Portal Orzeczeń Sądu Okręgowego w Warszawie

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 3 czerwca 2025 r.

Sąd Okręgowy w Warszawie – XVII Wydział Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów

w składzie:

Przewodniczący – Sędzia SO Arkadiusz Zagrobelny

Protokolant – sekretarz sądowy Dominika Zajdowska

po rozpoznaniu w dniu 27 maja 2025 r. w Warszawie

na rozprawie

sprawy z powództwa (...) sp. z o.o. z siedzibą w A.

przeciwko Prezesowi Urzędu Regulacji Energetyki

z udziałem zainteresowanego (...) S.A. z siedzibą w K.

o ustalenie obowiązku zawarcia umowy o przyłączenie do sieci elektroenergetycznej

na skutek odwołania od decyzji Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki z dnia 9 maja 2023 r., znak:(...)

1)  oddala odwołanie;

2)  zasądza od (...) sp. z o.o. z siedzibą w A. na rzecz (...) S.A. z siedzibą w K. kwotę 737 zł (siedemset trzydzieści siedem złotych), z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego, od dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku do dnia zapłaty, tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego;

3)  zasądza od (...) sp. z o.o. z siedzibą w A. na rzecz Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki kwotę 720 zł (siedemset dwadzieścia złotych), z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego, od dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku do dnia zapłaty, tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.

/sędzia Arkadiusz Zagrobelny/

Sygn. akt XVII AmE 258/23

UZASADNIENIE

wyroku z dnia 3 czerwca 2025 r.

Decyzją z 9 maja 2023 r. nr (...) Prezes Urzędu Regulacji Energetyki (dalej: „Prezes URE”, „pozwany”) na podstawie art. 8 ust. 1 w związku z art. 7 ust. 1, art. 7 ust. 5 i art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. - Prawo energetyczne (Dz. U. z 2022 r., poz. 1385 ze zm.) (dalej: „p.e.”) oraz w związku z art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 775) (dalej: „k.p.a.”), po rozpatrzeniu wniosku (...) sp. z o.o. z siedzibą w A. (dalej: „powód”) w sprawie rozstrzygnięcia sporu dotyczącego odmowy przyłączenia do sieci dystrybucyjnej należącej do (...) S.A. z siedzibą w K. (dalej: „zainteresowany”) magazynu energii elektrycznej S. o mocy przyłączeniowej 80 MW, planowanego na dz. nr (...) zlokalizowanej w miejscowości S., gmina (...) powiat (...), województwo (...), stwierdził, że na przedsiębiorstwie (...) S.A. z siedzibą w K. nie ciąży obowiązek zawarcia umowy o przyłączenie do sieci elektroenergetycznej magazynu energii elektrycznej S. o mocy przyłączeniowej 80 MW.

Odwołanie od powyższej decyzji wniosła (...) sp. z o.o. z siedzibą w A.. Zaskarżając decyzję w całości zarzuciła jej naruszenie przepisów:

a.  art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że koszty dowodu z opinii biegłego nie wynikają z ustawowego obowiązku organu prowadzącego postępowanie (Prezesa Urzędu), podczas gdy pozwany nie mógł samodzielnie ocenić występujących tu wiadomości specjalnych;

b.  art. 7, art. 77, art. 78, art. 84 k.p.a. poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na pozbawieniu powoda prawa do wykazania zasadności wniosku o rozstrzygnięcie sporu za pomocą przeciw-dowodu (dowodu z opinii biegłego), który pozwoliłby zweryfikować tezy pozwanego (jako monopolisty) zawarte w przedłożonej przez niego ekspertyzie;

c.  art. 7 ust. 1 p.e. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu przez pozwanego, że magazyn energii jest obiektem wytwórczym, podczas gdy odbywa się w nim zupełnie inny proces energetyczny (art. 3 pkt. 7 pe).

W związku z powyższym strona odwołująca wniosła o:

I. zmianę zaskarżonej decyzji w całości i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez orzeczenie o obowiązku zawarcia umowy o przyłączenie,

II. zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według właściwych norm.

W odwołaniu powód powołał szereg wniosków dowodowych w tym z dokumentów znajdujących się w aktach postępowania administracyjnego oraz z opinii biegłego albo instytutu z zakresu (...)ze specjalizacją dotyczącą (...)na fakt czy należycie oceniono przyłączenie Obiektu w tej sprawie i możliwości jego współpracy ruchowej z siecią, przy uwzględnieniu aktualnego stanu wiedzy technicznej i zobowiązania pozwanego do pokrycia tego wydatku.

Zainteresowany w odpowiedzi na odwołanie wniósł o: oddalenie odwołania; zasądzenie od powoda na rzecz zainteresowanego zwrotu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od dnia uprawomocnienia się postanowienia kosztowego do dnia zapłaty; pominięcie, na podstawie art. 235 ² § 1 pkt 2 k.p.c., dowodu z opinii biegłego albo instytutu z zakresu (...)z uwagi na zupełną nieistotność ww. dowodu dla rozstrzygnięcia tej sprawy.

Pozwany w odpowiedzi na odwołanie wniósł o: oddalenie odwołania; pominięcie wniosku o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego albo instytutu, jako niemającego znaczenia dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy; nieuwzględnienie wniosku o zobowiązanie pozwanego do pokrycia wydatku na sporządzenie opinii przez biegłego i obciążenie powoda ewentualnymi kosztami sporządzenia opinii przez biegłego; a także pominięcie wniosków o dopuszczenie dowodów z dokumentów jako nieistotnych dla rozstrzygnięcia sprawy i stwierdzonych dokumentami zgromadzonymi w aktach postępowania administracyjnego; zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie naliczanymi od daty uprawomocnienia się orzeczenia, którym je zasądzono do dnia zapłaty.

W wykonaniu dyspozycji art. 127 k.p.c. pozwany zaprzeczył m.in., że uniemożliwił powodowi wykazanie zasadności wniosku o przyłączenie do sieci za pomocą przeciwdowodu (dowodu z opinii biegłego), gdyż jedynie uzależnił przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego od wniesienia zaliczki na poczet kosztów przeprowadzenia dowodu, której to zaliczki powód nie uiścił. Pozwany stwierdził również, że:

- dysponował wystarczającą wiedzą fachową dla oceny przedstawionych dowodów, w tym w szczególności ekspertyzy wykonanej na zlecenie zainteresowanego,

- przeprowadzenie przeciwdowodu (dowodu z opinii biegłego) nastąpiłoby na żądanie strony, a zatem zasadnie pozwany zażądał wniesienia zaliczki,

- w sprawie nie zaistniały również ekonomiczne warunki przyłączenia do sieci magazynu energii,

- żadne z podniesionych przez powoda uchybień przepisów prawa materialnego, jak również przepisów prawa procesowego nie miały miejsca.

Przy piśmie z dnia 29 kwietnia 2024 r. powód przedłożył pisma datowane: 7 grudnia 2023 r., 11 grudnia 2023 r., 27 grudnia 2023 r.

W piśmie z 7 grudnia 2023 r. powód wniósł o dopuszczenie dowodu z wyciągu z Raportu Prezesa URE z czerwca 2023 r., zaś w kolejnym piśmie z 7 grudnia 2023 r. doprecyzował wniosek o zmianę decyzji oraz orzeczenie co do istoty sprawy poprzez orzeczenie zawarcia umowy o przyłączenie o treści umowy wg załącznika nr (...). Natomiast przy piśmie z 11 grudnia 2023 r. powód przedłożył opinię prywatną – Ocenę zasadności wydania warunków przyłączenia dotyczącą obiektu powoda wraz z charakterystyką pracy i wpływu magazynu energii na (...), wnosząc o jej dopuszczenie jako dowodu w sprawie na fakt tego, że Prezes Urzędu w ogóle nie zweryfikował przesłanki z art. 7 ust. 1 p.e. dotyczącej technicznych warunków przyłączenia a zainteresowany przedstawił merytorycznie błędne analizy dotyczące wpływu obiektu na sieć. W piśmie z 27 grudnia 2023 r. powód doprecyzował, iż wniosek o zmianę zaskarżonej decyzji jest żądaniem pierwszorzędnym, zaś wniosek o uchylenie jest żądaniem ewentualnym.

Pozwany w piśmie z 10 stycznia 2025 r. a zainteresowany w piśmie z 20 stycznia 2025 r. podtrzymali dotychczasowe stanowisko oraz wnieśli o pominięcie wniosków powoda o przeprowadzenie dowodu z opinii prywatnej i wyciągu z Raportu Prezesa URE. Nadto zainteresowany wniósł o pominięcie załączonej do pisma powoda z 11 grudnia 2023 r. „Oceny zasadności odmów wydania warunków przyłączenia do sieci elektroenergetycznej magazynów energii elektrycznej oraz instalacji fotowoltaicznych na podstawie przedstawionych dokumentów dla wybranych lokalizacji” z listopada 2023 r.

W dalszym toku postępowania strony podtrzymały prezentowane stanowiska w sprawie, z tym że Powód cofnął wniosek o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego.

(protokół z rozprawy k. 279-280)

Sąd Okręgowy w Warszawie – Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów ustalił następujący stan faktyczny:

(...) sp. z o.o. z siedzibą w A. złożyła do (...) S.A. wniosek datowany 1 lipca 2021 r. o określenie warunków przyłączenia do sieci dystrybucyjnej magazynu energii elektrycznej S. o mocy przyłączeniowej 80 MW, planowanego na dz. nr (...) zlokalizowanej w miejscowości S., gmina (...) powiat (...), województwo (...) (dowód: wniosek z 1 lipca 2021 r. wraz z załącznikami k. 11- 14 akt adm.).

(...) S.A., po uznaniu wniosku o określenie warunków przyłączenia dla magazynu energii elektrycznej S. za kompletny przystąpiła do analizy możliwości jego przyłączenia do sieci dystrybucyjnej.

Na potrzeby oceny możliwości przyłączenia magazynu energii elektrycznej S. została sporządzona „Ekspertyza wpływu na Krajowy System Elektroenergetyczny przyłączenia magazynu energii elektrycznej S. o mocy przyłączeniowej 80 MW.” (dowód: Ekspertyza k. 41 akt adm.).

W oparciu o wyniki przedmiotowej Ekspertyzy (...) S.A. pismem z dnia 19 stycznia 2022 r. odmówiła wydania warunków przyłączenia dla ww. obiektu magazynu energii elektrycznej S. o mocy przyłączeniowej 80 MW z powodu braku technicznych i ekonomicznych warunków przyłączenia. (...) S.A. wyjaśniła, iż Ekspertyza jednoznacznie wykazała, że nie są spełnione parametry techniczne dla przyłączenia planowanego obiektu zarówno w stanie istniejącym, jak i planowanym po zrealizowaniu inwestycji ujętych w obowiązujących Planach Rozwoju Spółki oraz (...) S.A. (dowód: pismo (...) S.A. z dnia 19 stycznia 2022 r. k. 24-25 akt adm.).

Z uwagi na powyższą odmowę, pismem z 3 czerwca 2022 r., (...) sp. z o.o. zawnioskowała do Prezesa URE o rozstrzygnięcie sporu dotyczącego przyłączenia do sieci elektroenergetycznej magazynu energii elektrycznej S. o mocy przyłączeniowej 80 MW. W piśmie tym wniosła także o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego w celu zweryfikowania czy wpływ obiektu na sieć został prawidłowo oceniony, czy zastosowano właściwe modele obliczeniowe, czy i jakie są warunki techniczne przyłączenia obiektu w innych miejscach przyłączenia i jaki jest faktyczny zakres wymaganych prac na sieci (...) i (...) (dowód: wniosek o rozstrzygnięcie sporu z dnia 3 czerwca 2022 r. k. 1- 7 akt adm. z załącznikami k. 8- 25 akt adm.).

Pismem z 15 lipca 2022 r. Prezes URE zawiadomił o wszczęciu postępowania administracyjnego na wniosek (...) sp. z o.o. w sprawie rozstrzygnięcia sporu dotyczącego odmowy przyłączenia do sieci dystrybucyjnej (...) S.A. magazynu energii elektrycznej S. o mocy przyłączeniowej 80 MW, planowanego na dz. nr (...)zlokalizowanej w miejscowości S., gmina (...)województwo (...) (dowód: zawiadomienie o wszczęciu postępowania z 15 lipca 2022 r. k. 27-29 akt adm.).

(...) sp. z o.o. przy piśmie z 31 sierpnia 2022 r. przedłożyła umowy dzierżawy działki nr (...) w miejscowości S., gmina (...) (dowód: pismo (...) sp. z o.o. z 31 sierpnia 2022 r. z załącznikami k. 47-68 akt adm.). (...) sp. z o.o. złożyła także pismo z 30 września 2022 r. (dowód: pismo (...) sp. z o.o. z 30 września 2022 r. k. 70-72 akt adm.).

(...) S.A. przedstawiła swoje stanowisko w sprawie w piśmie z 30 sierpnia 2022 r. (dowód: pismo (...) S.A. z dnia 30 sierpnia 2022 r. wraz z płytą CD k. 35- 41 akt adm.).

Pismem z 12 października 2022 r. Prezes URE wezwał (...) sp. z o.o. do złożenia oświadczenia, czy w niniejszej sprawie dostrzega konieczność przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego, przy założeniu, iż koszt sporządzenia opinii biegłego jako koszt postępowania, który został poniesiony na żądanie strony, a nie wynika z ustawowego obowiązku organu prowadzącego postepowanie, będzie obciążał stronę i konieczne jest złożenie zaliczki przez wnioskodawcę na okrycie kosztów postępowania (dowód: wezwanie z 12 października 2022 r. k. 74- 75 akt adm.).

W piśmie z 2 listopada 2022 r. oraz w piśmie z 14 grudnia 2022 r. (...) sp. z o.o. podniosła, że podtrzymuje wniosek o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego, dodatkowo wskazując, że koszty jego przeprowadzenia lezą po stronie organu (dowód: pismo (...) sp. z o.o. z 2 listopada 2022 r. k. 77 akt adm., pismo (...) sp. z o.o. z 14 grudnia 2022 r. k. 82-83 akt adm.).

(...) S.A. przedłożyła do sprawy pismo z 23 listopada 2022 r. (dowód: pismo (...) S.A. z dnia 23 listopada 2022 r. k. 79-80 akt adm.).

Prezes URE postanowieniem z 1 marca 2023 r. zobowiązał (...) sp. z o.o. do złożenia zaliczki w wysokości 60 000 zł + VAT na pokrycie kosztów postępowania wynikających z przeprowadzenia na żądanie strony dowodu z opinii biegłego (dowód: postanowienie Prezesa URE z 1 marca 2023 r. k. 87 akt adm.).

(...) sp. z o.o. tychże kosztów nie uiściła (okoliczność niesporna).

W piśmie z 13 marca 2023 r. (...) sp. z o.o. ponownie podniosła, iż koszty przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego leżą po stronie organu (dowód: pismo (...) sp. z o.o. z 13 marca 2023 r. k. 89 akt adm.).

Pismem z 5 kwietnia 2023 r. Prezes URE zawiadomił strony postępowania o zakończeniu prowadzonego postępowania dowodowego i przysługującym im prawie do zapoznania się z materiałem dowodowym oraz do złożenia ewentualnych dodatkowych uwag lub wyjaśnień. Strony z przysługującego im prawa nie skorzystały (dowód: zawiadomienie o zakończeniu postępowania dowodowego k. 90 akt adm., okoliczności niesporne).

W dniu 9 maja 2023 r. Prezes URE wydał zaskarżoną decyzję (dowód: Decyzja k. 93- 97 akt adm.).

Postanowieniem z 31 lipca 2023 r. Prezes URE ograniczył (...) sp. z o.o. dostęp do akt sprawy poprzez odmowę umożliwienia m.in. przeglądania dokumentu Ekspertyzy (dowód: postanowienie Prezesa URE z 31 lipca 2023 r. k. 100-102 akt adm.).

Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił w oparciu o powołane wyżej dowody z dokumentów zebrane w toku postępowania, których autentyczności strony nie kwestionowały, a Sąd także nie znalazł podstaw by odmówić im wiarygodności, jak też w oparciu o twierdzenia stron.

Sąd Okręgowy – Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów zważył, co następuje:

Odwołanie nie jest zasadne, bowiem zaskarżona Decyzja odpowiada prawu.

Zdaniem Sądu po stronie (...) S.A. nie istniał publicznoprawny obowiązek, o jakim mowa w art. 7 p.e., przyłączenia magazynu energii elektrycznej S. o mocy przyłączeniowej 80 MW do sieci elektroenergetycznej.

Podstawę rozstrzygnięcia w sprawie stanowił przepis art. 7 ust. 1 p.e., który jest źródłem publicznoprawnego obowiązku przedsiębiorstwa energetycznego zajmującego się przesyłaniem lub dystrybucją energii przyłączenia do sieci ubiegającego się o to podmiotu.

W myśl powołanego przepisu, w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania decyzji, przedsiębiorstwo energetyczne zajmujące się przesyłaniem lub dystrybucją energii obowiązane jest do zawarcia umowy o przyłączenie do sieci z podmiotami ubiegającymi się o przyłączenie do sieci, na zasadzie równoprawnego traktowania i przyłączania, w pierwszej kolejności, instalacji odnawialnego źródła energii, jeżeli istnieją techniczne i ekonomiczne warunki przyłączenia do sieci i dostarczania energii, a żądający zawarcia umowy spełnia warunki przyłączenia do sieci i odbioru.

Zgodnie z art. 7 ust. 3a p.e. podmiot ubiegający się o przyłączenie do sieci występuje do przedsiębiorstwa energetycznego o wydanie warunków przyłączenia. Po otrzymaniu wniosku z wymaganymi dokumentami (o jakich mowa w art. 7 ust. 8d p.e.) przedsiębiorstwo energetyczne dokonuje oceny, czy istnieją techniczne i ekonomiczne warunki przyłączenia do sieci. Stosownie do okoliczności występujących w konkretnym przypadku warunki te określają techniczne aspekty przyłączenia. Przy czym w przypadku urządzeń, instalacji lub sieci przyłączanych bezpośrednio do sieci elektroenergetycznej o napięciu znamionowym wyższym niż 1 kV sporządza się ekspertyzę wpływu tych urządzeń, instalacji lub sieci na system elektroenergetyczny (art. 7 ust. 8e p.e., przepis ten określa także wyjątki, w jakich ekspertyza nie musi być sporządzana, a które zasadniczo odnoszą się do urządzeń i instalacji o mniejszej mocy zainstalowanej lub przyłączeniowej). Ekspertyzę w myśl przepisu art. 7 ust 8ea p.e., zapewnia przedsiębiorstwo energetyczne zajmujące się przesyłaniem lub dystrybucją energii.

Jeżeli zatem ekspertyza potwierdza, że istnieją techniczne warunki przyłączenia do sieci i odbioru, a żądający zawarcia umowy spełnia warunki przyłączenia do sieci i odbioru, a jednocześnie istnieją warunki ekonomiczne do przyłączenia, to przedsiębiorstwo energetyczne zajmujące się przesyłaniem lub dystrybucją energii obowiązane jest do zawarcia umowy o przyłączenie do sieci z podmiotem ubiegającym się o przyłączenie do sieci, na zasadzie równoprawnego traktowania i przyłączania, w pierwszej kolejności, instalacji odnawialnego źródła energii. O odmowie zawarcia umowy o przyłączenie przedsiębiorstwo energetyczne obowiązane jest zgodnie z art. 7 ust 1 ¹ p.e. niezwłocznie powiadomić pisemnie Prezesa URE i zainteresowany podmiot wraz z podaniem przyczyn tej odmowy.

Pozwany Prezes URE zaskarżoną decyzję oparł na „Ekspertyzie wpływu na Krajowy System Elektroenergetyczny przyłączenia magazynu energii elektrycznej S. o mocy przyłączeniowej 80 MW.”. Sporządzona ekspertyza w sposób ekspercki oceniała możliwości przyłączenia magazynu energii do sieci. Mimo tego powód podniósł, iż ocena pracy magazynu energii została dokonana niezgodnie z faktycznymi zasadami dualizmu jego funkcjonowania, tj. działania w warunkach ładowania i rozładowania oraz że błędnie oceniono magazyn energii jako urządzenie wytwórcze.

Tymczasem w założeniach ekspertyzy przyjęto, że dla obiektu rozpatrywane będą dwa stany jego pracy, tj. oddawanie, z energią wprowadzaną do sieci (...) S.A. na poziomie wnioskowanej mocy przyłączeniowej 80 MW, jak też pobór z energią pobieraną z sieci (...) S.A. na poziomie wnioskowanej mocy przyłączeniowej 80 MW.

Oceniając jak należy traktować magazyn energii na potrzeby przyłączenia go do sieci elektroenergetycznej, w pierwszej kolejności należy stwierdzić, że kwestia ta nie znajduje wprost rozstrzygnięcia w regulacjach prawnych. Jednakowoż w art. 3 pkt 10k) p.e. znajduje się definicja magazynu energii elektrycznej, w myśl której jest to instalacja umożliwiająca magazynowanie energii elektrycznej i wprowadzenie jej do sieci elektroenergetycznej. Poza tym przepisy prawa nie wymieniają magazynów jako odrębnych elementów przyłączanych do sieci, nie definiując ich ani jako urządzeń odbiorczych, ani jako instalacji wytwórczych.

Tym niemniej magazyn energii oprócz prowadzenia procesu ładowania musi także pozwalać na jego rozładowywanie a zatem wyprowadzanie mocy do sieci. Dlatego w ustawowej definicji magazynu energii scharakteryzowano go nie tylko jako instalację umożliwiającą magazynowanie energii elektrycznej, ale również wprowadzanie jej do sieci. Wobec tego, że element wprowadzania energii do sieci jest charakterystyczny właśnie dla źródeł wytwórczych, a nie dla odbiorców, którzy energię tylko pobierają z sieci, a nie wprowadzają ją do sieci, należało na tym aspekcie funkcjonowania magazynu oprzeć ocenę jego wpływu na pracę sieci. Istotnym jest bowiem, że sieć elektroenergetyczna, do której przyłączane jest źródło wytwórcze musi charakteryzować się takimi parametrami, aby wprowadzenie energii ze źródła do sieci nie wpłynęło negatywnie na tą sieć, tj. aby nie dochodziło do przeciążeń na tej sieci, które zagrażałyby bezpieczeństwu pracy sieci, a w konsekwencji bezpieczeństwu systemu elektroenergetycznego. Wobec tego na potrzeby określenia warunków przyłączenia konieczna była ocena wpływu magazynu energii na system elektroenergetyczny właśnie ze względu na okresy wyprowadzania mocy z magazynu energii, co ma znaczenie w kontekście mocy przyłączeniowej.

Jakkolwiek z powodów biznesowych nie jest celowe wprowadzanie energii z magazynu do sieci elektroenergetycznej w stanie nadmiaru energii w sieci, przy znikomym zapotrzebowaniu na energię elektryczną, gdyż cena energii jest wówczas niska, niemniej jednak przy ocenie wpływu instalacji przyłączanego źródła energii, należy ocenić w modelach obliczeniowych możliwość sieci przy wprowadzeniu do niej maksymalnej ilości energii jaką generuje źródło (moc przyłączeniowa magazynu), w każdym możliwym zakresie pracy tej sieci (w najbardziej niekorzystnych wariantach pracy sieci, a więc w stanach skrajnych maksymalnego i minimalnego zapotrzebowania na energię elektryczną, uwzględniając przy tym wszystkie możliwe generacje energii elektrycznej, tj. pracujące źródła wytwórcze, źródła, które mają już umowy o przyłączenie do sieci i wydane warunki przyłączenia, w tym także magazyny energii pracujące w trybie rozładowania). Dlatego sporządzona ekspertyza musiała uwzględniać przedmiotowy aspekt.

W rozpoznawanej sprawie (...) S.A. nie wydał powodowi warunków przyłączenia, gdyż w jego ocenie brak było technicznych możliwości przyłączenia magazynu energii do sieci.

Ekspertyza, z której wynika brak technicznych możliwości przyłączenia (...), stosownie do przepisów k.p.a. jest wystarczającym dowodem, na którym Organ mógł oprzeć swoje stanowisko. W postępowaniu cywilnym z kolei powód mógłby obalić to twierdzenie, jeżeli przedstawiłby dowody, z których wynikałoby, że warunki takie istnieją, wbrew treści Ekspertyzy. Tymczasem powód zrezygnował z popierania wniosku dowodowego o przeprowadzenie w toku postępowania sądowego dowodu z opinii biegłego, który obaliłyby to twierdzenie. Natomiast takim dowodem nie mogła być opinia prywatna, która jest jedynie stanowiskiem strony. Opinie prywatne traktowane są bowiem jak dokumenty prywatne, niestanowiące dowodu na okoliczności wymagające wiadomości specjalnych. Dokument prywatny, zgodnie z art. 245 k.p.c., stanowi jedynie dowód tego, że osoba podpisująca ten dokument złożyła oświadczenie w nim zawarte, a nie dowód tego, że miały miejsce podane w nim fakty.

Oceniając istnienie technicznych warunków przyłączenia magazynu do sieci (...) S.A., Sąd oparł się więc na „Ekspertyzie wpływu na Krajowy System Elektroenergetyczny przyłączenia magazynu energii elektrycznej S. o mocy przyłączeniowej 80 MW.” na elektroenergetyczną sieć dystrybucyjną.

Z Ekspertyzy wypływał jednoznaczny wniosek, że z uwagi na odnotowane liczne przeciążenia nie są spełnione parametry techniczne z tytułu planowanego przyłączenia, dlatego wskazano zakres koniecznej przebudowy i modernizacji sieci dla realizacji przyłączenia, które musiałyby zostać przeprowadzone zarówno po stronie (...) S.A., jak też (...) S.A. Po stronie (...) S.A. nieodzowna okazała się przebudowa linii napowietrznych 110 kV relacji: SE K. – SE W. L., SE K. – SE Ś., SE T. – SE Ż., SE P. – SE W., SE Ś. – SE B., a po stronie (...) S.A. przebudowa linii 220 kV relacji: SE K. – SE G., SE B. – SE G., których realizacja, jak podała (...) S.A., nie jest ujęta ani w Planie Rozwoju tej Spółki ani w Planie rozwoju w zakresie zaspokojenia obecnego i przyszłego zapotrzebowania na energię elektryczną na lata 2021 – 2030 (...) S.A.. Ponadto konieczne były także inne prace modernizacyjne po stronie obydwóch Spółek, ale ujęte w ich Planach Rozwoju (k. 24v, 41 akt adm.).

Powyższe oznacza, że przy aktualnym stanie sieci przyłączenie nie było możliwe skoro wymagano do tego koniecznej przebudowy. Tym samym konkluzja o niespełnianiu warunków technicznych jest celna.

Przy czym nawet po zrealizowaniu zadań inwestycyjnych ujętych w aktualnych Planach Rozwoju Spółek przyłączenie nie byłoby możliwe, gdyż nadal istniałaby potrzeba realizacji pozostałych zadań nieujętych w Planach Rozwoju. Brak takich założeń w planie rozwoju oznacza, że przedsiębiorstwo nie ma zaplanowanych i zagwarantowanych środków finansowych na dodatkowe nakłady inwestycyjne na sieć, które pozwoliłyby na rozbudowę sieci umożlwiającą przyłączenie (...) powoda do sieci.

Mając na uwadze powyższe nie sposób więc też przyjąć, aby po stronie (...) S.A. istniały także ekonomiczne warunki, które pozwoliłyby na dalszą rozbudowę i modernizację sieci, w realnej perspektywie czasowej, która stworzyłaby techniczne możliwości przyłączenia magazynu energii elektrycznej S. o mocy przyłączeniowej 80 MW do sieci.

Oczywiście należy zauważyć, że po stronie przedsiębiorstwa energetycznego istnieje obowiązek realizacji i finansowania budowy i rozbudowy sieci, który aktualizuje się w określonych warunkach, o których mowa w art. 7 ust. 5 p.e., jednakże obowiązek ten podlega warunkom określonym w przepisach wydanych na podstawie art. 9 ust. 1-4, 7 i 8 i art. 46 p.e. oraz w założeniach lub planach, o których mowa w art. 19 i art. 20, oraz w przepisach odrębnych. Istotne jest również, że z uwagi na treść art. 4 ust 1, art. 9c ust 3 pkt 3 i 4 p.e. przedsiębiorstwo energetyczne nie jest tylko odpowiedzialne za zapewnienie rozbudowy sieci, ale także jest zobowiązane utrzymywać zdolność urządzeń, instalacji i sieci do realizacji zaopatrzenia w energię w sposób ciągły i niezawodny, przy zachowaniu obowiązujących wymagań jakościowych.

Skoro Plan Rozwoju (...) S.A. oraz Plan rozwoju w zakresie zaspokojenia obecnego i przyszłego zapotrzebowania na energię elektryczną na lata 2021 – 2030 (...) S.A. nie przewidują rozbudowy i modernizacji sieci, która pozwalałaby na przyłączenie (...), nie pozwalają więc na przyjęcie, że po stronie przedsiębiorstwa energetycznego istnieją ekonomiczne warunki przyłączenia magazynu energii elektrycznej S.. Warto w tym miejscu odwołać się do poglądu Sądu Najwyższego wyrażonego w wyroku z dnia 11 kwietnia 2012 r. w sprawie III SK 33/11 w którym stwierdzono, że publicznoprawny obowiązek dbałości o stan sieci przesyłowej i dystrybucyjnej nie rozciąga się na inwestycje wymuszone przez przyłączanie kolejnych podmiotów (wyrok SN z 11.04.2012 r., III SK 33/11, OSNP 2013, nr 9-10, poz. 120).

Wobec zatem tego, że na moment prowadzonego postępowania administracyjnego oraz w najbliższej perspektywie, do której odnosiły się Plany nie było ani technicznych ani też ekonomicznych możliwości przyłączenia magazynu energii elektrycznej S., to prawidłowe było zarówno stanowisko (...) S.A., jak i Prezesa URE, że po stronie (...) S.A. nie istnieje publicznoprawny obowiązek przyłączenia inwestycji powoda do sieci, o jakim mowa w art. 7 p.e. i zawarcia w tym celu umowy o przyłączenie.

Powyższa konstatacja Sądu oparta jest na analizie dowodów zgromadzonych w postępowaniu administracyjnym jak i sądowym, które nie dały podstaw do odmiennej oceny prawnej stanu faktycznego niniejszej sprawy.

Odnosząc się do kwestii dotyczących ciężaru dowodu istnienia warunków technicznych i ekonomicznych, to należy zaznaczyć, że postępowanie przed Sądem Ochrony Konkurencji i Konsumentów jest postępowaniem cywilnym, opartym na obowiązującej w polskim procesie cywilnym zasadzie kontradyktoryjności, co oznacza, że obowiązek dowodzenia faktów ciąży na stronach procesu, które z tych faktów wywodzą skutki prawne. Wynika z tego, że to strony są w pełni odpowiedzialne za wynik procesu. Z tego względu, zgodnie z przepisem art. 232 k.p.c. strony są zobowiązane do wskazywania dowodów dla stwierdzenia faktów, z których chcą wywodzić skutki prawne. Oznacza to, iż gromadzenie materiału dowodowego należy do stron procesu, a związany z tym ciężar procesowy, realizowany jest przez strony w ich własnym interesie. Jeżeli w prowadzonym postępowaniu strona jest bierna, to musi się liczyć z ujemnymi dla niej konsekwencjami w postaci np. oddalenia powództwa. (por. H. Dolecki, „Komentarz do kodeksu postępowania cywilnego”, Lex 2011).

Jeśli więc powód kwestionował rzetelność Ekspertyzy, to winien zgodnie z regułą rozkładu ciężaru dowodu przeprowadzić dowód przeciwny. W tym też kierunku zmierzał wnioskowany przez powoda dowód z opinii biegłego, jednak wobec cofnięcia go, twierdzenia powoda o niepoprawności wnioskowania Ekspertyzy, a tym samym o istnieniu technicznych warunków przyłączenia są bezpodstawne. Sąd natomiast nie znalazł podstaw, aby uznać zasadność zarzutów powoda wobec Ekspertyzy, gdyż dotyczą one kwestii stricte technicznych.

Jednocześnie Sąd miał na względzie, że oceny Ekspertyzy w toku postępowania administracyjnego dokonał Prezes URE, który wprawdzie jest organem administracji, ale jest to organ wysoce wyspecjalizowany, posiadający odpowiednie kompetencje do zajmowania się kwestiami energetycznymi. To jemu przypisane zostało prawo do rozstrzygania sporów uregulowane art. 8 ust 1 p.e. Zgodnie z treścią tego przepisu, Prezes Urzędu Regulacji Energetyki jest właściwy do rozstrzygania sporów w sprawach dotyczących odmowy zawarcia umowy o przyłączenie do sieci elektroenergetycznej. Zdaniem Sądu, Prezes URE nie musiał więc posiłkować się w toku postępowania administracyjnego dowodem z opinii biegłego dla oceny rzetelności ekspertyzy, zwłaszcza, że przepis art. 7 ust. 8e p.e. wprost zakłada, że ocena wpływu przyłączanych urządzeń dokonywana jest w ekspertyzie.

Z powyższych względów na Prezesie URE nie ciążył obowiązek przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego na etapie postępowania administracyjnego.

Warto w tym miejscu odnotować orzeczenie Sądu Najwyższego z 22 maja 2014 r. pod sygn. akt III SK 51/13 (Legalis nr 1405220) i wyrażony w tym wyroku pogląd, który Sąd w składzie niniejszym podziela, zgodnie z którym „podstawę rozstrzygnięcia Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów orzekającego w pierwszej instancji stanowi materiał dowodowy zawnioskowany przez strony, w tym zebrany w toku postępowania przed Prezesem Urzędu. Postępowanie sądowe otwiera możliwość uzupełniania postępowania dowodowego zarówno przez skarżącego, jak i organ regulacji bądź zainteresowanego, w odpowiedzi na zarzuty odwołania. Ponieważ podstawowy substrat dla tego materiału dowodowego stanowią dowody zgromadzone w postępowaniu administracyjnym, to zasadniczy obowiązek zebrania materiału dowodowego ciąży na organie administracyjnym, chociaż w sprawach spornych, takich jak sprawy o odmowę przyłączenia do sieci, aktywność organu administracji może być niższa niż w sprawach prowadzonych z urzędu, niemniej w żaden sposób nie wpływa to na sposób dokonywania oceny zgromadzonego materiału dowodowego przez Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Jeżeli z tego materiału, uzupełnionego ewentualnie przez Prezesa Urzędu i zainteresowanego na etapie postępowania sądowego, nie będzie wynikało, że istnieją podstawy faktyczne dla uznania za udowodnione fakty istotne dla oceny aktualizacji przesłanek publicznoprawnego obowiązku przyłączenia do sieci, Sąd może dojść do uprawnionej merytorycznie konkluzji, że nie było podstaw do nałożenia na przedsiębiorstwo energetyczne obowiązku zawarcia umowy przyłączeniowej z innym przedsiębiorstwem.

W świetle powyższej argumentacji nie sposób przyjąć aby powód obalił oparte na Ekspertyzie twierdzenie Prezesa URE wyrażone w zaskarżonej decyzji o braku publicznoprawnego obowiązku po stronie (...) S.A. przyłączenia (...) S. do sieci elektroenergetycznej.

Jeśli chodzi o zarzuty odwołania, wskazujące na naruszenie przepisów prawa procesowego, Sąd orzekający w niniejszym składzie podziela utrwalony w judykaturze pogląd o nieskuteczności powoływania się na naruszenie przepisów postępowania administracyjnego w postępowaniu przed SOKiK, poza pewnymi wyjątkami. W szczególności, tego typu zarzuty zasadniczo nie mogą stanowić samoistnej podstawy uchylenia decyzji. Wynika to z faktu, że wniesienie do sądu odwołania od decyzji administracyjnej wszczyna dopiero cywilne, pierwszoinstancyjne postępowanie sądowe, w którym sąd dokonuje własnych ustaleń, rozważając całokształt materiału dowodowego (takie stanowisko wyraził Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 29 maja 1991r., sygn. akt III CRN 120/91; postanowieniu z dnia 11 sierpnia 1999r. sygn. akt I CKN 351/99; wyroku z dnia 19 stycznia 2001r. sygn. akt I CKN 1036/98, oraz w wyroku z 13 maja 2004 r., sygn. akt III SK 44/04, Lex nr 137437). Podobnie Sąd Apelacyjny w Warszawie w uzasadnieniu wyroku z dnia 20 grudnia 2006 r. stwierdził, iż zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania administracyjnego nie mogą być podnoszone przed SOKiK, który jako sąd powszechny rozpatruje sprawę od nowa, co skutkuje brakiem możliwości uchylenia decyzji zaskarżonej do tego sądu z uwagi na naruszenie przepisów postępowania administracyjnego (sygn. akt VI ACa 620/06).

Wyjątki od zasady, że zarzuty procesowe odnoszące się do etapu postępowania administracyjnego nie mogą doprowadzić do uchylenia decyzji w ramach rozpoznania odwołania, które zostały wykreowane przez orzecznictwo Sądu Najwyższego, wskazują, że taka możliwość odnosi się tylko do takich zarzutów, które po pierwsze nie mogą być niejako konwalidowane na etapie postępowania sądowego (jak ma to miejsce np. w odniesieniu do ustaleń faktycznych, środków dowodowych, oceny dowodów, niektórych wad formalnych samej decyzji), ale także waga tych zarzutów musi być na tyle istotna, że uzasadnia ona uchylenie decyzji. Chodzi o takie uchybienia organu, na skutek których przedsiębiorca, którego dotyczy decyzja, nie ma zapewnionych odpowiednich gwarancji proceduralnych, w szczególności mówi się tutaj o uchybieniach tego rodzaju (wadach kwalifikowanych decyzji), które istotnie wpłynęły na merytoryczną treść zaskarżonej decyzji lub też takie sytuacje, w których zaskarżona decyzja została wydana bez podstawy prawnej.

Rozpoznając zarzuty powoda dotyczące naruszenia zasad postępowania administracyjnego, Sąd jednak nie dopatrzył się wśród nich takich, które naruszałyby np.: prawo odwołującego się do obrony, czy innych które wskazywałyby na wydanie decyzji w warunkach nieważności. W szczególności także decyzja nie została wydana bez podstawy prawnej.

W tym stanie rzeczy należało stwierdzić, iż zaskarżona Decyzja odpowiada prawu, zaś odwołanie na podstawie art. 479 ⁵³ §1 k.p.c. podlega oddaleniu (pkt 1 sentencji wyroku).

O kosztach procesu (pkt 2 oraz 3 sentencji wyroku) Sąd orzekł na podstawie art. 98 k.p.c., zgodnie z którym strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony (koszty procesu). Z uwagi na nieuwzględnienie odwołania, Powoda należało uznać za stronę, która przegrała proces i zasądzić od niego na rzecz Pozwanego oraz Zainteresowanego (który domagał się oddalenia odwołania) zwrot kosztów procesu, na które złożyło się wynagrodzenie pełnomocników w wysokości po 720 zł ustalone w oparciu o § 14 ust. 2 pkt 3 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz.U. 2018, poz. 265), a także (w odniesieniu do Zainteresowanego) opłata skarbowa od pełnomocnictwa w wysokości 17 zł.

/sędzia Arkadiusz Zagrobelny/

Sygn. akt XVII AmE 258/23

ZARZĄDZENIE

1)  (...);

2)  (...)

/sędzia Arkadiusz Zagrobelny/