Portal Orzeczeń Sądu Okręgowego w Warszawie

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 6 października 2022 r.

Sąd Okręgowy w Warszawie, XVII Wydział Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów
w składzie:

Przewodniczący –	Sędzia SO Małgorzata Perdion-Kalicka
Protokolant –	st.sekr.sądowy Jadwiga Skrzyńska

po rozpoznaniu 6 października 2022 r. w Warszawie

na rozprawie

sprawy z odwołania (...) sp. z o.o. w P.

przeciwko Prezesowi Urzędu Regulacji Energetyki

o wymierzenie kary pieniężnej

na skutek odwołania od decyzji Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki z 30 kwietnia 2021 r. Nr (...)

1.  oddala odwołanie;

2.  zasądza od (...) sp. z o.o. w P. na rzecz Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki kwotę 720 zł (siedemset dwadzieścia złotych) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.

SSO Małgorzata Perdion-Kalicka

Sygn. akt XVII AmE 247/21

UZASADNIENIE

Decyzją z 30 kwietnia 2021 r., Nr DPC. (...)3.451.11.2021 Prezes Urzędu Regulacji Energetyki działając w oparciu o art. 56 ust. 1 pkt l2b w związku z art. 56 ust. 2, ust. 3, ust. 6 i 6a ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. - Prawo energetyczne (Dz.U. z 2021 r. poz. 716) orzekł, że:

1.  (...) sp. z o.o. z siedzibą w P. nie zachował terminu na złożenie sprawozdania do Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki, o którym mowa w art. 43d ustawy - Prawo energetyczne, za miesiące: luty, kwiecień, lipiec oraz sierpień 2020

2.  Za działanie opisane w pkt 1 wymierzył (...) sp. z o.o. z siedzibą w P. karę pieniężną w łącznej wysokości 40.000,00, w tym:

a.  10.000 zł za niezłożenie w terminie sprawozdania o rodzajach oraz ilości wytworzonych, przywiezionych i wywiezionych paliw ciekłych, a także ich przeznaczeniu za miesiąc luty 2020 r.,

b.  10.000 zł za niezłożenie w terminie sprawozdania o rodzajach oraz ilości wytworzonych, przywiezionych i wywiezionych paliw ciekłych, a także ich przeznaczeniu za miesiąc kwiecień 2020 r.,

c.  10.000 zł za niezłożenie w terminie sprawozdania o rodzajach oraz ilości wytworzonych, przywiezionych i wywiezionych paliw ciekłych, a także ich przeznaczeniu za miesiąc lipiec 2020 r.,

d.  10.000 zł za niezłożenie w terminie sprawozdania o rodzajach oraz ilości wytworzonych, przywiezionych i wywiezionych paliw ciekłych, a także ich przeznaczeniu za miesiąc sierpień 2020 r. 

Powód zaskarżył ww. decyzję w całości. Zaskarżonej decyzji zarzucił błędną ocenę stopnia szkodliwości czynu dokonaną przez Prezesa URE, która przyczyniła się do nieuwzględnienia wniosku o odstąpienie od wymierzenia kary.

W odpowiedzi na odwołanie Pozwany Prezes Urzędu Regulacji Energetyki wniósł o oddalenie odwołania i zasądzenie o Powoda na rzecz Pozwanego kosztów postępowania procesowego według norm przepisanych.

Sąd Okręgowy w Warszawie – Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów ustalił następujący stan faktyczny:

W ramach prowadzonej działalności gospodarczej, (...) sp. z o.o. z siedzibą w P. sprowadzał oleje smarowe w celu zużycia do serwisowania maszyn drogowych, którymi handluje.

W okresie od 1 stycznia 2020 r. do 19 listopada 2020 r. Przedsiębiorca dokonał przywozu olejów smarowych o kodach (...) w ilości 6960 litrów, (...) w ilości 600 litrów, (...) w ilości 564 litry, (...) w ilości 1200 kg oraz (...) w ilości 1160 kg, nie posiadając wpisu do Rejestru Podmiotów Przywożących (RPP). (pismo Przedsiębiorcy z 19 listopada 2020 r. - k. 4 akt adm., pismo Przedsiębiorcy z 3 grudnia 2020 r. – k. 16 akt adm.)

Na wniosek Spółki, decyzją z 4 grudnia 2020 r. Prezes Urzędu Regulacji Energetyki postanowił wpisać (...) sp. z o.o. z siedzibą w P. do RPP pod numerem RPP/826. (Decyzja z 4 grudnia 2020 r. – k. 35 akt adm.)

Pismem z 9 grudnia 2020 r. (...) sp. z o.o. z siedzibą w P. przekazał zaległe sprawozdania o rodzajach oraz ilości wytworzonych, przywiezionych i wywiezionych paliw ciekłych, a także ich przeznaczeniu za miesiące: luty, kwiecień, lipiec oraz sierpień 2020 r. (sprawozdania za ww. miesiące - k. 53 akt adm.)

W odpowiedzi na wezwanie Prezesa URE do uzupełnienia braków pisma, w dniu 11 stycznia 2021 r. Spółka przesłała drogą elektroniczną korekty ww. sprawozdań, podpisanych podpisem elektronicznym oraz złożyła sprawozdania za miesiące: styczeń, marzec, maj, czerwiec, wrzesień, październik oraz listopad 2020 r. (Pismo Przedsiębiorcy z 11 stycznia 2021 r. – k. 80 akt adm.)

Pismem z 24 lutego 2021 r. Prezes URE zawiadomił przedsiębiorcę o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie wymierzenia kary pieniężnej w związku z nieprzekazaniem w terminie sprawozdania o rodzajach oraz ilości wytworzonych, przywiezionych i wywiezionych paliw ciekłych, a także ich przeznaczeniu za miesiące: luty, kwiecień, lipiec oraz sierpień 2020 r. do Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki. (Zawiadomienie o wszczęciu postępowania z 24 lutego 2021 r. - k. 112 akt adm.)

Odpowiadając na zawiadomienie o wszczęciu postępowania, Spółka przyznała, że w związku z profilem prowadzonej działalności, dokonywała przywozu z zagranicy paliw ciekłych. Spółka argumentowała, iż niewywiązanie się w obowiązku wynikało z błędu pracownika. W ocenie Spółki zachodzą podstawy do odstąpienia od wymierzenia kary pieniężnej, w oparciu o przepis art. 56 ust. 6a – ustawy Prawo energetyczne. ( Pismo Przedsiębiorcy z 10 marca 2021 r. - k. 119 akt adm.)

Zawiadomieniem z 26 marca 2021 r. Prezes URE poinformował Przedsiębiorcę o zakończeniu postępowania dowodowego. W dniu 30 kwietnia 2021 r. wydał decyzję zaskarżoną w niniejszym postępowaniu. (Zawiadomienie z 26 marca 2021 r. - k. 150 akt adm., Decyzja z 30 kwietnia 2021 r. - k. 154 akt adm.)

Powód w roku 2020 osiągnął przychody w wysokości (...) zł oraz zysk na poziomie (...) zł ((formularz F-01 za 2020r k.125 akt adm).

Powyższy stan faktyczny został ustalony w oparciu o dowody z dokumentów zgromadzone w postępowaniu administracyjnym, które nie były przez żadną ze stron niniejszego postępowania kwestionowane, jak również w ocenie Sądu nie budziły wątpliwości.

Sąd Okręgowy w Warszawie – Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów zważył, co następuje:

Zaskarżona decyzja odpowiada prawu, a podniesione przez powoda w odwołaniu zarzuty nie mogą skutkować jej uchyleniem, ani odstąpieniem od wymierzenia kary.

Zgodnie z art. 43d ust. 1 p.e. przedsiębiorstwo energetyczne posiadające koncesję na wytwarzanie paliw ciekłych lub koncesję na obrót paliwami ciekłymi z zagranicą, a także podmiot przywożący stosownie do swojej działalności przekazuje Prezesowi URE, Prezesowi Agencji Rezerw Materiałowych, ministrowi właściwemu do spraw finansów publicznych oraz ministrowi właściwemu do spraw energii miesięczne sprawozdanie o rodzajach oraz ilości wytworzonych, przywiezionych i wywiezionych paliw ciekłych, a także ich przeznaczeniu – w terminie 20 dni od dnia zakończenia miesiąca, którego dotyczy sprawozdanie.

Na podstawie sprawozdań składanych przez podmioty przywożące, Prezes URE stosownie do treści art. 43d ust 4 p.e. ogłasza kwartalnie w Biuletynie Urzędu Regulacji Energetyki całkowite wielkości produkcji i przywozu poszczególnych paliw ciekłych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, stosując nazwy oraz klasyfikację Nomenklatury Scalonej (kody CN), w terminie 45 dni od dnia zakończenia kwartału.

W myśl art. 56 ust. 1 pkt 12b p.e. karze pieniężnej podlega ten, kto nie przekazuje w terminie sprawozdań, o których mowa w art. 43d. Wysokość kar, zgodnie z art. 56 ust. 2h pkt 4 p.e., wynosi 10.000 zł.

Podmiotem przywożącym, w myśl definicji zawartej w art. 3 pkt 12c p.e. jest osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, która samodzielnie lub za pośrednictwem innego podmiotu dokonuje przywozu paliw ciekłych, z wyłączeniem przywozu paliw ciekłych:

a) w ramach wykonywania działalności polegającej na obrocie paliwami ciekłymi z zagranicą wymagającej uzyskania koncesji, o której mowa w art. 32 ust. 1 pkt 4, lub

b) przeznaczonych do użycia podczas transportu i przywożonych w standardowych zbiornikach, o których mowa w art. 33 ust. 1 ustawy z dnia 6 grudnia 2008 r. o podatku akcyzowym (Dz.U. z 2017 r. poz. 43 i 60).

Natomiast przywóz paliw ciekłych, to zgodnie z definicją ustawową zawartą w art. 3 pkt 12d p.e. sprowadzenie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej paliw ciekłych w ramach nabycia wewnątrzwspólnotowego lub importu.

Podmiot przywożący może dokonywać przywozu paliw ciekłych po wpisaniu do rejestru podmiotów przywożących. Wpisu do tego rejestru dokonuje na wniosek podmiotu przywożącego Prezes URE w drodze decyzji (art. 32c p.e.).

W prowadzonym w postaci elektronicznej przez Prezesa URE jawnym rejestrze podmiotów przywożących umieszcza się takie informacje jak:

– oznaczenie podmiotu przywożącego;

– rodzaje paliw ciekłych będące przedmiotem przywozu;

– rodzaje i lokalizację infrastruktury paliw ciekłych wykorzystywanej przez podmiot przywożący;

– przeznaczenie przywożonego paliwa ciekłego;

– planowaną datę rozpoczęcia działalności polegającej na przywozie paliw ciekłych (art. 32a p.e.).

Zmiana wpisu lub wykreślenie z rejestru podmiotów przywożących następują na wniosek podmiotu przywożącego lub z urzędu (art. 32d p.e.). Przy czym Prezes URE z urzędu, w drodze decyzji, wykreśla z rejestru podmiot przywożący, który w okresie kolejnych 6 miesięcy nie dokonał przywozu paliw ciekłych lub zaistniały okoliczności, o których mowa w art. 32b p.e.

Na podstawie prowadzonego rejestru podmiotów przywożących, Prezes URE przekazuje w formie elektronicznej, co najmniej raz na kwartał, ministrowi właściwemu do spraw finansów publicznych, ministrowi właściwemu do spraw energii, Komendantowi Głównemu Policji, Prezesowi Agencji Rezerw Materiałowych, Prezesowi Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, Prezesowi Urzędu Dozoru Technicznego, Dyrektorowi Generalnemu Transportowego Dozoru Technicznego, Prezesowi Głównego Urzędu Miar, Głównemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego, Głównemu Inspektorowi Ochrony Środowiska oraz Głównego Inspektorowi Sanitarnemu, aktualny wykaz podmiotów przywożących zawierający oznaczenie podmiotów przywożących oraz informacje o rodzajach, przeznaczeniu przywożonego paliwa ciekłego, a także rodzaju i lokalizacji infrastruktury paliw ciekłych wykorzystywanej przez ten podmiot (art. 32d ust 4 p.e.).

Należy również wskazać, ustawą z 31 lipca 2019 r. o zmianie niektórych ustaw w celu ograniczenia obciążeń regulacyjnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 1495 z późn. zm.) do ustawy – Prawo energetyczne, dodany został przepis art. 62d, który w pkt 4 określił, iż od dnia 1 stycznia 2020 r. do dnia 30 czerwca 2021 r. podmiot przywożący stosownie do swojej działalności przekazuje miesięczne sprawozdanie o rodzajach oraz ilości wytworzonych, przywiezionych i wywiezionych paliw ciekłych, a także ich przeznaczeniu wyłącznie Prezesowi URE. Stosownie zaś z art. 62da pkt 4 obowiązek składania ww. sprawozdań do Prezesa URE został przedłużony na okres od 1 lipca 2021 r. do dnia 30 czerwca 2023 r.

W myśl też art. 75 ustawy o zmianie niektórych ustaw w celu ograniczenia obciążeń regulacyjnych nie wszczyna się do postępowań administracyjnych w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za niezłożenie w terminie, do organów innych niż Prezes Urzędu Regulacji Energetyki, sprawozdań, o których mowa w art. 4ba ust. 4 lub art. 43d ust. 1 ustawy zmienianej w art. 14. Przepis ten wszedł w życie w dniu 1 stycznia 2020 r. Wobec tego, że powód wniósł o wpis do rejestru podmiotów przywożących wraz z zaległymi sprawozdaniami pismem z 19 listopada 2020 r., Prezes URE wszczął i wymierzył karę pieniężną wyłącznie w zakresie w jakim przedsiębiorca nie wykonał obowiązku, o którym mowa w art. 43d ust. 1 p.e. wobec Prezesa URE.

W świetle powołanych wyżej przepisów prawa, ustalony w sprawie stan faktyczny, pozwala zdaniem Sądu jednoznaczne stwierdzić, że po stronie Przedsiębiorstwa istniał obowiązek sprawozdawczy, o jakim mowa w art. 43d ust. 1 p.e.

Obowiązek ten ciąży nie tylko na przedsiębiorcach, którzy zostali wpisani do rejestru podmiotów przywożących, ale także na przedsiębiorcach, którzy takiego wpisu do rejestru podmiotów przywożących nie dokonali. Konkluzja taka jest oczywista, jeśli weźmie się pod uwagę fakt, że definicja ustawowa podmiotu przywożącego nie determinuje statusu podmiotu przywożącego od dokonania wpisu do rejestru tych podmiotów.

Zatem obowiązkowi sprawozdawczemu, o jakim mowa w art. 43d p.e. podlega każdy przedsiębiorca, który dokonuje przywozu paliw, niezależnie czy został wpisany do rejestru, ale też niezależnie od ilości paliw przywiezionych przez przedsiębiorcę.

Uzyskanie statusu podmiotu przywożącego, poprzez sam fakt dokonywania przywozu paliwa, stwarzał zatem po stronie tego podmiotu obowiązek składania sprawozdań, o jakich mowa w art. 43d p.e.

W konsekwencji, niezłożenie przez powoda sprawozdania, o jakim mowa w art. 43d ust. 1 p.e., stanowiło podstawę do zastosowania przez organ regulacyjny normy art. 56 ust 1 pkt 49 p.e. i nałożenia na powoda kary, o jakiej mowa w tym przepisie.

Podkreślenia przy tym wymaga, iż odpowiedzialność, o której mowa w art. 56 ust. 1 pkt 49 p.e., ma charakter odpowiedzialności obiektywnej, co oznacza, że jest niezależna od subiektywnego elementu, jakim jest wina przedsiębiorcy. Dla możliwości zastosowania sankcji pieniężnej, o której mowa w przepisach prawa energetycznego, istotne jest zatem jedynie istnienie obowiązku prawnego zabezpieczonego sankcją pieniężną oraz stwierdzenie samego faktu jego naruszenia przez podmiot zobowiązany. Samo naruszenie normy sankcjonowanej uzasadnia natomiast postawienie zarzutu niezachowania należytej ostrożności wymaganej w stosunkach danego rodzaju (por. wyrok SN z 1 czerwca 2010 r., III SK 5/10; wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 24 stycznia 2006 r., sygn. akt SK 52/04; Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego -A nr 2006/1/6). Charakterystyczne dla tego typu odpowiedzialności jest jej „oderwane od konieczności stwierdzania winy i innych okoliczności sprawy, wystarczy jedynie ustalenie samego faktu naruszenia prawa lub wymogów decyzji administracyjnej” (TK sygn. P 64/07). Przypisanie odpowiedzialności sprowadza się zatem do ustalenia, czy określone zdarzenie wyczerpuje znamiona ustawowe i pozostaje w związku przyczynowym z zachowaniem konkretnego podmiotu.

Powyższe determinuje przypisanie powodowi odpowiedzialności administracyjnej za niezłożenie 4 sprawozdań, za 4 miesiące, w których powód faktycznie dokonywał przywozu paliw. Były to sprawozdania za miesiące: luty, kwiecień, lipiec, sierpień 2020 r. Powód rzeczone sprowadzania złożył dopiero pismem z 9 grudnia 2020 r. Wobec tego, powód nie zrealizował powyższego obowiązku w ustawowym terminie.

W tych okolicznościach, w sytuacji gdy wysokość kary została ustalona przez ustawodawcę w art. 56 ust 2h pkt 4 p.e. w wysokości nominalnej 10.000 zł, uzasadnione było nałożenie na powoda kary właśnie w tej wysokości za każde pojedyncze uchybienie obowiązkowi złożenia sprawozdania za dany miesiąc, co łącznie spowodowało nałożenie kary w wysokości 40 000 zł.

Wysokość kary za niewykonanie obowiązku przedstawienia sprawozdania o rodzajach oraz ilości wytworzonych, przywiezionych i wywiezionych paliw ciekłych, a także ich przeznaczeniu została ściśle określona w ustawie, co wyklucza możliwość jej miarkowania. Warto przy tym podkreślić, że treść przepisu art. 43d ust. 1 p.e. nie pozostawia żadnych wątpliwości, że obowiązek składania sprawozdań dotyczy okresów miesięcznych, a niewykonanie tego obowiązku w terminie zagrożone jest karą sztywną w wysokości 10.000 zł za brak każdego jednego miesięcznego sprawozdania.

Kara w tej wysokości uwzględniała możliwości finansowe powoda, a zważywszy na fakt, że powód osiągnął w 2020 r. przychody w wysokości 197 mln zł, a także wygenerował zysk w kwocie ponad 12 mln zł, zasadne było przyjęcie, że kara ta nie tylko mieści się w granicach ustawowych, ale także, że odpowiada możliwościom finansowym powoda.

Ponadto wskazać należy, iż wysokość kary za niewykonanie obowiązku przedstawienia sprawozdania o rodzajach oraz ilości wytworzonych, przywiezionych i wywiezionych paliw ciekłych, a także ich przeznaczeniu została ściśle określona w ustawie, co wyklucza możliwość jej miarkowania.

Należy przy tym zwrócić uwagę, że celem kary administracyjnej jest nie tylko przymuszenie do właściwego zachowania, zgodnego z wymogami prawa, ale także prewencja ogólna i szczególna, a więc zapobieżenie w przyszłości podobnym naruszeniom prawa, zarówno przez ukaranego przedsiębiorcę, jak i inne podmioty, na których ciążą tożsame obowiązki. Zatem nawet fakt, że powód przywoził jedynie niewielkie ilości paliw, o których powinien raportować Prezesowi URE, pozostaje bez znaczenia dla wymiaru kary, która ma być ostrzeżeniem także dla innych przedsiębiorców przed lekceważeniem obowiązków ustawowych. Ponadto z punktu widzenie celu regulacji art. 42d pe, fakt że powód nie przywoził dużych ilości paliw nie ma także znaczenia, gdyż co do zasady brak sprawozdań nie musi świadczyć o niewielkich ilościach przywożonych paliw. Dopóki przedsiębiorca nie zaraportuje organowi o ilości wwiezionych paliw, dopóty ten nie ma wiedzy ani o fakcie przywozu, ani o jego ilości i też nie może podejmować czynności nadzorczo kontrolnych wobec podmiotu przywożącego, skoro nie wie, że przywóz jest dokonywany. Należy przez to rozumieć, że wielkość przywożonego paliwa i sposób jego wykorzystywania przez powoda nie miał znaczenia dla oceny zachowania powoda, pod kątem naruszenia ustawowego obowiązku sprawozdawczego.

Argumentacja strony powodowej zawarta w odwołaniu podważa dokonaną przez Prezesa URE ocenę stopnia szkodliwości czynu. W ocenie Spółki, ocena ta została dokonana w sposób wadliwy, tym samym przyczyniła się do nieuwzględnienia wniosku o odstąpienie od wymierzenia powodowi kary. Zdaniem Sądu, zarzut ten nie zasługuje na uwzględnienie.

W myśl przepisu art. 56 ust. 6a p.e. Prezes URE może odstąpić od wymierzenia kary, jeżeli stopień szkodliwości czynu jest znikomy, a podmiot zaprzestał naruszania prawa lub zrealizował obowiązek.

Dokonując oceny stanu faktycznego sprawy, w świetle treści art. 56 ust 6a p.e., Sąd doszedł do przekonania, że nie zostały spełnione przesłanki do odstąpienia od wymierzenia kary.

Ustawa prawo energetyczne nie sprecyzowała w jaki sposób należy oceniać stopień szkodliwości czynu, jednak uczyniło to orzecznictwo sądowe. I tak Sąd Najwyższy w wyroku z 15 października 2014 r., w sprawie III SK 47/13 uznał, że przy ocenie szkodliwości zasadne jest odwołanie się do sposobu weryfikacji tego stopnia wypracowanego w prawie karnym, skoro prawodawca posłużył się w art. 56 ust. 6a prawa energetycznego instytucją prawa karnego, z uwagi na represyjny charakter kar pieniężnych przewidzianych w art. 56 prawa energetycznego.

Konieczne jest więc odwołanie się do art. 115 § 2 kodeksu karnego, który zawiera zamknięty katalog kryteriów oceny stopnia szkodliwości społecznej czynu i który nakazuje przy ocenie stopnia społecznej szkodliwości czynu brać pod uwagę:

1) rodzaj i charakter naruszonego dobra,

2) rozmiary wyrządzonej szkody,

3) sposób i okoliczności popełnienia czynu,

4) wagę naruszonych obowiązków,

5) postać zamiaru,

6) motywację sprawcy,

7) rodzaj naruszonych reguł ostrożności i stopień ich naruszenia.

Jak ocenił Sąd Najwyższy w powołanym wyżej orzeczeniu „ o stopniu społecznej szkodliwości mają decydować wyłącznie okoliczności związane z czynem (por. wyrok Sądu Najwyższego z 11 kwietnia 2011 r., IV KK 382/10), przy czym podstawowe znaczenie dla określenia stopnia szkodliwości czynu mają rodzaj i charakter naruszonego dobra chronionego prawem, rozmiar wyrządzonej i grożącej szkody oraz zamiar i motywacja sprawcy (por. wyrok Sądu Najwyższego z 11 kwietnia 2011 r., IV KK 382/10). […] Nie uwzględnia się więc okoliczności, które pojawiły się po popełnieniu czynu, ponieważ nie mieszczą się one w regulacji art. 115 § 2 KK.”

Analizując zasadnicze kryterium oceny stopnia szkodliwości czynu powoda, jakim jest rodzaj naruszonego dobra należy stwierdzić, że dobrem tym jest w istocie możliwość realizowania przez Prezesa URE zadań nałożonych przez ustawodawcę.

W tej kwestii, Sąd podziela pogląd pozwanego Prezesa URE, iż obowiązek sprawozdawczy z art. 43d ust. 1 p.e. nie służy jedynie przygotowaniu raportu kwartalnego przez Prezesa URE, o którym mowa w art. 43d ust. 4 p.e.

Celem regulacji zawartej w art. 43d p.e. było zwiększenie nadzoru nad rynkiem paliw i wyeliminowanie tzw. szarej strefy w obrocie paliwami. Stąd wprowadzenie stałego monitoringu tego rynku, właśnie m.in. przez sprawozdania miesięczne podmiotów przywożących i sankcje za brak sprawozdań.

Zatem obowiązek nałożony na podmioty przywożące służy realizacji przez organy państwa nadzoru i kontroli nad rynkiem paliw, a także kontroli naruszeń warunków prowadzenia działalności gospodarczej w dziedzinie paliw ciekłych, informowaniu o funkcjonowaniu przedsiębiorców na rynku paliw ciekłych, badaniu zgodności prowadzonej działalności z uprawnieniami wynikającymi z posiadanej przez przedsiębiorcę koncesji lub wpisu do rejestru podmiotów przywożących, czy również badaniu istnienia podstaw do złożenia zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa określonego w art. 57g p.e.

Uwzględniając powyższe, nie można stwierdzić, że ze względu na rodzaj i charakter naruszonego dobra chronionego prawem, stopień szkodliwości czynu powoda był znikomy. Wszak niewykonanie przez powoda w terminie obowiązku sprawozdawczego pozbawiło regulatora rynku energetycznego, istotnych z punktu widzenia jego funkcji nadzorczych i kontrolnych, możliwości działania w tym zakresie.

Co się zaś tyczy zamiaru i motywacji sprawcy, który należy oceniać w kontekście szkodliwości czynu, to należy zwrócić uwagę na okoliczność, że zaniechanie powoda związane było z wykonywaną przez niego działalnością gospodarczą. Powód będąc profesjonalistą w obrocie gospodarczym, zignorował obowiązek nałożony na niego przez ustawodawcę. Trzeba również wyjaśnić, iż brak świadomości o istnieniu obowiązku nie może prowadzić do zwolnienia od odpowiedzialności administracyjnej przedsiębiorcy. Jakkolwiek powód nie działa w branży stricte paliwowej, co zapewne miało wpływ na brak wszechstronnej wiedzy o regulacjach tego rynku, niemniej jednak walka z szarą strefą na rynku paliw odbiła się szerokim echem w mediach, po wprowadzeniu licznych regulacji związanych z obrotem paliwami.

Konsekwencje niezłożenia sprawozdania, które są związane także z ryzykiem prowadzenia każdej działalności gospodarczej, obciążają tylko powoda. Powód jest przedsiębiorcą, wobec tego z uwagi na profesjonalny charaktery wykonywanej przez niego działalności powinien mieć świadomość spoczywających na nim obowiązków, w tym obowiązków sprawozdawczych i powinien realizować je ze starannością wymaganą od profesjonalisty. Obejmuje ona również znajomość obowiązujących przepisów prawa oraz następstw z niego wynikających w zakresie prowadzonej działalności gospodarczej. Przy czym nie jest bez znaczenia, że powód nie jest małym przedsiębiorcą, ale podmiotem o silnej pozycji rynkowej i znaczących dochodach, co wskazuje jednoznacznie, że posiada zasoby finansowe na stałą obsługę prawną, co z kolei pozwala wyeliminować stan niewiedzy po stronie przedsiębiorcy o obowiązujących go regulacjach prawnych. Przy czym treść przepisu zobowiązującego do składania sprawozdań nie budziła wątpliwości interpretacyjnych, gdyż już sama treść tej regulacji wskazuje, że obowiązek ten dotyczy każdego przedsiębiorcy, który przywozi paliwa, a nie tylko tych, którzy posiadają koncesję na obrót paliwem.

Reasumując, o ile można przyjąć, że zaniechanie powoda nie było działaniem celowym, to jednak należy mu przypisać zawinione działanie, co najmniej w postaci niedbalstwa, za które przedsiębiorca musi ponosić odpowiedzialność.

Na marginesie dodać należy, iż art. 56 ust. 6a p.e. ma charakter fakultatywny, zatem odstąpienie od wymierzenia kary nie tylko zależy od spełnienia przesłanki o charakterze ocennym, w postaci znikomej szkodliwości czynu, ale zależy od uznania organu, które wszakże nie może być dowolne i wynikać musi z merytorycznych przesłanek, ale z pewnością nie stanowi ono obowiązku organu do zastosowania powołanej regulacji w każdych warunkach (podobnie Sąd Apelacyjny w Warszawie w wyroku z 24 sierpnia 2012 roku, sygn. akt VI ACa 389/12).

W tym zakresie Sąd Okręgowy podziela także stanowisko Sądu Najwyższego wyrażone w wyroku z 27 listopada 2019 r., sygn. akt I NSK 95/18, że „art. 56 ust. 6a p.e. należy interpretować z uwzględnieniem zasady sprawności i rzetelności działania instytucji publicznych, a także zasady równowagi i podziału władzy. W ocenie Sądu Najwyższego […] Prezes Urzędu Regulacji Energetyki dysponuje pewnym luzem decyzyjnym przy interpretacji przesłanki znikomości szkodliwości społecznej czynu, a w razie ziszczenia się wspomnianej przesłanki - uznaniem administracyjnym przy wyborze wariantu rozstrzygnięcia: odstąpienia od kary pieniężnej bądź nieodstąpienia od tej kary. […]Organ regulacyjny, z uwagi na posiadaną wyspecjalizowaną kadrę, unikalną pamięć instytucjonalną oraz bezpośrednią styczność z realiami rynkowymi, jest co do zasady lepiej przygotowany niż sędzia do oceny stopnia szkodliwości społecznej czynu przedsiębiorcy z punktu widzenia standardów obowiązujących na rynku regulowanym. Interpretacja przepisów prawnych należy do istoty władzy wykonawczej, która jak wskazuje sama jej nazwa, odpowiada za egzekwowanie prawa. Jeżeli określony sposób interpretacji przepisu ma racjonalne uzasadnienie i jest ugruntowany w praktyce organu, sąd nie powinien zastępować go własną interpretacją. Interwencja sądu w treść decyzji organu regulacyjnego powinna następować dopiero wtedy, gdy nosi ona znamiona dowolności: opiera się na arbitralnych przesłankach, zawiera zdawkowe i ogólnikowe uzasadnienie, odwołuje się do nieudowodnionych informacji.” (wyrok Sądu Najwyższego – Izba Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych z 27 listopada 2019 r., sygn. akt I NSK 95/18, system informacji prawnej legalis nr 2294222).

Mając na uwadze powyższe, Sąd podzielił pogląd organu, że w sprawie nie zachodziły podstawy do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej, zaś argumentacja organu dotycząca szkodliwości czynu została w sposób dogłębny i wnikliwy przedstawiona przez organ w uzasadnieniu decyzji (rozstrzygnięcie w tym przedmiocie nie nosiło znamion dowolności).

Niezasadny okazał się także argument powoda, że postanowienie o umorzeniu dochodzenia w sprawie przywozu przez powoda paliw ciekłych przed wpisaniem do rejestru podmiotów przywożących (z uwagi na stwierdzenie, że powód dopuszczał się czynu zabronionego w usprawiedliwionej nieświadomości bezprawności czynu) – ­stanowić winno przesłankę do uchylenia lub zmiany decyzji.

W pierwszej kolejności stwierdzić bowiem należy, że zgodnie z art. 11 k.p.c. sąd cywilny jest związany ustaleniami co do popełnienia przestępstwa poczynionymi przez sąd karny, ale tylko w prawomocnym wyroku skazującym. Przedstawione przez powoda orzeczenie w sprawie karnej nie jest wyrokiem skazującym, wobec czego Sąd nie jest w niniejszej sprawie związany ustaleniami postępowania karnego. Ponadto z utrwalonego orzecznictwa Sądu Okręgowego w Warszawie - Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów wynika, że ustalenia poczynione w postępowaniu karnym, czy doszło do przywozu przez powoda paliw ciekłych przed wpisaniem do rejestru podmiotów przywożących, jest irrelewantne dla sprawy o nałożenia kary administracyjnej w sprawie niniejszej. Przedmiot tych postępowań bowiem jest różny. W sprawie karnej bada się czy doszło do przywozu przez przedsiębiorcę paliw ciekłych przed wpisaniem do rejestru podmiotów przywożących przy uwzględnieniu przesłanek winy wynikających z przepisów Kodeksu karnego. Natomiast przedmiotem niniejszego postępowania jest stwierdzenie, czy przedsiębiorca wypełnił obowiązki sprawozdawcze w związku ze sprowadzaniem paliw ciekłych, przy czym odpowiedzialność administracyjna jest oderwana od subiektywnego elementu jakim jest zawinienie, a ma charakter odpowiedzialności obiektywnej. Zatem fakt umorzenia dochodzenia nie mógł stanowić o zwolnieniu z odpowiedzialności administracyjnej spółki za naruszenia art. 43d p.e.

W tym stanie rzeczy Sąd uznał, że zaskarżona decyzja odpowiada przepisom prawa, zaś odwołanie powoda nie zasługiwało na uwzględnienie. Z tego względu, na podstawie art. 479 ⁵³ § 1 k.p.c. Sąd orzekł jak w sentencji.

O kosztach procesu rozstrzygnięto, zgodnie z wyrażoną w art. 98 § 1 k.p.c. zasadą odpowiedzialności za wynik procesu, przyjmując, że powód, jako strona przegrywająca sprawę, zobowiązany jest do zwrotu pozwanemu kosztów procesu, które obejmowały jedynie wynagrodzenie pełnomocnika procesowego pozwanego w wysokości 720 zł ustalone na podstawie § 14 ust. 2 pkt 3 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych.

SSO Małgorzata Perdion-Kalicka