Portal Orzeczeń Sądu Okręgowego w Warszawie

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 27 sierpnia 2025 r.

Sąd Okręgowy w Warszawie XXVII Wydział Cywilny Odwoławczy w składzie:

Przewodniczący:	Sędzia Jan Bołonkowski
Protokolant:	Praktykant Zuzanna Oskroba

po rozpoznaniu w dniu 27 sierpnia 2025r. w Warszawie

na rozprawie

połączonych spraw z powództw: A. P. i Ł. P., P. G. i K. W., L. Ś. i H. G., T. B. i I. B.

przeciwko (...) spółce z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W.

o zapłatę

na skutek apelacji powodów

od wyroku Sądu Rejonowego dla m. st. Warszawy w Warszawie

z dnia 24 listopada 2023 r., sygn. akt II C 1275/22

I.  zmienia zaskarżony wyrok w ten sposób, że:

1)  w punkcie 1 w sprawie z powództwa A. P. i Ł. P.:

a)  zasądza od (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością
z siedzibą w W. na rzecz A. P. i Ł. P. kwoty po 250 (dwieście pięćdziesiąt) euro wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 19 lutego 2022 r. do dnia zapłaty;

b)  zasądza od (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością
z siedzibą w W. na rzecz A. P. i Ł. P. kwoty po 387 (trzysta osiemdziesiąt siedem) złotych wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty – tytułem zwrotu kosztów procesu;

2)  w punkcie 2 w sprawie z powództwa K. W. i P. G.:

a)  zasądza od (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością
z siedzibą w W. na rzecz K. W. i P. G. kwoty po 250 (dwieście pięćdziesiąt) euro wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 9 maja 2022 r. do dnia zapłaty;

b)  zasądza od (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością
z siedzibą w W. na rzecz K. W. i P. G. kwoty po 387 (trzysta osiemdziesiąt siedem) złotych wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty – tytułem zwrotu kosztów procesu;

3)  w punkcie 3 w sprawie z powództwa L. Ś. i H. G.:

a)  zasądza od (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością
z siedzibą w W. na rzecz L. Ś. i H. G. kwoty po 250 (dwieście pięćdziesiąt) euro wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 26 sierpnia 2021 r. do dnia zapłaty;

b)  zasądza od (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością
z siedzibą w W. na rzecz L. Ś. i H. G. kwoty po 387 (trzysta osiemdziesiąt siedem) złotych wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty – tytułem zwrotu kosztów procesu;

4)  w punkcie 4 w sprawie z powództwa T. B. i I. B.:

a)  zasądza od (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością
z siedzibą w W. na rzecz T. B. i I. B. kwoty po 400 (czterysta) euro wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 26 lipca 2022 r. do dnia zapłaty;

b)  zasądza od (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością
z siedzibą w W. na rzecz T. B. i I. B. kwoty po 1.117 (tysiąc sto siedemnaście) złotych wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty – tytułem zwrotu kosztów procesu;

II.  zasądza od (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą
w W. na rzecz A. P., Ł. P., K. W., P. G., L. Ś. i H. G. kwoty po 235 (dwieście trzydzieści pięć) złotych wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się niniejszego orzeczenia do dnia zapłaty – tytułem zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego;

III.  zasądza od (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą
w W. na rzecz T. B. i I. B. kwoty po 650 (sześćset pięćdziesiąt) złotych wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się niniejszego orzeczenia do dnia zapłaty – tytułem zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego.

Sygn. akt XXVII Ca 1691/24

UZASADNIENIE

Z uwagi na to, że niniejsza sprawa podlegała rozpoznaniu według przepisów o postępowaniu uproszczonym i Sąd odwoławczy nie przeprowadził postępowania dowodowego, stosownie do art. 505 ¹³ § 2 k.p.c. ograniczono uzasadnienie wyroku jedynie
do wyjaśnienia jego podstawy prawnej z przytoczeniem przepisów prawa.

Sąd Okręgowy pominął na podstawie art. 381 k.p.c. załączony do odpowiedzi na apelację dowód z dokumentu w postaci informacji udzielonej przez przedstawiciela (...), gdyż pozwany nie wykazał, że nie mógł takiej informacji uzyskać
i przedstawić w postępowaniu przed Sądem pierwszej instancji. Strona nie może w postępowaniu apelacyjnym powoływać takich faktów i dowodów, których nie zgłosiła
w pierwszej instancji tylko dlatego, iż uważała, że pozostałe fakty i dowody, które powołała, wystarczą dla udowodnienia jej twierdzeń (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 1 lutego
1973 r., II CR 647/72). Użyty w art. 381 k.p.c. zwrot „potrzeba powołania się na nowe fakty
i dowody wynikła później” nie może być pojmowany w ten sposób, że potrzeba ta może wynikać jedynie z tego, że strona spodziewała się innej, korzystnej dla siebie oceny materiału dowodowego, ani też z tego, iż rozstrzygnięcie Sądu pierwszej instancji jest dla strony niekorzystne.

Apelacja powodów zasługiwała na uwzględnienie, albowiem podniesione w niej zarzuty okazały się zasadne.

Sąd Okręgowy częściowo podzielił ustalenia faktyczne Sądu Rejonowego, czyniąc je podstawą swojego rozstrzygnięcia, jednakże odmiennie niż Sąd pierwszej instancji ustalił, że pozwany był obsługującym przewoźnikiem i - co za tym idzie - posiada legitymację bierną w niniejszej sprawie. W konsekwencji Sąd Okręgowy doszedł do wniosku, że roszczenia powodów są zasadne i należy je uwzględnić.

Na mocy tzw. umowy załogowej dzierżawy samolotu („ wet lease”) pozwany wydzierżawił u włoskiego przewoźnika lotniczego (...) samolot wraz z załogą na określoną liczbę lotów, w tym loty skarżone w niniejszym postępowaniu. Umowa ta przewidywała, że loty miały być wykonywane pod numerami lotów dzierżawcy ( (...) sp. z o.o.) z użyciem jego znaku wywoławczego, a także zgodnie z warunkami przewozu ustalonymi przez dzierżawcę (ust. 8 oraz ust. 12.1 umowy). Dzierżawca zobowiązał się również do uzyskania - we własnym imieniu i na własny koszt - wszelkich zezwoleń, certyfikatów, wiz i pozwoleń niezbędnych do wykonania lotów, w tym pozwoleń na sloty (ust. 8.6 umowy). Ponadto w treści umowy wskazano, że wydzierżawiający będzie występować jako podwykonawca dzierżawcy (ust. 10 umowy).

Warunkiem powstania prawa do uzyskania od przewoźnika lotniczego odszkodowania na podstawie art. 7 w zw. z art. 5 ust. 1 lit. c rozporządzenia (WE) nr 261/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 lutego 2004 r. ustanawiającego wspólne zasady odszkodowania i pomocy dla pasażerów w przypadku odmowy przyjęcia na pokład albo odwołania lub dużego opóźnienia lotów, zwanego dalej rozporządzeniem nr 261/2004”, jest przypisanie temu przewoźnikowi statusu obsługującego przewoźnika w rozumieniu art. 2 lit. b tego rozporządzenia. Zgodnie z tym ostatnim przepisem, określenie „obsługujący przewoźnik” oznacza przewoźnika lotniczego wykonującego lub zamierzającego wykonać lot zgodnie z umową zawartą z pasażerem lub działającego w imieniu innej osoby, prawnej lub fizycznej, mającej umowę z tym pasażerem. W świetle orzecznictwa TSUE (zob. postanowienie z dnia 10 marca 2023 r., C-607/22) za obsługującego przewoźnika lotniczego należy uznać przewoźnika, który w ramach swojej działalności w zakresie transportu pasażerskiego podejmuje decyzję o przeprowadzeniu konkretnego lotu, włącznie z ustaleniem zarówno jego trasy, jak i rozkładu czasowego, a tym samym o stworzeniu dla zainteresowanych oferty przewozu lotniczego. Podjęcie tego rodzaju decyzji oznacza bowiem, że przewoźnik ten ponosi odpowiedzialność za wykonanie tego lotu, w tym między innymi za jego ewentualne odwołanie lub duże opóźnienie w przylocie (zob. podobnie wyrok TSUE z dnia 4 lipca 2018 r., C-532/17).

Art. 3 ust. 5 zdanie drugie rozporządzenia nr 261/2004 stanowi, że gdy obsługujący lot przewoźnik lotniczy, niezwiązany umową z pasażerem, wykonuje zobowiązania wynikające z tego rozporządzenia, uważa się, że działa w imieniu osoby związanej umową z danym pasażerem. W związku z tym należy uznać, że przewoźnik ten wypełnia zobowiązania, na które swobodnie wyraził zgodę wobec kontrahenta danych pasażerów. Zobowiązania te mają swoje źródło w umowie przewozu lotniczego (por. wyrok TSUE z dnia 7 marca 2018 r., C-274/16, C-447/16 i C-478/16, pkt 63).

Wynikający z wyżej wymienionej umowy dzierżawy („ wet lease”) rzeczywisty zakres obowiązków i aktywności operacyjnej dzierżawcy wykraczał poza bierne korzystanie ze statku powietrznego z załogą, a przyjmował charakter organizacji przewozu lotniczego. Z punktu widzenia organów odpowiedzialnych za kontrolę lotów i przydział zezwoleń skarżone loty były przypisane dzierżawcy, ponieważ to pod jego numerami lotów i znakiem wywoławczym były rejestrowane i wykonywane. W udzielonej pełnomocnikowi powodów informacji Polska Agencja Żeglugi Powietrznej wskazała, że na podstawie danych zawartych w planach lotów przedstawionych organom służb ruchu lotniczego w odniesieniu do skarżonych operacji lotniczych obsługującym przewoźnikiem był (...) sp. z o.o. (kod (...)).

Pojęcie „obsługującego przewoźnika lotniczego” w rozumieniu art. 2 lit. b rozporządzenia nr 261/2004 nie obejmuje przewoźnika, który wydzierżawia innemu przewoźnikowi lotniczemu samolot wraz z załogą w ramach umowy załogowej dzierżawy samolotu ( „wet lease”), ale nie ponosi odpowiedzialności operacyjnej za loty (zob. wyrok TSUE z dnia 4 lipca 2018 r., C-532/17). Takie rozwiązanie jest poparte celem zapewnienia wysokiego poziomu ochrony pasażerów, wymienionym w motywie 1 rozporządzenia nr 261/2004, ponieważ pozwala zagwarantować, że przewożonym pasażerom zostanie wypłacone odszkodowanie lub udzielone wsparcie bez konieczności uwzględnienia uzgodnień poczynionych przez przewoźnika lotniczego, który zdecydował wykonać sporny lot, z innym przewoźnikiem. Rozwiązanie to jest ponadto spójne z zasadą wyrażoną w motywie 7 tego rozporządzenia, zgodnie z którym - w celu zapewnienia efektywności jego stosowania - zobowiązania wynikające z rozporządzenia powinny dotyczyć obsługujących przewoźników lotniczych bez względu na to, czy samoloty są ich własnością, czy też są przedmiotem umowy dzierżawy załogowej.

Także okoliczność, że na kartach pokładowych wydanych powodom były zamieszczone numery identyfikacyjne lotów składające się z kodu przewoźnika (...), nadanego przez organizację (...) przewoźnikowi (...) sp. z o.o., wskazuje, że to pozwana spółka była przewoźnikiem obsługującym skarżone loty, które nie były wykonywane na zasadach code share. Pasażerowie (powodowie) nie mieli żadnej wiedzy o umowach handlowych łączących organizatora turystyki z przewoźnikiem lotniczym, ani o umowie pomiędzy przewoźnikiem oznaczonym w rezerwacji a jego kontrahentem w przedmiocie wydzierżawienia samolotu z załogą w celu wykonania skarżonych lotów.

Z powyższych względów Sąd Okręgowy uznał, że pozwany jako „obsługujący przewoźnik lotniczy” w rozumieniu art. 2 lit. b rozporządzenia nr 261/2004 ma legitymację bierną w niniejszym postępowaniu.

Dla ustalenia rozkładu ciężaru dowodu w niniejszym postępowaniu istotne znaczenie ma okoliczność, że we wszystkich połączonych sprawach pozwany przewoźnik lotniczy nie udzielił odpowiedzi na reklamacje wniesione przez powodów jako pasażerów skarżonych lotów. Art. 205c ustawy z dnia 3 lipca 2002 r. - Prawo lotnicze, regulujący dochodzenie roszczeń majątkowych wynikających z przepisów rozporządzenia nr 261/2004, w ust. 2 stanowi, że reklamacja powinna być rozpatrzona w terminie 30 dni od dnia jej złożenia. Z kolei ust. 6 wskazuje, że jeżeli przewoźnik lotniczy, organizator turystyki albo sprzedawca biletów nie udzielił odpowiedzi na reklamację w terminie, o którym mowa w ust. 2, uważa się, że uznał reklamację. Na gruncie omawianego przepisu ukształtowało się orzecznictwo, zgodnie z którym brak odpowiedzi na reklamację nie oznacza, że przewoźnik lotniczy utracił prawo do powoływania określonych twierdzeń, zarzutów i dowodów na ich poparcie w postępowaniu przed sądem. Konsekwencją nieudzielenia przez przewoźnika odpowiedzi na reklamację jest to, że ciężar dowodu nieistnienia podstaw do uwzględnienia żądania pasażera spoczywa na przewoźniku.

Powyższe oznacza, że to pozwany w celu uniknięcia odpowiedzialności powinien był wykazać, że przyloty skarżonych lotów do miejsc docelowych nastąpiły bez opóźnienia lub
z opóźnieniem mniejszym niż trzy godziny. Pozwany nie udźwignął ciężaru dowodu w tym zakresie. Samo twierdzenie strony nie jest dowodem, a twierdzenie dotyczące okoliczności istotnej dla rozstrzygnięcia sprawy (art. 227 k.p.c.) powinno być udowodnione przez stronę zgłaszającą to twierdzenie (art. 232 k.p.c. i art. 6 k.c.). Sąd Rejonowy w okolicznościach niniejszej sprawy błędnie przypisał powodom obowiązek „wykazania wymiaru opóźnienia lotów objętych powództwami”. Poza tym pozwany nie wykazał ani nawet nie powoływał się na okoliczności wyłączające odpowiedzialność przewoźnika lotniczego określone w art. 5
ust. 3 rozporządzenia nr 261/2004.

Wobec powyższego Sąd odwoławczy uznał, iż na podstawie art. 5 ust. 1 lit. c w zw.
z art. 7 ust. 1 rozporządzenia nr 261/2004 pozwany przewoźnik lotniczy jest zobowiązany do wypłaty rekompensaty na rzecz pasażerów skarżonych lotów, tj. A. P., Ł. P., K. W., P. G., L. Ś. i H. G. w kwotach po 250 euro (art. 7 ust. 1 lit. a rozporządzenia) oraz na rzecz T. B. i I. B. w kwotach po 400 euro (art. 7 ust. 1 lit. b rozporządzenia). Powodom należą się również odsetki ustawowe za opóźnienie w wypłacie tych rekompensat (art. 481 § 1 k.c.). Zgodnie z art. 455 k.c., jeżeli termin spełnienia świadczenia nie jest oznaczony ani nie wynika z właściwości zobowiązania, świadczenie powinno być spełnione niezwłocznie po wezwaniu dłużnika do wykonania. Z akt sprawy wynika, że strona pozwana została wezwana do zapłaty pismami powodów, w których terminy do spełnienia świadczenia były wyznaczone na 30 dni. Zatem od dnia następującego po upływie wyznaczonego terminu roszczenia powodów stały się wymagalne i mogli oni domagać się zapłaty odsetek ustawowych za opóźnienie.

Z tych względów na podstawie art. 386 § 1 k.p.c. Sąd Okręgowy zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że w każdej z połączonych spraw zasądził od pozwanego na rzecz powodów dochodzone przez nich kwoty wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie, a więc orzekł zgodnie z żądaniami pozwów.

Konsekwencją uwzględnienia powództw była konieczność zmiany rozstrzygnięcia o kosztach procesu przed Sądem pierwszej instancji. Na podstawie art. 98 § 1 i 3 k.p.c. w każdej z połączonych spraw Sąd odwoławczy zasądził od strony pozwanej na rzecz każdego
z dwojga powodów sumę pieniężną, na którą składa się połowa opłaty od pozwu, opłata skarbowa od pełnomocnictwa i wynagrodzenie pełnomocnika procesowego w stawce minimalnej, ustalonej od wartości przedmiotu sporu zgodnie z § 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1935). O odsetkach od zasądzonych kwot orzeczono na podstawie art. 98 § 1 ¹ k.p.c.

Na podstawie art. 98 § 1 i 3 w zw. z art. 391 § 1 k.p.c. tytułem zwrotu kosztów instancji odwoławczej w każdej z połączonych spraw zasądzono od pozwanego na rzecz każdego z dwojga powodów sumę pieniężną, na którą składa się połowa opłaty od apelacji
i wynagrodzenie pełnomocnika procesowego w stawce minimalnej, ustalonej od wartości przedmiotu zaskarżenia zgodnie z § 10 ust. 1 pkt 1 w zw. z § 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opat za czynności radców prawnych. O odsetkach od kwot zasądzonych tytułem zwrotu kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 98 § 1 ¹ w zw. z art. 391 § 1 k.p.c.

Zawarty w piśmie procesowym z dnia 28 lipca 2025 r. wniosek pozwanego o nieobciążanie go kosztami drugiej instancji lub „znaczne ich zredukowanie” nie zasługiwał na uwzględnienie. Sąd Okręgowy nie znalazł podstaw do zastosowania art. 102 k.p.c., który stanowi, że w wypadkach szczególnie uzasadnionych sąd może zasądzić od strony przegrywającej tylko część kosztów albo nie obciążać jej w ogóle kosztami. Przepis ten urzeczywistnia zasadę słuszności i jako wyjątkowy – stanowiący wyłom w zasadzie odpowiedzialności za wynik procesu – nie podlega wykładni rozszerzającej. Nie konkretyzuje on pojęcia „wypadki szczególnie uzasadnione”, toteż ich kwalifikacja należy do sądu. Pozwany nie przedstawił żadnych wyjątkowych okoliczności ani nie powołał przekonujących argumentów, które mogłyby być podstawą do nieobciążania go kosztami procesu. Subiektywne przekonanie pozwanego o słuszności swego stanowiska nie uzasadnia zastosowania art. 102 k.p.c. do kosztów postępowania apelacyjnego. Wnosząc apelację pozwany, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, mógł i powinien był liczyć się z realną możliwością jej oddalenia, a w konsekwencji obciążenia go obowiązkiem zwrotu kosztów stronie przeciwnej. W świetle przesłanek określonych w art. 109 § 2 k.p.c. brak było również podstaw do ustalenia wysokości kosztów postępowania związanych z wynagrodzeniem adwokata reprezentującego powodów poniżej wysokości wynikającej ze stawki minimalnej.