesu produkcji, nie były dalej odsprzedawane. Przedsiębiorca przywiózł smary w łącznej ilości: dla kodu (...) w ilości 49,588 ton oraz dla kodu (...) w ilości 96,480 ton.

(Dowód: sprawozdania k. 51-60 akt adm.)

Powyższe oznacza to, że Przedsiębiorca był objęty obowiązkiem sprawozdawczym, o którym mowa w art. 43d ustawy– Prawo energetyczne, gdyż stosownie do brzmienia art. 3 pkt 12c ustawy- Prawo energetyczne stał się podmiotem przywożącym z uwagi na dokonany przywóz paliw ciekłych oraz był objęty obowiązkiem sprawozdawczym.

(okoliczności bezsporne)

Pismem z dnia 5 października 2021 r. Przedsiębiorca - (...) SA. (obecnie (...) S.A.), zwrócił się do Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki z wnioskiem o wpis do rejestru podmiotów przywożących. Powód przedstawił, że w miesiącach od stycznia 2020 do sierpnia 2021 r. dokonał przywozu. Jednocześnie złożył sprawozdania za miesiące styczeń – październik 2020 r.

(Dowód: pismo powoda z 5.10.2021 k. 62-64, sprawozdania k. 65-74v akt adm.)

Na mocy decyzji z dnia 18 marca 2022 r. powód został wpisany do rejestru podmiotów przywożących.

(okoliczność bezsporna k. 16-16v akt sąd.)

Pismem z dnia 12 kwietnia 2022 r., znak: (...). (...) (...) Organ zawiadomił Przedsiębiorcę uchybieniu terminu do złożenia sprawozdania o rodzajach oraz ilości wytworzonych, przywiezionych i wywiezionych paliw ciekłych, a także ich przeznaczeniu za miesiące od listopada 2020 r. do sierpnia 2021 r. do Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki. Organ poinformował Przedsiębiorcę, iż aby skorzystać z uprawnienia, o którym mowa w art. 15zzzzzn2 ust. 2 ustawy COVID, konieczne jest złożenie w terminie 30 dni od dnia otrzymania niniejszego zawiadomienia, wniosku o przywrócenie terminu do złożenia sprawozdań, o których mowa w art. 43d ustawy- Prawo energetyczne. Pismo zostało skuteczne doręczone w dniu 19 kwietnia 2022 r.

(Dowód: pismo Prezesa URE z 12.04.2022 r. 49 akt adm.)

Pismem z dnia 6 maja 2022 r. Przedsiębiorca złożył przedmiotowy wniosek o przywrócenie terminu do złożenia sprawozdań, o których mowa w art. 43d ustawy- Prawo energetyczne za miesiące od listopada 2020 r. do sierpnia 2021 r oraz wyjaśnienia w sprawie. Spółka wskazała, że m. in. z uwagi na obecną sytuację epidemiologiczną w Polsce nie złożyła ww. sprawozdań w ustawowym terminie. Spółka wyjaśniła, że w związku z powyższym obieg dokumentów był znacznie utrudniony - borykała się bowiem z ustaleniem zasad działalności, w tym obiegu korespondencji w nowej rzeczywistości - na skutek ogłoszenia stanu epidemii w Polsce w związku z zakażeniami wirusem SARS-CoV-2 oraz rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 20 marca 2020 r. Jednakże od chwili wprowadzenia stanu epidemii Spółka starała się przystosować do nowej rzeczywistości, m. in. poprzez wprowadzenie warunków umożliwiających pracownikom pracę zdalną (przed wprowadzeniem stanu epidemii znaczna część pracowników pracowała stacjonarnie, w szczególności dział administracyjny zajmujący się m. in. obiegiem korespondencji co do zasady pracował stacjonarnie). Zgodnie z art. 58 § 1 k.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Zdaniem Spółki powyższe warunki zostały spełnione. Wskutek wprowadzonego stanu epidemii nastąpiła diametralna zmiana sposobu funkcjonowania zarówno przedsiębiorców (w tym Spółki), jak i organów administracji publicznej, zapanowało ogólne zamieszanie. W związku z powyższym Spółka dokonała reorganizacji swojej działalności, część członków Zarządu oraz pracownicy administracji byli dostępni zdalnie, co również przełożyło się na brak możliwości złożenia dokumentów w wymaganym terminie.

(Dowód: Pismo powoda z 06.05.2022 r. k. 46-47, k. 91-93 akt adm.)

Pismem z dnia 13 maja 2022 r., znak: (...). (...) (...), Prezes Urzędu Regulacji Energetyki poinformował, iż na skutek złożenia we wskazanym terminie wniosku o przywrócenie terminu do złożenia sprawozdania o rodzajach oraz ilości wytworzonych, przywiezionych i wywiezionych paliw ciekłych, a także ich przeznaczeniu za miesiące od listopada 2020 r. do sierpnia 2021 r. wystąpiły łącznie warunki, o których mowa w art. 15zzzzzn2 ust. 1 i 2 „ustawy COVID", umożliwiające przywrócenie terminu do złożenia sprawozdania, o którym mowa w art, 43d ustawy- Prawo energetyczne, zatem termin na ich złożenie uznano za zachowany. Pismo zostało skutecznie doręczone w dniu 24 maja 2022 r.

(Dowód: pismo Prezesa URE z 13.05.2022 r. 41 akt adm.)

Pomimo ciążącego na Przedsiębiorcy obowiązku, nie złożył w ustawowym terminie wymaganego sprawozdania za miesiące od styczniu do marca 2020 r., od maja do października 2020 r. do Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki. Sprawozdania te złożone zostały 11 października 2021 r. przy piśmie z 5 października 2021 r.

(Dowód: sprawozdania k. 65-74v akt adm., pismo powoda z 5.10.2021 k. 62-64 akt adm.)

Pismem z dnia 3 czerwca 2022 r., znak: (...). (...) (...) Przedsiębiorca został zawiadomiony o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie wymierzenia kary pieniężnej w związku z niezłożeniem w terminie sprawozdania, o którym mowa w art. 43d ust. 1 ustawy - Prawo energetyczne, za miesiące: od stycznia do marca 2020 r. oraz od maja do października 2020 r. Ponadto, mając na uwadze dyspozycję art. 50, art. 77 § 1 i art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego, Przedsiębiorca został wezwany do złożenia wyjaśnień dotyczących przyczyn niezachowania terminu na złożenie sprawozdania z art. 43d ustawy - Prawo energetyczne za miesiące za miesiące od stycznia do marca 2020 r., od maja do października 2020 r., kopii dokumentów potwierdzających aktualną sytuację finansową Przedsiębiorstwa, w tym dokumentów dotyczących: osiągniętych przychodów i dochodów (np. bilans + rachunek zysków i strat za rok 2021 lub inne dokumenty sporządzane stosownie do formy prawnej Przedsiębiorcy), kopii sprawozdania o przychodach, kosztach i wyniku finansowym oraz o nakładach na środki trwałe (zwanego: sprawozdaniem F01) podsumowującego kwartalną działalność przedsiębiorstwa oraz oświadczenia o osiągniętych w 2021 r. przychodach i dochodach z działalności gospodarczej ogółem. Jednocześnie Przedsiębiorca został zawiadomiony o dokumentach włączonych do materiału dowodowego. Pismo zostało skutecznie doręczone 10 czerwca 2022 r.

(Dowód: Pismo Prezesa URE z 03.06.2022 r. k. 87-89 akt adm.)

Pismem z dnia 24 czerwca 2022 r. Przedsiębiorca ponowił wcześniej przekazane wyjaśnienia oraz złożył wymagane dokumenty finansowe. Podkreślając po raz kolejny, iż Spółka nie jest podmiotem, który może być zakwalifikowany do podmiotów branży paliwowej, nie była świadoma, iż dokonując przywozu na teren Polski smarów o kodach (...) oraz (...) na potrzeby prowadzonej działalności gospodarczej podlega obowiązkom wynikającym z ustawy Prawo energetyczne. Ponadto powyższy obowiązek został ogłoszony w dniu 28 listopada 2019 r. a wprowadzony w styczniu 2020 r, co według Spółki oznacza krótki okres implementacji i nie pozwoliło to Przedsiębiorcy na wdrożenie prawidłowych rozwiązań prawnych, a tym samym doprowadziło do nieświadomego i niezamierzonego uchybienia przedmiotowemu obowiązkowi sprawozdawczemu przez Spółkę. Kolejną okolicznością mającą wpływ na niewypełnienie powyższych obowiązków miał wybuch pandemii koronawirusa SARS-COV2, która sparaliżowała różne gałęzie gospodarki oraz zamrożenie przepływu towarów oraz osób. W tym zassie Spółka działała przede wszystkim zdalnie, skupiła się na utrzymaniu działalności w obrocie gospodarczym. Niezwłocznie po uzyskaniu informacji o istniejących obowiązkach sprawozdawczych, obowiązki te uzupełniła bez wezwania Organu. Przedsiębiorca ponownie złożył wniosek o odstąpienie od wymierzenia kary pieniężnej, w innym przypadku zmniejszenie jej do wysokości 10.000 zł za cały okres będący przedmiotem postępowania bądź odstąpienie od nałożenia kary za miesiące, w którym Spółka dokonała przywozu w niewielkich ilościach.

(Dowód: Pismo powoda z 24.06.2022 r. k. 91-93 akt adm.)

Pismem z dnia 30 czerwca 2022 r., znak: (...). (...) (...), Przedsiębiorca został zawiadomiony zakończeniu postępowania dowodowego sprawie wymierzenia kary pieniężnej oraz, że zgodnie z art. 10 § 1 k.p.a. stronie przysługuje prawo czynnego udziału w każdym stadium postępowania, a tym samym, iż w terminie 7 dni, licząc od dnia otrzymania niniejszego zawiadomienia może złożyć ewentualne dodatkowe uwagi i wyjaśnienia. Pismo zostało skutecznie doręczone w dniu 30 czerwca 2022 r. Przedsiębiorca nie skorzystał z przysługującego mu uprawnienia.

(Dowód: Zawiadomienie Prezesa URE k. 96-96v akt adm.)

Powyższy stan faktyczny został ustalony w oparciu o dowody z dokumentów zgromadzonych w postępowaniu administracyjnym, które nie były przez żadną ze stron niniejszego postępowania kwestionowane, jak też w ocenie Sądu nie budziły wątpliwości.

Sąd Okręgowy w Warszawie – Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów zważył, co następuje.

Odwołanie jest częściowo uzasadnione.

Zgodnie z art. 43d ust. 1 p.e. przedsiębiorstwo energetyczne posiadające koncesję na wytwarzanie paliw ciekłych lub koncesję na obrót paliwami ciekłymi z zagranicą, a także podmiot przywożący stosownie do swojej działalności przekazuje Prezesowi URE, Prezesowi Agencji Rezerw Materiałowych, ministrowi właściwemu do spraw finansów publicznych oraz ministrowi właściwemu do spraw energii miesięczne sprawozdanie o rodzajach oraz ilości wytworzonych, przywiezionych i wywiezionych paliw ciekłych, a także ich przeznaczeniu – w terminie 20 dni od dnia zakończenia miesiąca, którego dotyczy sprawozdanie.

Z treści art. 56 ust. 1 pkt 12b p.e. wynika, że karze pieniężnej podlega ten, kto nie przekazuje w terminie sprawozdania, o którym mowa w art. 43d p.e. Wysokość tej kary, zgodnie z art. 56 ust. 2h pkt 4 p.e. wynosi 10 000 zł.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że powód zaskarżył tylko pkt. 2 decyzji, w którym Prezes URE wymierzył mu karę pieniężną w wysokości 10 000 zł za niezłożenie sprawozdania o rodzajach i ilości wytworzonych, przywiezionych i wywiezionych paliw ciekłych, a także ich przeznaczeniu za miesiące: styczeń – marzec 2020 r. i maj – październik 2020 r., zatem zaskarżona decyzja w pkt. 1 stała się prawomocna.

Powodowa Spółka nie kwestionowała rozstrzygnięcia Prezesa URE, zawartego na wstępie zaskarżonej decyzji, tj. w zakresie, w jakim stwierdzono dopuszczenie się przez powoda deliktu administracyjnego. Strona powodowa zakwestionowała jedynie rozstrzygnięcie w zakresie wymierzonych tą decyzją kar pieniężnych. Spór w sprawie sprowadzał się zatem do kwestii zasadności wymierzenia powodowi kar pieniężnych za stwierdzone delikty. Tym samym odwołujący niewątpliwie nie zachował terminu na złożenie sprawozdań, o których mowa w art. 43d ust. 1 p.e. za miesiące styczeń – marzec 2020 r. i maj – październik 2020 r.

Podkreślenia również wymaga, że w niniejszej sprawie, poza sporem jest, że powód jest podmiotem przywożącym w rozumieniu art. 3 pkt 12c p.e. (złożył wniosek o wpis do rejestru podmiotów przywożących i został wpisany 18 marca 2022 r. k. 16-16v).

Wskazać należy, że obowiązek sprawozdawczy, określony w art. 43d ust. 1 p.e. nie służy tylko przygotowaniu kwartalnego raportu, ale także dostarcza innych kluczowych informacji, gdyż dane te stanowią podstawowe źródło bieżących informacji o funkcjonowaniu konkretnych przedsiębiorców na rynku paliw ciekłych, a także pozwalają na badanie zgodności prowadzonej działalności z uprawnieniami wynikającymi z wpisu do Rejestru Podmiotów Przywożących i niezwłoczne reagowanie w przypadku wykrycia nieprawidłowości (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 22 stycznia 2022 r., sygn. akt II NSKP 59/23, wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 15 czerwca 2022 r. sygn. akt VII AGa 133/22).

Niewątpliwie Powód do dnia złożenia wniosku o wpis do rejestru podmiotów przywożących tj. 5 października 2021 r. nie poinformował Organu o przywozie paliwa ciekłego o kodach (...) oraz (...).

W przypadku Przedsiębiorcy jest to niezachowanie terminu na złożenie sprawozdania z art. 43d ustawy - Prawo energetyczne za miesiące od stycznia do marca 2020 r. oraz od maja do października 2020 r., gdzie najdłuższe opóźnienie wyniosło 592 dni (pierwsze sprawozdanie dotyczące miesiąca stycznia 2020 r., powinno zostać złożone do dnia 20 lutego 2020 r.).

Odnosząc powyższe do niniejszej sprawy, wskazać należy, że niesporne jest również to, że sprawozdania, o których mowa w art. 43d ust. 1 p.e., złożone przez powoda za miesiące styczeń – marzec 2020 r. i maj – październik 2020 r. zostało złożone w październiku 2021 r. (data wpływu do organu k. 65-74v akt adm.).

W tych okolicznościach, stosownie do treści art. 56 ust. 1 pkt 12b p.e. pozwany wymierzył powodowi karę pieniężną w wysokości po 10 000 zł za niezłożenie w terminie sprawozdań za miesiące styczeń – marzec 2020 r. i maj – październik 2020 r.

Powód w odwołaniu wskazał m.in., że wyroby przywożone na teren Rzeczypospolitej Polskiej zużywane były przez Spółkę na jej własne potrzeby, co mogło doprowadzić Spółkę do konkluzji, iż nie czerpiąc zysku z ww. wyrobów oraz w związku z tym, że przywożone smary nie są paliwami ciekłymi w potocznym rozumieniu, nie powinna być obciążona jakimkolwiek dodatkowym obowiązkiem związanym z przywozem Wyrobów. W świetle powyższego Powód nie zdawał sobie również sprawy z tego, że wyroby, powinny zostać zaklasyfikowane jako paliwa ciekłe zgodnie z Rozporządzeniem w sprawie paliw. Z tego też względu Powód nie był świadomy konieczności śledzenia regulacji prawnych z zakresu paliw. Nie śledził również informacji zamieszczanych na stronie internetowej Prezesa URE, gdyż Powód uważał, że informacje tam zamieszczone nie dotyczyły prowadzonej przez niego działalności. Nadto, wolumen sprowadzonych przez Spółkę smarów w okresie od stycznia do marca 2020 r. oraz od maja do października 2020 r. był niewielki, w konsekwencji czego Spółka nie dostrzegła konieczności monitorowania zmian w zakresie regulacji energetycznych dotyczących przywożonych smarów. Niezwłocznie po uzyskaniu powyższych informacji, Spółka z własnej inicjatywy (przed wszczęciem postępowania przez Prezesa URE) dopełniła wszystkich obowiązków, zgodnie z Prawem energetycznym i złożyła: wniosek o wpis do rejestru podmiotów przywożących wraz z wymaganymi dokumentami, zaległe sprawozdania, o których mowa w art. 43d Prawa energetycznego, informację o rodzajach i lokalizacji infrastruktury paliw ciekłych wykorzystywanej do prowadzonej działalności. W piśmie z dnia 6 maja 2022 r. Powód zwrócił się ponadto do Prezesa URE z wnioskiem o przywrócenie terminu na złożenie sprawozdania o rodzajach oraz ilości wytworzonych, przywiezionych i wywiezionych paliw ciekłych, a także ich przeznaczeniu za miesiące od listopada 2020 r. do sierpnia 2021 r.

Zgodnie z art. 56 ust 6a p.e. Prezes URE może odstąpić od wymierzenia kary, jeżeli stopień szkodliwości czynu jest znikomy, a podmiot zaprzestał naruszania prawa lub zrealizował obowiązek.

Na wstępie omówienia wskazanego przez powoda zarzutu zasadności odstąpienia od wymierzenia kary należy wskazać, że utrwalony zarówno w doktrynie, jak i orzecznictwie, jest pogląd, że na podstawie przepisów ustawy Prawo energetyczne odpowiedzialność ma charakter obiektywny, wynikający z samego faktu naruszenia określonych norm prawnych. Oznacza to, że przedsiębiorca nie może powoływać się na brak winy (zob. np. wyrok Sądu Najwyższego z 19 grudnia 2008 r., sygn. akt III SK 10/08, opubl. system Legalis nr 1885077). Okoliczność ta jest irrelewantna dla samego faktu wymierzenia kary, jak i odstąpienia od karania. Gdyby zamiarem ustawodawcy było uzależnienia samego wymierzenie kary lub zastosowania odstąpienia od jej wymierzenia od zawinienia, a tym samym subiektywizacja odpowiedzialności za naruszenia przepisów, wskazałby tę przesłankę w treści art. 56 ust. 3, 6 i 6a ustawy, czego jednak nie uczynił (zob. postanowienie Sądu Najwyższego - Izba Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych z dnia 13 grudnia 2016 r., sygn. akt III SK 22/16, opubl. system Legalis nr 2586425). Tym samym odpowiedzialność przedsiębiorcy istnieje w oderwaniu od winy i do jej ustalenia nie jest konieczne wykazanie zawinionego zachowania, lecz wystarcza stwierdzenie faktu zaistnienia określonego naruszenia prawa.

Należy przy tym wskazać, że odstąpienie od wymierzenia kary stanowi wyraz tzw. uznania administracyjnego, rozumianego jako uprawnienie organu do wyboru konsekwencji prawnej. Uznanie to stanowi zatem sferę dyskrecjonalności, w ramach której organ władzy publicznej ma swobodę wyboru skutku prawnego, jaki w konkretnej sprawie będzie wiązał się z zaistnieniem danych okoliczności. Co istotne, Prezes Urzędu nie ma obowiązku skorzystania z odstąpienia od wymierzenia kary, nawet wówczas, gdy spełnione są przesłanki określone w przywołanym przepisie art. 56 ust.6a p.e. Wynika to z wykładni literalnej normy, która wskazuje, że prezes urzędu jedynie „może” odstąpić od wymierzenia kary pieniężnej. Nie jest to więc tzw. decyzja związana, do której wydania obligują obowiązujące przepisy prawa (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 27 listopada 2019 r., sygn. akt I NSK 95/18, opubl. system Legalis, wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 09 grudnia 2021 r. sygn. akt VII AGa 1040/20, z dnia 16 stycznia 2018 r. sygn. akt VIIAGa 763/18, z dnia 07 września 2016 r. sygn. akt VI ACa 974/15).

Pozostawienie oceny spełnienia przesłanek do odstąpienia od wymierzenia kary pieniężnej organowi regulacyjnemu, nie oznacza jednak, że ocena zasadności i legalności skorzystania z tej instytucji wyłączona jest spod kompetencji sądu (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 15 października 2014 r. sygn. akt III SK 47/13, z dnia 6 lutego 2018 r. sygn. akt III SK 7/17). Należy jednak mieć tu na uwadze, że celem ustawodawcy umieszczającego decyzję w sferze uznania administracyjnego jest poszerzenie władzy organu, i w konsekwencji kontrola sądowa w tym wypadku nie może sięgać głęboko, gdyż w innym wypadku instytucja uznania administracyjnego stałaby się iluzoryczna. Jak szeroko uzasadnił to Sąd Najwyższy w sprawie o sygn. akt I NSK 95/18 ( op.cit), należy tu pamiętać, że to Prezes Urzędu kształtuje politykę wymiaru kar wobec przedsiębiorców popełniających delikty administracyjne. Dlatego przepis art. 56 ust. 6a p.e. należy interpretować z uwzględnieniem zasady sprawności i rzetelności działania instytucji publicznych, a także zasad równowagi i podziału władzy. Dlatego też interwencja sądu w treść decyzji organu regulacyjnego powinna następować dopiero wtedy, gdy nosi ona znamiona dowolności tj. opiera się na arbitralnych przesłankach, zawiera zdawkowe i ogólnikowe uzasadnienie, odwołuje się do nieudowodnionych informacji itp. Dla takiej ingerencji konieczne jest zatem nie tylko wykazanie, że zachodzą przesłanki spełnione w omawianym przepisie, ale również, że organ przekroczył zasady uznania administracyjnego. Szerzej ujmując oznacza to, że Sąd rozpoznający odwołanie od decyzji organu, co prawda jest władny zmienić tę decyzję, jakkolwiek ku temu konieczne jest wykazanie, że podmiot zaprzestał naruszania prawa lub zrealizował obowiązek, stopień społecznej szkodliwości czynu jest znikomy, a nadto, że pozwany organ przekroczył zasady uznania administracyjnego. Należy przy tym pamiętać, że omawiana instytucja stanowi wyjątek, który powinien być stosowany jedynie wówczas, gdy nałożenie na przedsiębiorcę kary pieniężnej na jakimkolwiek poziomie kłóci się z podstawowymi funkcjami kary. Warto w tym miejscu także odnotować, że odstąpienie od wymierzenia kary nie może być mylone i nie może stanowić podstawy do miarkowania kary pieniężnej, a jedynie uprawnia Prezesa urzędu do nie nakładania jej w ogóle. Inaczej ujmując na podstawie tego przepisu nie można obniżyć kary pieniężnej (zob. wyrok Sądu Najwyższego - Izba Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych z dnia 15 października 2014 r. III SK 47/13, opubl. LEX nr 1540636).

Przechodząc do podstaw do odstąpienia od wymierzenia kary, to zgodnie z treścią art. 56 ust 6a p.e. pierwszymi, mogącymi występować alternatywnie przesłankami, jest zaprzestanie naruszania prawa lub realizacja obowiązku przez adresata kary. W stanie faktycznym w omawianej sprawie uznać należy, że w zakresie odnoszącym się do złożenia sprawozdania, o którym mowa w art. 43d ust. 1 p.e. za miesiące od stycznia do marca 2020 r. oraz od maja do października 2020 r., powód zrealizował swój obowiązek w dniu 11 października 2021 r. tj. po ustawowym terminie do wykonania tego obowiązku (każdorazowo do 20 dnia następującego miesiąca). Obowiązek został zrealizowany przed wszczęciem przez Prezesa URE postępowania. Skoro Powód zrealizował ustawowy obowiązek, wprawdzie po terminie, to należy wskazać, że w tym zakresie została spełniona druga z przesłanek zawartych w art. 56 ust. 6a p.e. (podobnie Sąd Apelacyjny w Warszawie w wyroku z dnia 7.03.2024 r. VII AGa 861/23).

Kolejną, konieczną przesłanką odstąpienia od wymierzenia kary jest znikomy stopień szkodliwości czynu. Przesłanka ta nawiązuje do dyrektywy wymiaru kary w koncepcji prawa karnego, dlatego też powszechnie przyjmuje się, że przy jej interpretacji konieczne jest odwołanie się do sposobu weryfikacji stopnia szkodliwości czynu wypracowanego na gruncie art. 115 k.k. Oznacza to konieczność odniesienia się do rodzaju i charakteru naruszonego dobra, rozmiaru wyrządzonej szkody, sposobu i okoliczności popełnienia czynu, wagi naruszonych obowiązków, postaci zamiaru, motywacji sprawcy oraz rodzaju naruszonych reguł ostrożności i stopnia ich naruszenia. Wszystkie te kryteria powinny zostać uwzględnione, aczkolwiek dokonywana ocena ma charakter kompleksowy, odnosi się do całokształtu okoliczności sprawy. Niemniej jednak w orzecznictwie wskazuje się, że jednym z podstawowych czynników mających istotne znaczenie dla dokonania właściwej oceny czynu sprawcy jest rodzaj i charakter naruszonego dobra chronionego prawem (zob. np. wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 09 grudnia 2021 r. sygn. akt VII AGa 1040/20, z dnia 16 stycznia 2018 r. sygn. akt VIIAGa 763/18, z dnia 07 września 2016 r. sygn. akt VI ACa 974/15).

Zauważyć trzeba, iż obowiązek przewidziany w art. 43d ust. 1 p.e. obejmuje wszystkie podmioty przywożące wpisane do rejestru podmiotów przywożących i nie przewiduje w tym zakresie żadnych ilościowych ograniczeń. Oznacza to, że również informacje dotyczące niewielkich ilości, a także ilości zerowych, przywiezionego paliwa są istotne z punktu widzenia całego rynku paliw, bo gdyby przedsiębiorcy przywożący niewielkie ilości paliwa lub wcale go nie przywożący, masowo nie przedstawiali sprawozdań, Prezes URE miałyby niepełny obraz tego rynku, co uznać należy za zagrażające jego bezpieczeństwu. Rozmiaru szkody należy w danym przypadku upatrywać nie tyle w samej ilości przywożonych paliw, lecz w chronionych wartościach, która odnosi się przede wszystkim do zwalczania szarej strefy w zakresie paliw ciekłych i uzyskiwania na bieżąco informacji o rynku tych paliw. Co więcej, nieterminowe przekazanie sprawozdania pozbawiło Prezesa URE informacji (utrudnia ich pozyskiwanie) niezbędnych do wykonywania jego zadań ustawowych. Dostęp do informacji na temat ilości produktów paliwowych wprowadzonych na rynek przez przedsiębiorców ma istotne znaczenie, między innymi, z punktu widzenia nadzoru i kontroli rynku paliw, w tym zapewnienia bezpieczeństwa energetycznego, zapobiegania ewentualnym nadużyciom, czy ochrony interesu fiskalnego państwa. Przedkładane sprawozdanie stanowi podstawę do opracowania przez Prezesa URE raportu kwartalnego (art. 43d ust. 4 p.e.), jak również jest źródłem bieżących informacji o funkcjonowaniu poszczególnych przedsiębiorców na rynku paliw ciekłych, pozwala na weryfikację zgodności wykonywanej działalności z uprawnieniami wynikającymi z koncesji lub wpisu do rejestru podmiotów przywożących, umożliwiając szybką reakcję w przypadku stwierdzenia jakichkolwiek nieprawidłowości w tym zakresie. Wyrządzona szkoda jest tym większa, im większe jest opóźnienie w złożeniu każdego sprawozdania.

Jak już wskazano wyżej, Powód przez okres prawie dwóch lat (tj. do dnia złożenia wniosku o wpis do rejestru podmiotów przywożących 5 października 2021 r.) nie poinformował Organu o przywozie paliwa ciekłego o kodach (...) oraz (...). W przypadku Przedsiębiorcy jest to niezachowanie terminu na złożenie sprawozdania z art. 43d ustawy - Prawo energetyczne za miesiące od stycznia do marca 2020 r. oraz od maja do października 2020 r., a najdłuższe opóźnienie wyniosło 592 dni.

To uchybienie wypaczyło treść sprawozdań składanych przez Prezesa URE, który na podstawie art. 43d ust 4 p.e. ogłasza kwartalnie w Biuletynie Urzędu Regulacji Energetyki całkowite wielkości produkcji i przywozu poszczególnych paliw ciekłych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, w terminie 45 dni od dnia zakończenia kwartału.

Powód powoływał się na to, że wyroby przywożone na teren Rzeczypospolitej Polskiej zużywane były przez Spółkę na jej własne potrzeby, co mogło doprowadzić Spółkę do konkluzji, iż nie czerpiąc zysku z ww. wyrobów oraz w związku z tym, że przywożone smary nie są paliwami ciekłymi w potocznym rozumieniu, nie powinna być obciążona jakimkolwiek dodatkowym obowiązkiem związanym z przywozem Wyrobów. W świetle powyższego Spółka nie zdawała sobie również sprawy z tego, że wyroby, powinny zostać zaklasyfikowane jako paliwa ciekłe zgodnie z Rozporządzeniem w sprawie paliw. Z tego też względu Spółka nie była świadoma konieczności śledzenia regulacji prawnych z zakresu paliw. Nie śledziła również informacji zamieszczanych na stronie internetowej Prezesa URE, albowiem Spółka uważała, że informacje tam zamieszczone nie dotyczyły prowadzonej przez nią działalności. Nadto, wolumen sprowadzonych przez Spółkę smarów w okresie od stycznia do marca 2020 r. oraz od maja do października 2020 r. był niewielki, w konsekwencji czego Spółka nie dostrzegła konieczności monitorowania zmian w zakresie regulacji energetycznych dotyczących przywożonych smarów.

W powyższej kwestii wskazać należy, że zachowanie powoda w niniejszej sprawie nie zasługuje na uwzględnienie i w konsekwencji - odstąpienie od wymierzenia kary.

Przede wszystkim warto zwrócić uwagę na to, że opóźnienie powoda było znaczne.

Ponadto, odwołujący powoływał się na to, iż niedopełnienie obowiązków wynikających z ustawy wywodziło się z niedostatecznej wiedzy. Od czasu jej powzięcia stara się na bieżąco monitorować zmiany prawne w tym zakresie, aby ta sytuacja się nie powtórzyła. Powód wskazał również na okoliczność, iż wobec wyrobów które były przywożone przez Spółkę i zużywane na własne potrzeby produkcyjne o kodach CN: (...) oraz (...) obowiązek sprawozdawczy powstał w styczniu 2020 r. Rozporządzenie w sprawie paliw, określające wyroby o kodach CN, których przywóz na teren Rzeczypospolitej stanowi determinantę do uzyskania wpisu do rejestru podmiotów przywożących, zostało ogłoszone w dniu 28 listopada 2019 r., zaś termin obowiązywania aktu prawnego oznaczono na dzień 01 stycznia 2020 r., co oznacza, że okres implementacji wspomnianego aktu trwał zaledwie miesiąc.

Niezależnie od powyższego, zważyć należy, że od podmiotów prowadzących działalność gospodarczą przy uwzględnieniu ich zawodowego charakteru, wymaga się staranności szczególnego rodzaju (art. 355 k.c.). Powoda jako profesjonalistę, obowiązują podwyższone reguły staranności i zwiększone oczekiwania co do umiejętności, wiedzy, rzetelności, zapobiegliwości, zdolności przewidywania, jak również znajomości obowiązujących przepisów prawa oraz konsekwencji wynikających z niego dla wykonywanej działalności gospodarczej. Powinien on zatem w taki sposób prowadzić działalność, aby nie naruszać przepisów prawa.

Również za nieuprawnione należy uznać twierdzenia Powoda, że nie miał świadomości iż podlega obowiązkowi sprawozdawczemu. Zachowanie Powoda stoi bowiem w sprzeczności z powszechnie znaną zasadą, iż nieznajomość prawa szkodzi (ignorantia iuris nocet), która jest jedną z podstawowych zasad prawa. Nikt nie może podnosić, iż zachował się niezgodnie z normą dlatego, że nie wiedział o jej istnieniu. Brak wiedzy o obowiązywaniu prawa nie jest również okolicznością łagodzącą jeśli chodzi o ocenę zachowania podmiotu, w tym przypadku Powoda. Sąd Najwyższy postanowieniu z dnia 25 stycznia 2006 r. sygn. akt: I CK 233/05, wskazał, że "Przyjęcie fikcji powszechnej znajomości przepisów prawnych zamieszczonych w należycie ogłoszonych i obowiązujących aktach prawnych jest konieczne ze względu na pewność i bezpieczeństwo obrotu prawnego". Natomiast w uchwale z 7 marca 1995 r. sygn. akt W 9/94 Trybunał Konstytucyjny wskazał, iż " Funkcjonowanie prawa, zwłaszcza w demokratycznym państwie prawnym, opiera się na założeniu, że wszyscy adresaci obowiązującej normy prawnej - a więc zarówno podmioty obowiązane do jej przestrzegania, jak i organy powołane do jej stosowania - znają jej właściwą treść (tzw. fikcja powszechnej znajomości prawa) i że nikt nie może uchylić się od ujemnych skutków naruszenia tej normy na tej podstawie, że normy tej nie znał lub rozumiał ją opacznie (ignorantia iuris nocet)".

Konkludując, należy stwierdzić, że Powód dokonując zakupu paliw nie był wpisany do rejestru podmiotów przewożących, gdyż przez prawie dwa lata nie dopełnił obowiązku zgłoszenia, a sprawozdania złożył ze znacznym opóźnieniem. Zatem z całą pewnością był to to stopień wyższy aniżeli znikomy, co prowadzi do wniosku, że przepis art. 56 ust. 6a p.e. nie został przez pozwanego naruszony w odniesieniu do wszystkich zaniechań ujętych w zaskarżonej Decyzji.

Kolejny zarzut odwołania odnoszący się do naruszenia art. 56 ust. 6 p.e. poprzez jego niezastosowanie, polegał na wymierzeniu kary pieniężnej w stopniu nieusprawiedliwionym okolicznościami sprawy. Wskazany wyżej przepis zawiera ogólną dyrektywę, wskazującą, że ustalając wysokość kary pieniężnej, Prezes Urzędu Regulacji Energetyki uwzględnia stopień szkodliwości czynu, stopień zawinienia oraz dotychczasowe zachowanie podmiotu i jego możliwości finansowe. Miarkowanie kary w oparciu o te kryteria możliwe jest jednak tylko w przypadkach, w których wysokość kary pieniężnej pozostawiona została przez ustawodawcę uznaniu administracyjnemu (np. art. 56 ust. 2 g Pe). Chodzi tu zatem o sytuację, w której ustawodawca określił górną lub dolną granicę wysokości kary ( por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 15 października 2014 r. sygn. akt III SK 47/13, opubl. OSNP 2016/8/112). Natomiast kara za naruszenie obowiązku określonego w art. 43d ustawy określona została w sposób sztywny. W myśl art. 56 ust. 2h pkt 4 Pe kara ta wynosi 10.000 zł. Oznacza to, że Prezes URE nie ma możliwości miarkowania tej kary skoro została ona expressis verbis wyrażona w ustawie. Stwierdzając niedopełnienie przez przedsiębiorcę obowiązku sprawozdawczego, Prezes Urzędu jest zatem zobowiązany do nałożenia na dany podmiot kary pieniężnej w stałej wysokości określonej na kwotę 10.000 zł. Dla wymierzenia kary nie ma więc znaczenia ocena stopnia szkodliwości czynu, stopnia zawinienia, dotychczasowego zachowania powoda, czy jego możliwości finansowych. Niezłożenie w każdym ze wskazanych miesięcy sprawozdania, stanowi odrębny delikt administracyjny.

Powód wprost wskazał w odwołaniu od zaskarżonej decyzji na płynącą z zasady sprawiedliwości społecznej zasadę proporcjonalności, zatem stwierdzenia wymaga, że dotychczas było przyjęte, iż nie ma możliwości oceny adekwatności nałożonej kary. Tym samym każde naruszenie wiązało się z nałożeniem kary w wysokości 10 tysięcy złotych, jako adekwatnej oraz proporcjonalnej. Wyłączało to badanie kary pod względem subiektywnym. W konsekwencji samo naruszenie obowiązku powodowało nałożenie kary w wysokości 10 000 zł, niezależnie od winy podmiotu zobowiązanego. Jednakże w kontekście zasady proporcjonalności należy zwarzyć, iż nałożona na Spółkę kara, a tym samym jej dolegliwość - nie jest proporcjonalna do wagi zidentyfikowanego naruszenia i uchybień Spółki.

Postępowanie w niniejszej sprawie zostało zawieszone do czasu wydania przez Trybunał Konstytucyjny orzeczenia w sprawie P 3/23. W wyroku z dnia 17 października 2024 r. w sprawie P 3/23 TK stwierdził, że art. 56 ust. 2h pkt 4 w związku z art. 56 ust. 1 pkt 12b ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. — Prawo energetyczne (Dz.U. z 2024 r. poz. 266, ze zm.) w zakresie, w jakim uniemożliwia sądowi powszechnemu miarkowanie kary pieniężnej za złożenie po terminie sprawozdania, o którym mowa w art. 43d ust. 1 powołanej ustawy, jest niezgodny z art. 2 w związku z art. 10 ust. 1 i 2 oraz art. 175 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Abstrahując od rozważań natury konstytucyjnej, to rozstrzygnięcie to jest trafne. Także Sąd Najwyższy kilkakrotnie potwierdził, że sądy powszechne posiadają kompetencję do odmowy zastosowania przepisu ustawy uznawanego przez nie za niekonstytucyjny i mogą wyrokować z pominięciem takiego przepisu, stosując bezpośrednio Konstytucję (por. postanowienie z dnia 26 maja 1998 r., III SW 1/98, wyrok z dnia 19 kwietnia 2000 r., II CKN 272/2000).

Należy przypomnieć, że zgodnie z art. 479 ⁴⁶ pkt 1 k.p.c. to do Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów należy rozpatrywanie odwołań od decyzji Prezesa URE. W sytuacji jednak, w której ustawodawca określa karę pieniężną za delikt administracyjny w jednej tylko wysokości, rozpatrywanie odwołań od decyzji Prezesa URE ma charakter iluzoryczny, zwłaszcza gdy dotyczą one tak jak w niniejszej sprawie jedynie wysokości kary. Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów nie miałby bowiem w takiej sytuacji możliwości zmiany wysokości kary wymierzonej sprawcy deliktu administracyjnego, bo jest ona sztywno określona w ustawie. Jest to jednak trudne do pogodzenia z normami wynikającymi z art. 10 w zw. z art. 175 ust 1 Konstytucji RP.

Art. 56 ust. 6a p.e. bardzo wąsko określa granice w których możliwe jest odstąpienie od wymierzenia kary. Tymczasem odpowiedzialność administracyjna w rozważanej sytuacji zbliża się swoim charakterem do odpowiedzialności karnej, która opiera się przede wszystkim na indywidualizacji tejże odpowiedzialności.

W powyższym kontekście dopuszczalne i zasadne było rozważanie możliwości miarkowania kary pieniężnej wymierzonej powodowi, co jest już powszechne w orzecznictwie sądów.

Nie da się racjonalnie uzasadnić regulacji ustawowej przewidującej równe karanie podmiotów spóźniających się ze złożeniem sprawozdania. Należy rozróżnić sytuację, w której przedsiębiorstwo energetyczne posiadające koncesję na wytwarzanie paliw ciekłych lub koncesję na obrót paliwami ciekłymi z zagranicą i zajmujące się np. przywozem znacznej ilości klasycznych paliw ciekłych (takich jak np. benzyny), nie dopełnia obowiązku złożenia sprawozdania, o jakim nowa w art. 43d ust. 1 p.e., od sytuacji przedsiębiorcy niebędącego przedsiębiorstwem energetycznym i nieposiadającego koncesji w tym zakresie, a zajmującego się prowadzeniem działalności gospodarczej, przy której wykorzystuje niewielkie ilości sprowadzanych paliw ciekłych, do których ustawodawca zaliczył różnego rodzaju smary, olej biały, gaz płynny oraz benzyny lakowe i przemysłowe. W obu przedstawianych przypadkach stopień społecznej szkodliwości czynu jest diametralnie różny.

Punktem wyjścia do kolejnych rozważań musi być to, że kara musi być dla przedsiębiorcy dolegliwa na tyle, aby w przyszłości nie popełnił on już podobnego deliktu. Nie może to być kara symboliczna. Przy czym w ocenie sądu „dolegliwość” kary należy oceniać na poziomie sumarycznym – suma poszczególnych kar ma być wystarczająco dolegliwa.

Ze względu na:

- fakt, że powód nie jest podmiotem prowadzącym koncesjonowaną działalność obrotem paliwami w szerokim rozmiarze,

- społeczną szkodliwość czynu powoda, która co prawda nie jest znikoma, niemniej nie może być uznana również za bardzo wysoką,

- nieznaczną ilość przywiezionych smarów,

- wykorzystywanie smarów wyłącznie na potrzeby własne i brak ich odsprzedaży,

- na fakt, że celem przepisu art. 43d ust. 1 p.e. jest przede wszystkim skuteczne zwalczenie nadużyć w sektorze paliw poprzez ograniczenie możliwości prowadzenia działalności w sposób nielegalny (a takiej powód nie prowadził),

- okoliczność, że okres, za który należało złożyć sprawozdania miał miejsce w 2020 r., a więc w czasie gdy przedsiębiorcy zmagali się z problemami wywołanymi stanem epidemii Covid,

- fakt, że przedsiębiorca dowiedziawszy się o obowiązkach ustawowych dobrowolnie złożył sprawozdania, zgłosił fakt bycia podmiotem przywożącym, a w późniejszym okresie składał sprawozdania w określonym terminie.

- fakt, że powód złożył zaległe sprawozdania jeszcze przed wszczęciem postępowania w sprawie wymierzenia kary pieniężnej za uchybienia podmiotu,

- dotychczasowe zachowanie adresata kary pieniężnej, który nie był uprzednio karany na podstawie norm Prawa energetycznego

Sąd uznał, że zasadne jest zmiarkowanie kary, a jaj adekwatna wysokość za każdy miesiąc to 2500 zł. Sumarycznie kara stanowi 22 250 zł, a więc nawet po zmiarkowaniu jest wystarczająco dolegliwa i spełnia swoje prewencyjne i represyjne cele.

Z tych wszystkich względów, na podstawie art. 479 ⁵³ § 2 k.p.c., Sąd Okręgowy orzekł jak w sentencji, zmieniając zaskarżoną decyzję w części poprzez uwzględnienie odwołania powoda w części w ten sposób, że wymierzoną karę w wysokości 10 000 zł za każdy z czynów obniżył odpowiednio do kwot po 2 500 zł w odniesieniu do każdego deliktu, zaś na podstawie art. 479 ⁵³ § 1 k.p.c. oddalił odwołanie w pozostałej części.

O kosztach procesu orzeczono na podstawie art. 100 k.p.c. z uwagi na częściowe uwzględnienie żądań koszty procesu zostały wzajemnie zniesione między stronami.

Sędzia Monika Pawłowska