Treść orzeczenia XX GC 421/24 - Portal Orzeczeń Sądu Okręgowego w Warszawie

XX GC 421/24 - zarządzenie, wyrok, uzasadnienie Sąd Okręgowy w Warszawie z 2025-06-17

Sygnatura akt XX GC 421/24

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Warszawa, dnia 20 maja 2025 r.

Sąd Okręgowy w Warszawie XX Wydział Gospodarczy w następującym składzie:

Przewodniczący:sędzia Monika Chmielewska

Protokolant:Adrianna Mikulska

po rozpoznaniu w dniu 20 maja 2025 r. w Warszawie

na rozprawie

sprawy z powództwa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych

przeciwko (...) w W.

o zapłatę

1. Oddala powództwo;

2. Zasądza od powoda na rzecz pozwanego kwotę 10817 zł (dziesięć tysięcy osiemset siedemnaście złotych) tytułem zwrotu kosztów procesu, w tym kwotę 10800 zł (dziesięć tysięcy osiemset złotych) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego, z odsetkami ustawowymi za opóźnienie w spełnieniu świadczenia od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty.

Monika Chmielewska

0Sygn. akt XX GC 421/24

UZASADNIENIE

wyroku z dnia 20 maja 2025 r. (k.206)

Pozwem z dnia 5 lutego 2024 r. (koperta – k.78) strona powodowa Zakład Ubezpieczeń Społecznych w W. (dalej: ZUS w W.) wniosła o zasądzenie od pozwanej (...) w W. (dalej jako: Towarzystwo (...) w W.) kwoty 556.477,16 zł (pięćset pięćdziesiąt sześć tysięcy czterysta siedemdziesiąt siedem złotych 16/100) wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 9 listopada 2023 r. do dnia zapłaty, jak również o zasądzenie procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

W uzasadnieniu pozwu wskazano, że powód zawarł w dniu 23 marca 2022 r. umowę, której przedmiotem była modernizacja budynku w S.. Zgodnie z jej zapisami, umowa mogła być realizowana przez podwykonawców, a w przypadku niezapłacenia im wynagrodzenia bądź nieterminowej zapłaty, wykonawca zobowiązał się zapłacić na rzecz powoda karę umowną, w wysokości 0,2% wynagrodzenia należnego podwykonawcom, za każdy dzień opóźnienia.

W celu należytego wykonania umowy wykonawca przedłożył gwarancję ubezpieczeniową należytego wykonania ww. umowy, gdzie sumę zabezpieczenia wykonania umowy w okresie od 23 marca 2020 r. do 21 kwietnia 2024 r. określono na kwotę 592.966,80 zł, a zabezpieczenia usunięcia wad w okresie od 22 marca 2024 r. do 6 kwietnia 2030 r. na kwotę 177.890,01 zł.

Pismem z dnia 16 października 2023 r. powód wystąpił do pozwanej z żądaniem zapłaty kwoty dochodzonej pozwem oświadczając, że wezwał zleceniodawcę do zapłaty tejże kwoty tytułem zwrotu kwot poniesionych przez beneficjenta na rzecz podwykonawców zleceniodawcy w terminie 14 dni, jak również wskazał, że żądanie zapłaty jest w całości wymagalne od dnia 21 lipca 2023 r. Dodatkowo powód przedłożył pisemne oświadczenia, że zapłata żądanej kwoty jest wymagalna od zleceniodawcy, że zleceniodawca pomimo pisemnego wezwania skierowanego do niego, w którym określono rodzaj uchybień oraz termin ich usunięcia, nie wykonał tego zobowiązania. Dołączył także pełnomocnictwo upoważniające do składania wszelkich oświadczeń oraz reprezentację powoda przez gwaranta, kopią skierowanego do zleceniodawcy wezwania do zapłaty z potwierdzeniem nadania i zwrotu przesyłki do nadawcy i wydruk wiadomości e-mail skierowanej do zleceniodawcy, a zawierającej wezwanie do zapłaty.

W odpowiedzi, pismem z dnia 8 listopada 2023 r. pozwana odmówiła zapłaty żądanej kwoty, wskazując, że żądanie nie spełnia wymogów formalnych określonych w §2 ust 2 gwarancji. Powód podnosił, że pozwana nie wskazała, jakie warunki formalne nie zostały spełnione ( pozew – k. 4-6v).

W odpowiedzi z dnia 27 sierpnia 2024 r. (koperta – k. 96) na pozew (...) w W. (wcześnie: (...) w W.) wniosła o oddalenie powództwa w całości i zasądzenie na swoją rzecz kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

W uzasadnieniu odpowiedzi na pozew podniesiono, że domaganie się wypłaty z gwarancji tytułem wynagrodzenia pokrytego przez powoda na rzecz podwykonawców wykracza poza zakres gwarancji, bowiem nie stanowi należności z tytułu niewykonania/nienależytego wykonania umowy, a stanowi roszczenie o zapłatę wynagrodzenia pokrytego przez inwestora, jako zaspokojenie cudzego długu.

Przede wszystkim jednak pozwana wskazywała, że powód nie zawarł w żądaniu zapłaty oświadczenia wymaganego treścią gwarancji, tj. że zleceniodawca, pomimo pisemnego wezwania skierowanego do niego, w którym określono rodzaj uchybień oraz termin ich usunięcia, nie wykonał tego zobowiązania. Nadto pod żądaniem zapłaty z dnia 16 października 2023 r. widniała pieczęć i podpis dyrektora oddziału A. P.. Do żądania zapłaty załączono pełnomocnictwo dla ww. osoby, które obejmowało swoim zakresem złożenie żądania zapłaty, jednak udzielone zostało przez G. U., której umocowanie w imieniu powoda nie zostało dołączone, a zatem nie zachowano ciągu umocowania ( odpowiedź na pozew – k. 89-93).

W dalszym toku postępowania strony podtrzymywały wyżej zaprezentowane stanowiska.

Na podstawie całokształtu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, Sąd Okręgowy w Warszawie ustalił następujący stan faktyczny:

Zakład Ubezpieczeń Społecznych w W. jako zamawiający, zawarł w dniu 23 marca 2022 r. z M. Ż., jako wykonawcą umowę nr (...), której przedmiotem była modernizacja budynku Inspektoratu ZUS w S. przy ul. (...) (§1 ust. 1 umowy).

Jak stanowił §18 ust. 1 lit. d umowy M. Ż. zobowiązał się zapłacić Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych w W. kary umowne w przypadku braku zapłaty lub nieterminowej zapłaty wynagrodzenia należnego podwykonawcom lub dalszym podwykonawcom, w wysokości 0,2% za każdy dzień opóźnienia.

Okoliczności bezsporne potwierdzone, także dowodami z dokumentów w postaci: umowy
z dnia 23 marca 2022 r. wraz z załącznikami – k.9-56, wydruku z (...) k.170-171,

W dniu 21 marca 2022 r. (...) w W., jako gwarant, działając na zlecenie M. Ż., zobowiązała się nieodwołalnie i bezwarunkowo, na pierwsze żądanie do zapłaty na rzecz beneficjenta, tj. Zakład (...) w W. żądanej przez niego kwoty maksymalnie do wysokości sumy gwarancyjnej, w terminie 21 dni od dnia doręczenia pod aktualny adres siedziby gwaranta, żądania zapłaty określonego w § 2 ust. 2 gwarancji.

Zgodnie z powołanym §2 ust. 2 gwarancji zażądanie zapłaty uważano się wyłącznie sporządzone w formie pisemnej pod rygorem nieważności i skierowane do gwaranta wezwanie do zapłaty zawierające: oświadczenie beneficjenta w formie pisemnej, że zapłata żądanej kwoty jest „wymagalna” od zleceniodawcy, oświadczenie beneficjenta, ze zleceniodawca, pomimo pisemnego wezwania skierowanego do niego, w którym określono rodzaj uchybień oraz termin ich usunięcia, nie wykonał tego zobowiązania, wskazanie rachunku bankowego beneficjenta, oraz (lit. a) podpisane przez osoby mogące składać oświadczenia woli w imieniu beneficjent, oraz (lit.b) do którego dołączone zostaną jednocześnie kopia skierowanego do zleceniodawcy, wezwania określonego w ust. 2 lit. a tiret drugi, dokument potwierdzający umocowanie, osób podpisujących wezwanie do zapłaty, do składania oświadczenia woli w imieniu beneficjenta (lit.c).

Gwarancja obowiązywała w odniesieniu do zabezpieczenie wykonania umowy w okresie od dnia 23 marca 2022 r. do dnia 21 kwietnia 2024 r. włącznie, a w odniesieniu do zabezpieczenia usunięcia wad w okresie od dnia 22 marca 2024 r. do dnia 6 kwietnia 2030 r. (§1 ust. 1), natomiast sumę gwarancyjną w zakresie zabezpieczenia wykonania określono na 592.966,69 zł, a w odniesieniu do zabezpieczenia usunięcia wad na 177.890,01 zł. Powyższe kwoty stanowiły górną granicę odpowiedzialności gwaranta z tytułu tych roszczeń (§1 ust.2).

Gwarancję sporządzoną w dniu 21 marca 2022 r. pod nr (...).

Okoliczności bezsporne potwierdzone, także dowodami z dokumentów w postaci: gwarancji zapłaty – k.57-58,

Pismem datowanym na dzień 16 października 2023 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych w W. wezwał (...) w W. do zapłaty kwoty 556.447,76 zł na rachunek bankowy o nr (...). Jednocześnie w wezwaniu zawarto oświadczenia o następującej treści:

1. Pismem z dnia 29 czerwca 2023 r. beneficjent wezwał zleceniodawcę do zapłaty kwoty 556.447,76 zł tytułem zwrotu kwot poniesionych przez beneficjenta na rzecz podwykonawców zleceniodawcy w terminie 14 dni od daty otrzymania wezwania do zapłaty. Pismo zostało przekazane do zleceniodawcy za pośrednictwem poczty (listem poleconym, za zwrotnym potwierdzeniem odbioru) oraz za pośrednictwem poczty elektronicznej na adres: (...).pl . (...) pismo nie zostało odebrane przez zleceniodawcę pomimo dwukrotnej awizacji przesyłki. Zleceniodawca odebrał natomiast pismo z dnia 29 czerwca 2023 r. przekazane w dniu 5 lipca 2023 r. za pośrednictwem poczty elektronicznej. Pomimo odebrania przesyłki, zleceniodawca nie uregulował należności na rzecz beneficjenta,

2. Żądanie zapłaty przez zleceniodawcę kwoty 556.447,76 zł jest w całości wymagalne od dnia 21 lipca 2023 r.

Dodatkowo wskazano w treści żądania zapłaty, iż do pisma załączono: pisemne oświadczanie z dnia 16 października 2023 r., że zapłata żądanej kwoty jest wymagalne od zleceniodawcy, pisemne oświadczenie z dnia 16 października 2023 r., że zleceniodawca pomimo pisemnego wezwania skierowanego do niego, w którym określono rodzaj uchybień oraz termin ich usunięcia, nie wykonał tego zobowiązania, pełnomocnictwo upoważniające do składania wszelkich oświadczeń oraz reprezentacji beneficjenta przed gwarantem, kopię skierowanego do zleceniodawcy wezwania do zapłaty z dnia 29 czerwca 2023 r. z załącznikiem oraz z wydrukiem z Poczty Polskiej o nadaniu przesyłki, dwukrotnej awizacji oraz zwrotu przesyłki, wydruk wiadomości e-mail z dnia 5 lipca 2023 r. skierowanej do zleceniodawcy, a zawierające pismo z dnia 29 czerwca 2023 r. - wezwanie do zapłaty.

Żądanie zapłaty skierowane do gwaranta zostało podpisane i opieczętowane przez Dyrektor Oddziału A. P.. Do żądania dołączono pełnomocnictwo udzielone w dniu 1 września 2023 r. A. P. do składania wszelkich oświadczeń woli, kierowania wszelkich pism, w tym żądań do zapłaty i prowadzenia korespondencji oraz reprezentacji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych przed ubezpieczycielem (...) w W. w sprawie żądania wypłaty sumy gwarancyjnej wynikającej z gwarancji ubezpieczeniowej należytego wykonania umowy nr (...) z dnia 21 marca 2022 r. Pełnomocnictwo udzieliła G. U..

Do żądania zapłaty nie dołączono dokumentów, z treści których wynikałoby umocowanie G. U. do reprezentacji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.

W treści oświadczenia datowanego na dzień 16 października 2023 r. stanowiącego załącznik do żądania zapłaty, nie zawarto zapisu, iż zleceniodawca, pomimo pisemnego wezwania skierowanego do niego, w którym określono rodzaj uchybień oraz termin ich usunięcia, nie wykonał tego zobowiązania.

Dowód: okoliczności potwierdzone dowodami z dokumentów w postaci: żądania zapłaty z dnia 16 października 2023 r. wraz z załącznikami – k. 59-68

G. U. została powołana na stanowisko Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w dniu 11 lutego 2016 r.

Okoliczności bezsporne potwierdzone także dowodami z dokumentów w postaci: odpisu powołania – k. 202

W odpowiedzi na żądanie zapłaty (...) w W. pismem datowanym na dzień 8 listopada 2023 r. odmówił wypłaty kwoty w wysokości 556.477,76 zł z tytułu gwarancji wskazując, iż nie spełniono kumulatywnie wszystkich wymogów zawartych w treści gwarancji.

Okoliczności bezsporne potwierdzone także dowodami z dokumentów w postaci: pisma z dnia 8 listopada 2023 r. z załącznikami – k. 69-77,

Z dniem 1 lipca 2024 r. w wyniku połączenia spółek przez przejęcie na podstawie art. 492§1 pkt 1 k.s.h. nastąpiło przeniesienie całego majątku z (...) w W. na (...) w W..

Okoliczności bezsporne potwierdzone także dowodami z dokumentów w postaci: KRS pozwanej – k.98-105, k.131-155

Powyższy stan faktyczny Sąd Okręgowy ustalił na podstawie przedłożonych do akt sprawy dokumentów, których prawdziwość i wiarygodność nie została kwestionowana przez strony postępowania i Sąd nie znalazł podstaw do ich podważenia z urzędu. Sąd przy ustalaniu stanu faktycznego oparł się o twierdzenia wyraźnie przyznane przez strony (art. 229 k.p.c.) oraz twierdzenia co do których druga strona się nie wypowiedziała (art. 230 k.p.c.).

Sąd nie prowadził postępowania dowodowego z urzędu, gdyż przy rozpoznawaniu sprawy
na podstawie przepisów kodeksu postępowania cywilnego w gestii Sądu nie leży zarządzenie dochodzeń w celu uzupełnienia lub wyjaśnienia twierdzeń stron i wykrycia środków dowodowych pozwalających na ich udowodnienie. Sąd nie jest też zobowiązany do przeprowadzenia z urzędu dowodów zmierzających do wyjaśnienia okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia
sprawy (art. 232 k.p.c.). Obowiązek przedstawienia dowodów spoczywa a stronach (art. 3 k.p.c.),
a ciężar udowodnienia faktów mających dla rozstrzygnięcia sprawy istotne znaczenie (art. 227 k.p.c.) spoczywa na stronie, która z faktów tych wywodzi skutki prawne (art. 6 k.c.).

Sąd Okręgowy w Warszawie zważył, co następuje:

W świetle ustalonych okoliczności faktycznych powództwo zasługiwało
na oddalenie w całości.

Powoda oraz M. Ż. jako generalnego wykonawcę łączyła zawarta w dniu 23 marca 2022 r. umowy dotycząca modernizacji budynku inspektoratu ZUS w S.. Umowa była zawarta w trybie ustawy prawo zamówień publicznych. Zgodnie z jej zapisami, umowa mogła być realizowana przez podwykonawców, a w przypadku niezapłacenia im wynagrodzenia bądź nieterminowej zapłaty, wykonawca zobowiązał się zapłacić na rzecz powoda karę umowną, w wysokości 0,2% wynagrodzenia należnego podwykonawcom, za każdy dzień opóźnienia. W celu należytego wykonania umowy wykonawca przedłożył wystawioną przez pozwanego, gwarancję ubezpieczeniową należytego wykonania ww. umowy, gdzie sumę zabezpieczenia wykonania umowy w okresie od 23 marca 2020 r. do 21 kwietnia 2024 r. określono na kwotę 592.966,80 zł, a zabezpieczenia usunięcia wad w okresie od 22 marca 2024 r. do 6 kwietnia 2030 r. na kwotę 177.890,01 zł. Powyższe było bezsporne pomiędzy stronami i wynikało z dokumentów załączonych do pozwu. Sporne pomiędzy stronami było, czy złożone przez powoda żądanie zapłaty spełniało wymogi formalne określone w gwarancji, a także, czy zgłoszone roszczenie było objęte zakresem gwarancji.

Zgodnie z art. 449 ust 1-3 ustawy prawo zamówień publicznych, ilekroć w niniejszym rozdziale mowa jest o zabezpieczeniu, należy przez to rozumieć zabezpieczenie należytego wykonania umowy. Zabezpieczenie służy pokryciu roszczeń z tytułu niewykonania lub nienależytego wykonania umowy. (2) Zabezpieczenie wnosi się przed zawarciem umowy, chyba że ustawa stanowi inaczej lub zamawiający określi inny termin w dokumentach zamówienia. (3)

Zgodnie z art. 450 ust 1 ustawy prawo zamówień publicznych zabezpieczenie może być wnoszone, według wyboru wykonawcy, w jednej lub w kilku następujących formach:

1) pieniądzu;

2) poręczeniach bankowych lub poręczeniach spółdzielczej kasy oszczędnościowo-kredytowej, z tym, że zobowiązanie kasy jest zawsze zobowiązaniem pieniężnym;

3) gwarancjach bankowych;

4) gwarancjach ubezpieczeniowych;

5) poręczeniach udzielanych przez podmioty, o których mowa w art. 6b ust. 5 pkt 2 ustawy z dnia 9 listopada 2000 r. o utworzeniu Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości.

Zgodnie z art. 437 ust 1 pkt 7 a ustawy prawo zamówień publicznych umowa, której przedmiotem są roboty budowlane, zawiera również postanowienia dotyczące wysokości kar umownych, z tytułu braku zapłaty lub nieterminowej zapłaty wynagrodzenia należnego podwykonawcom lub dalszym podwykonawcom.

Zgodnie z art. 465 ust 1-6 i 8 ustawy prawo zamówień publicznych
W przypadku umów, których przedmiotem są roboty budowlane, zamawiający dokonuje bezpośredniej zapłaty wymagalnego wynagrodzenia przysługującego podwykonawcy lub dalszemu podwykonawcy, który zawarł zaakceptowaną przez zamawiającego umowę o podwykonawstwo, której przedmiotem są roboty budowlane, lub który zawarł przedłożoną zamawiającemu umowę o podwykonawstwo, której przedmiotem są dostawy lub usługi, w przypadku uchylenia się od obowiązku zapłaty odpowiednio przez wykonawcę, podwykonawcę lub dalszego podwykonawcę. Wynagrodzenie, o którym mowa w ust. 1, dotyczy wyłącznie należności powstałych po zaakceptowaniu przez zamawiającego umowy o podwykonawstwo, której przedmiotem są roboty budowlane, lub po przedłożeniu zamawiającemu poświadczonej za zgodność z oryginałem kopii umowy o podwykonawstwo, której przedmiotem są dostawy lub usługi. Bezpośrednia zapłata obejmuje wyłącznie należne wynagrodzenie, bez odsetek, należnych podwykonawcy lub dalszemu podwykonawcy. Zamawiający, przed dokonaniem bezpośredniej zapłaty, jest obowiązany umożliwić wykonawcy zgłoszenie, pisemnie, uwag dotyczących zasadności bezpośredniej zapłaty wynagrodzenia podwykonawcy lub dalszemu podwykonawcy. Zamawiający informuje o terminie zgłaszania uwag nie krótszym niż 7 dni od dnia doręczenia tej informacji. W uwagach nie można powoływać się na potrącenie roszczeń wykonawcy względem podwykonawcy niezwiązanych z realizacją umowy o podwykonawstwo. W przypadku zgłoszenia uwag, o których mowa w ust. 4, w terminie wskazanym przez zamawiającego, zamawiający może:

1) nie dokonać bezpośredniej zapłaty wynagrodzenia podwykonawcy lub dalszemu podwykonawcy, jeżeli wykonawca wykaże niezasadność takiej zapłaty albo

2) złożyć do depozytu sądowego kwotę potrzebną na pokrycie wynagrodzenia podwykonawcy lub dalszego podwykonawcy, w przypadku istnienia zasadniczej wątpliwości zamawiającego co do wysokości należnej zapłaty lub podmiotu, któremu płatność się należy, albo

3) dokonać bezpośredniej zapłaty wynagrodzenia podwykonawcy lub dalszemu podwykonawcy, jeżeli podwykonawca lub dalszy podwykonawca wykaże zasadność takiej zapłaty.

W przypadku dokonania bezpośredniej zapłaty podwykonawcy lub dalszemu podwykonawcy zamawiający potrąca kwotę wypłaconego wynagrodzenia z wynagrodzenia należnego wykonawcy. Do zasad odpowiedzialności zamawiającego, wykonawcy, podwykonawcy lub dalszego podwykonawcy z tytułu wykonanych robót budowlanych stosuje się przepisy ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny, jeżeli przepisy ustawy nie stanowią inaczej.

Zgodnie z dominującym w orzecznictwie Sądu Najwyższego poglądem art. 647 ¹ § 5 k.c. statuuje ustawową bierną solidarność o charakterze gwarancyjnym w postaci odpowiedzialności ex lege za cudzy dług, czego celem jest zapewnienie ochrony podwykonawcom. Podstawę rozliczeń regresowych między inwestorem a wykonawcą stanowi natomiast art. 376 § 1 k.c. Roszczenie regresowe powstaje dopiero po dokonaniu spłaty wierzyciela (podwykonawcy ) (por.m.in. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 28 czerwca 2006 r., III CZP 36/06, OSNC 2007 Nr 4, poz. 52 oraz wyroki Sądu Najwyższego z dnia 12 października 2001 r., V CKN 500/00, OSNC 2002, nr 7-8, poz. 90, z dnia 15 listopada 2006 r., V CSK 221/06, OSNC - ZD 2008, nr A, poz. 8, z dnia 11 stycznia 2008 r., V CSK 179/07, OSNC - ZD 2008, nr D, poz. 100, z dnia 17 lutego 2011 r., IV CSK 293/10, niepubl., z dnia 11 lipca 2014 r., III CSK 245/13, PPE 2015/7, s. 43, z dnia 14 stycznia 2016 r., IV CSK 179/15, niepubl., z dnia 11 lutego 2016 r., V CSK 339/15, niepubl., z dnia 5 października 2016 r., III CZP 50/16, niepubl., z dnia 21 października 2016 r., IV CSK 834/15, niepubl., i z dnia 28 kwietnia 2018 r., I CSK 157/18, niepubl.).

Zgodnie z artykułem 366 paragraf 1 kodeksu cywilnego, kilku dłużników może być zobowiązanych w ten sposób, że wierzyciel może żądać całości lub części świadczenia od wszystkich dłużników łącznie, od kilku z nich lub od każdego z osobna, a zaspokojenie wierzyciela przez któregokolwiek z dłużników zwalnia pozostałych (solidarność dłużników).

Zgodnie z artykułem 369 kodeksu cywilnego, zobowiązanie jest solidarne, jeżeli to wynika z ustawy lub z czynności prawnej. W przedmiotowej sprawie solidarność powoda i wykonawcy M. Ż. za wypłatę wynagrodzenia na rzecz podwykonawcy wynikała z ustawy – z art. 465 ustawy prawo zamówień publicznych w związku z art. 647¹ § 1 kodeksu cywilnego.

Przepis definiujący pojęcie gwarancji bankowej znajduje się w art. 81 ustawy prawo bankowe. Gwarancją bankową jest jednostronne zobowiązanie banku gwaranta, że po spełnieniu przez podmiot uprawniony – beneficjenta gwarancji określonych warunków zapłaty, które mogą być stwierdzone określonymi w tym zapewnieniu dokumentami, jakie beneficjent załączy do sporządzonego we wskazanej formie żądania zapłaty, bank ten wykona świadczenie pieniężne na rzecz beneficjenta gwarancji – bezpośrednio albo za pośrednictwem innego banku, udzielenie i potwierdzenie gwarancji bankowej następuje na piśmie pod rygorem nieważności. Art. 84 prawa bankowego wskazuje, iż do gwarancji bankowych i poręczeń udzielanych przez bank stosuje się przepisy ustawy Kodeks cywilny, z tym, że zobowiązanie banku jest zawsze zobowiązaniem pieniężnym. Instytucji gwarancji bankowej należytego wykonania umowy towarzyszą zazwyczaj dwa stosunki prawne: stosunek podstawowy istniejący między wykonawcą (podmiotem mającym wykonać zobowiązanie zabezpieczone gwarancją), a beneficjentem gwarancji oraz umowa zlecenia gwarancji istniejąca między wykonawcą a bankiem gwarantem.

Samoistność gwarancji bankowej powoduje, że o zakresie zobowiązań banku-gwaranta rozstrzyga treść udzielonej gwarancji. Jakkolwiek więc podstawową funkcją gwarancji bankowej jest zabezpieczenie wierzytelności, to jednak istnienie zabezpieczonej wierzytelności nie wpływa na ważność i skuteczność zobowiązania banku-gwaranta w stosunku do beneficjenta gwarancji. Za swoisty standard w przypadku gwarancji bankowych należy uznać udzielanie gwarancji bankowych nieodwołalnych, bezwarunkowych i płatnych na pierwsze żądanie. Nie można jednak wykluczyć mniej rygorystycznego sformułowania zobowiązania banku (w praktyce obrotu gospodarczego zdarzają się gwarancje niezawierające wszystkich lub części tych klauzul), stąd beneficjent gwarancji powinien przywiązywać szczególną wagę do brzmienia gwarancji. W treści gwarancji bankowej mogą zostać zawarte dodatkowe klauzule, w szczególności określające sposób sformułowania żądania gwarancji oraz tryb potwierdzenia podpisów osób uprawnionych do reprezentacji beneficjenta gwarancji. (komentarz do art. 81 prawa bankowego pod redakcją Agnieszki Mikos-Sitek).

Zgodnie z §1 ust. 3 gwarancji, gwarant zobowiązał się wypłacić, w granicach odpowiedniej sumy gwarancyjnej, kwotę stanowiącą równowartość roszczenia beneficjenta wobec zleceniodawcy z tytułu niewykonania lub nienależytego wykonania przez zleceniodawcę przedmiotu umowy zgodnie z jej treścią z dnia wystawienia gwarancji (zabezpieczenie wykonania). Z umowy zawartej pomiędzy powodem, a M. Ż. nie wynika obowiązek zapłaty wynagrodzenia na rzecz podwykonawców. Odpowiedzialność powoda za zapłatę wynagrodzenia na rzecz podwykonawców wynikała z przytoczonych powyżej przepisów prawa zamówień publicznych, zaś skutki tej czynności określone są w zacytowanych powyżej przepisach kodeksu cywilnego. Zgodzić się zatem należy z pozwanym, że roszczenia inwestora wynikające z zapłaty wynagrodzenia na rzecz podwykonawcy są roszczeniami wynikającymi łącznie z umowy zawartej przez wykonawcę z podwykonawcą oraz przepisów prawa. Nie są zaś roszczeniami, które wynikają z nieprawidłowego wykonania umowy zawartej przez inwestora z generalnym wykonawcą M. Ż.. Tym samym roszczenie o zwrot kwoty wynagrodzenia wypłaconego na rzecz podwykonawcy nie jest objęte §1 ust. 3 gwarancji. Brak zatem było merytorycznych podstaw do wpłaty przez pozwanego kwoty z tytułu zgłoszonego roszczenia o wypłatę gwarancji.

Niezależnie od powyższego powód nie dopełnił też warunków formalnych kierując wniosek o wypłatę gwarancji.

Zgodnie z §2 ust. 2 gwarancji zażądanie zapłaty uważano się wyłącznie sporządzone w formie pisemnej pod rygorem nieważności i skierowane do gwaranta wezwanie do zapłaty zawierające: oświadczenie beneficjenta w formie pisemnej, że zapłata żądanej kwoty jest „wymagalna” od zleceniodawcy, oświadczenie beneficjenta, ze zleceniodawca, pomimo pisemnego wezwania skierowanego do niego, w którym określono rodzaj uchybień oraz termin ich usunięcia, nie wykonał tego zobowiązania, wskazanie rachunku bankowego beneficjenta, oraz (lit. a) podpisane przez osoby mogące składać oświadczenia woli w imieniu beneficjenta, oraz (lit.b) do którego dołączone zostaną jednocześnie kopia skierowanego do zleceniodawcy, wezwania określonego w ust. 2 lit. a tiret drugi, dokument potwierdzający umocowanie, osób podpisujących wezwanie do zapłaty, do składania oświadczenia woli w imieniu beneficjenta (lit.c).

Jak wynika z załączonych dokumentów, które nie były kwestionowane przez strony, żądanie zapłaty skierowane do gwaranta zostało podpisane i opieczętowane przez Dyrektor Oddziału A. P.. Do żądania dołączono pełnomocnictwo udzielone w dniu 1 września 2023 r. A. P. do składania wszelkich oświadczeń woli, kierowania wszelkich pism, w tym żądań do zapłaty i prowadzenia korespondencji oraz reprezentacji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych przed ubezpieczycielem (...) w W. w sprawie żądania wypłaty sumy gwarancyjnej wynikającej z gwarancji ubezpieczeniowej należytego wykonania umowy nr (...) z dnia 21 marca 2022 r. Pełnomocnictwa udzieliła G. U.. Do żądania zapłaty nie dołączono dokumentów, z treści których wynikałoby umocowanie G. U. do reprezentacji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Tym samym powód kierując żądanie wypłaty nie wykazał umocowania G. U. do reprezentacji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, które wynika z jej powołania przez Prezesa Rady Ministrów. Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie jest wpisany do żadnego rejestru, w którym wskazano by osoby uprawnione do jego reprezentacji. To państwowa jednostka organizacyjna posiadająca osobowość prawną, działająca na podstawie ustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych. Dlatego celem wykazania do umocowania do działania w imieniu Zakładu konieczne jest każdorazowo wykazanie ciągu pełnomocnictw, w tym powołania prezesa.

Zgodzić się należy z pozwanym, że nie został spełniony wymóg formalny określony w §2 ust. 2 a gwarancji, ponieważ powód nie w żądaniu zapłaty nie zawarł oświadczenia wymaganego treścią gwarancji, tj. oświadczenia, że zleceniodawca, pomimo pisemnego wezwania skierowanego do niego, w którym określono rodzaj uchybień oraz termin ich usunięcia, nie wykonał tego zobowiązania. Jak bowiem wynika z dokumentów załączonych do pozwu, pismem datowanym na dzień 16 października 2023 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych w W. wezwał (...) w W. do zapłaty kwoty 556.447,76 zł na rachunek bankowy o nr (...). Jednocześnie w wezwaniu zawarto oświadczenia o następującej treści:

2. Żądanie zapłaty przez zleceniodawcę kwoty 556.447,76 zł jest w całości wymagalne od dnia 21 lipca 2023 r.

Pomimo, że z dokumentów załączonych do pisemnego żądania wynika, że zleceniodawca, pomimo pisemnego wezwania skierowanego do niego, nie wykonał zobowiązania, sama treść oświadczenia wskazana w gwarancji, nie znajduje się treści pisemnego żądania z dnia 16 października 2023 r.

Tym samym wymóg formalny określony w §2 ust. 2 a gwarancji nie został spełniony.

Sąd uznał, za nieistotny zarzut powoda, że pozwany odmawiając wypłaty gwarancji nie wskazał braków formalnych zgłoszenia. Taki obowiązek pozwanego nie wynika z przepisów prawa, ani samej gwarancji.

Z tych wszystkich względów powództwo zasługiwało na oddalenie,
o czym Sąd orzekł w pkt 1 sentencji wyroku.

O kosztach postępowania procesowego Sąd orzekł na podstawie art. 98 k.p.c. Na koszty te w wysokości 10817 zł złożyły się: opłata skarbowa od pełnomocnictwa w wysokości 17 zł oraz koszty zastępstwa procesowego w wysokości 10.800 zł, na podstawie § 2 pkt 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. 2015, poz. 1804 ze zm.).

Mając na uwadze powyższe, na podstawie powołanych przepisów, Sąd orzekł jak
w sentencji wyroku.

SSO Monika Chmielewska

ZARZĄDZENIE

1. (...)
(...)

2. (...)

SSO Monika Chmielewska

Dodano: 29 stycznia 2026, Opublikował(a): Teresa Sielczak
Podmiot udostępniający informację: Sąd Okręgowy w Warszawie
Osoba, która wytworzyła informację: sędzia Monika Chmielewska
Data wytworzenia informacji: 17 czerwca 2025