Treść orzeczenia XXV C 906/24 - Portal Orzeczeń Sądu Okręgowego w Warszawie

XXV C 906/24 - wyrok z uzasadnieniem Sąd Okręgowy w Warszawie z 2026-01-14

Sygn. akt XXV C 906/24

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 14 stycznia 2026 r.

Sąd Okręgowy w Warszawie XXV Wydział Cywilny

w składzie następującym:

Przewodniczący: sędzia Paweł Duda

Protokolant: protokolant sądowy Urszula Flaga

po rozpoznaniu w dniu 14 stycznia 2026 r. w Warszawie

na rozprawie

sprawy z powództwa I. M.

przeciwko Bankowi (...) Spółce Akcyjnej z siedzibą w W.

o ustalenie i zapłatę, ewentualnie o ustalenie i zapłatę, ewentualnie o ustalenie i zapłatę

I. oddala powództwo główne i powództwa ewentualne;

II. zasądza tytułem zwrotu kosztów postępowania od I. M. na rzecz Banku (...) Spółki Akcyjnej z siedzibą w W. kwotę 5.417 zł (pięć tysięcy czterysta siedemnaście złotych) wraz z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego za czas od dnia uprawomocnienia się niniejszego orzeczenia do dnia zapłaty.

Sygn. akt XXV C 906/24

UZASADNIENIE

wyroku z dnia 14 stycznia 2026 r.

Powódka I. M. (która w toku postępowania zmieniła nazwisko
z „P.” na „M.”), pozwem z dnia 24 sierpnia 2023 r., skierowanym przeciwko pozwanemu Bankowi (...) Spółce Akcyjnej z siedzibą w W., wniosła o:

1. ustalenie, że powódki nie wiążą postanowienia umowy o kredyt hipoteczny nr (...) (...) z dnia 24 sierpnia 2020 r., wskazane w § 6 ust. 1-3 umowy,

2. zasądzenie od pozwanego na rzecz powódki kwoty 16.049,49 zł wraz z odsetkami ustawowymi od dnia 28 lipca 2023 r. do dnia zapłaty, stanowiącej różnicę pomiędzy pobraną przez pozwanego kwotą tytułem spłaty przez powódkę kredytu, naliczoną
z zastosowaniem wskazanych w § 6 ust. 1-3 niedozwolonych postanowień umownych, a kwotą należną obliczoną z wyłączeniem ich zastosowania;

ewentualnie – w przypadku uznania, że kwestionowane postanowienia umowne nie są
w całości niedozwolone, a tylko w części dotyczącej oprocentowania opartego na stawce referencyjnej WIBOR:

3. ustalenie, że na oprocentowanie umowy o kredyt hipoteczny nr (...) (...)
z dnia 24 sierpnia 2020 r. składa się wyłącznie marża banku w wysokości 2,50%, która może ulec zmianie jedynie na zasadach wymienionych w § 6 ust. 8-11 umowy,

4. zasądzenie od pozwanego na rzecz powódki kwoty 6.181,08 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 28 lipca 2023 r. do dnia zapłaty, stanowiącej różnicę pomiędzy pobraną przez pozwanego kwotą tytułem spłaty przez powódkę rat kredytu, naliczoną z zastosowaniem opisanych w pozwie niedozwolonych postanowień umownych, a kwotą należną z wyłączeniem zmiennego składnika oprocentowania WIBOR;

ewentualnie – w przypadku uznania, że umowa nie może obowiązywać po wyeliminowaniu z niej kwestionowanych postanowień dotyczących oprocentowania kredytu:

5. ustalenie nieistnienia stosunku prawnego wynikającego z umowy o kredyt hipoteczny (...) (...) z dnia 24 sierpnia 2020 r., zawartej między powódką a pozwanym,

6. zasądzenie od pozwanego na rzecz powódki kwoty 42.369,83 zł wraz z odsetkami od dnia 28 lipca 2023 r. do dnia zapłaty tytułem zwrotu świadczenia nienależnego spełnionego przez powódkę na rzecz pozwanego w wyniku wykonania nieważnej umowy.

W uzasadnieniu pozwu powódka podała, że w dniu 24 sierpnia 2020 r. zawarła
z Bankiem (...) S.A. umowę o kredyt hipoteczny nr (...) (...) na kwotę 290.000 zł, celem zaspokojenia własnych potrzeb mieszkaniowych. Zawarta w § 6 ust. 1-3 umowy kredytu klauzula dotycząca oprocentowania przewiduje, że bank pobiera odsetki według zmiennej stopy procentowej, której wysokość jest ustalana jako suma stawki referencyjnej WIBOR i stałej marży banku. Według powódki, WIBOR nie oddaje rzeczywistego kosztu po jakim banki pozyskują finansowanie, bowiem wartość kwotowań przekazywana przez banki w procedurze ustalania wskaźnika WIBOR nie jest oparta o realne transakcje między bankami, lecz opiera się tylko na deklaracjach banków. W związku z tym WIBOR nie spełnia wymogów rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/1011 z dnia 8 czerwca 2016 r. w sprawie indeksów stosowanych jako wskaźniki referencyjne w instrumentach finansowych i umowach finansowych lub do pomiaru wyników funduszy inwestycyjnych i zmieniającego dyrektywy 2008/48/WE i 2014/17UE oraz rozporządzenie (UE) nr 296/2014 („rozporządzenia BMR”) i jako nieuczciwy nie powinien mieć zastosowania. Powódka podniosła również, że podczas zawierania umowy nie została
w sposób wyczerpujący i zrozumiały poinformowana o granicach ryzyka związanego
z zawieraną umową – o skutkach, jakie wiążą się z zastosowaniem w umowie konstrukcji zmiennego oprocentowania kredytu. Zdaniem powódki, zapisy umowy dotyczące zmiennego oprocentowania kredytu zachwiały równowagą kontraktową stron na niekorzyść powódki, poprzez nierównomierne rozłożenie ryzyka zmiany stopy procentowej – po stronie pozwanego banku było ono ograniczone co najwyżej do wysokości wypłaconego powódce kredytu, a po stronie kredytobiorcy było niczym nieograniczone. W konsekwencji postanowienia zawarte w § 6 ust. 1-3 umowy kredytu są nieważne jako sprzeczne z prawem,
z naturą stosunku zobowiązaniowego wyrażoną w art. 353^{(

1)} k.c. i z zasadami współżycia społecznego. Powódka wskazała także, że nie jest związana wzorcem umownym w postaci Regulaminu Fixingu stawek referencyjnych WIBID i WIBOR z 3 marca 2020 r., bez zapoznania się z którym kredytobiorca nie jest w stanie sprawdzić zasad ustalenia stawki referencyjnej jaką został oprocentowany jej kredyt, bowiem regulamin ten nie został jej doręczony przed zawarciem umowy. Zdaniem powódki, z przyczyn wcześniej opisanych klauzule dotyczące zmiennego oprocentowania kredytu mogą być uznane za niedozwolone postanowienia umowne w rozumieniu art. 385^{(

1)} k.c. i jako takie bezskuteczne wobec powódki. W tej sytuacji należy uznać, że umowa kredytu nie zawiera jakichkolwiek postanowień określających mechanizm ustalania zmiennej stopy procentowej i powinna obowiązywać dalej po wyeliminowaniu postanowień dotyczących oprocentowania kredytu, ewentualnie postanowień odnoszących się do zmiennej stawki WIBOR. W ramach żądań głównych powódka domaga się ustalenia, że nie wiążą jej w całości klauzule niedozwolone dotyczące oprocentowania kredytu oraz zwrotu sumy zapłaconych rat odsetkowych pobranych od powódki w okresie od 9 września 2020 r. do 31 marca 2023 r. W ramach żądań ewentualnych powódka domaga się ustalenia, że na oprocentowanie kredytu składa się wyłącznie marża banku oraz zwrotu nadpłat kredytu, stanowiących różnicę pomiędzy pobraną przez bank kwotą tytułem spłaty przez powódkę rat kredytu, naliczonych z zastosowaniem niedozwolonych postanowień dotyczących zmiennego oprocentowania kredytu (WIBOR + marża) a kwotę należną z wyłączeniem zastosowania składnika zmiennego oprocentowania WIBOR. W przypadku uznania przez Sąd, że przedmiotowa umowa nie może obowiązywać po wyeliminowaniu z niej niedozwolonych postanowień umownych, powódka wnosi
o unieważnienie umowy w całości i zasądzenie zwrotu wszystkich świadczeń pobranych od niej przez bank we wskazanym wyżej okresie.

Pozwany Bank (...) Spółka Akcyjna z siedzibą w W.
w odpowiedzi na pozew wniósł o oddalenie powództwa w całości.

Pozwany zakwestionował powództwo co do zasady i co do wysokości. Pozwany wskazał, że w związku z zawarciem umowy bank zrealizował względem powódki obowiązki informacyjne dotyczące zmiennej stopy oprocentowania kredytu. Powódce została przedstawiona szczegółowa charakterystyka kredytu ze zmienną stopą oprocentowania
i została ona szczegółowo poinformowana o wszelkich ryzykach związanych z oferowanym kredytem. Przede wszystkim bank przekazał powódce dokumenty, w których przedstawiono jej warunki kredytu i zaprezentowano symulacje dotyczące wpływu zmian stóp procentowych na wysokość raty kredytowej i wykresy obrazujące historię zmian stawki referencyjnej WIBOR 3M. Nie jest prawdą, że powódka ponosi nieograniczone ryzyko wzrostu oprocentowania kredytu, bowiem w Kodeksie cywilnym zawarte są przepisy dotyczące odsetek maksymalnych. Pozwany zaprzeczył twierdzeniom powódki, żeby doszło do dowolnego kształtowania zobowiązań kredytobiorcy przez bank poprzez stosowanie wskaźnika WIBOR. WIBOR jest bowiem zdefiniowanym przez prawo polskie i europejskie kluczowym wskaźnikiem referencyjnym w rozumieniu rozporządzenia BMR, którego administratorem jest podmiot powołany do tego przez Giełdę Papierów Wartościowych
w W.. Bank nie ma wpływu na poziom wskaźnika WIBOR w toku wykonywania umowy kredytu. Wysokość tego wskaźnik jest ustalana w tzw. procedurze fixingu przez administratora (...) S.A. i wpływa na nią w największym stopniu wysokość stóp procentowych ustalanych przez Radę Polityki Pieniężnej. Pozwany wskazał, że brak jest podstaw do stwierdzenia nieważności lub abuzywnego charakteru klauzuli zmiennego oprocentowania kredytu. Oprocentowanie kredytu stanowi główne świadczenie kredytobiorcy, zawarte w umowie kredytu postanowienia dotyczące zmiennego oprocentowania zostały sformułowane jednoznacznie, a wprowadzenie w umowie zmiennej stopy procentowej z odesłaniem do wskaźnika referencyjnego WIBOR 3M nie jest rażąco niekorzystne dla kredytobiorcy i nie narusza dobrych obyczajów. Pozwany zakwestionował wyliczenia powódki mające obrazować rzekomą wysokość prawidłowych rat kredytu.

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

Powódka I. M. (nosząca wówczas nazwisko „P.) w 2020 r. zamierzała zakupić mieszkanie w P.. W celu uzyskania kredytu na ten cel powódka zgłosiła się do pośrednika kredytowego, który załatwiał formalności związane z tym kredytem. Powódka wybrała ofertę kredytu w złotych polskich, ze zmiennym oprocentowaniem, w Banku (...) S.A. i w dniu 20 sierpnia 2020 r. złożyła do tego Banku wniosek u udzielenie kredytu w kwocie 290.000 zł, na okres 360 miesięcy, ze zmiennym oprocentowaniem . We wniosku kredytowym wskazano, że: 1) W przypadku kredytów ze zmiennym oprocentowaniem występuje ryzyko zmiany stóp procentowych, co oznacza, że w przypadku wzrostu poziomu stopy referencyjnej wyższe będzie oprocentowanie kredytu, wzrośnie wówczas wysokość miesięcznej raty kapitałowo-odsetkowej, to natomiast spowoduje wzrost ogólnego łącznego kosztu obsługi udzielonego kredytu. 2) Oprocentowanie kredytu stanowi sumę marży kredytu i stopy referencyjnej WIBOR 3M, która stanowi wskaźnik referencyjny w rozumieniu ustawy z dnia 23 marca 2017 r. o kredycie hipotecznym oraz o nadzorze nad pośrednikami kredytu hipotecznego
i agentami, i ulega zmianie w zależności od zmiany stopy referencyjnej. W sytuacji gdy wyliczone w ten sposób oprocentowanie kredytu byłoby niższe niż 2%, Bank zastosuje oprocentowanie w wysokości 2%, gdzie różnica pomiędzy poziomem oprocentowania
w wysokości 2% a stopą referencyjną WIBOR 3M stanowiła będzie marżę Banku. Administratorem wskaźnika referencyjnego WIBOR 3M, tj. podmiotem który sprawuje kontrolę nad jego opracowywaniem jest (...) S.A. Informację na temat stopy referencyjnej WIBOR 3M można uzyskać na stronie internetowej (...). Stopa referencyjna zmienia się w cyklach 3 miesięcznych, w tym samym dniu miesiąca, w którym zostanie zawarta umowa kredytu lub jeśli w danym miesiącu kalendarzowym dzień ten nie występuje – w ostatnim dniu tego miesiąca i przyjmuje wartość z ostatniego dnia roboczego miesiąca poprzedzającego miesiąc, w którym następuje zmiana ( wniosek o udzielenie informacji o kredycie z 10.06.2020 r. – k. 161-163v., wniosek o zawarcie umowy o kredyt
z 20.08.2020 r. – k. 164-165, częściowe przesłuchanie powódki I. M. – k. 570v.-571).

W toku procesu kredytowego (przy składaniu wniosku kredytowego) powódce zostały przedstawione dokumenty Banku (...) S.A. w postaci „Formularza informacyjnego dotyczący kredytu hipotecznego” i „Dodatkowych informacji przekazywanych wraz
z Formularzem informacyjnych”, których otrzymanie i zapoznanie się z nimi powódka potwierdziła własnoręcznymi podpisami.

W „Formularzu informacyjnym”, dotyczącym przedmiotowego kredytu hipotecznego
w kwocie 290.000 zł na okres 360 miesięcy, wskazano m.in., że:

1) Kredyt oprocentowany jest według zmiennej stopy procentowej. Oprocentowanie kredytu stanowi sumę marży kredytu i stopy referencyjnej WIBOR 3M (która stanowi wskaźnik referencyjny w rozumieniu ustawy z dnia 23 marca 2017 r. o kredycie hipotecznym oraz o nadzorze nad pośrednikami kredytu hipotecznego
i agentami) i ulega zmianie w zależności od zmiany stopy referencyjnej. W sytuacji gdy wyliczone w ten sposób oprocentowanie kredytu byłoby niższe niż 2%, Bank zastosuje oprocentowanie w wysokości 2%, gdzie różnica pomiędzy poziomem oprocentowania w wysokości 2% a stopą referencyjną WIBOR 3M stanowiła będzie marżę Banku. Administratorem wskaźnika referencyjnego WIBOR 3M, tj. podmiotem który sprawuje kontrolę nad jego opracowywaniem jest (...) S.A. Informację na temat stopy referencyjnej WIBOR 3M można uzyskać na stronie internetowej (...). Stopa referencyjna WIBOR 3M zmienia się w cyklach 3-miesięcznych, w tym samym dniu miesiąca, w którym zostanie zawarta umowa kredytu lub jeśli w danym miesiącu kalendarzowym dzień ten nie występuje –
w ostatnim dniu tego miesiąca i przyjmuje wartość z ostatniego dnia roboczego miesiąca poprzedzającego miesiąc, w którym następuje zmiana.

2) Marża – wartość wyrażona w punktach procentowych, stanowiąca część oprocentowania kredytu.

3) W przypadku kredytów ze zmiennym oprocentowaniem występuje ryzyko zmian stóp procentowych, które oznacza, że w przypadku wzrostu poziomu stopy referencyjnej wyższe będzie oprocentowanie kredytu i wzrośnie wówczas wysokość miesięcznej raty kapitałowo-odsetkowej, to natomiast powoduje wzrost ogólnego łącznego kosztu obsługi udzielonego kredytu.

4) Wysokość każdej raty wynosi 1263,69 zł. Rata kapitałowo-odsetkowa pozostaje niezmienna do pierwszej zmiany oprocentowania. Zmienia się ona wraz ze zmianą oprocentowania co 3 miesiące. Państwa dochody mogą się zmienić. Prosimy upewnić się, że w sytuacji gdy Państwa dochody zmniejszą się, będą Państwo nadal w stanie spłacać raty kredytu hipotecznego co miesiąc. Stopa oprocentowania kredytu hipotecznego może się zmienić. Oznacza to, że wysokość rat może się zwiększyć lub zmniejszyć. Na przykład, gdyby stopa oprocentowania kredytu hipotecznego wzrosła o 22.23%, wysokość raty z 1.263,69 zł mogłaby wzrosnąć do 5.547,51 zł.

W „Dodatkowych informacjach przekazywanych z Formularzem informacyjnym” podano szczegółowe informacje dotyczące m. in. ryzyka zmiennej stopy procentowej, wskazując że:

1) W przypadku kredytów hipotecznych ze zmiennym oprocentowaniem, w związku ze zmiennością stopy referencyjnej, występuje ryzyko zmian wysokości oprocentowania kredytu. Zmiana stopy referencyjnej powoduje zmianę wysokości oprocentowania kredytu, a co za tym idzie obciążeń z tytułu rat kredytu w następujący sposób:

-: wzrost stopy referencyjnej powoduje wzrost obciążeń z tytułu spłaty rat kredytu w wyniku wzrostu wysokości spłacanych rat odsetkowych;
-: spadek stopy referencyjnej powoduje spadek obciążeń z tytułu spłaty rat kredytu w wyniku wysokości spłacanych rat odsetkowych;
-: niezmieniony poziom stopy referencyjnej (oprocentowanie kredytu na kolejny okres obowiązywania stawki nie ulegnie zmianie) powoduje zachowanie raty kredytu na poziomie niezmienionym w porównaniu do poprzedniego okresu.

2) Ryzyko zmiennej stopy procentowej oznacza możliwość wystąpienia negatywnego wpływu zmiany wysokości stopy referencyjnej na wysokość odsetkowej części raty kredytu. Dzieje się tak w przypadku wzrostu poziomu stopy referencyjnej, kiedy to rośnie wysokość miesięcznej raty odsetkowej oraz raty kapitałowo-odsetkowej, co z kolei powoduje wzrost całkowitego kosztu kredytu. Po każdej aktualizacji stopy referencyjnej rata Państwa będzie rosła, malał lub nie ulegnie zmianie. W chwili zawarcia umowy nie jest możliwe określenie, jak będzie kształtować się stopa referencyjna w trakcie całego okresu trwania długoterminowego kredytu. Po czasowej stabilizacji wartości stóp referencyjnych na niskim poziomie może wystąpić trend wzrostowy. W skrajnym przypadku może zaistnieć sytuacja nadzwyczajna w postaci gwałtownego wzrostu wartości stopy referencyjnej, a co za tym idzie oprocentowania kredytów opartych na tej stopie.

3) Banki nie wyznaczają wysokości stóp referencyjnych. Stopy referencyjne, w tym stawka WIBOR, ustalane są na rynku międzybankowym, a w Polsce zależą od decyzji Rady Polityki Pieniężnej w zakresie obniżania lub podwyższania bazowych stóp procentowych. (…) Na wysokość stóp procentowych w kraju, poza decyzjami RPP, ma również wpływ szereg innych czynników, między innymi inflacja, podaż pieniądza, cykl koniunkturalny, wysokość Produktu Krajowego Brutto. W przypadku kredytów hipotecznych o zmiennej stopie procentowej udzielonych w złotych polskich stopą referencyjną jest WIBOR 3M będący wskaźnikiem referencyjnym w rozumieniu ustawy z dnia 23 marca 2017 r. o kredycie hipotecznym oraz o nadzorze nad pośrednikami kredytu hipotecznego i agentami. Administratorem wskaźnika referencyjnego WIBOR 3M, tj. podmiotem, który sprawuje kontrolę nad jego opracowywaniem, jest (...) S.A. Informację na temat stopy referencyjnej WIBOR 3M można uzyskać na stronie internetowej (...). Informacja
o wysokości stawek WIBOR podawana jest do publicznej wiadomości i dostępna również w dziennikach ogólnopolskich oraz na stronach ekonomicznych portali internetowych.

4) Przed zawarciem umowy długoterminowego kredytu zachęcamy Państwa do zapoznania się z danymi historycznymi dotyczącymi wysokości stóp referencyjnych. Jednocześnie podkreślamy, że przeszłe trendy w zakresie kształtowania się wysokości stóp referencyjnych mogą pomóc Państwu w wyborze oferty kredytowej, ale nie stanowią jednak żadnej gwarancji, że w przyszłości stopa referencyjna podlegać będzie takim samym zmianom. Nie jest możliwe, aby przewidzieć, na jakim poziomie stopa referencyjna będzie się kształtowała za kilka, kilkanaście, a tym bardziej kilkadziesiąt lat.

W dokumencie „Dodatkowych informacji…” przedstawiono wykres obrazujący historię zmiany stawki WIBOR 3M od 2008 r. do II kwartału 2020 r., z którego wynika, że stawka pomiędzy 2008 r. i 2009 r. wynosiła około 7%, w okresie od 2015 r. do końca 2019 r. utrzymywała się na poziomie około 2%, a na początku 2020 r. spadła poniżej 1%. Ponadto wskazano, że aktualnie poziom stawki WIBOR 3M kształtuje się na historycznie niskim poziomie i podkreślono, że w przypadku długoterminowego kredytu hipotecznego poziom stóp procentowych, od którego zależy jego oprocentowanie, może wielokrotnie ulec zmianie, w tym możliwy jest wzrost oprocentowania kredytu. Przykładowo poziom stawki WIBOR 3M obecnie nie przekracza 2%, podczas gdy 10 lat temu przyjmował wartość około 7%,
a 15 lat temu ponad 20%.

W zamieszczonej we wskazanym dokumencie tabeli zaprezentowano także sytuacje modelowe, obrazujące szacunkową wysokość raty kapitałowo-odsetkowej dla wnioskowanej kwoty kredytu 290.000 zł, udzielonego na okres 360 miesięcy, z oprocentowaniem 2,73% - przy aktualnym poziomie stopy procentowej (1.185,44 zł) a także m.in. przy poziomie stopy procentowej ustalonej w oparciu o wartość stopy procentowej WIBOR 3M na poziomie: 3% (1.646,59 zł), 5% (2.027,72 zł), 10% (3.095,05 zł) .

( Formularz informacyjny dotyczący kredytu hipotecznego z 20.08.2020 r. – k. 169-171v., Dodatkowe informacje przekazywane z Formularzem informacyjnym – k. 172-178).

W dniu 24 sierpnia 2020 r. Bank (...) S.A. oraz I. P. (kredytobiorca) zawarli umowę o kredyt hipoteczny nr (...) (...), sporządzoną
w dniu 21 sierpnia 2020 r., na podstawie której bank udzielił kredytobiorcy kredytu
w kwocie, na cel i na warunkach określonych w umowie, a kredytobiorca zobowiązał się do spłaty kredytu wraz z odsetkami oraz opłatami i prowizjami wynikającymi z umowy i cennika w oznaczonych terminach spłaty oraz wywiązania się z pozostałych postanowień umowy (§ 1 ust. 4 umowy).

W umowie wskazano, że kwota kredytu to 290.000 zł (§ 2 ust. 1 umowy), cel kredytu – zakup mieszkania w budowie od dewelopera (§ 2 ust. 2 umowy), przedmiot kredytowania – nieruchomość przy ul. (...), budynek A, lokal (...) w P. (§ 2 ust. 3 umowy), okres kredytowania wynosi 360 miesięcy (§ 2 ust. 5 umowy), kredyt zostanie wypłacony jednorazowo na rachunek bankowy dewelopera (§ 3 ust. 1 umowy).

Zgodnie z umową, kredyt jest oprocentowany według zmiennej stopy procentowej
(§ 6 ust. 1 umowy), w przypadku kredytu oprocentowanego według zmiennej stopy procentowej kredytobiorca ponosi ryzyko zmiany stóp procentowych, co oznacza, iż
w przypadku wzrostu poziomu stopy referencyjnej wyższe będzie oprocentowanie kredytu, wzrośnie wówczas miesięcznej raty kapitałowo-odsetkowej i wzrośnie łączna wartość zapłaconych odsetek, przy czym w przypadku jakiejkolwiek zmiany poziomu stopy referencyjnej oprocentowanie kredytu nie będzie niższe niż 2% w skali roku (§ 6 ust. 2 umowy), oprocentowanie kredytu stanowi sumę marży kredytu i stopy referencyjnej WIBOR3M, która stanowi wskaźnik referencyjny w rozumieniu ustawy z dnia 23 marca
2017 r. o kredycie hipotecznym oraz o nadzorze nad pośrednikami kredytu hipotecznego
i agentami i ulega zmianie w zależności od zmiany stopy referencyjnej, zgodnie z ust. 4. Na dzień zawarcia umowy administratorem wskaźnika referencyjnego WIBOR 3M, tj. podmiotem, który sprawuje kontrolę nad jego opracowywaniem, jest (...) S.A. W sytuacji, gdy wyliczone w ten sposób oprocentowanie kredytu byłoby niższe niż 2%, bank zastosuje oprocentowanie w wysokości 2%, gdzie różnica pomiędzy poziomem oprocentowania w wysokości 2% a stopą referencyjną WIBOR3M wyliczoną zgodnie z ust. 4 stanowiła będzie marżę banku. W przypadku wystąpienia istotnej zmiany wskaźnika referencyjnego lub zaprzestania opracowywania wskaźnika referencyjnego, przy obliczaniu oprocentowania w miejsce dotychczasowego wskaźnika zastosowanie będzie miał wskaźnik ustalony zgodnie z zasadami opisanymi w § 11, a zdanie poprzednie stosuje się odpowiednio (§ 6 ust. 3 umowy). Stopa referencyjna zmienia się w cyklach 3-miesięcznych, w tym samym dniu miesiąca, w którym była zawarta umowa lub jeśli w danym miesiącu kalendarzowym dzień ten nie występuje – w ostatnim dniu tego miesiąca, w którym była zawarta umowa lub jeśli w danym miesiącu kalendarzowym dzień ten nie występuje – w ostatnim dniu tego miesiąca i przyjmuje wartość z ostatniego roboczego miesiąca poprzedzającego miesiąc,
w którym następuje zmiana (§ 6 ust. 4 umowy). Marża kredytu z zastrzeżeniem ust. 8-11 wynosi 2,50% i jest stała w całym okresie kredytowania, z zastrzeżeniem ust. 3 (§ 6 ust. 6 umowy). Oprocentowanie kredytu w dniu sporządzenia umowy wynosi 2,7300% w stosunku rocznym. Do ustalenia oprocentowania na dzień sporządzenia umowy bank uwzględnił wartość stopy referencyjnej WIBOR 3M w wysokości 0,2300% (§ 6 ust. 7 umowy).

Kredytobiorca zobowiązał się w umowie spłacić kwotę kredytu w PLN ustaloną zgodnie z § 2; kredyt spłacany będzie w 360 równych ratach miesięcznych, które zawierają malejącą część odsetek oraz rosnącą część raty kapitałowej; spłata kredytu będzie następować poprzez bezpośrednie potrącanie przez bank należnych mu kwot z rachunku kredytobiorcy
w banku, wskazanego w umowie; spłaty rat odsetkowych lub kapitałowo-odsetkowych będą następować w tym samym dniu miesiąca, w jakim miała miejsce wypłata kredytu lub jego pierwszej transzy, począwszy od miesiąca następnego po pierwszej wypłacie środków
z kredytu; informacja o wysokości spłaty oraz wysokości aktualnego oprocentowania, w tym aktualnej wysokości stopy referencyjnej przekazywana jest w wyciągu miesięcznym (§ 7 ust. 1-7 umowy).

Jako prawne zabezpieczenia spłaty kredytu przewidziano w umowie: 1) hipotekę do sumy 580.000 zł na kredytowanej nieruchomości, 2) cesję na bank praw z umowy ubezpieczenia nieruchomości stanowiącej zabezpieczenie kredytu od ognia i innych zdarzeń losowych, 3) cesję na bank praz z umowy ubezpieczenia na życie kredytobiorcy, 4) do czasu ustanowienia wszystkich powyższych docelowych zabezpieczeń – kredytobiorca zobowiązany jest do opłacania prowizji za podwyższone ryzyko w wysokości określonej
w § 4 umowy, na warunkach określonych w Regulaminie (§ 9 ust. 1-3 umowy).

Kredytobiorca oświadczył w umowie m.in., że przed zawarciem umowy otrzymał „Formularz informacyjny dotyczący kredytu hipotecznego”, „Dodatkową informację przekazywaną z Formularzem informacyjnym” i „Regulamin kredytowania osób fizycznych w ramach usługi bankowości hipotecznej Banku (...) S.A.” oraz że jest świadomy ryzyka związanego z zaciąganym zobowiązaniem (§ 13 ust. 1 umowy).

( umowa o kredyt hipoteczny nr (...) (...), sporządzona w dniu 21.08.2020 r. – k. 59-67 i 179-183).

W „Regulaminu kredytowania osób fizycznych w ramach usług bankowości hipotecznej w Banku (...) S.A.” (R33), mającym zastosowanie do przedmiotowej umowy kredytu (zwanym dalej „Regulaminem”) zdefiniowano: „zmienną stopę procentową” – jako stopę, według której oprocentowany jest kredyt, ustalaną jako suma odpowiedniej dla danej waluty stopy referencyjnej i marży banku; „stopę referencyjną” – jako stawkę WIBOR 3M (W. I. R.), stopę procentowa podawaną przez R. o godzinie 11.00, na podstawie średniej arytmetycznej kwotowań 3-miesięcznych, po której banki gotowe są sprzedawać swoje nadwyżki finansowe na rynku międzybankowym, w przypadku kredytu w PLN; „marżę” – jako stałą wartość wyrażoną w punktach procentowych, ustaloną przez bank ( Regulamin – k. 185-193v.).

I. M. z zawodu jest pielęgniarką. W dacie zawarcia spornej umowy kredytu była studentką pielęgniarstwa. Warunki umowy dotyczące zasad ustalania zmiennego oprocentowania kredytu nie były negocjowane pomiędzy powódką i bankiem. Mieszkanie kupione za środki finansowe pochodzące z przedmiotowego kredytu powódka wykorzystuje na własne potrzeby mieszkaniowe. W kwietniu 2022 r. powódka skonsultowała umowę kredytu z kancelarią prawną, gdzie otrzymała informację, że umowa jest nieprawidłowa ( częściowe przesłuchanie powódki I. M. – k. 570v.-571).

Kredyt w kwocie 290.000 zł został wypłacony przez pozwany bank w dniu 9 września 2020 r. Powódka spłaca raty kredytowe wynikające z przedmiotowej umowy począwszy od
28 października 2020 r. i do 28 lutego 2023 r. zapłaciła na rzecz banku tytułem spłaty kapitału kredytu 10.815,76 zł oraz tytułem spłaty odsetek 28.594,97 zł. Bank pobrał od powódki również prowizję za podwyższone ryzyko w kwocie 2.959,10 zł. Bezpośrednio po zawarciu umowy kredytu wysokość raty kredytowej wynosiła 1.181 zł, w styczniu 2023 r. wzrosła do najwyższego poziomu i wynosiła 2.584,83 zł, potem zaczęła spadać i w październiku 2025 r. wynosiła około 2.000 zł (z aświadczenie o poniesionych kosztach od kredytu hipotecznego
z 17.04.2023 r. – k. 73-74, zaświadczenie o udzieleniu kredytu hipotecznego – k. 77, zaświadczenie o poniesionych kosztach od kredytu hipotecznego z 02.10.2023 r. – k. 202, zestawienie transakcji od 09.09.2020 r. do 15.09.2023 r. – k. 203-207, częściowe przesłuchanie powódki I. M. – k. 570v.-571).

Pełnomocnik powódki pismem z dnia 13 lipca 2023 r. zgłosił reklamację dotyczącą przedmiotowej umowy kredytu i wezwał Bank (...) S.A. do zapłaty na rzecz powódki
w terminie 7 dni od doręczenia reklamacji kwoty 42.269,83 zł, w związku z faktem, że
w przedmiotowej umowie kredytu znajdują się zapisy abuzywne odnoszące się do oprocentowania kredytu, których wyłączenie z umowy prowadzi do nieważności umowy. Pismo powyższe zostało doręczone bankowi 20 lipca 2023 r. (reklamacja z 13.07.2023 r. –
k. 39-48, potwierdzenia nadania i doręczenia przesyłki – k. 49-51)

W odpowiedzi na reklamację, Bank (...) S.A pismem z 16 sierpnia 2023 r. poinformował pełnomocnika powódki o braku podstaw do uwzględnienia reklamacji ( pismo pozwanego z 16.08.2023 r. – k. 53-57).

Od czasu zawarcia przez strony postępowania spornej umowy kredytu, funkcję administratora stawek referencyjnych WIBOR, w rozumieniu rozporządzenia BMR, pełni (...) S.A., która jest spółką zależną należącej do Skarbu Państwa Giełdy (...) S.A. w W.. W okresie ubiegania się przez powódkę
o powyższy kredyt hipoteczny, (...) S.A. przy wyznaczaniu stawek referencyjnych administrator stosował „Regulamin stawek referencyjnych WIBID i WIBOR”, przyjęty uchwałą zarządu nr 16/2020 z dnia 3 marca 2020 r. Regulamin ten określa zasady opracowywania Stawek Referencyjnych i ich publikacji, rolę Administratora oraz Komitetu Nadzorczego Wskaźników Referencyjnych Stóp Procentowych w ich opracowywaniu, oraz zasady stosowania Stawek Referencyjnych przez Użytkowników Stawek Referencyjnych.

Zgodnie z tym Regulaminem, administrator sprawuje kontrolę nad opracowywaniem stawek referencyjnych poprzez: 1) zarządzanie mechanizmami dotyczącymi wyznaczania stawek referencyjnych, 2) gromadzenie, analizę oraz przetwarzanie danych wejściowych na potrzeby wyznaczania stawek referencyjnych, 3) wyznaczania stawek referencyjnych zgodnie z przyjętą Metodyka Ustalania Stawek Referencyjnych (pkt 2 Regulaminu).

W Regulaminie zapisano, że Administrator wyznacza Stawki Referencyjne zgodnie
z Metodą Ustalania Stawek Referencyjnych, w oparciu o Kwotowania przekazywane Administratorowi przez Uczestników Fixingu w ramach Fixingu (pkt 5.1 Regulaminu). Definicje Kwotowań, zasady ich opracowywania i przekazywania, Kryteria Uczestników Fixingu oraz ich obowiązki określa Kodeks Postępowania Uczestników WIBID i WIBOR opublikowany przez Administratora (pkt 5.2 Regulaminu). Informacje oraz dokumenty adresowane do Podmiotów Stosujących Stawki Referencyjne przekazywane są przez Administratora przez publikację ich na stronie internetowej Administratora: gpwbenchmark.pl (pkt 4.1 Regulaminu).

Według Regulaminu, stawki referencyjne ustalone w ramach Fixingu w danym Dniu Fixingu są publikowane przez Administratora na stronie internetowej Administratora w tym samym Dniu Fixingu o godzinie 23:00 (pkt 6.1 Regulaminu). Podmioty Stosujące Stawki Referencyjne mogą uzyskać dostęp do informacji o Stawkach Referencyjnych, pomiędzy zakończeniem Fixingu a udostępnieniem Stawek Referencyjnych na stronie Administratora, za pośrednictwem dystrybutorów informacji na warunkach określonych przez dystrybutorów informacji (pkt 6.2 Regulaminu).

Załącznikiem do regulaminu był „Opis Metody Stawek Referencyjnych”, w którym opisano szczegółowo metody ustalenia stawek referencyjnych, zgodnie z art. 13 ust. 1 lit. a) Rozporządzenia o Wskaźnikach Referencyjnych oraz zgodnie z art. 2 Rozporządzenia Delegowanego Komisji 2018/1641.

Stawki Referencyjne zostały określone w tym dokumencie jako wskaźniki referencyjne stóp procentowych w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 22 Rozporządzenia
o Wskaźnikach Referencyjnych, wyznaczane przez Administratora dla poszczególnych Terminów Fixingowych (pkt 2.1), a wskaźnik WIBOR jako wskaźnik referencyjny stopy procentowej w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 22 Rozporządzenia o Wskaźnikach Referencyjnych, odzwierciedlającym poziom stopy procentowej, po jakiej podmioty spełniające Kryteria Uczestnika Fixingu mogłyby składać Depozyty na określone Terminy Fixingowe w innych podmiotach, spełniających Kryteria Uczestnika Fixingu (pkt 2.4). Wskaźnik WIBOR został określony jako kluczowy wskaźnik referencyjny w rozumieniu Rozporządzenia o Wskaźnikach Referencyjnych (pkt 2.5).

W przywołanym Załączniku do Regulaminu wskazano nadto, że:

1) Przedmiotem pomiaru Stawek Referencyjnych są ceny Depozytów przyjmowanych (Wskaźnik WIBID) lub składanych (Wskaźnik WIBOR) na międzybankowym rynku pieniężnym przez Uczestników Fixingu lub podmioty spełniające Kryteria Uczestnika Fixingu (pkt 3.2).

2) Administrator wyznacza Stawki Referencyjne w ramach procesu Fixingu, w oparciu
o Kwotowania przekazywane Administratorowi przez Uczestników Fixingu (4.1).

3) Minimalna liczba Kwotowań do przeprowadzenia Fixingu na dany Termin Fixingowy wynosi 6. W przypadku przekazania Administratorowi przez Uczestników Fixingu 5 lub mniej Kwotowań na dany Termin Fixingowy, Administrator nie ustala Stawek Referencyjnych na taki Termin Fixingowy (pkt 4.3).

4) W każdym Dniu Fixingu Administrator ustala wartość uśrednioną przekazanych przez Uczestników Fixingu Kwotowań na dany Termin Fixingowy według następujących zasad: po usunięciu (odrzuceniu) czterech Kwotowań skrajnych, tj. dwóch o wartości najmniejszej oraz dwóch o wartości największej, w przypadku, gdy zgłoszono nie mniej niż 10 Kwotowań, po usunięciu (odrzuceniu) jednego najniższego i jednego najwyższego Kwotowania, w przypadku, gdy zgłoszono 8 lub 9 Kwotowań, bez odrzucenia żadnego z Kwotowań w przypadku zgłoszenia 6 lub 7 Kwotowań (pkt 4.4).

5) Stawki Referencyjne są ustalane zgodnie z konwencją odsetkową ACT/365 oraz
z dokładnością do dwóch miejsc po przecinku. Stawki Referencyjne wyrażane są
w procentach (%, 1/100) wartości nominalnej Depozytu (pkt 4.5).

6) Źródłem Danych Wejściowych stosowanych do wyznaczania Stawek Referencyjnych dla Administratora są Uczestnicy Fixingu przekazujący Administratorowi Kwotowania, będący podmiotami przekazującymi dane w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 9 Rozporządzenia o Wskaźnikach Referencyjnych (pkt 5.1).

7) Uczestnikiem Fixingu może być podmiot spełniający następujące Kryteria Uczestnika Fixingu: posiadający status Instytucji Kredytowej, oraz w stosunku do którego nie został wyznaczony zarząd komisaryczny lub wobec którego Bankowy Fundusz Gwarancyjny nie podjął decyzji o wszczęciu przymusowej restrukturyzacji lub umorzeniu lub konwersji instrumentów kapitałowych (pkt 12.1).

8) Decyzję o klasyfikacji podmiotu jako kandydata na Uczestnika Fixingu podejmuje Administrator biorąc pod uwagę, poza spełnieniem Kryteriów Uczestnika Fixingu, również inne elementy, które w ocenie Administratora w najlepszym możliwym stopniu pozwalają na stworzenie reprezentatywnego panelu Uczestników Fixingu, których Kwotowania są podstawą wyznaczania Stawek Referencyjnych.
W szczególności, Administrator bierze pod uwagę: aktywność na Rynku Bazowym; poziom współczynnika CET1 oraz współczynnika wypłacalności w odniesieniu do Instytucji Kredytowych (na podstawie danych od KNF), z uwzględnieniem rekomendacji KNF, o ile Administrator taką uzyska (pkt 12.2).

9) Administrator dokonuje przeglądu kryteriów Uczestnika Fixingu w ramach cyklicznego przeglądu Metody Stawek Referencyjnych (12.3).

10) W skład panelu podmiotów przekazujących dane wchodzą następujące podmioty: (...) Bank (...) S.A., (...) Bank (...) S.A., Bank (...) S.A., Bank (...), Bank (...) S.A., Bank (...) S.A., (...) S.A., (...) Bank (...) S.A., Bank (...) S.A., (...) Bank (...) S.A. (pkt 14.1).

( Regulamin Stawek Referencyjnych WIBID i WIBOR wraz z załącznikami nr 1 i nr 2 – k. 79-109).

Sąd ustalił powyższy stan faktyczny na podstawie powołanych dowodów.

Sąd uznał za wiarygodne dowody z wymienionych dokumentów, jako że nie budziły one wątpliwości co do ich autentyczności i nie były kwestionowane przez żadną ze stron postępowania.

Sąd co do zasady dał wiarę zeznaniom powódki, w których powódka przekazała informacje co do swego wykształcenia w okresie zawierania umowy kredytu, celu zaciągnięcia przedmiotowego kredytu, braku negocjowania postanowień umowy określających zasady zmiennego oprocentowania kredytu, sposobu wykorzystania mieszkania nabytego za środki z kredytu – wobec braku dowodów przedstawiających odmienny stan rzeczy. Sąd uznał za niewiarygodne zeznania powódki w części, w której twierdziła, że przy zawieraniu umowy kredytu mówiono jej w banku, że „różnica raty kredytu może wynieść 200 – 300 zł”, bowiem takie twierdzenia pozostają w sprzeczności z informacjami co do ryzyka możliwego wzrostu rat kredytowych w wyniku wzrostu oprocentowania kredytu, znajdującymi się w formularzach bankowych, podpisanych przez powódkę w procesie zawierania umowy kredytu.

Sąd nie dokonał ustaleń faktycznych na podstawie zeznań świadka P. K., bowiem świadek ten nie pamiętał okoliczności zawarcia spornej umowy kredytu i nie przekazał żadnych informacji co do faktów istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy.

Sąd na podstawie art. 235² § 1 pkt 2 k.p.c. pominął dowody z zeznań świadków M. C. i M. N. oraz z opinii biegłych sądowych zgłoszonych przez strony postępowania, gdyż fakty objęte tezami dowodowymi, dotyczące sposobu wyznaczenia stawki referencyjnej WIBOR (zeznania świadków), wysokości świadczeń spełnionych przez powódkę z tytułu spłaty kredytu,
świadczeń nadpłaconych przez powódkę tytułem rat kredytowych przy założeniu, że na oprocentowanie kredytu składa się wyłącznie marża banku, oraz przy założeniu, że kredyt jest nieoprocentowany, jak i dotyczące kwestii, czy odesłanie do wskaźnika WIBOR 3M w dacie zawarcia umowy kredytu było powszechnie stosowane na rynku kredytowym i jakie czynniki wpływały na zmiany stóp procentowych i wskaźników referencyjnych, wynikały w znacznej mierze z dokumentów złożonych do akt sprawy bądź pozostawały bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy.

Sąd zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 69 ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe,
w brzmieniu obowiązującym w dacie zawarcia spornej umowy pomiędzy stronami postępowania (tekst jedn.: Dz.U. z 2019 r., poz. 2357), przez umowę kredytu bank zobowiązuje się oddać do dyspozycji kredytobiorcy na czas oznaczony w umowie kwotę środków pieniężnych z przeznaczeniem na ustalony cel, a kredytobiorca zobowiązuje się do korzystania z niej na warunkach określonych w umowie, zwrotu kwoty wykorzystanego kredytu wraz z odsetkami w oznaczonych terminach spłaty oraz zapłaty prowizji od udzielonego kredytu. W myśl art. 69 ust. 2 Prawa bankowego, umowa kredytu powinna być zawarta na piśmie i określać w szczególności: 1) strony umowy; 2) kwotę i walutę kredytu;
3) cel, na który kredyt został udzielony; 4) zasady i termin spłaty kredytu; 4a) w przypadku umowy o kredyt denominowany lub indeksowany do waluty innej niż waluta polska, szczegółowe zasady określania sposobów i terminów ustalania kursu wymiany walut, na podstawie którego w szczególności wyliczana jest kwota kredytu, jego transz i rat kapitałowo-odsetkowych oraz zasad przeliczania na walutę wypłaty albo spłaty kredytu; 5) wysokość oprocentowania kredytu i warunki jego zmiany; 6) sposób zabezpieczenia spłaty kredytu;
7) zakres uprawnień banku związanych z kontrolą wykorzystania i spłaty kredytu; 8) terminy i sposób postawienia do dyspozycji kredytobiorcy środków pieniężnych; 9) wysokość prowizji, jeżeli umowa ją przewiduje; 10) warunki dokonywania zmian i rozwiązania umowy.

Domagając się ustalenia prawa lub stosunku prawnego na podstawie art. 189 k.p.c. powód wykazać musi istnienie interesu prawnego. Interes prawny stanowi kryterium merytoryczne, a jego brak skutkuje oddaleniem powództwa. Dopiero dowiedzenie przez powoda interesu prawnego otwiera sądowi drogę do badania prawdziwości twierdzeń o tym, że dany stosunek prawny lub prawo rzeczywiście istnieje bądź nie istnieje. Taki interes prawny występuje wówczas, gdy ma miejsce niepewność prawa lub stosunku prawnego zarówno z przyczyn faktycznych, jak i prawnych, którą jest w stanie usunąć sądowy wyrok ustalający. Chodzi tu o sytuację, gdy sam skutek, jaki wywoła uprawomocnienie się wyroku ustalającego, definitywnie zakończy spór istniejący lub prewencyjnie zapobiegnie powstaniu takiego sporu w przyszłości. W orzecznictwie przyjęto, że nie zachodzi z reguły interes prawny w rozumieniu art. 189 k.p.c., gdy zainteresowany może osiągnąć w pełni ochronę swych praw na innej drodze, zwłaszcza w drodze powództwa o zasądzenie świadczeń pieniężnych lub niepieniężnych ( tak SN w orz. z dnia 22.11.2002 r., IV CKN 1519/00, i z dnia 04.01.2008 r., III CSK 204/07). Ustalenie istnienia bądź nieistnienia stosunku prawnego lub prawa następuje wtedy przesłankowo w sprawie o świadczenie. Powództwo o ustalenie prawa lub stosunku prawnego może być uwzględnione wtedy, gdy spełnione są dwie przesłanki merytoryczne: interes prawny oraz wykazanie prawdziwości twierdzeń powoda, że dane prawo lub stosunek prawny rzeczywiście istnieje. Pierwsza z tych przesłanek warunkuje określony skutek tego powództwa, decydując o dopuszczalności badania i ustalania prawdziwości twierdzeń powoda. Wykazanie zaś istnienia drugiej z tych przesłanek decyduje o kwestii zasadności powództwa ( vide orz. SN z 27.06.2001 r., II CKN 898/00).

Roszczenie o zwrot świadczeń pieniężnych z tytułu spłaty rat kredytowych podlega natomiast ocenie na podstawie przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu (art. 405 i nast. k.c.). W myśl art. 405 k.c., kto bez podstawy prawnej uzyskał korzyść majątkową kosztem innej osoby, obowiązany jest do wydania korzyści w naturze, a gdyby to nie było możliwe, do zwrotu jej wartości. Zobowiązanie z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia powstaje przy zaistnieniu trzech przesłanek. Po pierwsze, korzyść musi być uzyskana bez podstawy prawnej, co ma miejsce, gdy u jej podstaw nie leży ani czynność prawna, ani przepis ustawy, ani orzeczenie sądu lub decyzja administracyjna. Po drugie, korzyść musi mieć wartość majątkową, możliwą do określenia w pieniądzu. Po trzecie, korzyść musi być uzyskana kosztem innej osoby, co oznacza istnienie powiązania pomiędzy wzbogaceniem po jednej stronie, a zubożeniem po drugiej stronie. Szczególnym rodzajem bezpodstawnego wzbogacenia jest tzw. świadczenie nienależne, o którym mowa w art. 410 k.c. Świadczenie jest nienależne w sytuacjach określonych w art. 410 § 2 k.c., w tym również w przypadku, gdy spełniający świadczenie nie był w ogóle zobowiązany albo jeżeli podstawa świadczenia odpadła. Sytuacje kwalifikowane jako świadczenie nienależne zakładają uzyskanie korzyści majątkowej w następstwie świadczenia, czyli zachowania zmierzającego do wykonania zobowiązania.

Powódka, formułując roszczenia o ustalenie i o zapłatę dochodzone w niniejsze sprawie (główne, jak i ewentualne) powoływała się na niedozwolony charakter
i w konsekwencji bezskuteczność, bądź nieważność postanowień umownych dotyczących zmiennego oprocentowania kredytu. Przyczyną tego stanu rzeczy mają być nieprawidłowości w ustalaniu stawki referencyjnej WIBOR, która jest wyznaczany w sposób nietransparentny, nieobiektywny i nierynkowy, a nadto brak udzielenia powódce przez bank informacji
o ryzyku wzrostu oprocentowania kredytu w następstwie możliwej zmiany wysokości stawki WIBOR. Wobec tego kwestionowane postanowienia umowne należało w pierwszym rzędzie poddać ocenie pod kątem spełniania przesłanek z art. 385¹ k.c.

Przypomnieć trzeba, że kwestię ustalania oprocentowania zmiennego kredytu regulowały następujące postanowienia umowy:

1) § 6 ust. 1, o treści: „Kredyt, z zastrzeżeniem ust. 3, jest oprocentowany według zmiennej stopy procentowej.”

2) § 6 ust. 2, o treści: „W przypadku kredytu oprocentowanego według zmiennej stopy procentowej kredytobiorca ponosi ryzyko zmiany stóp procentowych, co oznacza, iż
w przypadku wzrostu poziomu stopy referencyjnej wyższe będzie oprocentowanie kredytu, wzrośnie wówczas miesięcznej raty kapitałowo-odsetkowej i wzrośnie łączna wartość zapłaconych odsetek, przy czym w przypadku jakiejkolwiek zmiany poziomu stopy referencyjnej oprocentowanie kredytu nie będzie niższe niż 2% w skali roku.”

3) § 6 ust. 4, o treści: „Oprocentowanie kredytu stanowi sumę marży kredytu i stopy referencyjnej WIBOR3M, która stanowi wskaźnik referencyjny w rozumieniu ustawy z dnia 23 marca 2017 r. o kredycie hipotecznym oraz o nadzorze nad pośrednikami kredytu hipotecznego i agentami i ulega zmianie w zależności od zmiany stopy referencyjnej, zgodnie z ust. 4. Na dzień zawarcia umowy administratorem wskaźnika referencyjnego WIBOR 3M, tj. podmiotem, który sprawuje kontrolę nad jego opracowywaniem, jest (...) S.A. W sytuacji, gdy wyliczone w ten sposób oprocentowanie kredytu byłoby niższe niż 2%, Bank zastosuje oprocentowanie
w wysokości 2%, gdzie różnica pomiędzy poziomem oprocentowania w wysokości 2% a stopą referencyjną WIBOR3M wyliczoną zgodnie z ust. 4 stanowiła będzie marżę Banku. W przypadku wystąpienia istotnej zmiany wskaźnika referencyjnego lub zaprzestania opracowywania wskaźnika referencyjnego, przy obliczaniu oprocentowania w miejsce dotychczasowego wskaźnika zastosowanie będzie miał wskaźnik ustalony zgodnie z zasadami opisanymi w § 11, a zdanie poprzednie stosuje się odpowiednio.”

4) § 6 ust. 4, o treści: „Stopa referencyjna zmienia się w cyklach 3-miesięcznych, w tym samym dniu miesiąca, w którym była zawarta umowa lub jeśli w danym miesiącu kalendarzowym dzień ten nie występuje – w ostatnim dniu tego miesiąca, w którym była zawarta umowa lub jeśli w danym miesiącu kalendarzowym dzień ten nie występuje – w ostatnim dniu tego miesiąca i przyjmuje wartość z ostatniego roboczego miesiąca poprzedzającego miesiąc, w którym następuje zmiana.”

5) § 6 ust. 5, o treści: „W przypadku wystąpienia istotnej zmiany wskaźnika referencyjnego lub zaprzestania opracowywania wskaźnika referencyjnego nastąpi zmiana oprocentowania, zgodnie z zasadami opisanymi w § 11. Kolejne zmiany oprocentowania będą następowały w terminach określonych w ust. 4.”

6) § 6 ust. 6, o treści: „Marża kredytu z zastrzeżeniem ust. 8-11 wynosi 2,50% i jest stała w całym okresie kredytowania, z zastrzeżeniem ust. 3.”

7) § 6 ust. 7, o treści: „Oprocentowanie kredytu w dniu sporządzenia umowy wynosi 2,7300% w stosunku rocznym. Do ustalenia oprocentowania na dzień sporządzenia umowy bank uwzględnił wartość stopy referencyjnej WIBOR 3M w wysokości 0,2300%.

Ponadto, w „Regulaminu kredytowania osób fizycznych w ramach usług bankowości hipotecznej w Banku (...) S.A.” zdefiniowano: „zmienną stopę procentową” – jako stopę, według której oprocentowany jest kredyt, ustalaną jako suma odpowiedniej dla danej waluty stopy referencyjnej i marży banku, a „stopę referencyjną” – jako stawkę WIBOR 3M (W. I. R.), stopę procentowa podawaną przez R. o godzinie 11.00, na podstawie średniej arytmetycznej kwotowań 3-miesięcznych, po której banki gotowe są sprzedawać swoje nadwyżki finansowe na rynku międzybankowym, w przypadku kredytu w PLN.

Z przepisu art. 69 ust. 2 pkt 5 Prawa bankowego wynika, umowa kredytu powinna określać wysokość oprocentowania kredytu i warunki jego zmiany. W przypadku przedmiotowej umowy kredytu, w powołanych postanowieniach umownych, zostało określone oprocentowanie w dniu udzielenia kredytu w wysokości 2,7300% w stosunku rocznym, w tym wysokość stopy referencyjnej WIBOR 3M 0,2300% i wysokość marży banku w całym okresie kredytowania 2,50%. Określono również warunki zmiany oprocentowania kredytu, ze względu na wzrost stawki WIBOR 3M. Wprowadzenie do umowy zmiennego oprocentowania, w oparciu o stałą marżę banku i zmienną stawkę referencyjną WIBOR, nie narusza art. 69 ust. 2 pkt 5 Prawa bankowego bądź innego przepisu prawa ani natury stosunku prawnego, o której mowa w art. 353^{(
1)} k.c. Stawka WIBOR nie jest bowiem wyznaczana przez pozwany bank, a więc bank nie może tej stawki dowolnie zmniejszać lub zwiększać według swojego uznania, lecz musi odwołać się do czynnika zewnętrznego. Wskazano przy tym, że stawka WIBOR podawana jest przez serwis R., wobec czego kredytobiorca miał możliwość bieżącego kontrolowania wysokości tej stawki
i konfrontowania z nią wysokości oprocentowania zmiennego stosowanego przez bank
w okresie obowiązywania umowy kredytu. Postanowienia umowy kredytu dotyczące zmiennego oprocentowania kredytu nie są też sprzeczne z zasadami współżycia społecznego, bo nie można uznać, że taka konstrukcja oprocentowania krzywdzi kredytobiorcę i prowadzi do uprzywilejowania banku. Mechanizm polegający na tym, że w razie wzrostu stawki referencyjnej WIBOR rośnie oprocentowanie kredytu i wysokość spłacanych rat, jest oczywisty.

Z art. 385¹ § 1 k.c. wynika, że niedozwolonymi postanowieniami umownymi są klauzule umowne, które spełniają łącznie trzy przesłanki pozytywne: zawarte zostały
w umowach z konsumentami, kształtują prawa i obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny
z dobrymi obyczajami oraz rażąco naruszają interesy konsumenta. Kontrola abuzywności postanowień umowy wyłączona jest jedynie w przypadku spełnienia jednej z dwóch przesłanek negatywnych, to jest: gdy postanowienie umowne zostało indywidualnie uzgodnione z konsumentem oraz postanowienie umowne określa główne świadczenia stron
i jest sformułowane w sposób jednoznaczny.

Powódka zawarła sporną umowę kredytu jako konsument. W myśl art. 22¹ k.c. za konsumenta uważa się osobę fizyczną dokonującą z przedsiębiorcą czynności prawnej niezwiązanej bezpośrednio z jej działalnością gospodarczą lub zawodową. Środki
z kredytu zostały przeznaczone na nabycie lokalu mieszkalnego. Cel kredytu świadczy zatem o tym, że nie był on związany z żadną działalności gospodarczą czy zawodową powódki, lecz służył finansowaniu potrzeb mieszkaniowych powódki. Bank zawierał natomiast przedmiotową umowę jako przedsiębiorca w zakresie prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej, która polega m.in. na udzielaniu kredytów.

Brak indywidualnego uzgodnienia kwestionowanych postanowień umownych dotyczących zasad ustalania zmiennego oprocentowania kredytu był również oczywisty. Artykuł 385¹ § 3 k.c. stanowi, że nieuzgodnione indywidualnie są te postanowienia umowy, na których treść konsument nie miał rzeczywistego wpływu. W szczególności odnosi się to do postanowień umowy przejętych z wzorca umowy zaproponowanego konsumentowi przez kontrahenta. Przez „rzeczywisty wpływ” należy rozumieć realną możliwość oddziaływania na treść postanowień umownych. Fakt, że konsument znał treść danego postanowienia i rozumiał je nie przesądza o tym, że zostało ono indywidualnie uzgodnione. Za uzgodnione indywidualnie trzeba bowiem uznawać tylko takie klauzule umowne, na których treść istotnie mógł on w praktyce oddziaływać. Innymi słowy, należy badać, czy konsument miał realny wpływ na ewentualną zmianę klauzul proponowanych przez przedsiębiorcę i czy
z możliwości tej zdawał sobie sprawę. Do tego, by skutecznie wykazać fakt, że klauzula była uzgodniona z konsumentem, nie wystarcza opatrzenie kontrolowanego postanowienia wzmiankami typu: „wyrażam zgodę”, „przyjmuję własnoręcznym podpisem” (vide orz. Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 06.03.2013 r., VI ACa 1241/12, LEX nr 1322083).
W konsekwencji postanowieniami indywidualnie uzgodnionymi będą takie, które były
w sposób rzeczywisty negocjowane lub włączone do umowy wskutek propozycji zgłoszonej przez samego konsumenta.

Przedmiotowa umowa kredytu została zawarta według standardowego wzorca banku
i jej postanowienia odnoszące się do zasad ustalania zmiennego oprocentowania kredytu nie były przedmiotem negocjacji. Treść tego wzorca jest identyczna jak wzorców dotyczących wielu innych umów stosowanych przez pozwany bank. O ile wysokość oprocentowania kredytu w dacie zawarcia umowy musiała zostać uzgodniona indywidualnie na potrzeby konkretnej umowy, to zasady ustalania zmiennego oprocentowania kredytu, przy wykorzystaniu stawki referencyjnej WIBOR, nie były przedmiotem uzgodnień. Zgoda na zawarcie umowy kredytu zawierającej klauzule zmiennego oprocentowania kredytu nie jest tożsama z faktem indywidualnych negocjacji treści tych konkretnych klauzul.

Klauzula dotycząca zmiennego oprocentowania kredytu dotyczy głównego świadczenia stron umowy kredytu. Zapłata przez kredytobiorcę odsetek z tytułu oprocentowania kredytu stanowi wynagrodzenie banku za oddanie do dyspozycji kredytobiorcy środków pieniężnych, zatem jest głównym świadczeniem kredytobiorcy
w umowie kredytu. Trzeba jednak uznać, że dopuszczalna jest jednak ocena przedmiotowej klauzuli dotyczącej zmiany oprocentowania pod kątem jej abuzywności, ponieważ nie została ona określona jednoznacznie w samej umowie, skoro odnosi się do wskaźnika WIBOR ustalanego przez zewnętrzny podmiot.

Należało zatem ocenić kwestionowane postanowienia umowne w świetle pozostałych przesłanek ich abuzywności, tj. sprzeczności z dobrymi obyczajami i rażącego naruszenia interesów konsumenta.

W sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszają interesy konsumenta postanowienia umowne godzące w równowagę kontraktową stron, a także te, które zmierzają do wprowadzenia konsumenta w błąd, wykorzystując jego zaufanie i brak specjalistycznej wiedzy. Klauzula dobrych obyczajów nawiązuje do wyobrażeń o uczciwych, rzetelnych działaniach stron, a także do zaufania, lojalności, jak również – w stosunkach
z konsumentami – do fachowości. Zatem sprzeczne z dobrymi obyczajami są takie działania, które zmierzają do dezinformacji lub wywołania błędnego mniemania konsumenta (czy szerzej klienta), wykorzystania jego niewiedzy lub naiwności, ukształtowania stosunku zobowiązaniowego niezgodnie z zasadą równorzędności stron, nierównomiernego rozłożenia praw i obowiązków między partnerami kontraktowymi ( tak M. Bednarek, w: System Prawa Prywatnego. Tom 5. Prawo zobowiązań – część ogólna, 2013, s.766). Dobre obyczaje, do których odwołuje się art. 385¹k.c. stanowią przykład klauzuli generalnej, której zadaniem jest wprowadzenie możliwości dokonania oceny treści czynności prawnej w świetle norm pozaprawnych. Chodzi o normy moralne i obyczajowe, powszechnie akceptowane albo znajdujące szczególne uznanie w określonej sferze działań, na przykład w obrocie profesjonalnym, w określonej branży, w stosunkach z konsumentem, itp. Przez dobre obyczaje w znaczeniu określonym art. 385¹§ 1 k.c. należy rozumieć pozaprawne reguły postępowania niesprzeczne z etyką, moralnością i aprobowanymi społecznie obyczajami. Należy przy tym mieć na uwadze, że pojęcie sprzeczności z dobrymi obyczajami stanowi przeniesienie na grunt Kodeksu cywilnego użytego w art. 3 ust. 1 dyrektywy pojęcia sprzeczności z wymogami dobrej wiary. Powołany przepis przewiduje, że warunki umowy, które nie były indywidualnie negocjowane, mogą być uznane za nieuczciwe, jeśli stoją
w sprzeczności z wymogami dobrej wiary, powodując znaczącą nierównowagę wynikających z umowy praw i obowiązków stron ze szkodą dla konsumenta. Równocześnie preambuła dyrektywy zawiera w motywie 16 istotne wskazówki interpretacyjne pozwalające ustalić pożądane zachowania zgodne z wymogami dobrej wiary. Przy dokonywaniu oceny działania
w dobrej wierze będzie brana pod uwagę zwłaszcza siła pozycji przetargowej stron umowy,
a w szczególności, czy konsument był zachęcany do wyrażenia zgody na warunki umowy
i czy towary lub usługi były sprzedane lub dostarczone na specjalne zamówienie konsumenta; sprzedawca lub dostawca spełnia wymóg działania w dobrej wierze, jeżeli traktuje on drugą stronę umowy w sposób sprawiedliwy i słuszny, należycie uwzględniając jej prawnie uzasadnione roszczenia.

Również przy interpretacji kolejnej z wymaganych dla stwierdzenia abuzywności postanowienia umownego przesłanek – rażącego naruszenia interesów konsumenta, odwołać należy się do treści przepisów dyrektywy. W ich świetle uzasadnione jest twierdzenie, że rażące naruszenie interesów konsumenta ma miejsce, jeżeli postanowienia umowy poważnie
i znacząco odbiegają od sprawiedliwego wyważenia praw i obowiązków stron, wprowadzając nieusprawiedliwioną dysproporcję praw i obowiązków na niekorzyść konsumenta. Zwrócić należy przy tym uwagę, że o ile ustawodawca posłużył się w art. 385¹ k.c. pojęciem rażącego naruszenia interesów konsumenta, co może wskazywać na ograniczenie treści stosowania przepisów do przypadków skrajnej nierównowagi interesów stron, to w treści art. 3 ust.1 dyrektywy ta sama przesłanka została określona jako wymóg spowodowania znaczącej nierównowagi wynikających z umowy praw i obowiązków stron ze szkodą dla konsumenta. W tej sytuacji konieczność wykładni art. 385¹ k.c. w świetle wymogów dyrektywy rodzi konieczność złagodzenia kryteriów stawianych skutkom postanowienia, których zaistnienie pozwalać będzie na stwierdzenie jego niedozwolonego charakteru. Tradycyjne stopniowanie, w którym za rażące uznaje się sytuacje skrajne, nadzwyczajne, ustąpić musi konieczności odnoszenia się jedynie do znamienia znaczącej nierównowagi, jako wypełniającej już kryteria rażącego naruszenia.

Podkreślić należy, że stosownie do art. 385² k.c., oceny zgodności postanowienia umowy z dobrymi obyczajami dokonuje się według stanu z chwili zawarcia umowy, biorąc pod uwagę jej treść, okoliczności zawarcia oraz uwzględniając umowy pozostające
w związku z umową obejmującą postanowienie będące przedmiotem oceny. Ponadto zgodnie z brzmieniem art. 4 dyrektywy, nadanym sprostowaniem z 13 października 2016 r. (Dz. Urz. UE. L z 2016 r. Nr 276, poz. 17), nieuczciwy charakter warunków umowy jest określany
z uwzględnieniem rodzaju towarów lub usług, których umowa dotyczy i z odniesieniem,
w momencie zawarcia umowy, do wszelkich okoliczności związanych z zawarciem umowy oraz do innych warunków tej umowy lub innej umowy, od której ta jest zależna. W rezultacie przy dokonywaniu oceny niedozwolonego charakteru określonego postanowienia umownego, w tym także oceny indywidualnej, nie ma żadnego znaczenia, w jaki sposób umowa była wykonywana przez strony. W szczególności nie ma znaczenia, czy przedsiębiorca rzeczywiście korzystał z możliwości, jakie wynikają dla niego z określonego brzmienia postanowień umownych. Istotne jest jedynie, że nie było żadnych przeszkód, aby z takich uprawnień, mogących naruszać interesy konsumenta, mógł skorzystać. Postanowienie umowne ma niedozwolony charakter nie dlatego, że jest w niewłaściwy sposób wykorzystywane przez przedsiębiorcę – tym bardziej, że jest to okoliczność, która w toku wykonywania umowy może się zmieniać. To samo postanowienie nie może być abuzywne bądź tracić taki charakter jedynie w wyniku przyjęcia przez jedną ze stron umowy określonego sposobu jej wykonania, korzystania bądź niekorzystania z wynikających z niej uprawnień. Postanowienie jest niedozwolone, jeśli daje kontrahentowi konsumenta możliwość działania w sposób rażąco naruszający interesy konsumenta.

W ocenie Sądu, na gruncie przywołanych wyżej reguł, brak jest podstaw do uznania kwestionowanych przez stronę powodową klauzul dotyczących zmiennego oprocentowania kredytu za niedozwolone postanowienia umowne.

Jak już wskazano, WIBOR 3M (W. I. R.) został określony jako stopa procentowa podawaną przez R. o godzinie 11.00, na podstawie średniej arytmetycznej kwotowań 3-miesięcznych, po której banki gotowe są sprzedawać swoje nadwyżki finansowe na rynku międzybankowym, w przypadku kredytu w PLN. Treść postanowień umowy nie wskazuje w żadnym momencie, aby pozwany bank miał swobodę
w określaniu wskaźnika WIBOR 3M, a tym bardziej swobodę niczym nieograniczoną. Wręcz przeciwnie, w celu zastosowania tego wskaźnika bank musiał odwołać się do średniej stopy procentowej (...) Międzybankowego do oprocentowania pożyczek udzielanych przez banki w złotych na okres 3 miesięcy, publikowanej przez serwis (...). Wskaźnik WIBOR odzwierciedla zatem poziom stopy procentowej, po jakiej banki mogłyby składać w innych bankach środki pieniężne (depozyty) na określony termin. Nie było przy tym potrzeby, żeby pozwany bank doręczał powódce „Regulaminem fixingu stawek referencyjnych WIBOR i WIBID”, wydany przez administratora stawek referencyjnych – (...) S.A., bowiem regulamin ten nie był częścią stosunku umownego łączącego strony umowy kredytu, lecz tylko wiązał uczestników fixingu przy ustalaniu stawek referencyjnych.

Za metodologię ustalania wskaźnika WIBOR 3M, jego zgodność z przepisami prawa oraz rynkowy charakter odpowiada administrator stawki, którym jest podmiot trzeci
w stosunku do stron umowy kredytu. Administratorem tym jest (...) S.A.,
a merytoryczny nadzór nad wszystkimi aspektami opracowywania stawek referencyjnych pełni Komitet Nadzorczy (...)S.A. Komisja Nadzoru Finansowego w dniu
17 grudnia 2020 r. udzieliła (...) S.A. w tym zakresie zezwolenia, tym samym dopuszczając WIBOR do stosowania przez podmioty nadzorowane w umowach z klientami. Wskaźnik WIBOR podlega restrykcyjnym regulacjom rozporządzenia BMR, które
w przeważającej część weszło w życie w dniu 1 stycznia 2018 r., a rozstrzygnięcie właściwego organu administracji przesądziło o zgodności metodologii jego ustalania
z powszechnie obwiązującymi normami prawnymi, w tym z rozporządzeniem BMR. Administrator udostępnia wartości wskaźnika referencyjnego WIBOR na swojej publicznie
i łatwo dostępnej stronie, co pozwala kredytobiorcom na zweryfikowanie prawidłowości ustalenia wysokości oprocentowania przez bank. Oceny powyższej nie zmienia fakt, że pozwany bank jest jednym z banków uczestniczących w fixingu. WIBOR jest bowiem ustalany jako średnia arytmetyczna wielkości oprocentowania podawanych przez największe banki działające w Polsce, które są uczestnikami panelu WIBOR, po odrzuceniu wielkości skrajnych, a zatem nie jest to wielkość pozwanego banku. Skoro Komisja Nadzoru Finansowego w ramach swojej właściwości przesądziła, że wskaźnik referencyjny WIBOR spełnia wszystkie wymogi wynikające z rozporządzenia BMR, to sąd powszechny nie ma podstawy, by stosując przesłanki z art. 385^{(

1)} k.c. uznać odwołanie się do tego wskaźnika za wadliwe.

W związku z tym nie można przyjąć, by pozwany bank miał możliwość jednostronnego i arbitralnego kształtowania oprocentowania kredytu w oparciu o wskaźnik WIBOR, a zarzuty powódki w tym zakresie należy uznać za nieuzasadnione.

Wbrew twierdzeniom powódki, w procesie zawierania umowy kredytu udzielono jej wyczerpujących, rzetelnych informacji o ryzyku wiążącym się z zawarciem umowy kredytu ze zmiennym oprocentowaniem kredytu. Jak wcześniej wskazano, już we wniosku kredytowym podano, że: „W przypadku kredytów ze zmiennym oprocentowaniem występuje ryzyko zmiany stóp procentowych, co oznacza, że w przypadku wzrostu poziomu stopy referencyjnej wyższe będzie oprocentowanie kredytu, wzrośnie wówczas wysokość miesięcznej raty kapitałowo-odsetkowej, to natomiast spowoduje wzrost ogólnego łącznego kosztu obsługi udzielonego kredytu”.

Kolejne, bardziej szczegółowe informacje znajdowały się w „Formularzu informacyjnym dotyczącym kredytu hipotecznego” i „Dodatkowych informacjach przekazywanych wraz z Formularzem informacyjnych”, które zostały powódce przedstawione w procesie zawierania umowy, gdzie podano m.in. że:

1) Rata kapitałowo-odsetkowa pozostaje niezmienna do pierwszej zmiany oprocentowania. Zmienia się ona wraz ze zmianą oprocentowania co 3 miesiące. Państwa dochody mogą się zmienić. Prosimy upewnić się, że w sytuacji gdy Państwa dochody zmniejszą się, będą Państwo nadal w stanie spłacać raty kredytu hipotecznego co miesiąc. Stopa oprocentowania kredytu hipotecznego może się zmienić. Oznacza to, że wysokość rat może się zwiększyć lub zmniejszyć. Na przykład, gdyby stopa oprocentowania kredytu hipotecznego wzrosła o 22.23%, wysokość raty z 1.263,69 zł mogłaby wzrosnąć do 5.547,51 zł.

Przedstawiono tam także wykres obrazujący historię zmiany stawki WIBOR 3M od 2008 r. do II kwartału 2020 r., z którego wynika, że stawka pomiędzy 2008 r. i 2009 r. wynosiła około 7%, w okresie od 2015 r. do końca 2019 r. utrzymywała się na poziomie około 2%, a na początku 2020 r. spadła poniżej 1%. W związku z tym wskazano, że aktualnie poziom stawki WIBOR 3M kształtuje się na historycznie niskim poziomie i podkreślono, że w przypadku długoterminowego kredytu hipotecznego poziom stóp procentowych, od którego zależy jego oprocentowanie, może wielokrotnie ulec zmianie, w tym możliwy jest wzrost oprocentowania kredytu. Przykładowo poziom stawki WIBOR 3M obecnie nie przekracza 2%, podczas gdy 10 lat temu przyjmował wartość około 7%, a 15 lat temu ponad 20%.
W zamieszczonej we wskazanym dokumencie tabeli zaprezentowano także sytuacje modelowe, obrazujące szacunkową wysokość raty kapitałowo-odsetkowej dla wnioskowanej kwoty kredytu 290.000 zł, udzielonego na okres 360 miesięcy, z oprocentowaniem 2,73% - przy aktualnym poziomie stopy procentowej (1.185,44 zł) a także m.in. przy poziomie stopy procentowej ustalonej w oparciu o wartość stopy procentowej WIBOR 3M na poziomie: 3% (1.646,59 zł), 5% (2.027,72 zł), 10% (3.095,05 zł) .

W przywołanych dokumentach wyjaśniono należycie istotę ryzyka zmiennego oprocentowania kredytu, wynikającego z możliwych zmian wysokości wskaźnika WIBOR
w czasie obowiązywania umowy kredytu, skalę możliwych zmian oprocentowania kredytu oraz ich wpływ na wysokość rat kredytu. Wobec tego powódka, zawierając umowę kredytu, winna liczyć się z tym, że w trakcie wykonywania umowy kredytu może nastąpić znaczny wzrost oprocentowania kredytu, skutkujący zwiększeniem wysokości rat kredytowych.

W tej sytuacji nie można postawić zasadnie bankowi zarzutów odnoszących się do naruszenia obowiązków informacyjnych względem powódki. Wręcz przeciwnie, przy zawieraniu umowy kredytu bank wywiązał się należycie z obowiązków informacyjnych, ostrzegając powódkę przed ryzykiem wiążącym się z zaciągnięciem kredytu oprocentowanego według zmiennej stopy procentowej, w kontekście możliwości znacznego wzrostu wysokości rat kredytowych. Powódce uświadomiono w procesie zawierania umowy kredytu występowanie ryzyka wzrostu oprocentowania kredytu i jego ekonomiczne konsekwencje.

Podkreślić trzeba dodatkowo, że ryzyko zmiany oprocentowania kredytu nie było nieograniczone. Strony umowy kredytu wiązały bowiem przepisy prawa powszechnie obowiązującego, w tym regulacje art. 359 § 2¹ i § 2² k.c., z których wynika, że gdyby stopa oprocentowania kredytu, ustalanego w sposób wskazany w umowie, miała być wyższa
w okresie kredytowania niż ustawowa wysokość odsetek maksymalnych, która jest równa dwukrotności wysokości odsetek ustawowych (równej sumie stopy referencyjnej NBP i 3,5 punktów procentowych), to w takiej sytuacji bank byłby uprawniony do pobrania oprocentowania w wysokości odsetek maksymalnych. W konsekwencji nie można bankowi zarzucić nielojalnego postępowania względem powódki poprzez naruszenie obowiązków informacyjnych w zakresie ryzyka zmiany oprocentowania kredytu.

W świetle powyższego nie było podstaw do uznania, by kwestionowane przez powódkę klauzule, wprowadzające zmienne oprocentowanie kredytu ustalane w oparciu
o wskaźnik WIBOR, były nieuczciwe – sprzeczne z dobrymi obyczajami, by rażąco naruszały interesy powódki jako konsumenta i by stanowiły niedozwolone postanowienia umowne
w rozumieniu art. 385¹ § 1 k.c. Wobec tego znajdujące się w umowie klauzule odnoszące się do wskaźnika WIBOR nie mogą być uznane za bezskuteczne wobec powódki, ze skutkiem uznania, że oprocentowanie kredytu wyznacza wyłącznie marża banku określona w umowie kredytu lub że kwota kredytu jest w ogóle nieoprocentowana, albo że umowa kredytu jest
w całości nieważna (bezskuteczna).

W rezultacie stwierdzić należy, że skoro klauzule określające mechanizm zmiennego oprocentowania kredytu nie są bezskuteczne (nie stanowią klauzul abuzywnych) ani nieważne, to nie zasługiwały na uwzględnienie dochodzone pozwem żądania – o ustalenie treści stosunku prawnego i o zwrot części świadczeń pieniężnych spełnionych przez powódkę na rzecz banku tytułem rat kredytowych – ani główne, ani ewentualne. Bank nie pobrał od powódki żadnej części rat kredytowych bez podstawy prawnej, zatem nie stał się bezpodstawnie wzbogacony kosztem powódki, w rozumieniu art. 410 k.c. w zw. z art. 405 k.c.

Z tych wszystkich przyczyn, Sąd w pkt. I sentencji wyroku oddalił powództwo
w całości – zarówno główne, jak i ewentualne.

Orzekając o kosztach postępowania w pkt. II sentencji wyroku Sąd kierował się zasadą odpowiedzialności za wynik procesu wyrażoną w art. 98 § 1 k.p.c. Powódka, jako przegrywający sprawę, obowiązana jest zwrócić pozwanemu koszty procesu niezbędne do celowej obrony w kwocie 5.417 zł, na którą składają się opłata skarbowa od pełnomocnictwa procesowego w wysokości 17 zł i wynagrodzenie pełnomocnika procesowego pozwanego
w stawce 5.417 zł, ustalonej na podstawie § 2 pkt 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2023 r., poz. 1935).

Dodano: 9 lutego 2026, Opublikował(a): Iwona Lubańska
Podmiot udostępniający informację: Sąd Okręgowy w Warszawie
Osoba, która wytworzyła informację: sędzia Paweł Duda
Data wytworzenia informacji: 14 stycznia 2026