Portal Orzeczeń Sądu Okręgowego w Warszawie

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 30 października 2023 r.

Sąd Okręgowy w Warszawie XXI Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie:

Przewodniczący:

sędzia Ewa Królikowska-Saks

po rozpoznaniu w dniu 30 października 2023 r. w Warszawie na posiedzeniu niejawnym

odwołania M. M.

od decyzji Dyrektora Zakładu Emerytalno-Rentowego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji w W.

z 1 marca 2023 r. nr (...)

o wysokość policyjnej emerytury

oddala odwołanie;

nie obciąża odwołującego się obowiązkiem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego na rzecz organu.

sędzia Ewa Królikowska-Saks

Sygn. akt XXI U 918/23

UZASADNIENIE

Stanowiska stron procesu

Decyzją z 1 marca 2023 r. nr (...) Dyrektor Zakładu Emerytalno-Rentowego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji po rozpatrzeniu wniosku z 10 lutego 2023 r., ustalił M. M. prawo do emerytury i jej wysokość od 11 lutego 2023 r. tj. od następnego dnia po zwolnieniu ze służby (decyzja k. 15 akt rentowych).

Odwołanie od ww. decyzji wniósł M. M. zaskarżając decyzję w całości i wnosząc o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez ponowne ustalenie wysokości emerytury w oparciu o kwotę bazową z 2023 r. Zaskarżonej decyzji zarzucił dyskryminujące zróżnicowanie uprawnień o charakterze majątkowym poprzez otrzymanie świadczenia niższego niż osoby, które odeszły z służby po 28 lutego 2023 r. (odwołanie k. 3-4 akt sprawy).

W odpowiedzi na odwołanie, Dyrektor Zakładu Emerytalno-Rentowego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł o oddalenie odwołania (odpowiedź na odwołanie k. 8-9 akt sprawy).

Ustalenia faktyczne

Odwołujący się M. M. zakończył służbę w Policji z dniem 10 lutego 2023 r. Łączna wysługa wyniosła 17 lat, 2 miesiące i 7 dzień (wysługa k. 13 akt rentowych).

Odwołujący 10 lutego 2023 r. wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa do emerytury policyjnej (wniosek w aktach rentowych).

Zaskarżoną decyzją z 1 marca 2023 r. organ rentowy po rozpatrzeniu wniosku z 10 lutego 2023 r., ustalił odwołującemu prawo do emerytury i jej wysokość od 11 lutego 2023 r. tj. od następnego dnia po zwolnieniu ze służby (decyzja k. 15 rentowych.).

Sąd ustalił, że „Projekt ustawy o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2023” został przyjęty przez rząd 28 września 2022 r., skierowany do Sejmu 30 września 2022 r., opublikowany na stronie gov.pl w dniu 30 września 2022 r. (bezsporne).

Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy w tym w aktach rentowych i osobowych, albowiem dokumenty te nie budziły wątpliwości stron zarówno, co do ich prawdziwości oraz zawartości merytorycznej.

Rozważania prawne

Odwołanie nie zasługiwało na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 41 ust. 1 ustawy z 1 grudnia 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2023 (Dz. U. z 2022 r., poz. 2666) kwoty bazowe ustalone w ustawie budżetowej na rok 2023 dla żołnierzy zawodowych, funkcjonariuszy oraz funkcjonariuszy Służby Celno-Skarbowej stosuje się do obliczenia ich uposażeń w okresie od dnia 1 marca 2023 r. do dnia 31 grudnia 2023 r.

Ustęp 2 stanowi, że do obliczenia uposażeń żołnierzy zawodowych, funkcjonariuszy oraz funkcjonariuszy Służby Celno-Skarbowej należnych od dnia 1 stycznia 2023 r. do dnia 28 lutego 2023 r. stosuje się kwoty bazowe ustalone w ustawie budżetowej na rok 2022 z dnia 17 grudnia 2021 r. (Dz.U. z 2022 r. poz.270).

Ustęp 3 stanowi, że uposażenie żołnierzy zawodowych, funkcjonariuszy oraz funkcjonariuszy Służby Celno-Skarbowej wypłacane w okresie od dnia 1 marca 2023 r. do dnia 31 grudnia 2023 r. podlega każdorazowemu zwiększeniu o 1/5 kwoty różnicy pomiędzy uposażeniem należnym na dzień 1 marca 2023 r. obliczonym na podstawie kwoty bazowej ustalonej w ustawie budżetowej na rok 2023 odpowiednio dla żołnierzy zawodowych, funkcjonariuszy oraz funkcjonariuszy Służby Celno-Skarbowej a uposażeniem należnym na dzień 1 stycznia 2023 r. obliczonym zgodnie z ust. 2.

Odwołujący czuje się pokrzywdzony, bowiem w konsekwencji zastosowania powyższych przepisów w takiej konstrukcji policjanci, którzy pełnili służbę jak każdy inny funkcjonariusz i odeszli na zaopatrzenie emerytalne przed dniem 1 marca 2023 r. nie otrzymali wyrównania uposażenia, jak również żadnej rekompensaty za okres od 1 stycznia 2023 r. do 28 lutego 2023 r., co przełożyło się na niższą podstawę obliczenia wysokości emerytury, co jest sprzeczne z art. 2 Konstytucji RP.

W uzasadnieniu projektu ustawy o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2023 ustawodawca jednoznacznie określił cel takiego zabiegu – wprowadzenia mechanizmu zachęcającego do pozostania w służbie czynnej. Jednoczenie nie wskazał innych argumentów.

Wskazać należy, że kwestie związane z ubezpieczeniem społecznym regulowane są w art. 67 ust. 1 Konstytucji RP, zgodnie z którym obywatel ma prawo do zabezpieczenia społecznego w razie niezdolności do pracy ze względu na chorobę lub inwalidztwo oraz po osiągnięciu wieku emerytalnego, a zakres i formy zabezpieczenia społecznego określa ustawa. Z uwagi na pozostawienie kwestii ubezpieczeń społecznych w wyłącznych kompetencjach państwa członkowskiego UE, nie regulują ich żadne unijne przepisy. Ustawodawca może zatem dowolnie kształtować prawo dotyczące ubezpieczeń społecznych o ile jest ono zgodne z najwyższym polskim aktem prawnym, czyli Konstytucją RP.

Niewątpliwie zgodnie z art. 32 Konstytucji RP wszyscy są wobec prawa równi oraz wszyscy mają prawo do równego traktowania przez władze publiczne, jak również nikt nie może być dyskryminowany w życiu politycznym, społecznym lub gospodarczym z jakiejkolwiek przyczyny. Wprowadzone przez ustawodawcę rozwiązanie, aby wzrost uposażeń obejmował jedynie żołnierzy zawodowych i funkcjonariuszy w służbie czynnej na dzień 1 marca 2023 r. nie można traktować jako dyskryminacji. Wprowadzając daną regulację prawną zawsze ustawodawca określa ramy czasowe od których ona zacznie obowiązywać. W każdym przypadku pewna grupa osób nie będzie podlegać nowym przepisom z uwagi na ich temporalny zakres. Niewątpliwie, nowym rozwiązaniem jest przesunięcie podwyżki kwoty bazowej z 1 stycznia - jak to miało zwykle miejsce - na dzień 1 marca. Głównym powodem, dla którego się zdecydowano na to przesunięcie, jak wskazuje ustawodawca jest chęć zatrzymania większej liczby żołnierzy zawodowych i funkcjonariuszy w służbie czynnej. W obecnej sytuacji geopolitycznej i w związku z trwającym konfliktem zbrojnym na terenie Ukrainy ustawodawca wprowadza mechanizmy, które mają na celu zagwarantować bezpieczeństwo obywateli. Nie można również nie wspomnieć o trwającym już od blisko 2 lat kryzysie migracyjnym na granicy Rzeczpospolitej Polskiej z Republiką Białorusi. W związku z tym, że istnieje realne zagrożenie nienaruszalności granic Rzeczpospolitej ustawodawca chcąc zapewnić bezpieczeństwo i porządek publiczny dąży do zwiększenia liczby funkcjonariuszy i żołnierzy zawodowych. Co więcej, dla zapewnienia bezpieczeństwa obywateli ważnym jest, aby służbę pełniły osoby, które są do tego odpowiednio przeszkolone oraz posiadają wieloletnie doświadczenie w tym zakresie.

Należy pamiętać, że konstytucyjnych zasad sprawiedliwości społecznej i równości wobec prawa nie można rozumieć w odniesieniu do świadczeń z ubezpieczenia społecznego w ten sposób, że wszyscy mają prawo do takich samych świadczeń. Równość wobec prawa oznacza jednakowe traktowanie osób spełniających takie same warunki. Jeżeli ustawa przyznaje uprawnienia określonemu kręgowi osób spełniających wymagane warunki, osoby nienależące do tego kręgu nie mogą powoływać się na zasadę równości, skoro wymaganych warunków nie spełniają. Równość wobec prawa należy rozumieć jako równość szans, a nie równość w zakresie wszystkich uprawnień (wyrok Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z 20 stycznia 2022 r., sygn. akt III AUa 528/21). W art. 41 ustawy okołobudżetowej wprowadzono warunek otrzymania kwoty bazowej z wyższą waloryzacją, jeśli żołnierz zawodowy lub funkcjonariusz odejdzie na emeryturę po dniu 1 marca 2023 r.

Dokonując analizy, Sąd ma na względzie art. 5 Konstytucji RP, zgodnie z którym: „Rzeczpospolita Polska strzeże niepodległości i nienaruszalności swojego terytorium, zapewnia wolności i prawa człowieka i obywatela oraz bezpieczeństwo obywateli, strzeże dziedzictwa narodowego oraz zapewnia ochronę środowiska, kierując się zasadą zrównoważonego rozwoju”. Przytoczony artykuł określa podstawowe cele Rzeczypospolitej. Sformułowane zostały one w postaci zasad o charakterze programowym. Wskazują kierunki działania państwa, nie określają jednak środków i sposobów ich realizacji. W art. 5 Ustrojodawca nakłada na wszystkie organy władzy publicznej obowiązek realizacji wskazanych celów. Ustalenie treści tego obowiązku nie jest możliwe wyłącznie w oparciu o treść przywołanego art. 5 Konstytucji RP. Wymaga to odwołania się do innych przepisów Konstytucji RP oraz reguł ich wykładni. Ustalenie treści i sposobu realizacji wskazanych zasad wymaga też odwołania się do wiedzy o charakterze pozaprawnym. Struktura normy programowej sprowadza się do stwierdzenia, że jeśli mamy dany stan rzeczy X, to Z powinien usiłować osiągnąć cel (stan rzeczy) F (T. Gizbert-Studnicki, A. Grabowski, Normy programowe w Konstytucji [w:] Charakter i struktura norm Konstytucji, red. J. Trzciński, Warszawa 1997, s. 99 i 102). Adresatem powyższych obowiązków są wszystkie polskie organy władzy publicznej.

Należy wskazać, że dla określenia treści celów wskazanych w art. 5 Konstytucji RP istotne znaczenie ma jej systematyka. Przepis ten jest usytuowany po przepisie wyrażającym zasadę zwierzchnictwa Narodu oraz po określeniu sposobów sprawowania władzy zwierzchniej, wyznacza więc najważniejsze cele państwa wskazane przez suwerena. Tym samym zawiera również charakterystykę państwa. Wśród zasad – celów znajdują się takie, które występują również w konstytucjach innych państw, oraz takie, które są specyficzne dla polskiej państwowości. Zasady z art. 5 Konstytucji RP są ściśle powiązane z jej preambułą. Polskie historyczne doświadczenia spowodowały, że na pierwszym miejscu w art. 5 wskazana została zasada ochrony niepodległości i zasada nienaruszalności terytorium. Niepodległość jest konieczna do zapewnienia odrębnego bytu państwa polskiego. Koniecznym elementem niepodległego państwa jest odrębne terytorium. Organy władzy publicznej mają obowiązek ochrony niepodległości i odrębności terytorium jako warunku koniecznego realizowania władzy suwerennej. Strzeżenie niepodległości i terytorium oznaczają, że na terytorium państwa polskiego władzę sprawują polskie organy władzy publicznej lub organy przez nie upoważnione.

Obowiązek działania państwa w celu zapewnienia ochrony wolności i praw człowieka odzwierciedla wyrażoną w art. 30 Konstytucji RP zasadę ochrony jego godności. Zasadę, która stanowi podstawę katalogu praw człowieka oraz całej konstytucyjnej aksjologii. W zakresie art. 5 Konstytucji RP mieszczą się również prawa wynikające z wiążących Polskę umów międzynarodowych oraz prawa przyznane na mocy aktów normatywnych, o których mowa w art. 208 ust. 1 Konstytucji. Ściśle związany z ochroną wolności i praw jest nakaz zagwarantowania przez państwo bezpieczeństwa obywateli. Bezpieczeństwo należy rozumieć szeroko, jako stan dający poczucie pewności i stabilności oraz ochrony. W zakres tego pojęcia wchodzi m.in. bezpieczeństwo, polityczne, militarne, socjalne, ekologiczne. (Tuleja Piotr, Komentarz Konstytucja Rzeczpospolitej Polskiej, wyd. II, art. 5) Wykładania art. 5 Konstytucji RP prowadzi do wniosku, że władze państwowe mają nakaz zapewnienia bezpieczeństwa własnym obywatelom, jednak zakres tego obowiązku jest jeszcze szerszy i państwo polskie powinno zapewnić bezpieczeństwo każdej osobie przebywającej na terytorium RP. Mając na względzie aktualną sytuację geopolityczną w jakiej znajduje się państwo Polskie w tym konflikt zbrojny na terytorium Ukrainy, a więc tuż za polską wschodnią granicą oraz kryzys migracyjny na granicy z Republiką Białorusi oraz istniejące ryzyko pogłębiania się konfliktów za wschodnią granicą, władze państwowe powinny zapewnić w jak najbardziej skuteczny sposób bezpieczeństwo swoim obywatelom. Władze państwowe są więc zobowiązane przedsięwzięć takie środki, które pomogą utrzymać porządek publiczny w kraju oraz zagwarantują nienaruszalność jego terytorium. Do wszystkich tych zadań powołani są żołnierze zawodowi i funkcjonariusze. Nie jest więc zaskoczeniem, że ustawodawca wprowadza mechanizmy, które mają na celu zatrzymanie w czynnej służbie jak największej liczby żołnierzy i funkcjonariuszy, bowiem osoby pełniące służbę przez czas niezbędny do uzyskania prawa do świadczeń emerytalnych posiadają odpowiednią wiedzę i doświadczenie, które jest nie do przecenienia w sytuacji ryzyka potencjalnego konfliktu zbrojnego. Nie sposób też zarzucić, że rosnąca waloryzacja, którą przewidział ustawodawca jest wymierzona przeciwko funkcjonariuszom, którzy odeszli ze służby. Mechanizm ten został zastosowany przez ustawodawcę, aby zatrzymać doświadczonych żołnierzy zawodowych i funkcjonariuszy, ma być „zachętą” dla osób pozostających w czynnej służbie, aby zostać w niej jak najdłużej, co z kolei przełoży się na wysokość uposażenia. Zdaniem Sądu, takie rozwiązanie nie jest wymierzone przeciwko funkcjonariuszom, którzy odeszli ze służby, nie ma na celu również ich dyskryminacji. Mechanizm ten bowiem ma na celu gratyfikację doświadczonych funkcjonariuszy dłużej służących w trudnym i niespokojnym okresie.

Z art. 5 Konstytucji RP nie wynikają adresowane do organów władzy publicznej jednoznaczne nakazy lub zakazy postępowania. Ma on jednak znaczenie normatywne zarówno w procesie stanowienia, jak i stosowania prawa. Skoro ustawodawca i inne organy stanowiące prawo mają obowiązek realizować cele wskazane w art. 5, przepis ten może służyć do rozstrzygania wątpliwości pojawiających się w procesie wykładni celowościowej. W szczególności wtedy, gdy powstają wątpliwości dotyczące ratio legis regulacji (Tuleja Piotr, Komentarz Konstytucja Rzeczpospolitej Polskiej, wyd. II, art. 5). Z taką sytuacją mamy do czynienia w przedmiotowej sprawie. Ustawodawca wprowadzając nowy mechanizm waloryzacji świadczeń i okresu jego obowiązywania realizuje cele wskazane w art. 5 Konstytucji RP. Właśnie wskazany artykuł 5 rozstrzyga tu pojawiające się wątpliwości dotyczące ratio legis ustawy z dnia 1 grudnia 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach (…), bowiem ustawodawca wprowadził regulacje, która ma na celu zachęcenie do pozostania w służbie czynnej jak największej liczby żołnierzy zawodowych i funkcjonariuszy, co w świetle konfliktu zbrojnego na Ukrainie, kryzysu migracyjnego na granicy z Republiką Białorusi i realnego możliwego zagrożenia innymi czynnikami mogącymi destabilizować sytuację w kraju jest działaniem bardzo pożądanym i uzasadnionym. Nie sposób nie zgodzić się z faktem, że większa liczba czynnych żołnierzy zawodowych i funkcjonariuszy, którzy postanawiają pozostać w służbie pomimo możliwości przejścia na zaopatrzenie emerytalne daje większą gwarancję zapewnienia bezpieczeństwa i porządku publicznego. Ustawodawca decydując się na wprowadzenie tego mechanizmu, ma świadomość, że w sytuacji niestabilnej oraz ryzyka konfliktu gwarancję bezpieczeństwa zapewniają dobrze wyszkoleni żołnierze i funkcjonariusze, którzy posiadają odpowiednie doświadczenie. Dlatego też, realizując zadania wynikające z art. 5 Konstytucji RP ustawodawca zdecydował o wprowadzeniu takiej regulacji, chcąc nie tylko zachęcić do pozostania w służbie, ale też dodatkowo nagrodzić osoby, które służą w trudnej sytuacji geopolitycznej.

Zgodnie z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw mogą być ustanawiane w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób. Ograniczenia te nie mogą naruszać istoty wolności i praw. Z uwagi na powyższą argumentację Sąd nie znajduje tu zastosowania art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, bowiem nie sposób uznać wprowadzony w art. 41 ustawy z 1 grudnia 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach (…) mechanizm za ograniczenie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw. Nawet jeśliby podjąć teoretyczne rozważania na ten temat to wprowadzona regulacja jest ustanowiona w ustawie, a ponadto konieczna dla bezpieczeństwa i porządku publicznego, co wyżej uzasadniono.

Należy mieć również na względzie, że z uwagi na złożoność materii związanej z ubezpieczeniami społecznymi, Konstytucja nie przesądziła o formach realizacji prawa do zabezpieczenia społecznego, pozostawiając ustawodawcy zwykłemu znaczny margines swobody określania poszczególnych wymogów i zasad przyznawania określonych świadczeń. Stąd ustawodawca w szczególności może tworzyć odrębne systemy dla służb mundurowych czy rolników. (por. L. Garlicki [w:] Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz, red. L. Garlicki, t. III, Warszawa 2003, uwagi do art. 67, s. 5-6; L. Garlicki, S. Jarosz-Żukowska, [w:] Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz, red. L. Garlicki, M. Zubik, t. II, Warszawa 2016, uwagi do art. 67, s. 710) Takie rozwiązanie jest uzasadnione koniecznością reagowania na zachodzące w państwie zmiany gospodarcze i związane z tym możliwości realizowania zobowiązań państwa wobec obywateli, co byłoby niemożliwe w przypadku określenia jednego modelu tego zabezpieczenia na poziomie Konstytucji. Tę zasadę podkreślił Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu wyroku z 11 marca 2008 r. (SK 58/06). Podobnie we wcześniejszym wyroku z 7 września 2004 r. (sygn. akt SK 30/03) Trybunał Konstytucyjny wskazał na tle art. 67 Konstytucji RP, że nie da się wyprowadzić konstytucyjnego prawa do jakiejkolwiek konkretnej postaci świadczenia na rzecz emerytów.

W ocenie Sądu Okręgowego, powyższa analiza pozwala stwierdzić, że przepis w oparciu, o który została wydana zaskarżona decyzja nie narusza istoty prawa do zabezpieczenia społecznego, a tym samym art. 41 jest zgodny z art. 67 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji. W orzeczeniu z 20 listopada 1995 r. (sygn. akt K 23/95, OTK w 1995 r., t. II, poz. 33, s. 121) Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że „ocena celowości i trafności rozstrzygnięć parlamentu wykracza poza zakres kompetencji sądownictwa konstytucyjnego. Obowiązek wyboru najbardziej trafnych rozstrzygnięć spoczywa na parlamencie, który ponosi odpowiedzialność polityczną za sposób wykorzystywania kompetencji prawotwórczych”. W orzeczeniu z 24 lutego 1997 r. sygn. akt K 19/96, OTK ZU Nr 1/1997, poz. 6, s. 40 Trybunał Konstytucyjny wskazał, że „Skoro do kompetencji ustawodawcy należy stanowienie prawa odpowiadającego założonym celom politycznym i gospodarczym oraz przyjmowanie takich rozwiązań prawnych, które jego zdaniem będą najlepiej służyły realizacji tych celów, to zadaniem Trybunału Konstytucyjne nie jest orzekanie o merytorycznej trafności rozwiązań przyjmowanych przez ustawodawcę”.

Jak to już wskazano, z samego prawa sformułowanego w art. 67 ust. 1 Konstytucji RP nie można wyprowadzić żadnego wzorca systemu ubezpieczeń społecznych lub pomocy społecznej ani tym bardziej rozwiązań szczegółowych. Nie można z niego wyprowadzić też prawa do jakiegokolwiek konkretnego świadczenia (por. wyrok TK z 6 lutego 2002 r., SK 11/01, OTK-A 2002, Nr 1, poz. 2; wyrok TK z 2 lutego 2000 r., II UKN 349/99, OSNP 2001, Nr 11, poz. 398). Konstytucja pozostawiając ustawodawcy dość dużą swobodę w regulowaniu tych materii, określa przesłanki i granice dla tej regulacji. Granice swobody ustawodawcy wyznacza zakaz naruszania istoty prawa do zabezpieczenia społecznego. Istotę prawa do zabezpieczenia społecznego po osiągnięciu wieku emerytalnego Trybunał Konstytucyjny zdefiniował zaś jako obowiązek zagwarantowania minimum poziomu świadczeń osobom, które osiągnęły wiek emerytalny i zaprzestały w związku z tym aktywności zawodowej (por. wyrok z 7 lutego 2006 r., SK 45/04, OTK-A 2006, Nr 2, poz. 15). „Przez minimum świadczeń TK rozumie jednakże świadczenia w wysokości umożliwiającej uprawnionym zaspokojenie nie tylko ich podstawowych potrzeb. Trybunał podkreśla w tym miejscu, że o jakości danego systemu zabezpieczenia społecznego świadczy przede wszystkim wysokość średniego świadczenia emerytalnego, uwzględniającego wysokość średnich przychodów pracowniczych, a także zagwarantowanie mechanizmów zapewniających utrzymanie ekonomicznej realności wypłat emerytur w długiej, kilkupokoleniowej perspektywie czasowej” (wyrok z 27 stycznia 2010 r., SK 41/07, OTK-A 2010, Nr 1, poz. 5).

Reasumując, z Konstytucji wynika jedynie prawo do minimalnej ochrony w zakresie zabezpieczenia społecznego, a to w przedmiotowej sprawie jest zachowane, skoro z art. 18 ustawy o emeryturach mundurowych jasno wynika, że nie może ona być niższa niż najniższa emerytura (i wyższa niż przeciętna emerytura) z powszechnego systemu ubezpieczeń społecznych.

Nie bez znaczenia dla oceny sytuacji odwołującego się, jest to, że mógł on cofnąć swoje oświadczenie. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale w składzie siedmiu sędziów z 5 grudnia 2011 r. I OPS 4/11 „Pisemne zgłoszenie przez funkcjonariusza wystąpienia ze służby na podstawie art. 60 ust. 3 ustawy z dnia 24 maja 2022 r. o Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz Agencji Wywiadu (Dz. U. Nr 74, poz. 676 ze zm.) jest, oświadczeniem woli, do którego ma zastosowanie art. 61 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny.”. A zgodnie z tym przepisem oświadczenie woli, które ma być złożone innej osobie, jest złożone z chwilą, gdy doszło do niej w takie sposób, że mogła zapoznać się z jego treścią. Odwołanie takiego oświadczenia jest skuteczne, jeżeli doszło jednocześnie z tym oświadczeniem lub wcześniej. W innej sytuacji oświadczenie woli złożone drugiej stronie wiąże osobę, która oświadczenie takie złożyła i może być skutecznie odwołane za zgodę adresata (wyrok WSA w Warszawie z 14 października 2010 r. II SA/Wa 473/10)”. Wprawdzie ww. uchwała zapadła na gruncie art. 60 ust. 3 ustawy z 24 maja 2002 r. o Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz Agencji Wywiadu to z uwagi na istotne podobieństwo obu regulacji prawnych – uchwała znajduje zastosowanie także do policjantów i funkcjonariuszy Służby Celno-Skarbowej.

W powyższym zakresie, projekt ustawy z dnia 1 grudnia 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2023 r. (Dz. U. po. 2666) był już podany do wiadomości 30 września 2022 r. W tym dniu do Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej wpłynął druk nr 2654 odnośnie projektu ustawy o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2023, gdzie w art. 38 ust. 1 wskazano, „że kwotę bazową określoną w art. 9 ust. 1 pkt 2 lit. d ustawy budżetowej na rok 2023 stosuje się do obliczenia uposażeń żołnierzy zawodowych i funkcjonariuszy w okresie od dnia 1 marca 2023 r. do dnia 31 grudnia 2023 r. 2. Kwotę bazową określoną w art. 9 ust. 1 pkt 2 lit. e ustawy budżetowej na rok 2023 stosuje się do obliczenia uposażeń funkcjonariuszy Służby Celno-Skarbowej w okresie od dnia 1 marca 2023 r. do dnia 31 grudnia 2023 r. 3. Do obliczenia uposażeń żołnierzy zawodowych, funkcjonariuszy oraz funkcjonariuszy Służby Celno-Skarbowej należnych od dnia 1 stycznia 2023 r. do dnia 28 lutego 2023 r. stosuje się kwoty bazowe ustalone w ustawie budżetowej na rok 2022 r. 4. Uposażenie żołnierzy zawodowych, funkcjonariuszy oraz funkcjonariuszy Służby Celno-Skarbowej wypłacane w okresie od dnia 1 marca 2023 r. do dnia 31 grudnia 2023 r. podlega każdorazowemu zwiększeniu o 1/5 kwoty różnicy pomiędzy uposażeniem należnym na dzień 1 marca 2023 r. obliczonym odpowiednio z ust. 1 i 2 a uposażeniem należnym na dzień 1 stycznia 2023 r. obliczonym zgodnie z ust. 3”. Wobec powyższego, odwołujący po zapoznaniu się z projektem ustawy mógł kontynuować służbę, czego jednak nie uczynił.

Reasumując, w stosunku do odwołującego się prawidłowo zastosowano obowiązujący przepis art. 41 ust. 3 ustawy z 1 grudnia 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2023.

Mając powyższe na uwadze, Sąd Okręgowy na podstawie art. 477 ¹⁴ § 1 k.p.c. orzekł jak w punkcie 1 wyroku.

O kosztach procesu Sąd Okręgowy orzekł w punkcie 2 wyroku, na podstawie art. 102 k.p.c., zgodnie z którym, w wypadkach szczególnie uzasadnionych sąd może zasądzić od strony przegrywającej tylko część kosztów albo nie obciążać jej w ogóle kosztami. Artykuł ten stanowi wyjątek od ogólnej zasady wyrażonej w art. 98 § 1 k.p.c. tj. obowiązku ciążącym na stronie przegrywającej zwrotu przeciwnikowi kosztów procesu. Do kręgu "wypadków szczególnie uzasadnionych" należą okoliczności zarówno związane z samym przebiegiem procesu, jak i leżące na zewnątrz. Do pierwszych zaliczane są sytuacje wynikające z charakteru żądania poddanego rozstrzygnięciu, jego znaczenia dla strony, subiektywne przekonanie strony o zasadności roszczeń, przedawnienie. Drugie natomiast wyznacza sytuacja majątkowa i życiowa strony, z tym zastrzeżeniem, że niewystarczające jest powoływanie się jedynie na trudną sytuację majątkową, nawet jeśli była podstawą zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Całokształt okoliczności, które mogłyby uzasadniać zastosowanie tego wyjątku powinny być ocenione z uwzględnieniem zasad współżycia społecznego (por. postanowienie Sądu Najwyższego z d1 grudnia 2011 r., I CZ 26/11, Lex nr 1101325 i z 25sierpnia 2011 r., II CZ 51/11, Lex nr 949023).

W niniejszej sprawie o nieobciążaniu odwołującego kosztami procesu zadecydowały okoliczności związane z uzasadnionym przekonaniem odwołującego o słuszności swojego żądania. W tym zakresie Sąd Okręgowy miał na uwadze, że projekt ustawy z dnia 1 grudnia 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2023 r. w zakresie kwoty bazowej przewidział regulację odmienną niż na przestrzeni poprzednich lat, a organ rentowy w zaskarżonej decyzji w zasadzie w całości pominął wyjaśnienie dlaczego w sytuacji odwołującego zastosowanie znajduje kwota bazowa z 2022 r., a nie 2023 r. Odwołujący o braku słuszności swojego żądania mógł dowiedzieć się więc dopiero na etapie postępowania sądowego, albowiem organ rentowy w żaden sposób nie wyjaśnił tej kwestii na etapie postępowania administracyjnego, wiedząc, że regulacja w zakresie kwoty bazowej przewidziana na 2023 r. jest odmienna niż regulacje z poprzednich lat, czego naturalnym efektem będą wątpliwości funkcjonariuszy przechodzących na emeryturę w okresie od 1 stycznia 2023 r. do 28 lutego 2023 r., którym nie wyjaśniono dlaczego ich świadczenie zostało przeliczone według odmiennych zasad.

W ocenie Sądu Okręgowego w Warszawie, powyższe przesądza o braku zasadności obciążania kosztami odwołującego.

Sędzia Ewa Królikowska-Saks