Portal Orzeczeń Sądu Okręgowego w Warszawie

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 30 października 2024 r.

Sąd Okręgowy w Warszawie XXIII Wydział Gospodarczy Odwoławczy i Zamówień Publicznych w składzie:

Przewodniczący:	SSO Monika Skalska
Sędziowie:	SO Alicja Dziekańska SO Magdalena Nałęcz
Protokolant:	Sekr. sądowy Dariusz Książyk

po rozpoznaniu na rozprawie

w dniu 21 października 2024r. w Warszawie

sprawy w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego

z udziałem zamawiającego: Skarbu Państwa – Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad w W.

odwołującego: (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w W.

przystępującego po stronie zamawiającego: (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w W.

ze skargi odwołującego

od wyroku Krajowej Izby Odwoławczej w Warszawie

z dnia 17 czerwca 2024r., sygn. akt KIO 1774/24

I.  oddala skargę;

II.  zasądza od (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w W. na rzecz Skarbu Państwa – Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad w W. 3600 zł (trzy tysiące sześćset złotych) tytułem kosztów postępowania skargowego.

Alicja Dziekańska Monika Skalska Magdalena Nałęcz

Sygn. akt XXIII Zs 124/24

UZASADNIENIE

Zamawiający Skarb Państwa – Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad z siedzibą w W. (jednostka prowadząca postępowanie Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad Oddział w K. z siedzibą w K.) prowadzi na podstawie przepisów ustawy z dnia 11 września 2019 roku – Prawo zamówień publicznych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1320, dalej: ustawa PZP) postępowanie o udzielenie zamówienia publicznego pod nazwą „Budowa obwodnicy P. i Z. w ciągu drogi krajowej nr (...) na odc. w m. Z. (K. – Ż.)” o numerze referencyjnym (...). Ogłoszenie o zamówieniu zostało opublikowane w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej w dniu 20 września 2023 roku pod numerem (...). Szacunkowa wartość zamówienia, którego przedmiotem są roboty budowalne, jest wyższa od kwot wskazanych w przepisach wykonawczych wydanych na podstawie art. 3 ust. 3 ustawy PZP.

Do Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej w dniu 20 maja 2024 roku wykonawca (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. wniósł odwołanie od niezgodnych z przepisami ustawy Prawo zamówień publicznych czynności zamawiającego podjętych w postępowaniu o udzielenie zamówienia, polegających na:

I.  nieprawidłowej ocenie przez zamawiającego wyjaśnień ceny rażąco niskiej przedstawionych w stosunku do oferty złożonej przez (...) spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W.;

II.  nieprawidłowej ocenie przez zamawiającego wyjaśnień ceny rażąco niskiej przedstawionych w stosunku do oferty złożonej przez wykonawców wspólnie ubiegających się o udzielenie zamówienia (...) spółkę akcyjną z siedzibą w S. oraz (...) spółkę akcyjną z siedzibą w K.;

III.  zaniechaniu odrzucenia oferty złożonej przez (...) sp. z o.o.;

IV.  zaniechaniu odrzucenia oferty złożonej przez wykonawców wspólnie ubiegających się o udzielenie zamówienia (...) S.A., (...) S.A.;

V.  wyborze oferty złożonej przez (...) sp. z o.o., jako najkorzystniejszej oferty złożonej w postępowaniu;

VI.  w następstwie czynności wskazanych w pkt (I) i (V) powyżej zaniechaniu wyboru oferty odwołującego jako najkorzystniejszej.

Odwołujący zarzucał zamawiającemu naruszenie następujących przepisów:

(1)  art. 224 ust. 6 ustawy PZP w zw. z art. 224 ust. 5 ustawy PZP poprzez zaniechanie jego zastosowania i uznanie, że wyjaśnienia (wraz z załączonymi dowodami) w sprawie ceny rażąco niskiej złożone przez (...) sp. z o.o. są zgodne z wezwaniem wystosowanym przez zamawiającego oraz wystarczające do uchylenia domniemania wynikającego z art. 224 ust. 5 ustawy PZP. tj. potwierdzają, że oferta złożona przez (...) sp. z o.o.nie zawiera ceny rażąco niskiej;

(2)  art. 224 ust. 6 ustawy PZP w zw. z art. 224 ust. 5 ustawy PZP poprzez zaniechanie jego zastosowania i uznanie, że wyjaśnienia (wraz ze załączonymi dowodami) w sprawie ceny rażąco niskiej złożone przez wykonawców wspólnie ubiegających się o udzielenie zamówienia (...) S.A., (...) S.A. są zgodne z wezwaniem wystosowanym przez zamawiającego oraz wystarczające do uchylenia domniemania wynikającego z art. 224 ust. 5 ustawy PZP. tj. potwierdzają, że oferta złożona przez wykonawców wspólnie ubiegających się o udzielenie zamówienia (...) S.A., (...) S.A. nie zawiera ceny rażąco niskiej;

W związku z powyższym żądania, jakie postawił odwołujący to uwzględnienie odwołania w całości i nakazanie zamawiającemu:

(I)  unieważnienia czynności wyboru oferty złożonej przez (...) sp. z o.o., jako oferty najkorzystniejszej w postępowaniu;

(II)  ponownego dokonania oceny oferty złożonej przez (...) sp. z o.o., a w jej następstwie – nakazanie odrzucenia oferty złożonej przez (...) sp. z o.o.; ewentualnie: nakazanie uzupełniającego wyjaśnienia ceny rażąco niskiej w ofercie złożonej przez (...) sp. z o.o.;

(III)  ponownego dokonania oceny oferty złożonej przez wykonawców wspólnie ubiegających się o udzielenie zamówienia (...) S.A., (...) S.A., a w jej następstwie – nakazanie odrzucenia oferty złożonej przez tych wykonawców ewentualnie nakazanie uzupełniającego wyjaśnienia ceny rażąco niskiej w ofercie złożonej przez wykonawców wspólnie ubiegających się o udzielenie zamówienia (...) S.A., (...) S.A.;

(IV)  dokonania wyboru oferty złożonej przez (...) sp. z o.o., jako oferty najkorzystniejszej w postępowaniu;

Przystąpienie do postępowania odwoławczego po stronie odwołującego zgłosił wykonawca (...) spółka akcyjna z siedzibą w W., natomiast po stronie zamawiającego - wykonawca (...) sp. z o.o. z siedzibą w W..

W dniu 11 czerwca 2024 roku zamawiający złożył do akt sprawy odpowiedź na odwołanie w ramach, której wniósł o oddalenie odwołania w całości. W odpowiedzi na odwołanie Zamawiający przedstawił uzasadnienie dla powyżej wskazanego wniosku.

Tego samego dnia tj. 11 czerwca 2024 roku swoje stanowisko pisemne w sprawie złożył również wykonawca (...) sp. z o. o. z siedzibą w W., zgłaszający przystąpienie po stronie zamawiającego, w którym to stanowisku wykonawca przedstawił argumentację dla wniosku o oddalenie odwołania.

Krajowa Izba Odwoławcza w wyroku wydanym w dniu 17 czerwca 2024 roku w sprawie zarejestrowanej pod sygn. akt KIO 1774/24 po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 czerwca 2024 roku w Warszawie odwołania wniesionego do Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej w dniu 20 maja 2024 roku przez odwołującego – wykonawcę (...) sp. z o.o. z siedzibą w W. w postępowaniu, w którym zamawiającym jest Skarb Państwa – Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad z siedzibą w W., a prowadzącym postępowanie Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad Oddział w K. z siedzibą w K. przy udziale uczestnika po stronie odwołującego – wykonawcy (...) S.A. z siedzibą w W. oraz uczestnika po stronie zamawiającego – wykonawcy (...) sp. z o.o. z siedzibą w W. w punkcie pierwszym oddaliła odwołanie, zaś w punkcie drugim orzekła o kosztach postępowania obciążając nimi Odwołującego.

W pierwszej kolejności w ramach ustaleń stanu faktycznego Krajowa Izba Odwoławcza wskazała, że zgodnie z treścią Tomu I, Rozdział 17 Instrukcji Dla Wykonawców:

„17.1. Cena oferty zostanie wyliczona przez Wykonawcę w oparciu o kosztorysy ofertowe wraz z tabelą elementów scalonych sporządzone na Formularzu 2.2., który został zamieszczony w SWZ Tom I, Rozdział 2 IDW.

17.2. Wykonawca obliczając cenę Oferty musi uwzględnić w kosztorysach ofertowych wraz z tabelą elementów scalonych wszystkie podane tam i opisane pozycje. Wykonawca nie może samodzielnie wprowadzać zmian do kosztorysów ofertowych wraz z tabelą elementów scalonych. W razie jakichkolwiek wątpliwości wynikających np. z błędów w sumowaniu poszczególnych elementów rozliczeniowych, przy ocenie ofert brana będzie pod uwagę cena Oferty po poprawieniu omyłki zgodnie z art. 223 ustawy Pzp.

17.3. Kosztorysy ofertowe, o których mowa w pkt 17.1. należy sporządzić metodą kalkulacji uproszczonej ściśle według kolejności pozycji w nich wyszczególnionych. Wykonawca określi w kosztorysach ofertowych ceny jednostkowe netto dla wszystkich wskazanych tam pozycji. Wyliczone w kosztorysach ofertowych wartości Wykonawca powinien wpisać odpowiednio do pozycji wskazanych w tabeli elementów scalonych oraz wyliczyć razem cenę netto, podatek VAT i jego wysokość oraz cenę brutto. Obliczoną w ten sposób „Cenę oferty brutto” należy następnie przenieść do Formularza Oferty (Formularza 2.1.) zamieszczonego w SWZ Tom I, Rozdział 2 IDW.

Podstawą obliczenia ceny są: Dokumentacja Projektowa, Specyfikacja Techniczna Wykonania i Odbioru Robót Budowlanych, Przedmiar Robót zamieszczone odpowiednio w Tomach III-V niniejszej SWZ.

17.8. Cena oferty powinna obejmować całkowity koszt wykonania przedmiotu zamówienia, w tym również wszelkie koszty towarzyszące wykonaniu, o których mowa w Tomach III-V niniejszej SWZ. Koszty towarzyszące wykonaniu przedmiotu zamówienia, których nie ujęto w kosztorysach ofertowych, Wykonawca powinien ująć w cenach pozycji opisanych w kosztorysach ofertowych.”

Jak dalej ustaliła Izba otwarcie ofert nastąpiło w dniu 6 lutego 2024 roku. Zamawiający poinformował, że kwota przeznaczona na sfinansowanie zamówienia wynosi brutto: 353 877 806,59 zł brutto.

Zgodnie z ustaleniami Krajowej Izby Odwoławczej do wyznaczonego terminu składania ofert oferty złożyło 10 wykonawców:

Nr	Nazwa (firma) i adres Wykonawcy	Cena oferty brutto
1	(...) sp. z o.o. ul. (...); W.; (...)-(...) P.	234 202 298,79 zł
2	Przedsiębiorstwo Usług (...) sp. z o. o. ul. (...), (...)-(...) Z.	238 410 973,68 zł
3	(...) S.A. – (...) ul. (...), (...)-(...) S. (...) S.A. – (...) K., ul. (...), (...)-(...) B.	238 531 069,68 zł
4	(...) S.A. ul. (...), (...)-(...) W.	247 703 335,37zł
5	(...) sp. z o.o. (...), (...)-(...) P.	255 052 474,67 zł
6	(...) sp. z o.o. ul. (...), (...)-(...) W.	257 753 041,18 zł
7	(...) S.A. - (...) ul. (...) (...)-(...) S. (...) S.A. - (...) ul. (...) (...)-(...) S. (...) sp. z o.o. - (...) ul. (...) (...)-(...) P. (...) sp. z o.o. - (...) ul. (...) (...)-(...) P.	265 789 059,83 zł
8	(...) S.A. ul. (...), (...)-(...) K.	278 461 073,00 zł
9	(...) S.A. UL. (...), (...)-(...) W.	279 448 339,79 zł
10	(...) sp. z o.o. (...)-(...) W., ul. (...)	279 597 921,52 zł

Dalej ustalono, że zgodnie z kosztorysem inwestorskim, szacunkową wartość zamówienia podstawowego ustalono na kwotę 354 199 716,38 zł brutto.

Jak wskazała Izba, w dniu 7 marca 2024 roku zamawiający skierował do wykonawców (...) sp. z o.o. i wykonawców wspólnie ubiegających się o udzielenie zamówienia (...) S.A., (...) S.A. pisma, w których na podstawie art. 223 ust. 1 oraz art. 224 ust. 2 pkt 2) ustawy PZP, wezwał do złożenia wyjaśnień. Zamawiający wskazał, że cena oferty (...) sp. z o.o. jest niższa o 33,82%, zaś cena oferty wykonawców wspólnie ubiegających się o udzielenie zamówienia (...) S.A., (...) S.A. jest niższa o 32,60% od zaktualizowanej przez zamawiającego wartości zamówienia powiększonej o należy podatek od towarów i usług.

W związku z powyższym, zamawiający wezwał ww. wykonawców do złożenia wyjaśnień dotyczących wyliczenia ceny oferty i udzielenia odpowiedzi w szczególności na poniższe pytania:

„1. Jakie elementy (czynniki) miały wpływ na sposób wyliczenia ceny oferty, w tym poszczególnych cen dotyczących pozycji z kosztorysu ofertowego wskazanych poniżej:

Wykonawca (...)

Tabela nr 3: Roboty drogowe:

a) Pozycja 5.1 – „Wykopy wraz z odwozem na odkład”

b) Pozycja 5.2 – „Wykopy wraz z odwozem na wysypisko”

c) Pozycja 7.4 – „Wykonanie nasypów z gruntu pozyskanego z dokopu”

Tabela nr 30: Wzmocnienie podłoża nasypów, wykopów, wymiana gruntu:

a) Pozycja nr 2 – „Półmaterac bazowy wypełniony kruszywem frakcji 0/63 (górna warstwa)”

b) Pozycja nr 3 – „Półmaterac bazowy wypełniony kruszywem frakcji 31,5/63 (dolna warstwa)”

c) Pozycja nr 6 – „Półmaterac bazowy wypełniony kruszywem frakcji 0/63 (górna warstwa)”

d) Pozycja nr 7 – „Półmaterac bazowy wypełniony kruszywem frakcji 31,5/63 (dolna warstwa)”

e) Pozycja nr 10 – „Materac drenażowy wypełniony kruszywem frakcji 0/63 (górna warstwa)”

f) Pozycja nr 11 – „Materac drenażowy wypełniony kruszywem frakcji 31,5/63 (dolna warstwa)”

g) Pozycja nr 13 – „Półmaterac separacyjny wypełniony kruszywem frakcji 0/63”

h) Pozycja nr 18 – „Wymiana gruntów nienośnych”

Wykonawcy wspólnie ubiegający się o udzielenie zamówienia (...) S.A., (...) S.A.

Tabela nr 3: Roboty drogowe:

a) Pozycja 7.2 – „Wykonanie nasypów z gruntu pozyskanego z ukopu po rozdrobnieniu”

b) Pozycja 7.4 – „Wykonanie nasypów z gruntu pozyskanego z dokopu”

c) Pozycja 11.2 – „Wykonanie warstwy mrozoochronnej z mieszanki związanej spoiwem hydraulicznym lub gruntu stabilizowanego spoiwem hydraulicznym C1,5/2,0”

2) Tabela nr 31: Wypełnienie pustek:

a) Pozycja nr 1.1 – „Wiercenie otworów (10 mb)”

b) Pozycja nr 1.2 – „Iniekcja niskociśnieniowa zaczynu cementowego”

c) Pozycja nr 3.1 – „Wiercenie otworów (10 mb)”

d) Pozycja nr 3.2 – „Iniekcja niskociśnieniowa zaczynu cementowego”

e) Pozycja nr 4.1, 5.1 i 6.1 – „Wiercenie otworów (10 mb)”

f) Pozycja nr 4.2 – „Iniekcja niskociśnieniowa zaczynu cementowego”

g) Pozycje nr 5.2 i 6.2 – „Iniekcja niskociśnieniowa zaczynu cementowego

2. Zamawiający prosi o przedstawienie sposobu wyliczenia kosztów wraz z ich wysokością w zakresie zagospodarowania gruntów pozyskanych w czasie wykonywania wykopów, a nie wykorzystywanych do budowy nasypów, oraz innych prac związanych z trasą drogową, tj. m.in. kosztów legalnego umiejscowienia odkładu, kosztów transportu na odkład i rozplantowania urobku na odkładzie, kosztów składowania i utylizacji.

3. W jaki sposób Wykonawca zamierza zagospodarować nadmiar humusu i czy ma rozpoznane miejsce jego składowania, oraz w jakiej odległości od miejsca robót jest ono zlokalizowane?

4. Czy Wykonawca ma rozpoznane miejsca pozyskania gruntu z dokopu i w jakiej odległości od miejsca robót są one zlokalizowane?

5. Czy Wykonawca ma rozpoznane źródła (kopalnie) pozyskania kruszywa i w jakiej odległości od miejsca robót są one zlokalizowane? Czy Wykonawca ma zawarte wstępne porozumienia/umowy przedwstępne na dostarczanie kruszywa?

6. Jakimi zasobami sprzętowymi i kadrowymi dysponuje Wykonawca, i jakie zamierza zaangażować do realizacji niniejszego zamówienia dla spełnienia obowiązku osobistego wykonania przez Wykonawcę kluczowych zadań objętych przedmiotem zamówienia tj. nawierzchni trasy głównej łącznie z wytworzeniem i wbudowaniem oraz wykonanie pozostałych warstw konstrukcji nawierzchni powyżej gruntu rodzimego (wykop) lub nasypowego (nasyp), z wyłączeniem dostaw materiałów i usług?

7. Prosimy o wskazanie przewidywanej lokalizacji wytwórni mieszanek bitumicznych oraz sposobu dysponowania wytwórnią.

8. Czy przy obliczeniu ceny Wykonawca uwzględnił aspekty wskazane w art. 224 ust. 3 pkt 4 i 6 ustawy Pzp:

(a) zgodność z przepisami dotyczącymi kosztów pracy, których wartość przyjęta do ustalenia ceny nie może być niższa od minimalnego wynagrodzenia za pracę albo minimalnej stawki godzinowej, ustalonych na podstawie przepisów ustawy z dnia 10 października 2002 r. o minimalnym wynagrodzeniu za pracę (Dz. U. z 2020 r. poz. 2207) lub przepisów odrębnych właściwych dla spraw, z którymi związane jest realizowane zamówienie (wraz ze wskazaniem wysokości kosztów ww. zakresie).

(b) zgodność z przepisami z zakresu prawa pracy i zabezpieczenia społecznego, obowiązującymi w miejscu, w którym realizowane jest zamówienie (wraz ze wskazaniem wysokości kosztów ww. zakresie).

9. Zamawiający wzywa do przedstawienia dowodów potwierdzających realność i prawidłowość zaoferowanej ceny, w tym cen z pozycji kosztorysu ofertowego wskazanych w pkt 1 (np. szczegółowych kalkulacji cenowych z rozbiciem poszczególnych elementów cenotwórczych przedstawiających sposób wyliczenia poszczególnych kosztów jakie Wykonawca zastosował w celu ustalenia ceny i cen z kosztorysu, w tym zakładany pozom zysku, ofert podwykonawców, dostawców/usługodawców, faktur itd.).

Powyższe wyjaśnienia są konieczne do oceny przez Zamawiającego, czy cena oferty nie są rażąco niskie oraz czy oferta jest zgodna z warunkami zamówienia określonymi w SWZ lub czy nie zawiera błędu w obliczeniu ceny.

Zamawiający wzywa do udzielenia odpowiedzi na powyższe pytania oraz o przesłanie wszystkich informacji oraz dowodów, które uznacie Państwo za istotne, na temat sposobu obliczenia przez Państwa ceny oferty, a których Zamawiający nie wymienił powyżej.

Odpowiedzi na powyższe pytania i wyjaśnienia powinny być przedłożone w sposób merytoryczny w celu kompleksowej oceny przez Zamawiającego złożonej przez Wykonawcę oferty.”

Jednocześnie w treści wezwań Zamawiający wskazał, że zgodnie z art. 224 ust. 5 ustawy PZP obowiązek wykazania, że oferta nie zawiera rażąco niskiej ceny, spoczywa na wykonawcy.

Następnie Izba ustaliła, że wykonawcy udzielili odpowiedzi na ww. wezwania dnia 20 marca 2024 roku dołączając do nich dowody.

Krajowa Izba Odwoławcza uznała, że odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie.

Zarzutem odwołania w odniesieniu do obu kwestionowanych ofert tj. oferty wykonawcy (...) sp. z o.o. oraz oferty wykonawców wspólnie ubiegających się o udzielenie zamówienia (...) S.A., (...) S.A. był zarzut naruszenia art. 224 ust. 6 ustawy PZP w zw. z art. 224 ust. 5 ustawy PZP.

W ocenie Izby podstawowe znaczenia dla rozstrzygnięcia odwołania miało ustalenie, czy złożone przez wykonawców wyjaśnienia stanowiły adekwatną odpowiedź na skierowane przez zamawiającego wezwania i czy w świetle okoliczności faktycznych przedmiotowej sprawy były wystarczające do przyjęcia przez zamawiającego, iż wykonawcy obalili domniemanie wynikające z art. 224 ust. 5 ustawy PZP.

Po przeprowadzeniu dowodu z wyjaśnień obu wykonawców Izba uznała, że mimo, że zostały one skonstruowane w odmienny sposób, to stanowiły adekwatną odpowiedź na zadane przez Zamawiającego pytania.

W pierwszej kolejności w zakresie zarzutów odwołania odnoszących się ceny ogólnej Izba wskazała, iż z treści wezwań skierowanych do obu wykonawców jednoznacznie wynika, iż istotą zainteresowania zamawiającego były poszczególne pozycje kosztorysowe wskazane przez zamawiającego w treści wezwań oraz kwestie wskazane w poszczególnych pytaniach szczegółowych. Zdaniem Izby nadanie istotnego znaczenia kwestiom odnoszącym się do ceny łącznej oraz pozostałych pozycji kosztorysowych wynika z interpretacji odwołującego nie znajdującej potwierdzenia w treści wezwań. Kwestia wyjaśnień ceny łącznej stanowiła zaś w tych wezwaniach kwestię poboczną i jedynie wzmiankowaną w treści wezwania. Jak wywodziła Krajowa Izba Odwoławcza ocena wyjaśnień ceny złożonych przez wykonawcę musi zaś odbywać się, w kontekście wezwania zamawiającego – jego szczegółowości oraz wyrażonych w nim skonkretyzowanych wątpliwości.

Następnie Izba wskazała, że nie znalazła potwierdzenia podnoszona przez odwołującego okoliczność jakoby wykonawca (...) sp. z o.o. w ogóle nie wyjaśnił zaoferowanej ceny, a jedynie udzieliła wyjaśnień co do 11 pozycji z kosztorysów ofertowych wyszczególnionych w wezwaniu zamawiającego z dnia 7 marca 2024 roku, zaś co do pozostałej części ceny (pozostałych pozycji kosztorysowych zawartych w kosztorysie ofertowym stanowiącym część oferty (...) sp. z o.o.) wykonawca ten nie złożył jakichkolwiek wyjaśnień, ani nie przedłożył żadnych dowodów celem udowodnienia, że cena łączna zaoferowana przez niego nie ma charakteru ceny rażąco niskiej. Skład Orzekający Krajowej Izby Odwoławczej stanął na stanowisku, że przeczy temu twierdzeniu wprost treść wyjaśnień wykonawcy (...) sp. z o.o. których cała część oznaczona jako I Wprowadzenie odnosiła się właśnie do ceny łącznej. Wykonawca (...) sp. z o.o. podniósł w niej szereg czynników mających wpływ na kalkulację ceny ofertowej, wskazał przewidywany zysk, odniósł wysokość ceny łącznej w wymiarze procentowym do cen pozostałych ofert złożonych w postępowaniu oraz zadeklarował, że cena zaoferowana przez niego jest ceną konkurencyjną, nie odbiega od realiów rynkowych i gwarantuje wykonawcy zysk. W ocenie Izby nie sposób zatem uznać – jak twierdzi odwołujący – iż w tym zakresie nie złożono jakichkolwiek wyjaśnień. Odnośnie podniesionej przez odwołującego kwestii braku wyjaśnienia pozostałych pozycji kosztorysowych to za orzecznictwem Izby wskazano, że wykonawca nie musi w szczegółach wyjaśniać każdej pozycji kosztowej, jeśli nie został do tego zobowiązany treścią wezwania. Oznacza to, że wykonawca nie ma obowiązku każdorazowo udzielać wyjaśnień co do wszystkich składowych mających wpływ na cenę lub koszt oferty. Wykonawca obowiązany jest rozwiać wątpliwości zamawiającego przede wszystkim w tym zakresie, jaki wynika z wezwania do wyjaśnień (tak Izba m. in. w wyroku z dnia 1 września 2023 roku, sygn. akt KIO 2446/23).

Jak podała Izba w przedmiotowej sprawie wezwanie dotyczyło 11 pozycji kosztorysowych i w tym zakresie jak wynika z treści odwołania wykonawca (...) sp. z o.o. wyjaśnienia złożył, oczekiwanie zaś ze strony odwołującego wyjaśnień odnośnie pozostałych pozycji kosztorysowych nie wynika z treści wezwania skierowanego przez zamawiającego. Tym samym Izba uznała, że brak takich wyjaśnień nie może być uznany jako dający podstawę do odrzucenia oferty w świetle art. 224 ust. 6 ustawy PZP.

W zakresie zarzutów podniesionych przez odwołującego co do braku wskazania przez wykonawcę (...) sp. z o.o. założeń kalkulacyjnych dla wyliczenia ceny łącznej oferty Izba uznała, że zarzuty te są niezasadne z tego względu, że oparte zostały na odniesieniu się do części udzielonych odpowiedzi, bez uwzględnienia całej treści wyjaśnień. Zdaniem Izby odwołujący niewątpliwie słusznie stwierdził, że wykonawca (...) sp. z o.o. w części ogólnej wyjaśnień w odniesieniu do ceny łącznej odpowiedział w sposób ogólnikowy, bez powiązania wskazanych w nich czynników ze sposobem w jaki miały one wpływ na wysokość ceny oferty. Izba uznała jednak, że odrzucenie z postępowania oferty wykonawcy (...) sp. z o.o. z tych powodów byłoby nieuzasadnione, ponadto mogłoby zostać potraktowane jedynie jako przejaw rażącego formalizmu. Oceniając wyjaśnienia składane w ramach procedury wyjaśnień rażąco niskiej ceny należy bowiem wziąć pod uwagę całą ich treść wraz z przedłożonymi dowodami, w powiązaniu również z informacjami posiadanymi przez zamawiającego wynikającymi z treści złożonej oferty. Zgodnie z zapatrywaniem Izby celem art. 224 ust. 6 ustawy PZP nie jest bowiem usuwanie z postępowania oferty wykonawcy, którego wyjaśnienia w jakiś sposób nie odpowiadały zadanym mu przez zamawiającego pytaniom, a wprowadzenie sankcji za zlekceważenie obowiązku wykazania realności ceny złożonej oferty. Tym samym przepis ten może być zastosowany w sytuacji, gdy zamawiający, mimo uruchomienia procedury wyjaśnienia cen oferty, nie uzyska od danego wykonawcy informacji pozwalających na ocenę możliwości prawidłowej realizacji przedmiotu zamówienia za określoną kwotę. W ocenie Izby w przedmiotowym przypadku odwołujący nie wykazał, iż zamawiający – w wyniku braku zawarcia w udzielonej odpowiedzi przez wykonawcę (...) sp. z o.o. oznaczenia mierzalnego wpływu podnoszonych okoliczności na całą cenę łączną oraz na cenę 11 wyszczególnionych pozycji kosztorysowych – został pozbawiony możliwości oceny realności zaoferowanych cen.

W zakresie części szczegółowej wezwania w ocenie Izby wykonawca (...) sp. z o.o., udzielił odpowiedzi na poszczególne pytania i odpowiedzi te są każdorazowo zgodne z poleceniem zamawiającego zawartym w wezwaniu. W szczególności wykonawca (...) sp. z o.o. zgodnie z dopuszczoną przez zamawiającego w pkt 9 wezwania formą potwierdzenia realności i prawidłowość zaoferowanej ceny, w tym cen z pozycji kosztorysu ofertowego wskazanych w wezwaniu, przedstawił oferty podwykonawców, dostawców/usługodawców. Krajowa Izba Odwoławcza podkreśliła, że na etapie postępowania odwoławczego nie jest więc dopuszczalne doprecyzowanie rzeczywistego znaczenia treści wezwania do wyjaśnień z dnia 7 marca 2024 roku, nie można również dookreślić jakie elementy musiały się w tych wyjaśnieniach znaleźć czy też w jaki sposób powinny zostać udzielone. Z tego względu Izba uznała za niezasadne zarzuty podniesione przez odwołującego w zakresie, w jakim wskazywał on że treść udzielonych przez wykonawcę (...) sp. z o.o. odpowiedzi w odniesieniu do poszczególnych pytań nie odpowiada stopniowi szczegółowości oczekiwanemu przez zamawiającego. Jak wywodziła Izba stopień tejże szczegółowości wynikał z treści poszczególnych pytań, zaś podnoszone wątki odnośnie rzeczywistego charakteru i celu poszczególnych pytań Izba uznała za interpretację odwołującego.

Izba stanęła na stanowisku, iż treść wyjaśnień złożonych przez wykonawcę (...) sp. z o.o., w tym również odpowiedzi na podnoszone w odwołaniu pytania pozwalały na dokonanie oceny oferty w aspekcie rażąco niskiej ceny przez zamawiającego. Izba zaznaczyła, iż odwołujący ostatecznie nie postawił zarzutu w zakresie art. 226 ust. 1 pkt 8 ustawy PZP tj. występowania rażąco niskiej ceny czy to w odniesieniu do ceny łącznej, czy to w stosunku do poszczególnych cen jednostkowych. Tym samym wyjaśnienia złożone przez wykonawcę (...) sp. z o.o. zdaniem Izby należało uznać za wystarczające, jeśli pozwalały pozostałym uczestnikom postępowania na dokonanie ich oceny w przedmiocie rażąco niskiej ceny.

Mając na uwadze powyższe Izba uznała, iż zarzuty postawione przez odwołującego w odniesieniu do treści wyjaśnień złożonych przez wykonawcę (...) sp. z o.o. nie znalazły potwierdzenia.

W zakresie zarzutów odnoszących się do wyjaśnień złożonych przez wykonawców wspólnie ubiegających się o udzielenie zamówienia (...) S.A., (...) S.A. mając na uwadze analogiczną argumentację w tym zakresie, Izba podtrzymała w całości wcześniejsze rozważania. Zdaniem Krajowej Izby Odwoławczej również w przypadku oferty wykonawców wspólnie ubiegających się o udzielenie zamówienia (...) S.A., (...) S.A. nie znalazła potwierdzenia podnoszona przez odwołującego okoliczność jakoby wykonawcy ci w ogóle nie wyjaśnili zaoferowanej ceny, a jedynie udzielili wyjaśnień co do 10 pozycji z kosztorysów ofertowych wyszczególnionych w wezwaniu zamawiającego z dnia 7 marca 2024 roku, zaś co do pozostałej części ceny (pozostałych pozycji kosztorysowych zawartych w kosztorysie ofertowym stanowiącym część oferty wykonawców wspólnie ubiegających się o udzielenie zamówienia (...) S.A., (...) S.A.) wykonawcy ci nie złożyli jakichkolwiek wyjaśnień, ani nie przedłożyli żadnych dowodów celem udowodnienia, że cena łączna zaoferowana przez nich nie ma charakteru ceny rażąco niskiej. W ocenie Izby przeczy temu twierdzeniu wprost treść wyjaśnień wykonawców wspólnie ubiegających się o udzielenie zamówienia (...) S.A., (...) S.A. których cała część zatytułowana jako Wyjaśnienia ogólne odnosiła się właśnie do ceny łącznej. Wykonawcy ci podnieśli w niej (str. 1 do 10 wyjaśnień z dnia 20 marca 2024 roku) szereg elementów (czynników), które miały wpływ na sposób wyliczenia ceny oferty, odnieśli wysokość ceny łącznej w wymiarze procentowym do cen pozostałych ofert złożonych w postępowaniu oraz zadeklarowali m. in. że zaoferowana cena i jej części składowe uwzględniają wszystkie elementy i wymagania opisane przez zamawiającego w dokumentacji przetargowej, rozsądny zysk oraz wycenę ryzyk związanych z prowadzeniem procesu inwestycyjnego zgodnie z wszelkimi wymaganiami zamawiającego. W opinii Izby nie sposób zatem uznać – jak twierdził odwołujący – iż w zakresie łącznej ceny ofertowej nie złożono jakichkolwiek wyjaśnień.

Krajowa Izba Odwoławcza wywodziła, że nie potwierdziły się również zarzuty w odniesieniu do części szczegółowej wezwania. W ocenie Izby wykonawcy wspólnie ubiegający się o udzielenie zamówienia (...) S.A., (...) S.A. udzielili każdorazowo odpowiedzi na poszczególne pytania zawarte w wezwaniu z dnia 7 marca 2024 roku i odpowiedzi te są każdorazowo zgodne z poleceniem zamawiającego zawartym w tymże wezwaniu. W szczególności wykonawcy wspólnie ubiegający się o udzielenie zamówienia (...) S.A., (...) S.A. zgodnie z dopuszczoną przez zamawiającego w pkt 9 wezwania formą potwierdzenia realności i prawidłowość zaoferowanej ceny, w tym cen z pozycji kosztorysu ofertowego wskazanych w wezwaniu, przedstawili oferty podwykonawców, dostawców/usługodawców.

W ocenie Izby treść wyjaśnień złożonych przez wykonawców wspólnie ubiegających się o udzielenie zamówienia (...) S.A., (...) S.A., w tym również odpowiedzi na podnoszone w odwołaniu pytania pozwalały na dokonanie oceny oferty w aspekcie rażąco niskiej ceny przez zamawiającego. Izba podkreśliła, iż odwołujący nie postawił zarzutu w zakresie art. 226 ust. 1 pkt 8 ustawy PZP tj. występowania rażąco niskiej ceny czy to w odniesieniu do ceny łącznej, czy to w stosunku do poszczególnych cen jednostkowych. Tym samym wyjaśnienia złożone przez wykonawców wspólnie ubiegających się o udzielenie zamówienia (...) S.A., (...) S.A. należy uznać za wystarczające, jeśli pozwalały pozostałym uczestnikom postępowania na dokonanie ich oceny w przedmiocie rażąco niskiej ceny.

O kosztach postępowania Krajowa Izba Odwoławcza orzekła stosownie do jego wyniku na podstawie art. 575 ustawy PZP oraz art. § 8 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 31 grudnia 2020 roku w sprawie szczegółowych rodzajów kosztów postępowania odwoławczego, ich rozliczania oraz wysokości i sposobu pobierania wpisu od odwołania (Dz. U. poz. 2437).

Zrelacjonowany powyżej wyrok Krajowej Izby Odwoławczej zaskarżył w całości odwołujący wykonawca (...) sp. z o.o., podnosząc zarzuty naruszenia:

(1)  naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 542 ust. 1 ustawy PZP poprzez dokonanie błędnej oraz sprzecznej z zasadami logiki i doświadczenia życiowego oceny materiału dowodowego, a w następstwie powyższego dokonanie błędów w ustaleniach faktycznych, co doprowadziło do przyjęcia przez Krajową Izbę Odwoławczą, że:

a)  wezwanie z dnia 7 marca 2024 roku wystosowane przez przeciwnika skargi do (...) sp. z o.o. do wyjaśnienia ceny rażąco niskiej dotyczy jedynie tych pozycji kosztorysów ofertowych, które zostały wskazane w tym wezwaniu, pomimo, że z treści tego wezwania jednoznacznie wynikało zobowiązanie do udzielenia wyjaśnień w zakresie ceny rażąco niskiej w stosunku do całej ceny oferty (...) sp. z o.o.;

b)  wezwanie z dnia 7 marca 2024 roku wystosowane przez przeciwnika skargi do wykonawców wspólnie ubiegających się o udzielenie zamówienia (...) S.A., (...) S.A. do wyjaśnienia ceny rażąco niskiej dotyczy jedynie tych pozycji kosztorysów ofertowych, które zostały wskazane w tym wezwaniu, pomimo, że z treści tego wezwania jednoznacznie wynikało zobowiązanie do udzielenia wyjaśnień w zakresie ceny rażąco niskiej w stosunku do całej ceny oferty tych wykonawców;

(2)  naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 542 ust. 1 ustawy PZP poprzez dokonanie błędnej oraz sprzecznej z zasadami logiki i doświadczenia życiowego oceny materiału dowodowego, co doprowadziło do przyjęcia przez Krajową Izbę Odwoławczą, że:

a)  wyjaśnienia (wraz ze załączonymi dowodami) w sprawie ceny rażąco niskiej złożone przez (...) sp. z o.o. wyjaśniają wszelkie zagadnienia objęte wezwaniem zamawiającego do złożenia wyjaśnień w sprawie rażąco niskiej ceny i są wystarczające do uchylenia domniemania wynikającego z art. 224 ust. 5 ustawy PZP. tj. potwierdzają, że oferta złożona przez (...) sp. z o.o. nie zawiera ceny rażąco niskiej;

b)  wyjaśnienia (wraz ze załączonymi dowodami) w sprawie ceny rażąco niskiej złożone przez wykonawców wspólnie ubiegających się o udzielenie zamówienia (...) S.A., (...) S.A. wyjaśniają wszelkie zagadnienia objęte wezwaniem zamawiającego do złożenia wyjaśnień w sprawie rażąco niskiej ceny i są wystarczające do uchylenia domniemania wynikającego z art. 224 ust. 5 ustawy PZP. tj. potwierdzają, że oferta złożona przez tych wykonawców nie zawiera ceny rażąco niskiej;

(3)  naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 553 ustawy PZP, poprzez pozostawienie bez rozpoznania zarzutu odwołania dotyczącego naruszenia art. 224 ust. 6 ustawy PZP;

(4)  naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.: art. 224 ust. 6 ustawy PZP w zw. z art. 224 ust. 5 ustawy PZP poprzez odmowę jego zastosowania, pomimo, iż w świetle prawidłowo ocenionych wyjaśnień ceny rażącej niskiej (wraz z załączonymi dowodami) złożonych przez (...) sp. z o.o. oraz wyjaśnień ceny rażącej niskiej (wraz z załączonymi dowodami) złożonych przez wykonawców wspólnie ubiegających się o udzielenie zamówienia (...) S.A., (...) S.A. - wykonawcy ci nie złożyli wymaganych wyjaśnień, a udzielone przez nich wyjaśnienia wraz ze złożonymi dowodami potwierdzają, że ceny ofert tych wykonawców stanowią ceny rażące niskie.

Wobec powyższego skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez uwzględnienie odwołania w całości oraz zasądzenie od przeciwnika skargi na rzecz skarżącego kosztów postępowania skargowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu skargowym wedle norm prawem przepisanych.

Zamawiający wniósł o oddalenie skargi jako oczywiście bezzasadnej, stosownie do art. 588 ust. 2 ustawy PZP oraz o zasądzenie od skarżącego na rzecz przeciwnika kosztów postępowania skargowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Wykonawca (...) sp. z o.o. w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.

Sąd Okręgowy – Sąd Zamówień Publicznych zważył, co następuje:

W ocenie Sądu Okręgowego skarga wykonawcy (...) sp. z o.o. nie była zasadna.

Ponieważ Sąd Okręgowy nie prowadził postępowania dowodowego, ani nie zmienił ustaleń faktycznych Krajowej Izby Odwoławczej, na podstawie art. 387 § 2 ¹ k.p.c. (który na podstawie art. 579 ust. 2 ustawy PZP znajduje odpowiednie zastosowanie również w postępowaniu toczącym się wskutek wniesienia skargi) ograniczy się do przedstawienia jedynie wyjaśnienia podstawy prawnej wyroku z przytoczeniem przepisów prawa.

Sąd Okręgowy w całości podziela ustalenia faktyczne dokonane przez Krajową Izbę Odwoławczą stanowiące podstawę oddalenia odwołania złożonego przez wykonawcę (...) sp. z o.o., jak i wywody prawne zawarte w uzasadnieniu wyroku Izby. Zauważyć też należy, iż w istocie wywody zawarte w części merytorycznej skargi sprowadzają się do prezentowania przez skarżącego własnej, a konkurencyjnej wobec Krajowej Izby Odwoławczej oceny faktycznej i prawnej sprawy. W ocenie Sądu Okręgowego natomiast Krajowa Izba Odwoławcza w sposób staranny, wyczerpujący i wszechstronny wyjaśniła podstawy oddalenia odwołania w niniejszej sprawie. Ocena materiału dowodowego została dokonana w sposób wszechstronny i bezstronny, nie naruszała granic oceny swobodnej, była zgodna z zasadami doświadczenia życiowego oraz nie zawierała błędów faktycznych lub logicznych, stąd ustalenia te Sąd Okręgowy uznaje za własne. Sąd Okręgowy w całości podziela także argumentację prawną przedstawioną przez Krajową Izbę Odwoławczą w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku.

Podkreślenia w tym miejscu wymaga, iż żaden z zarzutów zawartych w skardze wykonawcy (...) sp. z o.o. nie zasługiwał na uwzględnienie.

Skarżący wystosował zarzut naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 542 ust. 1 ustawy PZP poprzez dokonanie błędnej oraz sprzecznej z zasadami logiki i doświadczenia życiowego oceny materiału dowodowego, a w następstwie powyższego dokonanie błędów w ustaleniach faktycznych, co doprowadziło do przyjęcia przez Krajową Izbę Odwoławczą, że wezwania z dnia 7 marca 2024 roku wystosowane przez zamawiającego do (...) sp. z o.o. i wykonawców wspólnie ubiegających się o udzielenie zamówienia (...) S.A., (...) S.A. do wyjaśnienia ceny rażąco niskiej dotyczy jedynie tych pozycji kosztorysów ofertowych, które zostały wskazane w tym wezwaniu oraz, że wyjaśnienia w sprawie ceny rażąco niskiej złożone przez (...) sp. z o.o. i wykonawców wspólnie ubiegających się o udzielenie zamówienia (...) S.A., (...) S.A. wyjaśniają wszelkie zagadnienia objęte wezwaniem zamawiającego do złożenia wyjaśnień w sprawie rażąco niskiej ceny i są wystarczające do uchylenia domniemania wynikającego z art. 224 ust. 5 ustawy PZP.

Wydając wyrok, Izba bierze za podstawę stan rzeczy ustalony w toku postępowania odwoławczego (art. 552 ust. 1 ustawy PZP). Ustalony stan rzeczy to taki, który znajduje potwierdzenie w zebranym materiale dowodowym ocenionym wedle reguł wyrażonych w art. 542 ustawy PZP i reguł dowodowych ustanowionych w oddziale 6 rozdziału 2 działu IX Prawa zamówień publicznych. Postępowanie dowodowe w postępowaniu odwoławczym służy zgromadzeniu dowodów mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Skład orzekający ocenia wiarygodność oraz moc każdego z dowodów odrębnie według własnego uznania na podstawie wszechstronnego rozważenia zebranego materiału (art. 542 ust. 1 ustawy PZP). Należy wskazać, iż Krajowa Izba Odwoławcza ma swobodę w ocenie zebranego w sprawie materiału dowodowego, natomiast zarzut naruszenia tego uprawnienia może być usprawiedliwiony tylko wówczas, gdyby Izba zaprezentowała rozumowanie sprzeczne z regułami logiki bądź doświadczeniem życiowym. Dlatego też dla skuteczności tego zarzutu nie wystarcza stwierdzenie o wadliwości dokonanych ustaleń faktycznych, odwołujących się do stanu faktycznego, który w przekonaniu Skarżącego odpowiada rzeczywistości. Konieczne jest zatem wskazanie przyczyn dyskwalifikujących postępowanie w tym zakresie. Dlatego też należy wskazać, jakie kryteria oceny zostały naruszone przy ocenie konkretnych dowodów uznając brak wiarygodności i mocy dowodowej. Natomiast nie jest wystarczające przekonanie strony o innej niż przyjęła Izba wadze, doniosłości poszczególnych dowodów i ich odmiennej ocenie niż ocena Izby.

Sąd Zamówień Publicznych w stosunku do wyroku Krajowej Izby Odwoławczej jest zatem zobowiązany do oceny czy postawiony przez skarżącego zarzut naruszenia art. 542 ust. 1 ustawy PZP wykazuje, że Izba uchybiła zasadom logicznego rozumowania lub doświadczenia życiowego. Jedynie to bowiem może być przeciwstawione uprawnieniu Izby do dokonywania swobodnej oceny dowodów.

Skarżący wykonawca (...) sp. z o.o. w przedmiotowej sprawie nie sprostał ciążącemu na nim obowiązkowi wykazania przyczyn dyskwalifikujących rozumowanie Krajowej Izby Odwoławczej i ustalenia przez nią dokonane. Skarżący nie wskazał jakie zasady wnioskowania oraz logicznego rozumowania zostały przez Krajową Izbę Odwoławczą naruszone i jaki to miało wpływ na treść ustaleń. Zarzuty naruszenia przepisów postępowania miały zatem jedynie wymiar polemiczny.

Odnosząc się do zarzutów naruszenia prawa materialnego w pierwszej kolejności wskazania wymaga, że w niniejszej sprawie podstawą wezwania przez zamawiającego wykonawców do wyjaśnienia rażąco niskiej ceny był przepis art. 224 ust. 2 pkt 2 ustawy PZP, zgodnie z którym w przypadku gdy cena całkowita oferty złożonej w terminie jest niższa o co najmniej 30% od: wartości zamówienia powiększonej o należny podatek od towarów i usług, zaktualizowanej z uwzględnieniem okoliczności, które nastąpiły po wszczęciu postępowania, w szczególności istotnej zmiany cen rynkowych, zamawiający może zwrócić się o udzielenie wyjaśnień, o których mowa w art. 224 ust. ust. 1 ustawy PZP.

Z przepisu tego wynika, że zamawiający może zwrócić się o udzielenie wyjaśnień - wbrew stanowisku skarżącego nie miał zatem obowiązku wzywać do złożenia wyjaśnień. Przepis ten daje prawo zamawiającemu wystąpienia do wykonawcy z żądaniem wyjaśnienia podejrzenia rażąco niskiej ceny. W ocenie Sądu Okręgowego istotne przy tym jest zawarte w tym przepisie odesłanie do ust. 1 art. 224 ustawy PZP. Ten zaś wskazuje, że wątpliwości zamawiającego mogą odnosić się nie tylko do zaoferowanej ceny lub kosztu, ale również ich istotnej części. I tak też było w niniejszej sprawie. Wbrew stanowisku skarżącego w niniejszej sprawie wątpliwości zamawiającego wzbudziły poszczególne ceny dotyczące pozycji z kosztorysu ofertowego wskazane w wezwaniu do wyjaśnień.

Zdaniem Sądu Okręgowego badając wyjaśnienia złożone w wyniku wezwania przez zamawiającego w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego należy brać pod uwagę wszystkie dokumenty, jakie znajdują się w postępowaniu, które zostały przedstawione zarówno przez zamawiającego jak i przez wykonawców. Nie można bowiem w niniejszej sprawie nie wziąć pod uwagę okoliczności, że kosztorysy ofertowe złożone przez wszystkich wykonawców w sposób bardzo szczegółowy wskazywały ceny pozycji w kolejnych tabelach. Analiza materiału dowodowego dawała podstawę do przyjęcia, iż w tej konkretnej sprawie wątpliwości zamawiającego mogły budzić zatem te konkretne pozycje w poszczególnych tabelach, do których wyjaśnienia wezwał wykonawców (...) sp. z o.o. i wykonawców wspólnie ubiegających się o udzielenie zamówienia (...) S.A., (...) S.A. Oczywiście wycena tych pozycji miała wpływ na całą łączną cenę zaoferowaną przez wykonawców. Niemniej jednak szczegółowe wyjaśnienia tychże pozycji dawały podstawę zamawiającemu do oceny, czy w ich świetle cała cena zaoferowana przez wykonawców była rażąco niska ceną, czy też była ceną dającą możliwość wykonania przedmiotu zamówienia zgodnie z postanowieniami Specyfikacji Warunków Zamówienia.

Zgodzić zatem należy się z Krajową Izbą Odwoławczą, że treść wezwania zamawiającego nie wskazywała, by oczekiwał on od (...) sp. z o.o. i wykonawców wspólnie ubiegających się o udzielenie zamówienia (...) S.A., (...) S.A. przedstawienia wyjaśnień i dowodów potwierdzających realność i prawidłowość zaoferowanej ceny dla wszystkich pozycji kosztorysowych z wszystkich Tabel ujętych w kosztorysie ofertowym. Taki zakres oczekiwań zamawiającego byłby w niniejszej sprawie nieuzasadniony, zwłaszcza mając na względzie, że kosztorys ofertowy dołączany do oferty był sporządzony przez wykonawców w sposób wyjątkowo szczegółowy — zamawiający oczekiwał bowiem od wykonawców przedstawienia kosztorysu wszystkich prac w sposób w ocenie Sądu Okręgowego drobiazgowy (choćby na tle innych spraw, które podlegały rozpoznaniu przez Sąd Zamówień Publicznych). Takiej oceny Sąd Okręgowy dokonał mając na względzie sprawy, z którymi miał do czynienia w przypadku ofert i kosztorysów składanych przez wykonawców, również w postępowaniach prowadzonych przez zamawiającego w niniejszej sprawie czyli Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad. W kilku sprawach Sąd Okręgowy zetknął się z sytuacją, gdy cała oferta stanowiła 3 strony i Zamawiający nie oczekiwał by wykonawcy przedstawili tak szczegółowy kosztorys ofertowy jak w niniejszej sprawie. Należy wziąć pod uwagę, że 51 stron tabel z rozbitymi cenami za poszczególne roboty, elementy oferty, zamówienia musiały być brane pod uwagę przy ocenie wezwania zamawiającego i tego, czy w tej konkretnej sytuacji wystarczające było złożenie przez wykonawców wyjaśnień tylko do tych konkretnych elementów, do których byli wzywani przez zamawiającego.

Wbrew zatem zarzutom skargi Krajowa Izba Odwoławcza nie naruszyła art. 542 ust. 1 ustawy PZP albowiem prawidłowo zinterpretowała zakres wezwania do wyjaśnień z dnia 7 marca 2024 roku.

Zdaniem Składu Orzekającego Sądu Zamówień Publicznych nie zasługiwał na uwzględnienie również zarzut naruszenia art. 542 ust. 1 ustawy PZP w kontekście dokonanej przez zamawiającego oceny wyjaśnień wszelkich zagadnień objętych wezwaniem zamawiającego do złożenia wyjaśnień.

Zgodzić należy się z Krajową Izbą Odwoławczą, że w zakresie części szczegółowej wezwania wykonawcy udzielili odpowiedzi na poszczególne pytania. Odpowiedzi były każdorazowo zgodne z poleceniem zamawiającego zawartym w wezwaniu. W szczególności celem wykazania realności i prawidłowości zaoferowanych cen, w tym cen z pozycji kosztorysu ofertowego wskazanych w wezwaniu, przedstawili oferty podwykonawców i dostawców/usługodawców. Podkreślić przy tym należy, iż w ramach przedstawiania ofert dołączyli oni nie tylko kwestionowane przez skarżącego oferty podwykonawców, ale również oferty innych podmiotów.

Jeśli wyjaśnienia udzielane przez wykonawcę wezwanego przez zamawiającego do wyjaśnień w zakresie rażąco niskiej ceny są tego rodzaju, że eliminują wątpliwości dotyczące sposobu ustalenia ceny oferty wyrażone przez zamawiającego w wezwaniach do wyjaśnień rażąco niskiej ceny oraz zawierają w tym zakresie dowody, to brak jest podstaw do przyjęcia, że dokonana przez Krajową Izbę Odwoławczą ocena postępowania zamawiającego jest nieprawidłowa.

Załączone do wyjaśnień wykonawców dowody w postaci kalkulacji cenowych potencjalnych podwykonawców w ocenie Sądu Okręgowego potwierdzają, że zaoferowane ceny są cenami na poziomie rynkowym. Skład Orzekający zauważa przy tym, że o wystąpieniu rażąco niskiej ceny nie mogą świadczyć wyłącznie różnice między zaoferowaną ceną, a wartością pozostałych ofert, jakkolwiek okoliczności takie mogą być argumentem potwierdzającym konieczność przeprowadzenia procedury wyjaśniającej, co w sprawie rozpatrywanej zostało wykonane przez zamawiającego. Dlatego też w ocenie Sądu Okręgowego wyrok Krajowej Izby Odwoławczej jest prawidłowy.

Poza tym zawsze należy pamiętać, że wyrok wydawany jest przez Krajową Izbę Odwoławczą, a kolejno Sąd Zamówień Publicznych w oparciu o konkretne wezwania, w konkretnych okolicznościach w ramach danego postępowania o udzielenie zamówienia publicznego. To, że w niniejszej sprawie wyjaśnienia wykonawców zostały zaakceptowane nie oznacza, że w innej sprawie gdzie nie będzie takich szczegółowych kosztorysów ofertowych i takie same wyjaśnienia złożone na wezwanie zamawiającego zostaną ocenione jako niewystarczające. Zależne jest to od tego, jak wygląda dokumentacja postępowania w konkretnej sprawie.

W przedmiotowej sprawie wykonawcy wyjaśnili cenę w sposób wystarczający i nie było podstaw do odrzucenia ich ofert. Tym samym za niezasadny należało uznać także zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego, tj.: art. 224 ust. 6 ustawy PZP w zw. z art. 224 ust. 5 ustawy PZP poprzez odmowę jego zastosowania, pomimo, iż wykonawcy ci nie złożyli wymaganych wyjaśnień, a udzielone przez nich wyjaśnienia wraz ze złożonymi dowodami potwierdzają, że ceny ofert tych wykonawców stanowią ceny rażące niskie. Takie stanowisko skarżącego nie zostało należycie uargumentowane, a za jego bezzasadnością przemawiają poczynione dotychczas rozważania. Wykonawca (...) sp. z o.o. oraz wykonawcy wspólnie ubiegający się o udzielenie zamówienia (...) S.A., (...) S.A. sprostali ciążącemu na nich obowiązkowi wykazania, że ich oferty nie zawierają rażąco niskiej ceny lub kosztu. Udzielili wyjaśnień w wyznaczonym terminie, a złożone wyjaśnienia wraz z dowodami uzasadniają podane w ofertach ceny i koszty. Obalili tym samym domniemania wystąpienia rażąco niskiej ceny w ich ofertach.

Z kolei za całkowicie niezrozumiały należało uznać zarzut naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 553 ustawy PZP, poprzez pozostawienie bez rozpoznania zarzutu odwołania dotyczącego naruszenia art. 224 ust. 6 ustawy PZP.

Jak stanowi art. 553 ustawy PZP o oddaleniu odwołania lub jego uwzględnieniu Izba orzeka w wyroku. W pozostałych przypadkach Izba wydaje postanowienie.

Stosownie do art. 224 ust. 6 ustawy PZP odrzuceniu, jako oferta z rażąco niską ceną lub kosztem, podlega oferta wykonawcy, który nie udzielił wyjaśnień w wyznaczonym terminie, lub jeżeli złożone wyjaśnienia wraz z dowodami nie uzasadniają podanej w ofercie ceny lub kosztu.

Wskazać należy, że to właśnie istotna część rozważań Izby została poczyniona w celu oceny, czy doszło do naruszenia przez zamawiającego w przedmiotowym postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego art. 224 ust. 6 ustawy PZP. W ramach postępowania odwoławczego dokonano bowiem szczegółowej analizy zarówno wezwań do wyjaśnień z dnia 7 marca 2024 roku, jak i odpowiedzi udzielonych na te wezwania przez (...) sp. z o.o. oraz przez wykonawców wspólnie ubiegających się o udzielenie zamówienia (...) S.A., (...) S.A., co też zostało już przedstawione powyżej.

Tym samym nie sposób uznać, aby Izba swoim rozstrzygnięciem nie objęła także zarzutu dotyczącego naruszenia art. 224 ust. 6 ustawy PZP. Oddalenie odwołania bez wątpienia obejmowało wszystkie podniesione przez odwołującego, a obecnie skarżącego (...) sp. z o.o. zarzuty w odwołaniu z dnia 20 maja 2024 roku.

Podkreślenia natomiast w tym miejscu wymaga, iż zarzuty i wnioski odwołania oraz skargi były niekompatybilne, albowiem podstawą prawną odrzucenia oferty może być art. 226 ust. 1 pkt 8 ustawy PZP w zw. z art. 224 ust. 6 ustawy PZP. Wskazać bowiem należy, że art. 224 ust. 6 ustawy PZP może być podstawą stwierdzenia, że oferta zawiera rażąco niską cenę, natomiast nie może stanowić podstawy odrzucenia oferty. Domagając się odrzucenia oferty z powodu rażąco niskiej ceny należy wskazać na art. 226 ust. 1 pkt 8 ustawy PZP w zw. z art. 224 ust. 6 ustawy PZP. Z tą uwagą Izby, co do braku spójności zarzutów i wniosków skarżącego Sąd Okręgowy w pełni się zgadza.

Jak stanowi bowiem art. 226 ust. 1 pkt 8 ustawy PZP zamawiający odrzuca ofertę, jeżeli zawiera rażąco niską cenę lub koszt w stosunku do przedmiotu zamówienia.

Jeżeli wykonawca nie złoży wyjaśnień – przy czym za niezłożenie wyjaśnień w rozumieniu art. 224 ust. 6 ustawy PZP należy uznać również złożenie wyjaśnień lakonicznych – lub złożone wyjaśnienia wraz z dowodami nie doprowadziły do obalenia domniemania rażąco niskiej ceny, oferta podlega odrzuceniu na podstawie art. 226 ust. 1 pkt 8 ustawy PZP w zw. z art. 224 ust. 6 ustawy PZP ( Prawo Zamówień Publicznych pod redakcją Huberta Nowaka, Mateusza Winiarza, Urząd Zamówień Publicznych, wyd. II, Warszawa 2023, s. 722).

W świetle przytoczonych ustaleń i wniosków, Sąd Okręgowy nie znalazł podstaw do uznania zasadności zarzutów podniesionych przez skarżącego, co na podstawie art. 588 ust. 1 ustawy PZP musiało skutkować oddaleniem skargi jako bezzasadnej.

Sąd Okręgowy o kosztach postępowania skargowego orzekł stosownie do treści art. 589 ust. 1 ustawy PZP statuującego zasadę odpowiedzialności za wynik sporu i tym samym obciążył skarżącego (...) sp. z o.o. kosztami postępowania w całości jako stronę przegrywającą.

Koszty postępowania wywołanego wniesieniem skargi, poniesione przez zamawiającego sprowadzają się do wynagrodzenia reprezentującego go radcy prawnego w kwocie 3 600,00 zł ustalonej na podstawie § 14 ust. 2a pkt 1 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1935 z późn. zm.).

W konsekwencji Sąd Okręgowy zasądził od (...) sp. z o.o. w W. na rzecz Skarbu Państwa – Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad w W. 3 600,00 zł tytułem kosztów postępowania skargowego.

Mając powyższe na względzie Sąd Zamówień Publicznych orzekł jak w sentencji wyroku.

Alicja Dziekańska Monika Skalska Magdalena Nałęcz